Ha dang vêy bhêl tước Thành phố Hồ Chí Minh mọot t’ngay pa chô pazêng miền Nam pa zưm k’tiếc k’ruung, t’mooi nắc tước lưm lêy Dinh độc lập, dzợ đớc cơnh lơơng nắc dinh Thống Nhất. Bh’rợ pa cắh ghít t’ngay c’xêê lâng lịch sử ha dợ cung laliêm pr’hay bhlầng… C’nặt t’ruíh Du lịch cóh sóng phát thanh tuần nâu, đhanuôr lâng pr’zợc nắc đh’rứah tước lêy c’cir k’tiếc k’ruung chr’nắp bhlầng Dinh độc lập.

            Dinh độc lập lalăm a hay dzợ vêy đh’nớc lalay nắc Dinh NORODOM, tợơ c’xêê 11-1976 bơơn âng đơơng đh’nớc Dinh Thống Nhất. Dinh Độc Lập đhị số 106 Nguyễn Du, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh. Tang âng Dinh xoọc đâu bhứah 18ha. Dinh Độc Lập bơơn ta moon nắc c’cir lịch sử-Văn hoá moọt t’ngay 25-6-1976. T’ngay 12-8-2009 Dinh bơơn chắp hơnh nắc c’cir k’tiếc k’ruung chr’nắp bhlầng.

          Dinh Độc Lập vêy đhr’năng dưr váih đanh đươnh lâng bấc râu bh’rợ chr’nắp crêê tước bh’rợ tr’zêl tr’panh tu độc lập lâng pa zưm k’tiếc k’ruung âng đhanuôr Việt Nam dáp tợơ bhêl ma nuýh Pháp bhrợ têng Dinh c’moo 1968 tước nâu kêi. Tợơ lấh 3 c’moo bhrợ têng, c’moo 1871 Dinh bơơn khánh thành lâng chính quyền thực dân Pháp đớc nắc Dinh NORODOM. Tợơ đếêc tước c’moo 1945 Dinh nắc đhị ắt âng bấc lang toàn quyền Pháp đhị Đông Dương.

          C’xêê 3-1945 phát xít Nhật zêl chính quyền Pháp, Dinh nắc đhị pa bhrợ âng chính quyền Nhật đhị Việt Nam. Ha dợ nắc tợơ c’xêê 9-1945 Nhật cắh mặ zâng, Dinh nắc váih đhị pa bhrợ âng Bộ máy Pháp cóh 9 c’moo tứơc 1954.

          Tợơ c’xêê 9-1954 chính quyền Pháp pa chô Dinh NORODOM đoọng ha chính quyền Ngô Đình Diệm, Dinh Độc Lập lâng Dinh bơơn xăl đh’nớc nắc tr’zêl tr’lệêng âng apêê cóh k’bhúh chính quyền Sài Gòn ting cơnh rơơm đương âng Mỹ. C’xêê 2-1962 apêê tr’zêl nắc glâm bom Dinh Độc Lập, hư zêng cắh choom pa liêm dzợ nắc Ngô Đình Diệm quyết định gêếh lơi lứch Dinh ty lâng bhrợ têng cớ Dinh t’mêê cóh đhăm k’tiếc ty lâng pay đh’nớc nắc cung Dinh Độc Lập. Dinh t’mêê bơơn khánh thành mọot t’ngay 31-10-1966 lâng ặt váih  tước t’ngay đâu.

          Ma nuýh pa tộc bhrợ  Dinh nắc Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, t’coóh n’jứah nắc ma nuýh pa tộc bhrợ, đh’rứah nắc kiến trúc sư trưởng ting lêy cha mệêt đhr’năng bhrợ têng.

