Moon tước Hồ Phương, Phó trưởng phòng Văn hoá-Thông tin chr’hoong Đakrông, tỉnh Quảng Trị, đhơ đhơ ngai cung năl tước a noo nắc muy cha nắc lứch loom, vêy bấc râu chroi k’rong cóh bhiệc chếêc lêy, k’rong đớc, pa chắp lêy, pa cắh g’răng văn hoá acoon cóh đắh Tây Quảng Trị. N’đhơ nắc muy cha năc a đhuốc ha dợ anoo Hồ Phương năl ghít đắh pr’ắt tr’mông, văn hoá zập acoon cóh Vân Kiều, Pa Cô. CTV Lâm Phương vêy bha ar x’rắ “ Ma nuýh chắp kiêng văn hoá acoon cóh Vân Kiều, Pa Cô”, đhanuôr lâng pr’zợc đh’rứah đương xợơng.

          Tước thứ 7, chủ nhật căh cợ nắc tết tọc, zập chu doó trơ nắc a noo Hồ Phương lướt tước zập vel đong đoọng chếêc lêy năl, pa chắp tước pr’ắt tr’mông lâng văn hoá âng đhanuôr acoon cóh, n’đhơ nắc lướt c’lâng zr’nắh k’đháp, chang k’ruung, z’lấh crâng tước k’ha riêng cây số nắc a đoo cung pa zay. Nâu kêi, a noo Phương ơy pa choom z’zăng p’rá Vân Kiều đoọng choom pa prá lâng đhanuôr. Tu cơnh đếêc, nắc zập chu a noo tước vel bhươl cha ớh đhanuôr cóh đếêc zêng bhui har, đấh loon đơơng pazêng pr’đươi liêm chr’nắp âng đay đoọng ha noo lêy pa chắp. T’coóh Hồ Văn Đức ắt đhị vel Khe Xong, thị trấn Krông Klang, chr’hoong Đakrông xay moon:

          A noo Phương k’rang tước pr’ắt tr’mông văn hoá âng đhanuôr zi. A zi nắc năl ơn a noo Phương bấc pa bhlầng tu ơy vêy c’rơ pa chắp cha mệêt lêy pr’ắt tr’mông, văn hoá ma nuýh Vân Kiều zi.

          N’niên lâng dưr pậ đhị muy chr’val da ding k’coong Hướng Hoá, Hồ Phương nắc ơy đấh đớc p’rơơm chếêc lêy năl văn hoá âng acoon cóh. C’moo 2009, tốt nghiệp trường Đại học văn hoá, Hồ Phương chô pa bhrợ đhị Phòng Văn hoá-Thông tin chr’hoong Đăkrông. Tợơ đếêc, a noo vêy pa xoọng c’lâng bh’rợ đoọng bhrợ têng râu p’rơơm âng đay. Tợơ pazêng tư liệu ơy bơơn chếêc lêy, a noo méh toong ha dưm, dưr tợơ t’rượp đoọng xrắ k’ha riêng bài báo pa chắp lêy đắh văn hoá âng đhanuôr acoon cóh đoọng zập ngai đọc tợơ đăn tước ch’ngai bơơn năl tước pr’ắt tr’mông, văn hoá vật thể, phi vật thể âng đhanuôr acoon cóh Đăkrông. 3 c’moo chô ooy đâu, a noo Phương chếêc lêy, pa dưr apêê pr’đươi ting cơnh quy luật lang âng đhanuôr Vân Kiều, Pa Cô tợơ bêl tợơp pr’ang tước bil mặt. Vêy pazêng pr’đươi cơnh a doóh lâng n’căr  n’loong (xa nập tr’nợơp âng ma nuýh Pa Cô) xoọc bơơn pa cắh đhị đong Văn hoá ty đanh âng đhanuôr Vân Kiều, Pa Kô, năl lêy bil tước 3 c’xêê m’pâng chếêc lêy năl, chô tước chr’val A Vao nắc vêy bơơn bhrợ pa dưr cớ. Tước nâu kêi, a noo Hồ Phương ơy chếêc lêy lấh 70 pr’đươr, pazêng bấc râu lalay bơơn đhanuôr Vân Kiều, PaKô đươi dua cóh pa bhrợ ta têng, zệê chr’na, bơơn coóp, biểu diễn nghệ thuật, bhuốih cáih… Xay moon đắh dự định âng đay, a noo Hồ Phương xay moon:

          Acu xợơng bhui har bhlầng bơơn đươi bơr pêê râu pr’đươi. Vêy pazêng pr’đươi bil bấc c’rơ g’lếêh ha dợ nắc doó lấh k’đháp k’ra. Lâng râu chắp kiêng, c’la cu nắc ơy moọt tước zr’lụ ch’ngai bha dắh, lưm apêê nghệ nhân, pazêng ngai ta coóh ta ha đoọng zư lêy râu chr’nắp âng acoon cóh đhị đhanuôr. Cóh pazêng c’moo t’tun đếêc, a cu nắc t’hước tước bhrợ pa dưr muy bảo tàng pa cắh văn hoá ma núyh Vân Kiều, Pa Kô.Xay moon  đắh lang âng coon ma nuýh tợơ tợơp pr’ang tước cắh dzợ. C’la cu nắc cung pa zay chếêc lêy lâng pa dưr râu chr’nắp crêê tước pr’ắt tr’mông âng đhanuôr Vân Kiều, Pa Kô.

