Tơợ muy đhị bhrơợng ooy đhr’năng n’niên ca coon bấc, xang 5 c’moo, vel Brah, chr’val Cư Dliê Mnông, chr’hoong Cư Mgar, tỉnh Đắc Lắc, âi xơợng bhrợ liêm chính sách ooy dân số kế hoạch hóa pr’loọng đong. Đợ acoon ma nứih dưr bấc zấp c’moo cóh vel nắc âi xiêr. Chroi đoọng ooy bh’nơơn n’nắc choom dáp tước râu lứch loom luônh âng Amí Nhương ( H’bư Buôn Dap) – ma nứih cộng tác viên dân số bơơn đha nuôr mâng loom chắp nhêr.

     Buôn Brah, chr’val Cư Dliê Mnông, chr’hoong Cư Mgar, tỉnh Đắc Lắc, vêy 87 pr’loọng đong, cóh đêếc vêy 61 díc điêl dzợ p’niên. C’moo 2013, đợ apêê n’niên ca coon thứ 3 nắc a tếh cóh chr’val Cư Dliê Mnông tước 28%, dal bhlâng chr’hoong Cư M’ga, cóh đêếc vel Brah nắc muy đhị bhrơợng bhlâng. Đương lêy râu đha rựt ha ul lâng đợ râu zr’nắh k’đháp, ga lêếh ga lêêng âng đha nuôr tu n’niên bấc ca coon, A mí Nhương âi tình nguyện bhrợ cộng tác viên dân số âng vel. Ting a moó, choom t’bhlâng p’too moon apêê díc điêl xơợng bhrợ kế hoạch hóa pr’loọng đong, cơnh đêếc nắc vêy bơơn ha dưr kinh tế lâng z’lấh đha rựt bhrợ ca van liêm ta níh. A mí Nhương xay moon:“Acu tình nguyện bhrợ tu kiêng zooi zấp ngai cóh vel. Đoọng chroi đoọng ha vel đay ting t’ngay ting pa dưr lấh. Ha dang pr’loọng đong bấc ca coon nắc cắh mặ băn liêm ta nih…”

     Bấc t’ngay tr’nơợp âi lum cắh hắt zr’nắh k’đháp tu bấc đha nuôr cóh vel cắh lấh nân năl ooy bh’rợ dân số - kế hoạch hóa pr’loọng đong. Đhr’năng n’niên ca coon lấh 3 p’nong dưr váih bấc, đợ pr’loọng đha rựt công dưr bấc. A moó nắc p’zay ha dưr c’năl chuyên môn lâng bh’rợ p’too moon, chơớc t’bơơn năl pr’đơợ ting pr’loọng đong đoọng vêy cơnh p’too moon liêm glặp. Đợ ngai bơơn a moó k’rang bấc lấh nắc đợ pr’loọng đong đha rựt, rúp ca coon, đợ pr’loọng đong n’niên ca coon bấc. Bêl xay trúih, p’too moon, a moó nắc ch’ol moon râu cắh liêm crêê âng bh’rợ n’niên ca coon bấc tước c’rơ âng ma nứih ca căn, âng apêê ca coon, đợ râu cắh liêm crêê cóh pr’ặt tr’mông; lâng xay moon đợ apêê pr’loọng đong n’niên muy cắh cậ bơr p’nong ca coon vêy pr’ặt tr’mông z’zăng l’na liêm, ca coon a nại bơơn học hành liêm ta níh. A mí Nhương đoọng năl:“Vêy bấc râu zr’nắh k’đháp cóh bh’rợ p’too moon pân đil cóh vel kế hoạch hóa pr’loọng đong, cơnh bêl tước đong nắc cắh bơơn lum apêê a moó, thứ bơr bấc pr’loọng đong n’niên ca coon bấc kiêng n’niên p’xoọng cớ đoọng vêy ca coon n’jứih, vêy n’đil. Lấh n’nắc, vêy bấc díc điêl cắh âi năl đươi dua apêê bh’rợ cha groong doó choom vêy ca coon tu cơnh đêếc n’niên ca coon bấc…”

