C’moo 1969, bêl chiến trường Trị Thiên- Huế xoọc ặt đhị cr’chắl bhrơợng  âng g’lúh zêl prúh a rập a bhuy Mỹ, xơợng Chủ tịch Hồ Chí Minh cắh dzợ, đha nuôr apêê c’bhúh acooon cóh âng chr’hoong A lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế âi pay tô Ava Hồ bhrợ tô âng đay đoọng pa cắh loom luônh chắp hay  cơnh lâng Ava  công cơnh pa cắh loom luônh mr’cơnh ting Đảng, Ava Hồ đh’rứah lâng apêê đhi noo acoon cóh gung dưr pay pa chô độc lập tự do acoon ma nứih hêê. 47 c’moo ha nua, râu bhui har hang hơnh boon đơơng âng tô Ava công boon apêê lang đha nuôr cóh đâu băn par, pa dưr cơnh lâng k’noọ 12 r’bhâu cha nắc đh’rứah pay đơơng Ava Hồ. Hồng Bắc, PV Đài P’rá Việt Nam vêy bha ar xrắ “ Loom luônh âng apêê cacoon đơơng tô Ava Hồ” đha nuôr lâng pr’zớc đh’rứah xơợng:

   Cóh Loom luônh a cọ a bốc âng t’coosh Hồ Văn Rải, t’coóh vel A Đeng, chr’val Bắc Sơn, chr’hoong A Lưới, t’ngay 3/9/1969 bêl xơợng Đài P’rá Việt Nam xay moon Chủ tịch Hồ Chí Minh cắh dzợ nắc t’ngay ca ay loom luônh bhlâng cơnh lâng đha nuôr acoon cóh n’đắh Tây Thừa Thiên. Chơớ hay ma nứih bh’cộ chắp hơnh âng k’tiếc k’ruung, đha nuổ Tà Ôi, Pa Cô, Vân Kiều, Pa Hy, Cơ Tu âi bhrợ c’lêng Ava cóh 7 t’ngay lâng nắc âi xăl tô âng đay dzang pay tô Hồ đoọng pa cắh loom luônh chr’nắp ga mắc cơnh lâng Ava\. T’coosh Hồ Văn Rải xay moon:

             Acu âi bhrợ cách mạng tơợ tứi. Bêl dưr pậ mơ nêếh loom luônh acu đớc đoọng ha Đảng, ha Va Hồ. Tước bêl Ava cắh dzợ, acu xơợng cơnh bil muy cha nắc ca conh, ma nứih na noo âng cu. Cắh vêy râu rí choom pa chô c’rơ g’leếh ga mắc ga mai âng Ava nắc acu âi pay tô Hồ đoọng ha cu. Acu bhrợ cách mạng, apêê ca coon, cha chau cu zêng bhrợ cách mạng, truyền  thống cách mạng âng pr’loọng đong tu cơnh đêếc zấp ngai đơơng âng tô Hồ tơợ đâu đợ tước brương tr’nu, đợ ha y ha y đoọng pa dưr doó choom bil. Đớc tô Hồ đoọng ta luôn hay tước c’rơ g’lêếh âng A va.

