Tỵ nắc manuýh đhanuôr liêm crêê, ha dzợ cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay, muy bơr c’bhúh đhanuôr acoon cóh đhị Lai Châu ơy xơợng đươi boóp p’rá âng muy c’bhúh n’lất n’mốp ooy pr’ắt tr’mông k’van k’bhố, liêm pr’hay, doọ ng’pa bhrợ nắc công vêy rau ng’cha. K’van k’bhộ, la liêm pr’hay cóh ooy cắh ng’bơơn lêy, nắc đhiệp bơơn lêy đợ rau zr’nắh xr’dô, đharứt đharắh dưr váih cóh pr’ắt tr’mông. Ha dzợ, xang muy cr’chăl xơợng đươi, apêê đoo ơy bơơn lêy n’năl đợ rau n’lất, nắc văl chô cớ ooy truyền thống âng acoon cóh, t’bhlâng bhrợ cha.

# C’lâng lướt ooy zr’lụ k’noong k’tiếc Phong Thổ, tỉnh Lai Châu cóh pazêng t’ngay x’rịa hân noo c’lọt, pr’lêy gít pa bhlâng nắc pr’họm t’viêng âng crâng k’coong, pr’họm rơợc rịic âng hân noo ha roo đọm cóh prang da ding k’coong, cóh ta huung. Cóh pazêng bha lắh ruộng chuôr, nắc apêê đhanuôr gặt ha roo. Ting zazum lâng bh’rợ âng hân noo gắt ha roo n’nắc nắc đhr’nong đong n’loong ty đanh ting cơnh bh’rợ đong xang manuýh Mông âng Sùng A Dê, ắt cóh cr’noon Hang É, chr’val Pa Vây Sử công bấc manuýh ra văng bhrợ đơớh hân pa bhlâng. Nắc tơợ ra diu ra dzương đhanuôr cóh cr’noon lâng bhúh xoọc nắc ơy tước ooy đong a noo Dê, vêy ngai đơơng a ọc, vây ngai đơơng a tứch, vêy ngai nắc zêệ chr’na t’mêê đoọng ra văng bha nuốih bhuốih a bhô dang, pleng k’tiếc. Nâu đoo nắc hân noo g’lúh bơr, pr’loọng đong A Dê vêy đợ rau bhui har k’bhố ngăn, xang bấc c’moo ắt lâng zr’nắh k’đháp, ha ul đharứt.

Sùng A Dê hay cớ: Bêl lêy vêy manuýh tước ooy đong xay moon oó dzợ chêếc bhuốih a bhướp a dếch ahay, nắc đhiệp cầu nguyện nắc vêy đợ rau cha, đợ rau xấp; xang n’nắc nắc lêy đhanuôr cóh cr’noon công xơợng đươi, nắc a noo công ting xơợng đươi. Tuần hân đoo công cơnh đêếc, đhanuôr nắc tước cầu nguyện bấc lấh mơ, ha dzợ cắh bơơn lêy ha roo a bhoo, t’rí c’roóc váih. Pazêng rau j’niêng cr’bưn chr’nắp pr’hay cắh dzợ đươi dua, tu cơnh đêếc, a dếch a bhướp, a bhô dang âng đay cắh dzợ zúp zooi, tơợ đêếc ha ul đharứt ta luôn dưr váih. Sùng A Dê prá:

Bêl l’lăm ahay ng’xơợng apêê đoo moon ting n’nắc nắc liêm crêê bhlâng, acu công ting nắc cắh rau rị vêy nắc a cu văl chô cớ. Ting đạo n’nắc muy tuần nắc ng’lướt cầu nguyện muy t’ngay, ha dzợ cóh t’tun nắc công cắh rau rị n’léh váih, nắc đhiệp muy rau xa nay a năm, pazêng rau j’niêng cr’bưn âng acoon cóh nắc lứch ta lơi, cắh dzợ xay bhrợ. Xoọc đâu acu cắh dzợ xơợng đươi, văl chô cớ ooy j’niêng cr’bưn chr’nắp pr’hay âng acoon cóh, đoọng đh’rứah lâng Đảng, Nhà nước lâng đhi noo bhrợ cha, t’váih cr’van cr’bhố.  

Công cơnh Sùng A Dê, xang lấh 7 c’moo xơợng đươi boóp p’rá âng c’bhúh n’lất n’mốp xay moon lơi j’niêng cr’bưn âng acoon cóh đay đoọng ting đợ rau cắh gít, pr’ắt tr’mông âng 4 cha nắc cóh pr’loọng đong a noo Sung A Khai, cóh cr’noon Sềnh Sảng A, chr’val Dào San, chr’hoong Phong Thổ nắc ắt lâng c’xêê c’moo ha ul đharứt. Xang lấh 3 c’moo xơợng đươi cơnh boóp p’rá âng c’bhúh n’lất n’mốp, nắc ơy văl chô ooy j’niêng cr’bưn âng đhanuôr Mông đay, bhrợ têng cớ r’piing p’bhuốih, đoọng bhuốih abhô dang, a bhướp a dếch, t’bhlâng bhrợ cha, tước nâu cơy kinh tế âng pr’loọng đong a noo A Khai nắc z’zăng liêm choom. Lêy A Khai t’bhlâng bhrợ cha vêy rau đớc, vêy rau cha, bấc pr’loọng đong cóh cr’noon Sểnh Sảng A công lơi cầu nguyện, t’bhlâng bhrợ têng ruộng, bhrợ ha rêê đhuốch lâng b’băn, tu cơnh đêếc ha ul đharứt công ting t’ngay vêy ta t’bil lơi. Sùng A Khai prá:

