A Bia nắc đh’nớc muy bha đưn k’tứi ặt cóh da ding Trường Sơn anag chr’val Hồng Bắc, chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, đhị trung tâm thị trấn A Lưới ch’ngai dâng 5 km ting n’dắh Tây Bắc. Bôl bha đưn n’nâu dzợ vêy đh’nớc n’lơơng, cơnh: Bha đưn Thịt Băm ( Hamburger hill)dal 937… ting cơnh moon âng ma nứih Mỹ. Bha đưn A Bia bơơn xay moon nắc c’kir lịch sử cấp k’tiếc k’ruung cóh ca coong Trường Sơn bh’lô bh’la, t’đang t’pấh bấc t’mooi… Cóh c’nặt t’rúih Lướt la lêy cóh sóng phát thanh t’ngay đâu, dha nuôr lâng pr’zớc đh’rứah tước lum lêy bha đưn A Bia anag chr’hoong A Lưới, muy đhị liêm pr’hay cơnh lâng t’mooi cóh g’lúh lướt la lêy chô lum lêy cớ chiến trường ahây.

    Cóh chiến tranh zêl prúh a rập Mỹ trông dấc k’tiếc k’ruung, chr’val Hồng Bắc, chr’hoong A Lưới ặt zâng bấc bom đạn, nắc zr’lụ ặt zâng ha lêêng chất độc da cam. Nâu đoo công nắc đhăm k’tiếc zư đớc đợ g’lúh zêl prúh grơơ k’rơ lâng râu chêệt bil lâng quân lâng đha nuôr hêê. Pa bhlâng, đhị bha đưn A Bia, đhị bơơn ta p’ma moon nắc bha đưn Thịt Băm.

Đhị đâu, c’xêê 5/1969, xang g’lúh zêl prúh cắh mặ clông cóh g’lúh tổng tiến công ha pruốt Mậu Thân ( 1968), để quốc Mỹ dưr váih xươl bhri bhrợ t’váih bấc g’lúh zêl prúh moọt ooy prang apêê vel đong âng tỉnh Thừa Thiên Huế, cóh đêếc g’lúh zêl prúh moọt ta hung A Lưới. A rập chơớih pay A Bia bhrợ dhdị k’rong pa zum quân, pa zêng 13 tiểu đoàn ( cóh đêếc vêy 8 tiểu đoàn Mỹ, 5 tiểu đoàn ngụy) pa zum lâng c’bhúh không quân, pháo binh, xe tăng zooi đoọng, prúh ga ría quân hêê đăn c’noong k’tiếc Việt – Lào, bhrợ pa hư c’lâng đơơng âng chr’nắp mâng âng hêê.

    Năl l’lăm cr’noọ pr’chắp âng a rập, cơnh lâng râu t’bhlâng lêệng c’chêệt a rập a bhuy tơợ t’ngay tr’nơợp, Trung đoàn 3 âng Sư đoàn 324 âi pa zum liêm crêê đh’rứah l;âng Bộ đội vel đong, dân quân du kích miền Tây Thừa Thiên Huế, âi đơớh zêl prúh g’lúh dưr lướt âng a rập.

Đhị đâu quân hêê âi lêệng c’chêệt 1.500 cha nắc a rập, pa hư bấc pr’dươi pr’dua chiến tranh, tướng bơr xi manh Mô- Đi-Sơn crêê bhrêy ngân. Chiến thắng A Bia âi bhrợ chr’va tân đôr tước k’tiếc k’ruung Mỹ bêl đêếc a hây. Bha đưn A Bia cơnh báo chí phương Tây xay moon, nắc đhị đhăm k’tiếc chêệt bil, nắc đhị râu cr’pân ga hớt âng binh lính Mỹ. Pân đil anh hung Kam Lịch đoọng năl: Bêl đêếc cóh đâu bom đạn bấc căh conh. Bha đưn A Bia crêê a rập moọt bhrợ. Đợ vel bhươl âng đha nuôr acoon cóh đoo nắc g’đách ặt ooy Lào. Đợ nâu ahây nắc bơơn pa chô thắng lợi tước c’moo 1973 đha nuôr nắc ha dợ vêy chô ặt cớ đhị ty”. Ting p’căn Kan Lịch, bha đưn A Bia dzợ vêy dhd’nơcs nắc “ Thịt Băm” cắh cậ bha đưn “ Bi Ai”, tu đhị đâu, cóh muy g’lúh zêl prúh bhrơơngj bêl ahây, lính Mỹ chêệt bấc ơl. T’coóh vel Cu Xiết, bêl ahây nắc bhrợ Xã đội trưởng chr’val Hồng Bắc đoọng năl: m’pâng c’moo 1969, a rập đươi tước 13 tiểu đoàn bộ binh, 8 tiểu đoàn lính thủy, ra văng xe tăng, bhuông păr đoọng kiêng ra lib ha đưn, t’cắt tr’toọt c’lâng đơơng âng âng Đoàn 559. n’đhơ cơnh đêếc n’đhơ vêy p’nănh ch’rắh hiện đại, a rập công cắh mặ zêl prúh clông. Ting t’coóh vel Cu Xiết, đha nuôr acoon cóh cóh đâu nắc ặt hay tước anh hung Cu Lói. Tơợ tứi Cu Lói âi pa nar ca conh ca căn lâng dưr pậ đhị râu zư x’mir âng đha nuôr vel bhươl. C’moo 18 c’moo, Cu Lói moọt du kích ting pậh zêl prúh a rập bơơn bấc bh’nơơn. Cóh g’lúh zêl prúh zr’năhs xr’dô đhị bha đưn A Bia c’moo 1969, Cu Lói âi dhd’rứah lâng đồng đội âi grơơ k’rơ zêl prúh bấc g’lúh túh âng a rập, bơơn lêệng c’chêệt bấc lính mỹ. lâng cóh g’lúh zêl prúh x’ría, pa zêng đơn vị âi rạch chô đoọng k’đhơợng nhâm acoon ma nuih Cu Lói bơơn đớp bh’rợ nắc bhrợ ma nứih cha groong x’ría, n’jứah pa xrang a rập n’jứah cha groong râu prúh zêl lâng a rập. Đồng đội rạch chô yêm têêm, n’đhang Cu Lói nắc lấh bil mặt.