      Bh’rợ mâng loom âng a moó âi zooi đha nuôr cóh vel r’dợ ha dưr dal c’năl. Xoọc đâu, cóh vel a moó âi vêy 53/61 díc điêl dzợ p’niên đươi dua bh’rợ cha groong doó choom vêy ca coon hiện đại. Đợ  apeê n’niên ca coon thứ 3 nắc a tếh âi bơơn pa xiêr. C’moo 2016, cóh vel nắc đhêêng vêy 2 đong n’niên ca coon thứ 3. 6 c’xêê c’moo đâu, vel doó vêy ngai n’niên ca coon thứ 3 nắc a tếh. Bấc pr’loọng đong n’niên muy cắh cậ bơr p’nong ca coon âi vêy pr’đơợ đoọng pa dưr kinh tế, zư x’mir lêy ca coon. A mí Djung, ặt cóh vel Brah xay moon, A mí Nhương p’too moon, díc điêl a moó nắc moon pa đhêy đhị bơr p’nong đoọng vêy pr’đơợ zư x’mir lêy ha ca coon a nại liêm lấh lâng k’rong pa dưr kinh tế pr’loọng đong:“Chắp hơnh Amí Nhương cắh cơnh tu âi zooi pr’loọng đong acu năl kế hoạch n’niên ca coon. A mí NHương pa bhrợ pa bhlâng lứch loom luônh, zooi đoọng pân đil cóh vel pa bhlâng bấc. A moó p’too moon zấp pr’loọng đong năl kế hoạch hóa pr’loọng đong. A moó dzợ pa choom đoọng pân đil cóh vel dh’rứah ting pấh vặ zên đoọng bhrợ cha.”

     Xay moon ooy râu chroi đoọng âng Amí Nhương cóh bh’rợ dân số, a moó H’Yuan, cán bộ chuyên trách chr’val Cư Dlie Mnông đoọng năl, đươi vêy râu lứch loom luônh, mâng loom âng Amí Nhương cóh bh’rợ tu cơnh đêếc zấp c’moo bh’rợ  Dân số - Kế hoạch hóa pr’loọng đong âng vel Brah công bơơn cr’noọ mơ ta moon. Nắc Chi hội trưởng hội pân đil vel, A mí Nhương ặt đhị bh’rợ n’đoo công bhrợ liêm choom bh’rợ bơơn ta k’đươi, bơơn đha nuôr chắp nhêr, xơợng đươi. A moó H’Yuan xay moon:“A mí Nhương nắc k’đhơợng bhrợ lâng chi hội trưởng pân đil tu cơnh đêếc pa bhlâng liêm buôn cóh bh’rợ p’too moon n’đắh dân số lâng kế hoạch hóa pr’loọng đong. A moó doó xay moon k’đháp zr’nắh , nắc tước zấp pr’loọng đong đoọng p’too moon. Tước c’moo 2016 nắc đợ apêê n’niên ca coon thứ 3 cóh vel đong a moó k’đhơợng lêy âi xiêr ghít. Tước c’moo 2017, 6 c’xêê tơợp c’moo, cóh vel đong a móo k’đhơợng lêy doó vêy díc điêl ngai n’niên ca coon thứ 3.”

 Đợ râu chroi đoọng âng Amí Nhương âi bơơn chính quyền vel đong lâng ngành chức năng hơnh déh. A moó rơơm kiêng bơơn bhrợ bấc lấh mơ dzợ đoọng chroi đoọng vel bhươl ting t’ngay ting dưr ca van ca bhố têêm ngăn./.

NGƯỜI PHỤ NỮ ÊĐÊ TÂM HUYẾT VỚI CÔNG TÁC DÂN SỐ

                                                                                                        PV  Zawut

      Từ một điểm nóng về tình trạng sinh nhiều con, sau 5 năm, buôn Brah, xã Cư Dliê Mnông, huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk, đã thực hiện tốt chính sách về dân số kế hoạch hoá gia đình. Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên hàng năm ở buôn đều giảm. Góp phần vào thành quả đó phải kể đến sự nhiệt tình, tâm huyết của Amí Nhương (H’Bư Buôn Dap) - người cộng tác viên dân số được bà con tin tưởng, yêu mến.

