Ooy t’ruíh Ting c’lâng thời sự t’ngay nua, phóng viên Đài p’rá Việt Nam ắt đhị miền Trung nắc ơy xay moon tước Râu bha’dơng k’coon ta’u loom âng đợ apêê k’căn p’niên. Pr’lứch pazêng đợ bha ar xrặ :Miền Trung-dưr váih zâp cơnh bhiệc tr’bơơn tr’pay xoọc cắh zâp c’moo c’xêê lâng crêê đhi noo bhúh xoọng, ooy t’ruíh ting c’lâng thời sự bêl đâu, azi nắc nhăn xay moon đợ râu tu lâng bơr pêê c’lâng bh’rợ đoọng pa’xiêr, lêy chô k’chứt lơi bhiệc tr’bơơn tr’pay cắh tước c’moo c’xêê lâng crêê đhi noo bhúh xoọng. 

      N’niên váih ooy mưy pr’loọng đông bấc đhi noo, k’căn k’conh nắc manứih acoon cóh Tà Ôi cóh chr’hoong k’coong ch’ngai A Lưới, tỉnh Thừa Thiên-Huế, p’căn Nguyễn Thị Sửu, trưởng ban Dân tộc k’coong ch’ngai tỉnh Thừa Thiên-Huế năl gít râu cắh liêm crêê âng bhiệc tr’bơơn tr’pay cắh zâp c’moo c’xêê lâng crêê đhi noo bhúh xoọng. p’căn Sửu moon, k’căn đay lâng k’căn k’diịc zêng tr’bơơn tr’pay xoọc bêl 10 c’moo ha dợ, pr’ắt tr’mung âng apêê nắc zr’nắh k’đhạp, ặt zâng lâng bấc râu cắh liêm crêê. Mơ c’moo c’xêê xoọc ặt cha, chi’ớh, lướt học nắc apêê ting méh đenh dưr zi’lưa, z’zêệ, guy đác, lướt ha’rêê chóh ha’roo a’bhoo, xang nặc n’niên váih k’coon, k’rang lêy zâp râu tu bhiệc cóh pr’loọng đông k’diịc. Cắh bơơn ắt chi’ớh cơnh pêê lơơng, hân đhơ cơnh đêếc, bêl g’lúh n’nắc ahay, ngai cung lêy bhiệc nâu nắc doọ râu chrứih bhlâng. Ting cơnh p’căn Nguyễn Thị Sửu, cr’chăl bhiệc cr’noọ k’căn k’conh đợc đhị ooy nắc tớt đhị đêếc, tr’bơơn tr’pay đấh đoọng vêy váih k’coon cha’châu bấc, vêy ngai lướt bhrợ ha’rêê đhuốch, k’rang lêy bhiệc đông, nắc đợ j’niêng cr’bưn cơnh zước nhăn zâp râu bêl xay xơ, tr’bơơn tr’pay crêê đhi noo bhúh xoọng đoọng pr’đươi cr’van doọ choom glúh bil cóh lơơng, cắh cậ đợ cr’noọ bh’rợ bêl lang ahay, pr’ắt tr’mung cung nắc râu tu bhrợ bhiệc tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng: “Ting cơnh khoa học, tr’bơơn tr’pay crêê đhi noo bhúh xoọng nắc đoo mr’đoo a’ham, nắc cắh choom tr’pay, tu bhrợ cắh liêm crêê tước k’coon. Hân đhơ cơnh đeếc, lâng đhanuôr acoon cóh nắc bhiệc nâu doọ râu. Cr’noọ bh’rợ âng apêê nắc zư lêy pr’đươi cr’van. Bêl ahay cắh vêy bấc pr’loọng acoon cóh, vel nâu lâng vel n’tốh cung ch’ngai, zâp acoon cóh cung ắt ch’ngai. Zâp vel nắc buôn vêy 1 tước 2 tô bhúh a’năm, zêng lêy nắc tô bhúh bool lêy. Lâng cr’noọ nâu nắc lướt moót ooy pr’ắt tr’mung đenh đươnh cắh choom bhrợ tr’xăl dzợ.”