         Cóh bấc c’moo zêl prúh a rập Mỹ “ bhoóh Ava Hồ, a doóh Ava Hồ, a vịng, a chị Ava Hồ” âi dưr váih c’léh liêm pr’hay n’đắh k’râu k’rang lêy liêm ta níh, loom luônh liêm chr’nắp âng Chủ tịch Hồ Chí Minh lâng đha nuorỏ acoon cóh moon za zum lâng dha nuôr acoon cóh chr’hoong A Lưới moon la lay. Đươi vêy Đảng, Ava Hồ, đha nuôr âi z’lấh đha rựt, z’lấh xr’dô. Tu cơnh đêếc, dha nuôr nắc muy loom ting tr’ang âng cách mạng, bhrợ têng chiến đấu. t’coóh Hồ Hoài Nam, ma nứih Cơ Tu, ặt cóh vel Pa Ring, chr’val Hồng Hạ, chr’hoong A Lưới đoọng năl: Bơơn Đảng, Ava Hồ p’too k’âng, t’coóh công cơnh bấc ngai n’lơơng âi tinh lướt bhrợ cách mạng. Z’lấh râu đhr’niêng cr’bưn, c’moo 1969, bêl Ava cắh dzợ, t’coóh công cơnh bấc ngai đha nuôr n’lơơng âng chr’hoong A Lưới đh’rứah đơơng âng tô Ava đoọng hay tước c’rơ g’lêếh âng Ava Hồ chắp hơnh- ma nứih bh’cộ ga mắc chr’nắp âng acoon ma nứih:

           Bêl ahây nắc cắh ha mơ choom xăl tô lâng ha dang xăl tô nắc choom zước Giang lâng choom bhuốih. Cóh vel âng cu bêl Ava lấh cắh dzợ nắc pa bhlâng bấc ngai tước lum bh’cộ chr’val moon zước xăl tô pay tô âng Ava. Zấp ngai zêng zước, bh’cộ chr’val t’ơơi đoọng dha nuôrn xăl, pay tô Ava ting t’ngay ting bấc Acu lêy đha nuôr zấp ngai công kiêng zước pay tô Ava, nắc đoo râu âng cu cắh choom ha vil.

          Nâu câi, râu bhui har hâng hơnh boon đơơng tô Hồ công boon apêê lang ca coon cha chau dha nuôr apêê acoon cóh chr’hoong A lưới zư đớc, pa dưr. Cóh đêếc, bấc pr’loọng đong âi k’đhơợng zư tước 3, 4 lang zêng đơơng âng tô Ava. P’căn Hồ Thanh Xuân, bêl ahay nắc Bí thư Huyện uỷ A lưới, muy cóh bấc pr’loỌng đong tr’haanh vêy 4 lang zêng đơơng âng tô Hồ đoọng năl, a ngắh ting pấh bhrợ cách mạng bêl đhêêng 13 c’moo. Bêl đêếc, nắc muy năl đh’nớc a conh a căn buôn t’đang cắh năl tô âng đay nắc hâu. Tu cơnh đêếc, a ngắh bơơn apêê đồng chí n’đắh piing đớc ha đoo nắc Xuân lâng đơơng tô Hồ âng Ava. Đh’nớc Hồ Thị Thanh Xuân âi p’têệt lâng cr’chăl bhrợ cách mạng 47 c’moo ha nua âng a ngắh. cơnh lâng râu hâng hơnh n’nắc, apêê lang ca coon cha chau cóh pr’loọng đong zêng zước pay tô Ava:

                   Acu ting pấh cách mạng bêl bhrợ lý lịch, apêê a noo t’moóh a đhi hâu tô, nắc a cu moon a cu cắh năl, a cu a chắc Xuân. A chắc Xuân công nắc apêê a dêy bộ đội đớc đoọng. ha dợ a chắc cu cắh vêy Xuân, a mế a ma cu đớc a chắc cu nắc Um, nắc muy a chắc Um a năm, cắh vêy tô lâng apêê a ngắh âi đớc đoọng ha cu tô Hồ. ca conh cu công pay luôn tô Hồ cơnh a cu. Pa zêng pr’loọng đong cu zêng đơơng tô Hồ lứch. Acu pa chắp đơơng cóh a chắc muy tô nắc pa bhlâng chr’nắp, chr’nắp cắh vêy nâu câi, nắc đoo ha y ha y.