      Buôn Brah, xã Cư Dliê Mnông, huyện Cư Mgar, tỉnh Đắk Lắk, có 87 hộ, trong đó có 61 cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ.  Năm 2013, tỉ lệ sinh con thứ 3 trở lên ở xã Cư Dliê Mnông tới 28%, cao nhất huyện Cư M’ga, trong đó buôn Brah là một điểm “nóng”.  Chứng kiến sự nghèo đói và những khó khăn, vất vả của đồng bào mình do sinh nhiều con, Amí Nhương đã tình nguyện làm cộng tác viên dân số của buôn. Theo chị, phải tích cực vận động các cặp vợ chồng thực hiện kế hoạch hóa gia đình, như vậy mới phát triển được kinh tế và vươn lên làm giàu chính đáng. Amí Nhương tâm sự: “Tôi tình nguyện làm vì muốn giúp mọi người trong buôn. Để góp phần giúp buôn mình ngày càng phát triển hơn. Nếu gia đình đông con thì không nuôi được con cái ăn học đàng hoàng,…”

       Những ngày đầu tiên chị đã gặp không ít khó khăn vì đa phần bà con trong buôn nhận thức về công tác Dân số – Kế hoạch hóa gia đình rất hạn chế. Tình trạng sinh con thứ 3 trở lên là phổ biến, số hộ nghèo chiếm tỷ lệ cao. Chị chịu khó trau dồi kiến thức chuyên môn và cách tuyên truyền, tìm hiểu hoàn cảnh từng gia đình để có biện pháp vận động phù hợp. Đối tượng được chị quan tâm nhiều hơn là những gia đình nghèo, đông con, những gia đình sinh con một bề. Khi tuyên truyền, vận động, chị chỉ rõ tác hại của việc sinh con đông đến sức khoẻ của người mẹ, của các con, những hạn chế trong cuộc sống; và nêu gương những gia đình sinh một đến hai con có cuộc sống khá giả, con cái được học hành đến nơi, đến chốn. Ami Nhương cho biết: “Có nhiều khó khăn trong việc vận động phụ nữ trong buôn kế hoạch hoá gia đình, như khi đến nhà thì không gặp được các chị, thứ hai nhiều gia đinh sinh con một bề muốn sinh thêm để có con trai, có con gái. Ngoài ra, có những cặp vợ chồng chưa biết áp dụng các biện pháp tránh thai nên sinh đông con…”

      Sự kiên trì của chị đã giúp bà con trong buôn dần nâng cao nhận thức. Hiện nay, ở buôn chị đã có 53/61 cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ áp dụng các biện pháp tránh thai hiện đại. Tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên đã được kiềm chế.  Năm 2016, trong buôn chỉ có 2 trường hợp sinh con thứ 3.  6 tháng của năm nay, buôn không có thêm người sinh con thứ 3 trở lên. Nhiều gia đình sinh một đến hai con đã có điều kiện để phát triển kinh tế, chăm sóc, nuôi dạy con cái.  Amí Djung, ở buôn  Brah, tâm sự, được Amí Nhương vận động, vợ chồng chị quyết định dừng lại ở lần sinh thứ 2 để có điều kiện chăm lo cho con cái tốt hơn và tập trung phát triển kinh tế gia đình: “Cảm ơn Ami Nhương nhiều lắm vì đã giúp gia đình tôi biết kế hoạch sinh con. Ami Nhương làm việc rất nhiệt tình, giúp đỡ phụ nữ trong buôn rất nhiều. Chị đi vận động từng gia đình biết kế hoạch hoá gia đình. Chị còn hướng dẫn phụ nữ trong buôn cùng tham gia vay vốn để làm ăn kinh tế.”

      Đánh giá về những đóng góp của Amí Nhương trong công tác dân số, chị H’Yuan Ayun, cán bộ chuyên trách dân số xã Cư Dliê Mnông cho biết, nhờ sự nhiệt tình, tâm huyết, kiên trì của Ami Nhương trong công việc nên năm nào công tác Dân số - KHHGĐ của buôn Brah cũng đạt chỉ tiêu, kế hoạch. Là Chi hội trưởng hội phụ nữ buôn, Ami Nhương ở cương vị nào cũng hoàn thành tốt công việc được giao, được bà con quý mến, tin yêu. Chị H’Yuan nhận xét:“Ami Nhương kiêm chi hội trưởng hội phụ nữ nên rất thuận lợi trong việc tuyên truyền về dân số và kế hoạch hoá gia đình. Chị đã không ngần ngại đến từng hộ gia đình để vận động.  Đến 2016 thì tỉ lệ sinh con thứ 3 trên địa bàn chị quản lý đã giảm rõ rệt.  Đến 2017, 6 tháng đầu năm vừa rồi, trong địa bàn chị quản lý không có cặp vợ chồng sinh con thứ 3”.

     Những đóng góp của Ami Nhương đã được chính quyền địa phương và ngành dân số ghi nhận và nhiều lần biểu dương, khen thưởng.  Chị mong muốn làm được nhiều hơn nữa để góp phần giúp buôn làng ngày càng phát triển ấm no hạnh phúc./.