          Bơơn bhrợ têng đhị chế độ độc tài Ngô Đình Diệm, Dinh vêy pr’đhang bh’rợ chr’nắp lalay. Ngô Đình Diệm vêy pr’chắp bhrợ têng muy phủ Tổng thống ga mắc, liêm bhlầng cóh Đông Nam Á, n’jứah nắc muy dinh thự, đh’rứah nắc đhị ắt lâng pa bhrợ, pa ặt t’mooi lâng nắc muy bh’rợ g’roong zư nhâm mâng đoọng ha chế độ âng đay. Đắh pr’đhang bh’rợ, Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ pa cắh c’rơ bhriêl choom âng đay nắc kiêng bhrợ têng muy dinh thự đoọng ha muy Nguyên thủ k’tiếc k’ruung pazưm kiến trúc liêm t’mêê lâng kiến trúc ty đanh phương Đông.

          Ắt đhị đhăm k’tiếc pậ bhứah, Dinh Độc Lập dal 26m, bhứah 4.500m2 lâng 3 tầng bha lầng, bơr gác lửng lâng muy tang ta bhrợ cóh bha bhung, muy tang cóh mặt k’tiếc lâng muy tầng cóh dứp k’tiếc. Pazêng bhứah zập tầng âng Dinh thự nắc mơ 20.000m2 lâng k’nặ 100 phòng. Zập tầng lâng zập phòng âng dinh thự zêng vêy pr’đhang bh’rợ, cung cơnh pa chăm lalay liêm glặp cơnh đươi dua, đh’rứah nắc liêm glặp lâng pazêng pr’đhang bh’rợ âng dinh thự.

          Dinh Độc Lập nắc đhị dưr váih zập chu tr’zệl tr’panh. Tơợ bêl Dinh crêê apêê a rọp glâm bom moọt t’ngay 27-2-1962, pr’loọng đong Ngô Đình Diệm nắc xó ooy Dinh Gia Long đoọng bhrợ têng lâng bhrợ pa dưr Dinh, đh’rứah nắc đoọng bhrợ pa dưr hệ thống boọng đoọng g’đéch bom. T’ngay 31-10-1966 Nguyễn Văn Thiệu lâng Nguyễn Cao Kỳ nắc pazêng manuýh pr’đoọng bơơn k’đhợơng lêy t’ngay bhiệc bhan khánh thành Dinh Độc Lập t’mêê. Tợơ x’rịa c’moo 1967 Nguyễn Văn Thiệu lâng chr’nắp bh’rợ nắc Tổng thống Việt Nam Cộng hoà ơy tước ắt đhị dinh thự nâu.

          Hân noo ha pruốt 1975, g’lúh tr’zêl nắc tợơp lâng Chiến dịch Tây Nguyên, dưr váih k’rơ tước Chiến dịch Thừa Thiên-huế, Quảng Nam Đà Nẵng lâng pr’lứch nắc Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Bh’rợ grưưng dưr âng quân giải phóng pazưm lâng đhanuôr thành phố Sài Gòn nắc ơy zêl prúh cóh Dinh Độc Lập. Cr’chăl zêl pay Dinh Độc Lập nắc cung bêl pr’lứch thắng lợi âng Chiến dịch Hồ Chí Minh lâng pazêng nội các apêê chính quyền nguỵ Sài Gòn crêê ta coóp ma mông lâng k’đươi đầu hàng, pa cắh muy c’léh cắh mặ zâng âng muy chế độ tu đế quốc Mỹ. Tu cơnh đếêc Dinh Độc Lập nắc muy đhị căh muy âng đơơng chr’nắp k’tiếc k’ruung nắc dzợ vêy chr’nắp bha lang k’tiếc. Nắc muy c’léh đắh muy bộ máy tr’zêl tr’panh tợơ lấh tr’zêl tr’panh âng bha lang k’tiếc g’lúh bơr, c’léh đắh râu cắh liêm choom, cắh mặ zâng âng chủ nghĩa thực dân cơnh t’mêê âng đế quốc Mỹ.

