Đhr’năng tr’vay tr’poóh cóh pr’loọng đong, đơớh bơơn pay k’díc k’điêl, tr’pay crêê đhi noo c’bhúh xoọng xoọc nắc râu dưr váih k’rơ cóh apêê chr’hoong da ding ca coong, zr’lụ cha ngai bha dắh, zr’lụ đha nuôr acoon cóh âng tỉnh Quảng Nam moon la lay lâng prang k’tiếc moon za zum. Đhị đhr’năng n’nâu, Hội Liên hiệp pân đil chr’hoong da ding ca coong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam âi xay bhrợ bấc pr’đhang  zooi đoọng a đhi a moó pân đil brhợ pa dưr pr’loọng đong ca bhố ngăn, ma mơ mr’cơnh, têêm ngăn. Cóh đêếc, tr’haanh bhlâng nắc pr’đhang Câu lạc bộ “ Bhrợ pa dưr pr’loọng đong têêm ngăn”.

    A moó Hồ Thị Hà lâng a noo Hồ Văn Tên, ặt cóh vel 1 chr’val Phước Mỹ, chr’hoong Phước Sơn tr’pay bêl dzợ pa bhlâng p’niên k’tứi. tước nâu câi, a nhi đoo âi vêy 2 p’nong ca coon. A đoo t’ha nắc xoọc học lớp 8, a đoo t’lách nắc đhiệp lấh 3 c’moo.

    C’moo 2002, đhiệp 15 c’moo, a moó Hồ Thị Hà công cơnh bấc pân đil n’lơơng cóh vel Phước Sơn nắc ặt zâng lâng bấc râu zr’nắh k’đháp bêl n’niên ca coon bêl cắh âi tước c’mâr. Pr’ặt tr’mông pr’loọng đong tơợ ahay âi zr’nắh k’đháp nâu câi nắc bh’nhăn zr’nắh k’đháp mơ muy bêl a nhi đoo vêy ca coon tr’nơợp xang muy c’moo chô ma mông mr’đoo đong. A moó Hà xay trúih, a moó học cắh âi tước lứch cấp 2, pr’loọng đong k’đươi a moó pay k’díc. Tu cơnh đêếc, díc điêl a moó lum bấc râu zr’nắh k’đháp cóh bh’rợ zư x’mir lêy ca coon tứi. tr’vay tr’lin bhlưa díc đil a moó ta luôn dưr váih, lấh n’nắc cớ, k’díc a moó zấp ngay a ộm cha cha, boọl pị, vay z’nắh ca coon k’điêl. Ca coon n’jứih âng a moó tơợ bêl pr’ang âi tứi, nắc cớ c’rêếh cắh choom dưr pậ dal cơnh apêê n’lơơng. C’moo 2012, díc điêl a moó đh’rứah lâng 30 díc điêl n’lơơng cóh vel 1, chr’val Phước Mỹ ting pấh Câu lạc bộ “ Bhrợ pa dưr pr’loọng đong têê ngăn”, kí gr’hoót xơợng bhrợ ma mơ mr’cơnh, cơnh: doó tr’vay tr’lin, tr’zooi bhrợ têng bh’rợ pr’loọng đong, bhrợ pa dưr pr’loọng đong têêm ngăn…. Đhị Câu lạc bộ n’nâu, díc điêl a moó âi năl lấh mơ ooy c’năl xã hội công cơng ng’cơnh zư x’mir lêy pr’loọng đong. A moó Hà xay moon, ha dang cơnh nâu câi nắc a moó tơợp pay k’díc, nắc pr’ặt tr’mông âng a moó doó lấh zr’nắh k’đháp bấc: “Bêl ahay, díc điêl cu buôn tr’vay tr’lin. Tu bêl đêếc cắh âi năl bấc râu, n’đhơ cơnh đêếc bêl ting pấh câu lạc bộ n’nâu, a cu âi năl lâng năl bấc râu ooy bhrợ pa dưr pr’loọng đong têêm ngăn, zư x’mir lêy ca coon. Đh’rứah lâng acu công buôn lướt p’too moon  apêê lơơng  ting pấh ooy Câu lạc bộ, xay trúih, p’too moon đha nuôr ooy râu cắh liêm crêê âng đơớh pay k’díc k’điêl, tr’vay tr’lin cóh pr’loọng đong, đoọng vêy pr’ặt tr’mông liêm crêê lấh, băn p’too ca coon liêm lấh.”