     Hadang cơnh bhiệc tr’bơơn tr’pay xoọc cắh zâp c’moo c’xêê bêl ahay lấh mơ nắc k’căn k’conh moon ha đhị nắc tớt đhị đêếc, nắc xoọc đâu bấc apêê tr’bơơn tr’pay nắc tu 2 đắh đh’rứah kiêng cơnh đêếc. pr’ắt tr’mung hiện đại nắc bhrợ bấc p’niên xoọc đâu ắt tớt ba buôn liêm lấh mơ. Bấc pr’zợc p’niên lêy bhiệc ắt tớt đh’rứah pân’jứih pân’đil nắc râu bhiệc doọ râu rị. đợ apêê p’niên 12, 13 c’moo đơơng k’coon cóh luônh nắc đoo bhiệc bool lêy.

     Amoó Hồ Thị Hồng, cán bộ dân số chr’val Phước Chánh, chr’hoong Phước Sơn xay moon đhr’năng lalua: “Apêê ađhi nắc bêl xoọc lướt học zêng đơơng k’coon cóh luônh xang nặc chô ặt đhêy cóh đông. Vêy k’coon nắc apêê p’lơớp, pr’loọng đông bơơn năl nắc apêê ađhi k’noọ n’niên ặ k’coon. Apêê ađhi nắc t’bhlâng tr’kiêng, cắh ha mơ pa’đhêy.”

     Lấh mơ đợ râu tu váih tơợ bêl ahay, j’niêng cr’bưn, pr’ắt tr’mung dzợ bấc râu tu bhrợ ha bhiệc tr’bơơn tr’pay cắh zâp c’moo c’xêê lâng crêê đhi noo bhúh xoọng cắh choom buôn k’chứt lơi. Nâu đoo nắc râu cắh liêm ma mơ pân’jứih pân’đil, c’năl bh’rợ cắh liêm dal âng đhanuôr cóh k’coong ch’ngai, đhr’năng đha’rứt ha ul, lơi học dzợ bấc, c’năl đắh pháp luật cung cắh bấc. Hadợ ooy đâu, bh’rợ xay moon bấc đhị nắc bhrợ lơi cơnh đêếc, vêy đhị lêy bh’rợ xay moon, p’cắh pháp luật nắc đoo trách nhiệm âng ngành tư pháp. Bêl tu bhiệc dưr váih, cán bộ vel cắh lêy xay moon ooy chính quyền chr’val đoọng zêl cha’groong đấh loon. Vêy đhị, bhiệc zêl cha’groong đắh chính quyền vel đông lâng đợ apêê tr’bơơn tr’pay cắh tước c’moo c’xêê lâng crêê đhi noo bhúh xoọng cắh liêm k’rơ, lấh mơ nắc cán bộ chr’val dzợ zooi zúp, cắh xay moon đợ tu bhiệc cơnh đâu. t’coóh Nguyễn Mạnh Hà, Chủ tịch UBND chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam xay moon: “Buôn lêy xang đhêy hân noo chr’noong nắc học sinh lơi học tu tr’bơơn tr’pay cắh zâp c’moo c’xêê. Bêl ơy váih nắc cắh moon olôy chính quyền nắc chính quyền cắh năl. Lấh mơ nắc ooy đợ nâu vêy k’coon apêê cán bộ dzợ. Lâng chr’val nắc azi lêy bhrợ rơợng nhâm, khiển trách lâng cán bộ chr’val, hân đhơ cơnh đêếc, bhiệc ơy váih nắc cung ơy ặ xang cắh năl cơnh chấc bhrợ dzợ.”