          Dinh Độc Lập trực thuộc Văn phòng Chính phủ bấc c’moo đâu pa dưr râu liêm choom âng c’cir lịch sử-văn hoá, lêy t’pấh t’mooi cóh k’tiếc k’ruung hêê lâng bha lang k’tiếc tước l’lêy; Đh’rứah nắc đhị t’pấh apêê k’bhúh t’mooi cấp cao âng Đảng lâng Nhà nước đắh Nam k’tiếc k’ruung, đhị bhrợ têng apêê bh’rợ hội thảo bha lang k’tiếc lâng cóh k’tiếc k’ruung hêê. Tợơ bêl xay moon nắc c’cir k’tiếc k’ruung chr’nắp bhlầng. Dinh Độc Lập nắc đhị k’rong r’pấh bấc ơl t’mooi tước l’lêy cóh k’tiếc k’ruung lâng bha lang k’tiếc, nâu kêi nắc bơơn k’rang lấh mơ dzợ./.

Thăm Di tích quốc gia đặc biệt Dinh Độc Lập

             Nếu có dịp đến ai đã Thành phố Hồ Chí Minh vào dịp kỷ niệm ngày Giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước, du khách nên ghé thăm quan Dinh Độc Lập, hay còn gọi là dinh Thống Nhất.  Công trình in đậm dấu ấn thời gian và lịch sửa nhưng cũng rất nên thơ và lãng mạn…. Tiết mục Du lịch qua sóng phát thanh tuần này, mời bà con và các bạn cùng tham quan Di tích quốc gia đặc biệt Dinh Độc lập.

             Dinh Độc Lập trước kia còn có tên gọi là Dinh NORODOM, từ tháng 11-1976 được mang tên Dinh Thống Nhất. Dinh Độc Lập ở số 106 Nguyễn Du, quận I thành phố Hồ Chí Minh. Khuôn viên của Dinh hiện nay có diện tích 18 ha. Dinh Độc Lập được công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hóa vào ngày 25-6-1976. Ngày 12-8-2009 Dinh được tôn vinh là Di tích quốc gia đặc biệt.

             Dinh Độc Lập có quá trình hình thành lâu dài với nhiều sự kiện có liên quan tới cuộc đấu tranh vì độc lập và thống nhất đất nước của nhân dân Việt Nam kể từ khi người Pháp xây dựng Dinh năm 1868 cho đến ngày nay. Sau hơn 3 năm xây dựng, năm 1871 Dinh được khánh thành và chính quyền thực dân Pháp gọi là Dinh NORODOM. Từ đó đến năm 1945 Dinh là nơi ở của nhiều đời toàn quyền Pháp ở Đông Dương.

Tháng 3-1945 phát xít Nhật đảo chính lật đổ chính quyền Pháp, Dinh là nơi làm việc của chính quyền Nhật ở Việt Nam. Nhưng từ tháng 9-1945 Nhật thất bại, Dinh lại trở thành trụ sở làm việc của bộ máy xâm lược Pháp trong suốt 9 năm đến 1954.

           Từ tháng 9 - 1954 chính quyền Pháp trao trả Dinh NORODOM cho chính quyền Ngô Đình Diệm, tay sai của đế quốc Mỹ và Dinh được đổi tên là Dinh Độc Lập. Dưới thời Ngô Đình Diệm, Dinh Độc Lập đã chứng kiến nhiều cuộc đảo chính thanh trừng lẫn nhau trong nội bộ chính quyền Sài Gòn theo ý đồ của Mỹ. Tháng 2-1962 quân đảo chính đã ném bom Dinh Độc Lập, không thể sửa chữa và khôi phục lại được cho nên Ngô Đình Diệm quyết định san bằng toàn bộ Dinh cũ và xây dựng lại Dinh mới trên nền đất cũ và vẫn lấy tên là Dinh Độc Lập. Dinh mới được khánh thành ngày 31-10-1966 và tồn tại đến ngày nay.

          Tác giả thiết kế Dinh là Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, ông vừa là người thiết kế, đồng thời là kiến trúc sư trưởng theo dõi xây dựng công trình.