         Nắc muy cóh lang p’niên đơơng âng tô Hồ âng Ava, a noo Hồ Viết Luân, 26 c’moo, vel Căn Tôm, chr’val Hồng Thượng, chr’hoong Alưới xay moon:

       Acu bơơn đơơng âng tô Ava Hồ nắc đoo muy vinh dự ga mắc. Acu đơơng tô Hồ đoọng hay tước c’rơ g’lêếh ga mắc ga mai âng Ava ha đha nuôr acoon cóh moon la lay lâng prang k’tiếc moon za zum cơnh lâng bh’rợ trông dấc acoon ma nứih.

           Pa dưr truyền thống grơơ k’rơ âng zr’lụ chiến khu cách mạng, apêê lang đha nuôr acoon cóh đơơng âng tô Hồ t’ngay đâu ta luôn đoàn kết, pr’too pr’choom ca coon cha chau zư đớc, zư đớc râu c’léh văn hoá truyền thông âng acoon cóh đay; học tập, bhrợ têng cơnh tấm gương pr’ặt bh’rợ CHủ tịch Hồ Chí Minh lâng đươi dua cóh pr’ặt tr’mông, pa bhrợ ta têng, crêê nắc ca coon cha chau Ava Hồ. t’coóh Hồ Hoài Nam, t’coóh vel Pa riing, chr’val Hồng Hạ, chr’hoong A Lưới đoọng năl:

            Xoọc đâu, bh’rợ xơợng bhrợ Chỉ thị 03 âng Bộ Chính trị n’đắh học tập ting bhrợ têng cơnh tấm gương pr’ặt bh’rợ Hồ Chí Minh bơơn pa trơơi lâng băr dzang tơợ cóh Đảng pa tước zp ngai đha nuôr. Pa đhang moon, đha nuôr n’đắh c’bơớch đươi dua zấp t’ngay, vêy đợ  pr’loọng đong n’đhơ bơơn bấc zên pa câl c’roóc t’rí, pa câl n’loong k’ha riêng ức đồng n’đhơ cơnh đêếc cắh ha mơ đươi dua ta uốh ta ruông cắh crêê liêm. Cắh cậ nắc nâu câi choom đoàn kết cóh vel, bhươl, pr’loọng đong, cắh đớc dưr váih tr’vay tr’poóh cóh pr’loọng đông… Nắc moon tước tấm gương âng Ava pa bhlâng bấc n’đhang đợ bh’rợ n’nắc nắc đha nuôr bơơn học tập nắc đoo đợ cr’liêng xa nay liêm crêê la lua lâng đha nuôr.

                  Cơnh lâng loom chắp hơnh Ava, xoọc đâu cóh apêê chr’val zr’lụ da ding ca coong chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, âi vêy k’noọ 12 r’bhâu cha nắc nắc đha nuôr acoon cóh Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu, Pa Hi đơơng âng tô Hồ. Lấh đhị pa pan bhuốih a bhô dang, đong ngai công bhrợ pa pan bhuốih Ava Hồ. Zấp c’moo, zấp bêl bhiệc bhan ga mắc k’tứi, hơnh déh Quốc khánh 2/9, t’ngay Ava n’niên, t’ngay Ava cắh dzợ, đha nuôr nắc cậ chắp hơnh bặt hương đhị pa pan bhuốih Ava, cơnh muy râu hay tước c’rơ g’lêếh Ava, xay moon p’too moon ca coon cha chau ooy lịch sử grơơ k’rơ âng acoon ma nứih hêê lâng pa cắh loom hay tước c’rơ g’lêếh cơnh lâng Đảng, Ava Hồ chắp hơnh./.

Tấm lòng của những người con mang họ Bác Hồ

          Năm 1969, khi chiến trường Trị Thiên - Huế đang ở giai đoạn khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, nghe tin Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần, đồng bào các dân tộc thiểu số huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế đã nguyện lấy họ Hồ làm họ của mình để tỏ lòng thương kính đối với Người cũng như thể hiện tấm lòng sắt son theo Đảng, Bác Hồ cùng các dân tộc anh em đứng lên chiến đấu giành lại độc lập tự do cho dân tộc. 47 năm qua, niềm vinh dự, tự hào được mang họ Bác vẫn được các thế hệ đồng bào nơi đây nuôi dưỡng, phát huy với gần 12 nghìn người cùng mang họ Bác Hồ.  Hồng Bắc-PV Đài TNVN có bài viết “Tấm lòng của những người con mang họ Bác Hồ”, mời bà con và các bạn cùng nghe!