          Rơơm kiêng bhrợ pa dưr muy bảo tàng văn hoá Vân Kiều, Pa Kô âng a noo Hồ Phương lêy chắp pa bhlầng. Pazêng bhiệc bhrợ âng a noo nắc chroi k’rong râu ga mắc chr’nắp bhlầng cóh bhiệc chếêc lêy, pa chắp bhrợ, pa cắh lâng zư lêy đợ văn hoá âng ma nuýh acoon cóh đắh Tây Quảng Trị./.

                        Người say mê với văn hóa dân tộc Vân kiều, Pa Cô       

             Ông Hồ Phương, Phó Trưởng phòng Văn hóa- Thông tin huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị được người dân địa phương quí mến bởi ông là một người tâm huyết, có rất nhiều đóng góp trong việc sưu tầm, nghiên cứu, giới thiệu kho tàng văn hóa của dân tộc thiểu số phía Tây Quảng Trị. Dù là một người Kinh nhưng  Hồ Phương hiểu biết rất sâu sắc về đời sống, văn hóa các dân tộc Vân kiều, Pa Cô. Lâm Phương, Cộng tác viên Đài TNVN có bài viết “Người say mê với văn hóa dân tộc Vân kiều, Pa Cô”….

          Cứ đến thứ 7, chủ nhật hay lễ Tết, rỗi lúc nào là ông Hồ Phương lại lặn lội về các bản làng để tìm hiểu, nghiên cứu đời sống và văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số, cho dù có phải trèo đèo, lồi suối, băng rừng vượt núi với hàng trăm cây số. Giờ đây, ông Phương đã học khá thành thạo tiếng Vân Kiều để có thể trò chuyện với bà con. Vì vậy mà mỗi lần anh đến các thôn, bản, bà con rất vui mừng, sẳn sàng mang những thứ đồ cổ quý hiếm của gia đình ra cho ông nghiên cứu. Ông Hồ Văn Đức ở thôn Khe Xong, thị trấn Krông Klang, huyện Đakrông bày tỏ:

           Anh Phương quan tâm đến đời sống và văn hóa của bà con chúng tôi. Chúng tôi rất biết ơn anh Phương vì đã có công nghiên cứu đời sống, văn hóa dân tộc Vân Kiều chúng tôi.

          Sinh ra và lớn lên tại một xã miền núi huyện Hướng Hóa, Hồ Phương đã sớm nung nấu khát vọng tìm hiểu nền văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số. Năm 2009, tốt nghiệp trường Đại học Văn hóa, Hồ Phương về công tác tại Phòng Văn hóa- Thông tin huyện Đakrông. Từ đó, anh có thêm cơ hội để thực hiện đam mê cháy bỏng của mình. Từ những nguồn tư liệu sưu tầm được, anh thức khuya, dậy sớm để viết hàng trăm bài báo nghiên cứu để giới thiệu với đọc giả gần xa về đời sống, sinh hoạt, văn hóa vật thể, phi vật thể của đồng bào các dân tộc huyện Đakrông. 3 năm trở lại đây, ông Phương sưu tầm, phục dựng các hiện vật theo quy luật vòng đời của bà con Vân Kiều, Pa Cô từ lúc sinh ra đến khi mất đi. Có những hiện vật như chiếc áo bằng vỏ cây (trang phục đầu tiên của người Pa Cô) hiện đang trưng bày tại Nhà văn hóa truyền thống  của đồng bào Vân Kiều, PaKô, phải mất hơn 3 tháng trời anh lặn lội vào tận xã A Vao mới phục dựng được. Đến nay, ông Hồ Phương đã sưu tầm được hơn 70 hiện vật, gồm nhiều loại khác nhau được đồng bào Vân Kiều, PaKô dùng trong lao động sản xuất, nấu nướng, săn bắn, biểu diễn nghệ thuật, thờ cúng... Về dự định của mình, ông Hồ Phương bộc bạch:

           Mình rất là vui được sở hữu một số hiện vật. Có những hiện vật mất rất nhiều công sức nhưng đó không phải là khó khăn. Với niềm đam mê, bản thân tôi cũng đã đi vào những vùng sâu, vùng xa, gặp gỡ những nghệ nhân, những người lớn tuổi, tâm huyết  cùng sưu tầm những hiện vật để bảo lưu trong cộng đồng. trong những năm tiếp theo, tôi sẽ có dự định xây dựng  một bảo tàng giới thiệu văn hóa của người  Vân Kiều, Pa Kô. Giới thiệu về vòng đời một con người từ khi sinh ra và mất đi. Bản thân cũng sẽ cố gắng sưu tầm và tái hiện những gì liên quan đến cuộc sống, sinh hoạt của đồng bào dân tộc Vân Kiều, PaKô.

                Ước mơ xây dựng một bảo tàng văn hóa Vân Kiều , Pa Kô của ông Hồ Phương thật đáng trân trọng. Những việc làm của anh sẽ góp phần rất lớn trong việc sưu tầm, nghiên cứu, giới thiệu và bảo tồn kho tàng văn hóa của dân tộc thiểu số phía Tây Quảng Trị./.