     Luật Hôn nhân lâng Gia đình quy định liêm gít đợ apêê cắh ta đoọng tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng, âng đợ apêê vêy tô bhúh tr’đăn. Lâng bh’rợ tr’bơơn tr’pay diịc điêl lâng ặt mamung diịc điêl đenh đươnh bêl cắh tước c’moo c’xêê nắc ta toom zên tơợ 500-3 ực đồng cắh cậ ta toom cải tạo doọ vêy coọp tù tước mơ 2 c’moo. hân đhơ cơnh đêếc, bấc pe’loọng đông cóh k’coong ch’ngai cắh năl liêm gít zâp quy định âng pháp luật bhrợ bấc apêê tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng. ting cơnh Thạc sỹ Hoàng Trọng Ohán, đoọng k’chứt lơi, lêy chô lơi jợ bhiệc tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng nắc bhiệc xay moon nắc đoo bh’rợ bha’lâng taluôn, lêy xay moon liêm ta’níh, tr’đăn lâng đhanuôr: “Chr’nắp lấh mơ xoọc đâu nắc lêy lướt moót ooy lang apêê p’niên tu bhrợ tr’xăl apêê t’coóh k’đhạp bhlâng. Hân đhơ cơnh đêếc, l’lăm nắc lêy tr’lưm lâng t’coóh vel, trưởng vel, bhiệc nâu nắc đoo chr’nắp, hadợ hadang moon lâng apêê cơnh p’too pachoom đắh giới tính nắc cắh râu rị, cắh choom moót cóh c’toọr apêê. Acu k’noọ da’dưl chr’nắp nắc tơợp tơợ râu liêm ta’níh lâng râu tr’pác liêm crêê cơnh dêếc nắc vêy liêm choom.”

     Đoọng k’chứt lơi, lêy chô tước bhiệc lơi jợ đợ j’niêng cr’bưn nâu, Chính phủ nắc ơy vêy đề án pa’xiêr đhr’năng tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh cr’chăl c’moo 2015-2020. t’coóh Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế moon, nắc tước ặ bêl lêy bhrợ padưr chế tài liêm gít, glặp lâng đhr’năng lalua lâng râu văn hoá âng zâp acoon cóh, vel đông, lâng padưr đoọng bh’rợ âng t’coóh vel, trưởng vel cóh đhanuôr: “Hội đồng nắc ơy pa’glúh nghị quyết đắh zêl cha’groong, k’chứt lơi ting bhr’dzang bhiệc tr’bơơn tr’pay cắh tước c’moo c’xêê lâng crêê đhi noo bhúh xoọng. t’moót oot cr’noọ bh’rợ xay moon cán bộ công chức, cán bộ, xay moon đảng viên, lấh mơ nắc k’đươi c’bhúh apêê t’coóh vel, trưởng vel lâng Bộ đội biên phòng xay moon pa’xoọng. bêl ahay xay xơ bêl cắh tước c’moo c’xêê, crêê đhi noo bhúh xoọng cán bộ buôn tước pấh, hân đhơ cơnh đêếc xang bêl vêy Nghị quyết nắc cắh dzợ pân lướt pấh. t’moót ooy quy ước, hadang ngai bhrợ cắh liêm crêê nắc cắh crêê ta lêy pay pr’loọng đông văn hoá, vel bhươl văn hoá, bêl crêê tước tinh thần cộng đồng, apêê nắc zêl moon k’rơ, bhrợ ha cơnh đoọng đợ pr’loọng đông nâu lêy cung k’pân”.