          Trong ký ức của ông Hồ Văn Rải, già làng A Đeeng, xã Bắc Sơn, huyện A Lưới, ngày 3/9/1969 khi nghe Đài Tiếng nói Việt Nam đưa tin Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần là ngày đau buồn nhất đối với đồng bào dân tộc thiểu số miền Tây Thừa Thiên. Tiếc thương vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc, bà con các dân tộc Tà Ôi, Pa Cô, Vân Kiều, Pa Hy, Cơ Tu đã tổ chức lễ truy điệu Bác trong 7 ngày và tình nguyện đổi họ của mình sang họ Hồ để thể hiện tình cảm thiêng liêng đối với Bác. Ông Hồ Văn Rải xúc động:
        Băng: (Tôi đã làm cách mạng từ nhỏ. Khi lớn lên toàn bộ tình cảm tôi dành cho Đảng, Bác Hồ. Đến khi Bác mất, tôi thấy như mất một người cha, người anh của tôi. Không có gì để bù đắp công ơn trời biển của Bác thì tôi đã lấy họ Hồ đặt họ cho mình. Tôi làm cách mạng, các con, các cháu tôi đều làm cách mạng, truyền thống cách mạng của gia đình nên tất cả mang họ Hồ từ nay về sau, mãi mãi để phát triển không mất đi. Đặt họ Hồ để luôn luôn nhớ về công lao của Bác.)
        Trong những năm kháng chiến chống Mỹ "muối cụ Hồ, áo cụ Hồ, cuốc, rựa cụ Hồ" đã trở thành biểu tượng cao đẹp về sự quan tâm sâu sắc, tình cảm thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh với đồng bào dân tộc thiểu số nói chung và đồng bào dân tộc huyện A Lưới nói riêng. Nhờ có Đảng, Bác Hồ, đồng bào đã thoát đói, bớt khổ. Vì vậy, đồng bào nguyện một lòng đi theo ánh sáng cách mạng, phục vụ chiến đấu. Ông Hồ Hoài Nam, dân tộc Cơ Tu, ở thôn Pa-ring, xã Hồng Hạ, huyện A Lưới cho biết: Được Đảng, Bác Hồ giác ngộ, ông cũng như nhiều người khác đã tình nguyện đi làm cách mạng. Vượt qua khuôn khổ của luật tục, năm 1969, khi Bác mất, ông cũng như bao đồng bào dân tộc khác của huyện A Lưới cùng mang họ Hồ để ghi nhớ công lao của Bác Hồ kính yêu - vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc: 
         Ngày xưa là không bao giờ thay đổi được họ và nếu thay đổi họ thì phải xin Giàng và phải cúng. Trong làng của tôi khi mà Bác mất rồi thì rất nhiều người đến gặp lãnh đạo xã nói là tôi xin nguyện mang họ của Bác. Tất cả mọi người đều tình nguyện, lãnh đạo xã đồng ý cho bà con đăng ký, mang họ Bác càng nhiều càng tốt. Tôi thấy cảnh bà con ai cũng muốn đăng ký để mang họ Bác, đó là kỷ niệm tôi nhớ mãi.