     Phước Mỹ nắc chr’val bơơn lêy nắc đhị bhrơợng âng đhr’năng tr’vay tr’lin, pay k’díc k’điêl đơớh, tr’pay crêê đhi noo c’bhúh xoọng âng chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam.  C’moo 2012, Hội Liên hiệp pân đil chr’hoong âi bhrợ t’váih apêê câu lạc bộ “ Zêl lâng cha groong tr’vay tr’poóh pr’loọng đong”, “ Zêl lâng cha groong oom oóch”,…cóh 12 chr’val, thị trấn, cóh đêếc tr’haanh bhlâng nắc Câu lạc bộ “ Bhrợ pa dưr pr’loọng đong têêm ngăn”. Ta luôn. Câu lạc bộ sinh hoạt ting 1 cắh cậ 3 c’xêê muy chu. Đh’rứah lâng bh’rợ ta luôn pa zum bhrợ, tr’xăl cơnh bhrợ têng liêm glặp, apêê Câu lạc bộ “ bhrợ pa dưr pr’loọng đong têêm ngăn” cóh chr’hoong Phước Sơn âi la lua liêm choom. C’moo 2015, cóh vel đong chr’val Phước Mỹ vêy 11 díc điêl đơớh tr’pay lâng dhr’năng tr’vay tr’lin dưr váih ta luôn. A moó Hồ Thị Linh, Chi hội trưởng, lâng k’đhơợng bhrợ Chủ nhiệm Câu lạc bộ “ Bhrợ pa dưr pr’loọng đong têêm ngăn” vel 1, chr’val Phước Mỹ đoọng năl: Đươi vêy bhrợ k’rơ bh’rợ xay trúih p’too moon đhị Câu lạc bộ , tơợ ha lúh c’moo tước nâu câi, cóh vel đong chr’val doó vêy ngai đơớh pay k’díc k’điêl, tr’vay tr’lin pr’loọng đong công xiêr ghít lêy: “Bêl ahay đhr’năng tr’vay tr’lin pr’loọng đong, đơớh pay k’díc k’điêl cóh đâu dưr váih bấc bhlâng. N’đhơ cơnh đêếc apêê c’moo đăn đâu, tơợ bêl vêy Câu lạc bộ n’nâu nắc đhr’năng tr’vay tr’lin công cơnh đơớh pay díc điêl zêng vêy u xiêr, doó dzợ lấh mơ ahay.”

     A moó Hồ Thị Hảo, Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil chr’hoong Phước Sơn đoỌng năl, xang 4 c’moo xay bhrợ Câu lạc bộ “ Bhrợ pa dưr pr’loọng đong têêm ngăn”, tước nâu câi đhr’năng tr’vay tr’lin, đơớh pay k’díc k’điêl đhị chr’val Phước Mỹ moon la lay công cơnh prang chr’hoong moon za zum doó dzợ lấh bấc. Đoọng pa dưr râu liêm choom âng Câu lạc bộ, cóh brương tr’nu Hội Liên hiệp pân đil chr’hoong Phước Sơn nắc t’bhlâng xơợng bhrợ bấc c’lâng bh’rợ đoọng ha dưr dal z’hai g’lăng ha pêê c’bhúh, câu lạc bộ. pa ghít nắc apêe Chủ nhiệm, Phó Chủ nhiệm đh’rứah lâng apêê ngai tr’haanh cóh bh’rợ p’too moon đha nuôr ting pấh p’too moon ca coon ma moon. Xang n’nắc, Hội pân đil chr’hoong vêy bhrợ t’bhứah pr’dhang, t’bhlâng pa zum lâng apêê ban ngành âng chr’hoong pa choom đoọng z’hai g’lăng ặt ma mông, năl ghít ooy ma mơ mr’cơnh pân jứih pân đil công cơnh n’đắh Luật tr’pay díc điêl đoọng đh anuôr năl lâng bơơn g’đách bh’rợ tr’pay díc điêl la lấh đơớh, công cơnh đhr’năng tr’vay tr’lin pr’loọng đong: “Azi công t’bhlâng k’đhơợng bhrợ bh’rợ âng câu lạc bộ lâng pa dưr đợ bh’nơơn âi mặ bơơn, 1 c’xêê cắh cậ 3 c’xêê sinh hoạt muy chu n’đhang chơớih pay đợ cr’chăl, ra pặ cr’chăl n’đoo đoọng u liêm choom. Azi quy định cắh lấh 1 tiếng, chơớih pay muy bêl liêm glặp cơnh bêl ha dum, bêl đha nuôr âi chô n’đắh ha rêê lâng vêy xay trúih ooy muy bơr cr’liêng xa nay liêm ghít. Pa đhang moon,, ha dum đâu ahêê moon ooy ma mơ mr’cơnh pân jứih pân đil, ha dum t’tun cớ nắc ahêê moon ooy c’rơ váih ca coon xoọc rúh p’niên xa dơơr… ng’cơnh choom apêê a đhi a moó hêê buôn năl bhlâng. Bêl đêếc a pêê a đhi a moó vêy năl cơnh xay trúih p’too moon đoọng đha nuôr năl.”