    Nâu câi bha đưn A Bia dưr váih đhị lướt la lêy tr’haanh cóh Trường Sơn. Xang k’zệt c’moo yêm têêm, bha đưn âi dưr liêm t’viêng cớ tu apêê bha lang crâng, ta la ha rêê… âng đha nuôr vel bhươl. Tơợ c’moo 2007, muy acoon c’lâng bê tong n’juối ch’ngai 3,5km, p’têệt tơợ trung tâm chr’val Nhâm tước bha đưn A Bia âi bơơn bhrợ pa dưr đoọng bhrợ ha t’mooi tước la lêy bha đưn A Bia.

   Đhị chr’val Hồng Bắc, chr’hoong A Lưới âi k’rong brhợ muy c’nặt c’lâng z’zăng bhứah k’đơơng tước bha đưn. Tơợ đâu, zấp ngai vêy choom lướt 853 bha nơớc cơnh lâng n’juối ch’ngai 1.567m đoọng đấc tước bôl bha đưn. N’đhơ cơnh đêếc, đoọng moọng lêy cruung k’tiếc ma bhuy z’nghít, pa bhlâng bấc t’mooi chơớih pay acoon c’lâng k’tiếc tơợ chr’val Nhâm đoọng tước bôl bha đưn A Bia. Tu ting lướt c’lâng n’nâu, t’mooi bơơn lướt moọt ooy crâng, chang k’ruung đh’rứah moọng lêy bha lang crâng t’viêng liêm. Xoọc đâu cóh zr’lụ bôl bha đưn, dhdị tang bhuông păr trực thang A Bia ty âi bơơn chóh bhrợ muy đong bia hay chơớc.

    Bha đưn A Bia n’nâu âi dưr c’kir lịch sử t’đang t’pấh bấc t’mooi lướt la lêy rạch chô chiến trường ahây, công cơnh bấc ngai p’niên kiêng chơơcs năl ooy cr’chăl ahây grơơ k’rơ âng a conh a bhướp./.

THĂM DI TÍCH ĐỒI A BIA- A LƯỚI

( Theo báo SGGP online)

     A Bia là tên một quả đồi nhỏ nằm trên dãy Trường Sơn thuộc địa phận xã Hồng Bắc, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên-Huế, cách trung tâm thị trấn A Lưới khoảng 5km theo hướng Tây Bắc. Ngọn đồi này còn có nhiều tên gọi khác: đồi Thịt Băm (Hamburger hill), cao điểm 937… theo cách gọi của người Mỹ. Đồi A Bia được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia trên dãy Trường Sơn huyền thoại, thu hút nhiều du khách... Trong tiết mục Du lịch qua sóng phát thanh hôm nay, mời bà con và các bạn cùng đến thăm Đồi A Bia của huyện A Lưới, một địa chỉ hấp dẫn du khách trong hành trình du lịch thăm lại chiến trường xưa.

     Trong chiến tranh chống Mỹ cứu nước, xã Hồng Bắc, huyện A Lưới chịu nhiều mưa bom bão đạn, là vùng trắng bởi chất độc da cam. Đây cũng là mảnh đất ghi dấu những trận đánh oanh liệt và sự hy sinh anh dũng của quân dân ta. Đặc biệt, tại đồi A Bia, nơi được mệnh danh là đồi Thịt Băm.