            Được xây dựng dưới chế độ độc tài Ngô Đình Diệm, Dinh có kiến trúc đặc thù riêng, một phủ Tổng thống lớn, tráng lệ vào bậc nhất Đông Nam Á, vừa là một dinh thự, đồng thời là nơi ở và làm việc, tiếp khách và là một công trình phòng thủ kiên cố  bảo vệ cho chế độ của mình. Về mặt kiến trúc, Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ thể hiện tài năng của mình muốn thiết kế một dinh thự kết hợp kiến trúc hiện đại với kiến trúc truyền thống phương Đông.

          Nằm trong khuôn viên rộng, Dinh Độc Lập có chiều cao 26 mét. Diện tích mặt bằng của Dinh rộng 4.500m2 với 3 tầng chính, hai gác lửng, một sân thượng, một tầng nền và một tầng hầm. Toàn bộ diện tích các tầng của Dinh thự khoảng 20.000m2 với gần 100 phòng. Mỗi tầng và mỗi phòng của dinh thự đều có kiến trúc, cũng như cách trang trí riêng phù hợp với mục đích sử dụng, đồng thời phù hợp với tổng thể kiến trúc của toàn dinh thự.

           Dinh Độc Lập đã chứng kiến nhiều cuộc đảo chính liên tiếp. Sau khi Dinh bị quân đảo chính ném bom ngày 27-2-1962, gia đình Ngô Đình Diệm phải rời sang Dinh Gia Long để thiết kế và xây dựng lại Dinh, đồng thời cho xây dựng hệ thống hầm để tránh bom. Ngày 31-10-1966 Nguyễn Văn Thiệu và Nguyễn Cao Kỳ là những người may mắn được chủ tọa buổi lễ khánh thành Dinh Độc Lập mới. Từ cuối năm 1967 Nguyễn Văn Thiệu với tư cách là Tổng thống Việt Nam Cộng hòa đã đến ở tại dinh thự này.

            Mùa xuân năm 1975, trận đánh quyết chiến chiến lược bắt đầu bằng Chiến dịch Tây Nguyên, phát triển mạnh mẽ sang Chiến dịch Thừa Thiên- Huế, Quảng Nam Đà Nẵng và kết thúc bằng Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Cuộc tổng công kích của quân giải phóng phối hợp với sự nổi dậy của nhân dân thành phố Sài Gòn đã tấn công Dinh Độc Lập. Giờ phút đánh chiếm Dinh Độc Lập cũng là giờ phút kết thúc thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh và gải phóng hoàn toàn miền Nam. Dinh Độc Lập trở thành nơi hội tụ của chiến thắng. Tại đây, ngày 30-4-1975 Tổng thống Dương Văn Minh và toàn bộ nội các của chính quyền ngụy Sài Gòn bị bắt sống và buộc phải đầu hàng vô điều kiện, đánh dấu sự sụp đổ của một chế độ do đế quốc Mỹ dựng nên nhằm phục vụ cho chiến lược làm bá chủ toàn cầu của Mỹ. Chính vì vậy Dinh Độc Lập là một địa điểm không chỉ có ý nghĩa quốc gia mà còn có ý nghĩa quốc tế. Nó là một dấu tích về một bộ máy chiến tranh thời kỳ sau chiến tranh thế giới thứ hai, dấu tích về sự thất bại của chủ nghĩa thực dân kiểu mới của đế quốc Mỹ.

             Dinh Độc Lập trực thuộc Văn phòng Chính phủ nhiều năm nay vừa phát huy tác dụng một di tích lịch sử- văn hóa, tổ chức đón khách trong nước và quốc tế tham quan; Đồng thời là nơi đón tiếp các đoàn khách cấp cao của Đảng và Nhà nước ở phía Nam Tổ quốc, nơi tổ chức các cuộc hội thảo quốc tế và trong nước. Từ khi được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt, Dinh Độc Lập vốn đã là nơi thu hút rất đông khách tham quan trong nước và quốc tế, nay càng được quan tâm hơn./.