Acu xơợng đươi cóh 3 c’moo đạo cơ đốc lâng cóh t’tun acu văl chô ting đạo tin lành. Cóh pazêng t’ngay t’tun acu k’noọ cóh pazêng t’ngay c’xêê acu ting đạo nắc cắh rau bơơn zúp zooi n’hau lâng cắh rau bơơn pay pa chô rau liêm crêê, bil t’ngay c’xêê đoọng lướt bhrợ cha. Xang n’nắc nắc vêy đhi noo lâng apêê cóh bhươl cr’noon p’too pa choom nắc acu văl chô cớ, acu bhrợ têng cớ r’piing p’bhuốih đoọng bhuốih a bhô dang ting cơnh j’niêng cr’bưn ty đanh âng manuýh acoon cóh zi.

Tự do ting tín ngưỡng tôn giáo nắc quyền âng zập cha nắc đhanuôr lâng rau đâu nắc ơy vêy hiến pháp Việt Nam xay moon. Hân đhơ cơnh đêếc, bh’rợ ton đươi ooy c’năl cắh lấh lấh dal âng muy bơr c’bhúh đhanuôr acoon cóh, cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay c’bhúh n’lất n’mốp ton đươi dua ooy tôn giáo lướt xay moon, k’dua đhanuôr lơi j’niêng cr’bưn ty đanh ơy vêy cóh k’r’bhâu lang manuýh âng k’conh pa bhướp đớc đoọng, tin đươi ooy cầu nguyện nắc vêy ha roo, a bhoo, t’rí, c’roóc nắc doọ ng’bhrợ công vêy đợ rau ng’cha. Pr’loọng đong vêy ngai jéh k’ăy doọ ng’tước ooy trạm y tế khám nắc đhiệp ng’cầu nguyện a năm nắc công dứah, tơợ đêếc nắc bhrợ t’váih rau cắh liêm crêê dưr váih cớ. T’coóh Ma A Lủ, Phó Chủ tịch UBND chr’val Dào San, chr’hoong k’noong k’tiếc Phong Thổ xay moon:

Cóh muy tuần apêê đoo bil 3 t’ngay lướt cầu nguyện, cr’chăl lướt họp âng apêê đoo bil bấc pa bhlâng, tu cơnh đêếc nắc cắh dzợ loon lướt bhrợ ha rêê đhuốch. Nâu cơy apêê đoo ơy văl chô bhrợ têng cớ r’piing p’bhuốih, ắt mamông ting cơnh j’niêng cr’bưn âng k’conh pa bhướp ahay nắc chr’val công vêy muy bơr rau chính sách zúp zooi. Lâng chr’val công ơy ta đang moon nắc nâu cơy ơy văl chô nắc ahêê xơợng đươi cơnh xa nay âng bhươl cr’noon, xơợng đươi cơnh xa nay gr’hoót âng bhươl cr’noon.

Cóh 5 c’moo chô ooy đâu, đhị zr’lụ tỉnh Lai Châu nắc vêy tước k’ha riêng pr’loọng đong crêê c’bhúh n’lât n’mốp ton lướt xay moon bhrợ têng rau bh’rợ cắh crêê nắc nâu cơy ơy văl chô cớ ooy pr’ắt tr’mông ty đanh âng manuýh acoon cóh. Tước nâu cơy, tỉnh Lai Châu ơy bhrợ têng liêm choom bh’rợ pa dưr Đảng cóh đhanuôr ting đạo lâng đoọng mót ooy đảng lấh 200 đảng viên. Apêê đảng viên đợ manuýh acoon cóh ơy xay bhrợ liêm choom xa nay bh’rợ âng đay cóh vel đong, bhươl cr’noon, zr’lụ ắt mamông, chrooi đoọng ooy rau dưr váih zazum âng vel đong. T’coóh Sùng A Phủ, Phó Ban Dân vận Tỉnh uỷ Lai Châu prá:

Apêê bêl ahay ting đạo, nâu cơy nắc ơy văl chô lâng rau j’niêng cr’bưn ty đanh âng acoon cóh đay, apêê đoo ơy choom xay bhrợ bh’rợ xay moon p’too đhanuôr oó dzợ lướt tơơi ắt ooy lơơng. Apêê đoo nắc manúyh l’lăm xay bhrợ đh’rứah lâng cấp uỷ, chính quyền, mặt trận tổ quốc lâng pazêng đoàn thể bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, pa dưr kinh tế, zâl t’bil lơi đợ bh’rợ cắh liêm crêê. Đợ apêê ơy văl chô nắc apêê đoo ơy choom zư trách nhiệm âng manuýh đhanuôr lâng manuýh cóh bhươl cr’noon.