        Ngày nay, niềm vinh dự, tự hào được mang họ Hồ vẫn được các thế hệ con cháu đồng bào các dân tộc thiểu số huyện A Lưới gìn giữ, phát huy. Trong đó, nhiều gia đình đã duy trì đến 3,4 thế hệ cùng mang họ Bác. Bà Hồ Thị Thanh Xuân, nguyên Phó Bí thư Huyện uỷ A Lưới, một trong những gia đình tiêu biểu có 4 thế hệ cùng mang họ Hồ cho biết, bà tham gia cách mạng khi mới 13 tuổi. Khi ấy, chỉ biết tên bố mẹ thường gọi chứ không biết họ của mình là gì. Vì thế, bà được các đồng chí cấp trên đặt cho mình tên Xuân và mang họ Hồ của Bác. Tên Hồ Thị Thanh Xuân đã gắn liền với cuộc đời cách mạng của bà suốt 47 năm qua. Với niềm tự hào ấy, các thế hệ con cháu trong gia đình bà cùng nguyện mang họ Bác.
        Tôi đi tham gia cách mạng khi làm lý lịch, các chị hỏi em họ gì thì tôi nói em không biết họ, em tên Xuân thôi. Tên Xuân cũng là các chú bộ đội đặt cho mình. Còn tên tôi không phải tên Xuân mà bố mẹ đặt là tên Um, chỉ có tên Um thôi chứ không có họ và các cô đã đặt cho tôi họ Hồ. Bố tôi cũng chuyển họ thành họ Hồ như tôi. Cả gia đình tôi đều mang họ Hồ hết.  Tôi nghĩ tôi mang trong mình một họ hết sức có ý nghĩa, quan trọng không phải bây giờ mà mãi mãi.
        Là một trong thế hệ trẻ mang họ Hồ của Bác, anh Hồ Viết Luân, 26 tuổi, thôn Căn Tôm, xã Hồng Thượng, huyện A Lưới chia sẻ:
      Tôi thấy mình mang được họ Bác Hồ đấy là một vinh dự lớn. Mình mang họ Hồ để tri ân công ơn trời biển của Bác cho đồng bào dân tộc nói riêng và cả nước nói chung đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc.

                                                                           
        Phát huy truyền thống vẻ vang của vùng chiến khu cách mạng, các thế hệ đồng bào dân tộc thiểu số mang họ Hồ hôm nay luôn đoàn kết, dạy bảo con cháu gìn giữ, bảo tồn những nét văn hóa truyền thống của dân tộc mình; học tập, làm theo tấm gương đạo đức Chủ tịch Hồ Chí Minh và áp dụng trong đời sống, lao động sản xuất, xứng đáng là con cháu Bác Hồ. Ông Hồ Hoài Nam, già làng Pa-ring, xã Hồng Hạ, huyện A Lưới cho biết:
        Hiện nay, việc thực hiện Chỉ thị 03 của Bộ Chính trị về học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh được truyền tải và lan tỏa từ trong Đảng ra các tầng lớp nhân dân. Ví dụ, bà con về tiết kiệm chi tiêu hàng ngày, có những gia đình mặc dù được tiền bán trâu, bán bò, bán gỗ hàng trăm triệu nhưng họ không bao giờ tiêu phung phí sai mục đích. Hoặc là bây giờ phải đoàn kết trong thôn, bản, gia đình, không xảy ra bạo lực gia đình... Tất nhiên nói về tấm gương của Bác rất là nhiều nhưng những việc đó mà bà con học tập được chính là những nội dung thiết thực với bà con.
        Với lòng tôn kính Bác, hiện nay ở các xã vùng cao của huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên- Huế, đã có gần 12 nghìn người là đồng bào các dân tộc Pa Kô, Tà Ôi, Cơ Tu, Pa Hi mang họ Hồ. Bên cạnh bàn thờ tổ tiên, nhà nào cũng lập bàn thờ Bác Hồ. Hàng năm, mỗi dịp lễ, Tết, kỷ niệm Quốc khánh 2/9, ngày sinh, ngày mất của Bác, bà con lại thành kính thắp nén hương thơm trên bàn thờ Bác, như một lời tri ân, nhắc nhở con cháu về lịch sử hào hùng của dân tộc và tỏ lòng ghi nhớ công ơn đối với Đảng và Bác Hồ kính yêu./.