    Kiêng zêl cha’groong, lêy chô tước bhiệc lơi jợ đhr’năng tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng, nắc bhiệc tr’xăl, padưr dal c’năl bh’rợ nắc đoo bh’rợ bha’lâng. Nhà nước nắc lêy k’rang k’rong bhrợ padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung, p’too pachoom, y tế… cóh k’coong ch’ngai, zr’lụ đhanuôr acoon cóh. Ting cơnh p’căn Trương Thị Mai, Trưởng ban Dân vận Trung ương, Chính phủ lêy ta’moóh zâp tổ chức lêy cha’mêết, zâp tổ chức quốc tế đắh bhiệc bhrợ têng zâp râu bhiệc nâu, đhr’năng lơi học, lêy bhrợ padưr pr’đơợ zúp đoọng ha pêê ađhi bơơn pachoom bh’rợ tr’nêng, lêy đoọng bhiệc bhrợ. p’căn Trương Thị Mai k’đươi moon: “Nhà nước nắc lêy k’rong bhrợ cơ sở hạ tầng liêm chr’nắp. t’bhlâng zooi zúp pr’ắt tr’mung ha zâp pr’loọng đông, đoọng padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung xã hội, paliêm pr’ắt tr’mung tinh thần, vật chất ha đhanuôr acoon cóh. Ooy đâu nắc lêy t’đui đoọng bấc lấh mơ đoọng ha đhanuôr acoon cóh, đợ đhị vêy đợ apêê tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng.”

     Cr’noọ bh’rợ zr’nưm bơơn moon pa’glúh nắc tước c’moo 2025, k’tiếc k’ruung hêê nắc ơy zêl cha’groong, k’chứt lơi bhiệc tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh. Hân đhơ cơnh đêếc, đoọng tr’xăl đhr’năng bh’rợ nâu cắh nặc bhiệc ba buôn, tr’xăl c’năl bh’rợ nắc zr’nắh lấh mơ, cắh choom bhrợ đấh. zêl cha’groong, k’chứt lơi bhiệc tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng nắc lêy vêy râu moót zêl cha’groong âng bấc bộ, ngành lâng prang xã hội. đh’rứah lâng bhiệc padưr dal c’năl bh’rợ âng đhanuôr zâp acoon cóh, cán bộ chính quyền, đoàn thể zâp cấp, zâp vel đông cung lêy k’chứt k’rơ lấh mơ dzợ k’rong bhrợ hạ tầng, giáo dục, y tế, padưr pa’xớc pr’ắt tr’mung zr’lụ đhanuôr acoon cóh. Bêl c’năl bh’rợ lâng pr’ắt tr’mung bơơn ha dưr nắc đhr’năng tr’bơơn tr’pay đấh lâng crêê đhi noo bhúh xoọng nắc cung bơơn k’chứt lơi./.

Miền Trung: Nhức nhối nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống

Bài 2: Từ nâng cao nhận thức đến xóa bỏ tập tục lạc hậu

------

Minh Hoa/VOV-Miền Trung

    Tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống dẫn đến nhiều trẻ em bỏ học, không có việc làm, nghèo đói và sinh con bệnh tật... Cái vòng luẩn quẩn này cứ đeo bám đồng bào miền núi, bà con dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa từ bao đời nay. Trong chương trình Theo dòng thời sự hôm qua, phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam thường trú tại miền Trung đã nhắc đến "Lời ru buồn của những người mẹ trẻ". Kết thúc loạt bài: “Miền Trung: Nhức nhối nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống”, trong chương trình Theo dòng thời sự hôm nay, chúng tôi xin nêu lên những nguyên nhân và một số giải pháp nhằm hạn chế, tiến tới đẩy lùi, xóa bỏ nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