     Pr’loọng đong têêm ngăn nhâm mâng cắh muy ca bhố ca van, ma mơ, dưr k’rơ nắc dzợ đhị k’rong ặt pa zêng đợ râu c’léh văn hoá  liêm  âng muy pr’loọng đong, muy vel bhươl. Câu lạc bộ “ Bhrợ pa dưr pr’loọng đong têêm ngăn” âng Hội Liên hiệp pân đil chr’hoong da ding ca coong Phước Sơn xoọc xay bhrợ nắc muy c’lâng lướt liêm glặp, chroi đoọng pa xiêr đhr’năng đơớh pay k’díc k’điêl, tr’pay crêê đhi noo c’bhúh xoọng lâng tr’vay tr’poóh pr’loọng đong cóh vel đong./.

HIỆU QUẢ TỪ CÂU LẠC BỘ ‘GIA ĐÌNH HẠNH PHÚC”

( Alăng Lợi)

     Tình trạng bạo lực gia đình, tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống đang là vấn đề nhức nhối tại nhiều huyện miền núi, vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh Quảng Nam nói riêng và cả nước nói chung.  Trước thực tế này, Hội Liên hiệp phụ nữ huyện miền núi Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đã triển khai nhiều mô hình giúp chị em phụ nữ xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc. Trong đó, nổi bật là mô hình Câu lạc bộ “ Xây dựng gia đình hạnh phúc”.

     Chị Hồ Thị Hà và anh Hồ Văn Tên, thôn 1, xã Phước Mỹ, huyện Phước Sơn lấy nhau khi còn đang ở tuổi ăn chưa no lo chưa tới. Đến nay, anh Tên và chị Hà đã có 2 con. Cháu lớn năm nay học lớp 8, cháu nhỏ mới hơn ba tuổi.

     Năm 2002, ở tuổi 15, chị Hồ Thị Hà cũng như nhiều cô gái khác ở huyện Phước Sơn phải chịu đựng nhiều nỗi khó nhọc khi phải sinh con trước tuổi trưởng thành. Cuộc sống gia đình vốn vất vả nay càng khó khăn bộn bề khi đứa con trai đầu lòng ra đời sau một năm về sống chung nhà. Chị Hà tâm sự, chị học chưa hết cấp 2 gia đình đã bắt  lấy chồng. Vợ chồng chị gặp rất nhiều khó khăn trong việc chăm sóc con nhỏ. Mâu thuẫn vợ chồng thường xuyên xảy ra, thêm vào đó chồng chị suốt ngày say xỉn, đánh đập vợ con. Con trai của chị từ khi sinh ra đã nhỏ, sau bao nhiêu năm vẫn thấp còi, suy dinh dưỡng. Năm 2012, vợ chồng chị cùng 30 cặp vợ chồng trong thôn 1, xã Phước Mỹ tham gia Câu lạc bộ “ Xây dựng gia đình hạnh phúc”, kí cam kết thực hiện bình đẳng giới như: Không bạo lực, chia sẻ công việc gia đình, xây dựng gia đình hạnh phúc…. Thông qua Câu lạc bộ này, vợ chồng chị đã hiểu hơn về kiến thức xã hội cũng như kỹ năng chăm sóc gia đình. Chị Hà chia sẻ, nếu như bây giờ chị mới bắt đầu lập gia đình, chắc rằng cuộc sống của chị sẽ tốt hơn rất nhiều: “Trước đây, vợ chồng tôi hay đánh nhau lắm. Do hồi đó tôi chưa biết nhiều kỹ năng trong cuộc sống, nhưng từ khi tham gia câu lạc bộ này, tôi đã biết và hiểu nhiều về xây dựng gia đình hạnh phúc, chăm sóc con cái. Đồng thời tôi cũng thường xuyên đi vận động các chị em khác cùng tham gia và tuyên truyền vận động bà con phòng chống bạo lực gia đình, tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống để có cuộc sống tốt hơn, nuôi dạy con cái tốt hơn.”