     Tại đây, tháng 5-1969, sau thất bại trong cuộc tổng tiến công xuân Mậu Thân (1968), đế quốc Mỹ điên cuồng mở nhiều đợt tấn công vào khắp các địa bàn thuộc tỉnh Thừa Thiên-Huế, trong đó cuộc càn quét vào thung lũng A Lưới. Địch chọn A Bia làm địa điểm tập kết quân, gồm 13 tiểu đoàn (trong đó có 8 tiểu đoàn Mỹ, 5 tiểu đoàn ngụy) kết hợp với lực lượng không quân, pháo binh, xe tăng yểm trợ, hòng đẩy quân ta ra sát biên giới Việt-Lào, phá vỡ hành lang vận chuyển chiến lược của ta. 

     Biết trước âm mưu của địch, với quyết tâm tiêu diệt quân thù ngay từ đầu, Trung đoàn 3 thuộc Sư đoàn 324 đã phối hợp nhịp nhàng cùng lực lượng bộ đội địa phương, dân quân du kích miền Tây Thừa Thiên-Huế, chủ động tấn công đập tan cuộc hành quân của địch.

     Tại đây quân ta đã tiêu diệt 1.500 tên, phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh, tướng hai sao Mô-đi-sơn bị thương nặng. Chiến thắng A Bia đã làm kinh hoàng, chấn động dư luận nước Mỹ thời bấy giờ. Đồi A Bia, như báo chí phương Tây phản ánh, là tử địa, là nỗi khiếp sợ của binh lính Mỹ.Nữ anh hùng Kan Lịch cho biết: “Thời đó ở đây bom đạn ác liệt lắm. Đồi A Bia bị quân giặc đổ bộ bằng máy bay chiếm đóng. Những bản làng của bà con dân tộc mình phải dạt sang tận Lào. Sau này ta giành thắng lợi, đến năm 1973 người dân mới về lại chỗ cũ”. Theo bà Kan Lịch, sở dĩ đồi A Bia còn có tên gọi đồi “Thịt Băm” hoặc đồi “Bi Ai”, bởi nơi đây, trong một loạt trận đánh khốc liệt năm xưa, lính Mỹ chết nhiều vô số kể. Già làng Cu Xiết, nguyên Xã đội trưởng xã Hồng Bắc cho biết: Giữa năm 1969, địch dùng đến 13 tiểu đoàn bộ binh, 8 tiểu đoàn lính thủy đánh bộ Mỹ, trang bị xe tăng, máy bay hòng san bằng ngọn đồi, cắt đứt đường vận chuyển của Đoàn 559. Nhưng dù có vũ khí hiện đại, địch vẫn thảm bại. Theo già làng Cu Xiết, bà con đồng bào dân tộc nơi đây mãi mãi khắc ghi gương người anh hùng Cu Lói. Từ nhỏ Cu Lói đã mồ côi cha mẹ và lớn lên trong sự đùm bọc yêu thương của bà con làng bản. Năm 18 tuổi, Cu Lói vào du kích tham gia đánh giặc lập được nhiều chiến công.Trong lần giao tranh ác liệt trên dãy đồi A Bia năm 1969, Cu Lói đã cùng đồng đội dũng cảm đánh lui nhiều đợt tấn công của địch, diệt được nhiều lính Mỹ. Và trong trận đánh cuối cùng, cả đơn vị rút lui để bảo toàn lực lượng, Cu Lói nhận nhiệm vụ làm nút chặn cuối cùng, vừa đánh lạc hướng vừa ngăn chặn sự truy sát của địch. Đồng đội rút lui an toàn, nhưng Cu Lói hy sinh.

    Ngày nay đồi A Bia trở thành một địa điểm du lịch nổi tiếng trên dãy Trường Sơn. Sau mấy chục năm thanh bình, ngọn đồi đã xanh trở lại bởi những cánh rừng, những nương lúa… của bà con dân bản. Từ năm 2007, một con đường bê tông dài 3,5km, nối từ trung tâm xã Nhâm đến đồi A Bi đã được xây dựng nhằm phục vụ khách du lịch chinh phục đồi A Bia.

    Tại xã Hồng Bắc, huyện A Lưới đã đầu tư một tuyến đường khá rộng dẫn đến chân đồi. Từ đây, mọi người có thể chinh phục 853 bậc cấp với chiều dài 1.567m để lên đến đỉnh. Tuy nhiên, để thưởng ngoạn cảnh núi rừng hoang sơ, rất nhiều khách du lịch chọn đường mòn từ xã Nhâm để chinh phục đỉnh A Bia. Bởi đi theo con đường này, du khách được xuyên rừng, lội suối cùng ngắm cảnh rừng xanh nên rất thú vị. Hiện nay trên khu vực đỉnh đồi, địa điểm sân bay trực thăng A Bia cũ đã được dựng một nhà bia tưởng niệm. 

    Đồi A Bia nay đã trở thành di tích lịch sử thu hút nhiều khách du lịch hoài niệm về chiến trường xưa, cũng như những người trẻ muốn chinh phục và tìm hiểu về quá khứ hào hùng của cha ông./.