     Sinh ra trong 1 gia đình đông anh em, bố mẹ là người dân tộc Tà Ôi ở huyện vùng cao A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, bà Nguyễn Thị Sửu, Trưởng Ban Dân tộc miền núi tỉnh Thừa Thiên - Huế hiểu rất rõ hệ lụy của nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Bà Sửu kể rằng, mẹ và mẹ chồng bà đều lấy chồng từ lúc lên 10, cuộc sống của họ là một chuỗi ngày dài cam chịu và cơ cực. Ở cái tuổi lẽ ra được ăn, được chơi, được cắp sách đến trường thì họ phải thức khuya, dậy sớm, nấu cơm, gánh nước, lên rẫy trỉa bắp, trồng khoai, rồi sinh con đẻ cái, lo toan mọi việc trong gia đình nhà chồng. Tuổi thơ bị “đánh mất” nhưng vào thời ấy, ai cũng xem đó là chuyện bình thường. Theo bà Nguyễn Thị Sửu, bên cạnh quan niệm “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy”, kết hôn sớm để có con đàn cháu đống, thêm người đi nương làm rẫy, lo việc nhà, thì những hủ tục như thách cưới, kết hôn trong cùng dòng tộc để của cải không chạy ra ngoài, hay những yếu tố lịch sử, môi trường sống cũng là tác nhân của tệ tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống: “Theo khoa học, hôn nhân cận huyết là mối quan hệ máu mủ, không nên, vì ảnh hưởng đến tương lai nòi giống. Nhưng đối với đồng bào dân tộc thiểu số thì lại là nên. Mục đích sâu xa vẫn là giữ của. Ngày xưa không có nhiều bộ tộc, dân tộc; khoảng cách giữa làng này làng nọ, các bộ tộc này với bộ tộc nọ rất là xa. Mỗi làng thường có 1 đến 2 dòng họ mà thôi, hầu hết là họ hàng thân thuộc. Suy nghĩ, ý thức đó len vào, sống lâu ngày và chưa làm thay đổi họ được.”

      Nếu như tảo hôn và hôn nhân cận huyết trước đây chủ yếu do “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy” thì nay nhiều trường hợp tảo hôn là do 2 bên cùng tự nguyện. Cuộc sống hiện đại đã làm cho một bộ phận giới trẻ bây giờ sống đơn giản và cởi mở hơn. Nhiều bạn trẻ xem việc “sống thử” là bình thường. Những trường hợp bé gái 12, 13 tuổi mang thai không còn là chuyện hiếm. Chị Hồ Thị Hồng, cán bộ dân số xã Phước Chánh, huyện Phước Sơn nêu thực tế: “Các em đã số đi học xong mang bầu rồi về nhà nghỉ học. Có bầu rồi các em giấu, gia đình phát hiện ra thì các em đã mang thai đến 5,6 tháng. Các em vẫn kiên quyết yêu là yêu, đến là đến không chịu chấm dứt.”

     Ngoài những nguyên nhân khách quan về lịch sử, phong tục tập quán, môi trường sống còn có nhiều nguyên nhân chủ quan làm cho nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống không dễ đẩy lùi. Đó là, sự bất bình đẳng giới, trình độ dân trí của người dân vùng đồng bào dân tộc còn thấp; tình trạng nghèo đói, bỏ học vẫn tái diễn; nhận thức về pháp luật còn hạn chế. Trong khi đó, công tác tư vấn, truyền thông nhiều nơi mang tính hình thức, qua loa, chiếu lệ; có nơi xem công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật là trách nhiệm của riêng ngành Tư pháp. Khi sự việc xảy ra, cán bộ thôn không chủ động báo lên chính quyền xã để can thiệp kịp thời. Có nơi, sự can thiệp từ phía chính quyền địa phương đối với những trường hợp tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống còn thiếu kiên quyết; thậm chí có cán bộ xã còn tiếp tay, bao che cho những trường hợp này. Ông Nguyễn Mạnh Hà, Chủ tịch UBND huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam thừa nhận: “Thường thường sau hè lên thì học sinh bỏ học do tảo hôn. Khi xảy ra rồi không báo chính quyền thì chính quyền không biết. Đặc biệt, trong số này có con cán bộ nữa. Đối với xã thì chúng tôi xử lý khiển trách đối với cán bộ xã nhưng mà việc gì xảy ra thì cũng đã xảy ra thì cũng xảy ra rồi.”