     Xã Phước Mỹ được xem là điểm nóng của tình trạng bạo lực và tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống của huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam. Năm 2012, Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện đã thành lập các Câu lạc bộ “ Phòng chống bạo lực gia đình”, “ Phòng chống suy dinh dưỡng”, … ở 12 xã, thị trấn, trong đó nổi bật nhất là Câu lạc bộ “Xây dựng gia đình hạnh phúc”. Đều đặn, Câu lạc bộ sinh hoạt theo định kỳ 1 hoặc 3 tháng một lần. Cùng với việc thường xuyên sinh hoạt lồng ghép, thay đổi cách thức hoạt động phù hợp, các Câu lạc bộ Xây dựng gia đình hạnh phúc ở huyện Phước Sơn đã thực sự phát huy hiệu quả. Nếu như năm ngoái xã Phước Mỹ có 11 cặp tảo hôn và tình trạng bạo lực gia đình xảy ra thường xuyên thì, từ đầu năm đến nay, trên địa bàn xã không xay ra tình trạng tảo hôn, bạo lực gia đình cũng giảm hẳn. Chị Hồ Thị Linh, Chi hội trưởng, kiêm Chủ nhiệm Câu lạc bộ “ Xây dựng gia đình hạnh phúc” thôn 1, xã Phước Mỹ cho biết: “Trước đây tình trạng bạo lực gia đình, tảo hôn ở đây xảy ra nhiều lắm. Nhưng mấy năm gần đây, từ khi Câu lạc bộ này ra đời tình trạng bạo lực gia đình cũng như tảo hôn đều có giảm, không còn như trước đây nữa.”

     Chị Hồ Thị Hảo, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Phước Sơn cho biết, sau 4 năm triển khai Câu lạc bộ “ Xây dựng gia đình hạnh phúc”, đến nay tình trạng bạo lực gia đình, tảo hôn tại xã Phước Mỹ nói riêng và toàn huyện có chuyển biến tích cực. Để phát huy hiệu quả hoạt động của Câu lạc bộ, sắp tới Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Phước Sơn tiếp tục thực hiện nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực hoạt động cho các nhóm, câu lạc bộ. Cụ thể là các Chủ nhiệm, Phó Chủ nhiệm cùng một số thành viên, hội viên tiêu biểu trong cuộc vận động bà con tham gia giáo dục con em. Từ đó, sẽ nhân rộng mô hình, các ban ngành của huyện phối hợp tập huấn kỹ năng sống, hiểu biết về giới và bình đẳng giới cũng như về Luật Hôn nhân gia đình để bà con hiểu và tránh được việc kết hôn trước tuổi trưởng thành cũng như tình trạng bạo lực gia đình: “Chúng tôi vẫn tiếp tục duy trì những hoạt động của câu lạc bộ và phát huy những hiệu quả đã đạt được. 1 tháng hoặc 3 tháng sinh hoạt một lần nhưng chọn trong những khoảng thời gian, bố trí thời gian nào đó hợp lí. Chúng tôi quy định khoảng 1 tiếng đổ lại, chọn một buổi thích hợp như buổi tối khi bà con đi làm rẫy về và sẽ truyền thông về một nội dung cụ thể thôi. Ví dụ tối hôm nay ta nói về bình đẳng giới, nội dung hôm sau nữa ta lại nói về sức khoẻ sinh sản vị thành niên… làm sao hội viên phụ nữ mình dễ hiểu nhất. Lúc đó các chị em mới có cách tuyên truyền, mới thu hút được bà con của mình.”

     Gia đình hạnh phúc bền vững không chỉ có sự no ấm, bình đẳng, tiến bộ mà còn là nơi hội tụ nét đẹp văn hoá của mỗi gia đình, cộng đồng và xã hội.  Câu lạc bộ “ Xây dựng gia đình hạnh phúc” mà Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện miền núi Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đang triển khai đã góp phần hạn chế tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và bạo lực gia đình vùng đồng bào dân tộc thiểu số./.