    Luật hôn nhân và Gia đình quy định rõ trường hợp cấm kết hôn giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi 3 đời. Đối với hành vi tổ chức lấy vợ, lấy chồng và duy trì quan hệ vợ chồng trái pháp luật khi chưa đủ tuổi kết hôn (gọi là tảo hôn) thì bị phạt tiền từ 500 ngàn đồng đến 3 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm. Thế nhưng, nhiều gia đình ở miền núi không hiểu rõ các quy định của pháp luật dẫn đến nhiều trường hợp kết hôn trước tuổi và hôn nhân cận huyết thống. Theo Thạc sỹ Hoàng Trọng Phán, để đẩy lùi, tiến tới xóa bỏ tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống thì tuyên truyền là giải pháp thường xuyên; hình thức lẫn nội dung tuyên truyền phải thực sự gần gũi với đồng bào: “Quan trọng nhất là bây giờ phải đi vô giới trẻ bởi vì thay đổi người già rất khó. Tuy nhiên, trước tiên phải gặp già làng, trưởng bản, điều đó rất quan trọng. Còn nếu mình nói chuyện với họ như giáo dục giới tính thì quá bình thường, không vô được trong họ. Tôi nghĩ trái tim bắt đầu từ sự chân tình và sự chia sẻ đúng nghĩa như thế thì nó sẽ có tác dụng lập tức.”

     Để đẩy lùi, tiến tới xóa bỏ tập tục lạc hậu này, Chính phủ đã có Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2015-2020”. Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế cho rằng, đã đến lúc phải xây dựng chế tài cụ thể, phù hợp với tình hình thực tế và nền văn hóa của từng dân tộc, địa phương; đồng thời phát huy cho được vai trò của già làng, trưởng bản trong cộng đồng: “Hội đồng đã ra Nghị quyết về ngăn chặn, đẩy lùi từng bước xóa bỏ tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Đưa vào tiêu chí đánh giá cán bộ công chức, cán bộ; đánh giá đảng viên; đặc biệt nhờ đội ngũ già làng, trưởng bản và Bộ đội Biên phòng tuyên truyền thêm. Ngày xưa  đám cưới tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống cán bộ hay đi dự nhưng sau khi có Nghị quyết thì tuyệt đối không đi dự; Đưa vào quy ước, hương ước, trường hợp vi phạm sẽ không được xét gia đình văn hóa, thôn bản văn hóa; khi mà ảnh hưởng đến tinh thần cộng đồng, người ta sẽ  phản ứng quyết liệt, làm cho những gia đình để xảy ra chuyện đó thấy cũng chùn.”

     Muốn ngăn chặn, tiến tới xóa bỏ tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, thì việc thay đổi, nâng cao nhận thức là vấn đề mấu chốt. Nhà nước cần quan tâm đầu tư phá triển kinh tế, giáo dục, y tế… ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Theo bà Trương Thị Mai, Trưởng Ban Dân vận Trung ương, Chính phủ nên tham vấn các tổ chức nghiên cứu, các tổ chức quốc tế về cách tiếp cận giải quyết thực trạng này; chú trọng thay đổi các chuẩn mực xã hội, thúc đẩy bình đẳng giới, ngăn chặn tình trạng bỏ học giữa chừng, khuyến khích tạo điều kiện giúp các em được học nghề, bố trí việc làm. Bà Trương Thị Mai đề nghị: “Nhà nước cần đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu. Tiếp tục hỗ trợ sinh kế cho các gia đình, nhằm phát triển kinh tế xã hội, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Trong đó phải dành ưu tiên nhiều hơn cho đồng bào dân tộc, những nơi có tỷ lệ tảo hôn cao.”

     Mục tiêu chung được đặt ra là đến năm 2025, nước ta cơ bản ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, để thay đổi được thực trạng này không phải là điều dễ dàng; thay đổi nhận thức càng không phải là việc có thể làm nhanh một sớm, một chiều. Ngăn chặn, đẩy lùi tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cần sự vào cuộc của nhiều bộ, ngành và của toàn xã hội. Song song với việc nâng cao nhận thức của đồng bào dân tộc thiểu số, cán bộ chính quyền, đoàn thể các cấp; các địa phương cũng cần đẩy mạnh hơn nữa đầu tư cơ sở hạ tầng, giáo dục, y tế, phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số. Khi nhận thức và đời sống được nâng lên, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống cũng theo đó sẽ được đẩy lùi./.