Sơn La xoọc ắt cóh k’bhúh 10 tỉnh vêy đợ n’đil n’jứih căh liêm ma mơ bêl n’niên dal bhlầng cóh prang k’tiếc k’ruung. Đọong pa xiêr đhr’năng nâu, bh’rợ  xay moon  xoọc bơơn ngành dân số tỉnh nâu t’bhlầng bhrợ têng. 

      Thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La ta luôn zư  đhr’năng ha dưr ma nuýh tự nhiên đhị mức 1,1%; vêy bấc vel bhươl cóh 10 c’moo cắh vêy ngai bhrợ lết chính sách kế hoạch hoá pr’loọng đong. Đhơ cơnh đếêc, đợ cắh liêm ma mơ bhlưa n’đil lâng n’jứih âng thành phố xoọc vêy đhr’năng dzoóc dal; c’moo 2013 nắc 116 p’niên n’jứih/100 p’niên n’đil, c’moo 2016 đợ nâu dzoóc 119/100.

       Pa căn Lò Thị Thu, Phó Giám đốc Trung tâm dân số-kế hoạch hoá pr’loọng đong thành phố Sơn La đoọng năl: Vel đong thành phố nắc đhị k’rong bấc apêê zr’lụ khám pa dứah cr’ay, cóh đếêc vêy 18 zr’lụ bhrợ têng siêu âm. XoỌc đâu, bhiệc k’đhợơng lêy apêê zr’lụ siêu âm xang nắc bhiệc xay moon n’đil n’jứih dzợ lưm bấc râu k’đháp. Pa căn Lò Thị Thu moon: “Đhr’năng lalua bêl vêy ngai tước khám nắc apêê khám cung moon nắc coon n’đil, coon n’jứih. Ha dang bơơn năl nắc coon n’jứih cơnh apêê kiêng nắc apêê bhặ, ha dang ca coon n’đil nắc apêê lơi. Đhr’năng nâu a zi k’đháp đoọng lêy cha mệêt.”

        Chr’hoong Quỳnh Nhai vêy đợ căh ma mơ bhlưa n’đil lâng n’jứih nắc 128 p’niên n’jứih/100 p’niên n’đil, bấc lấh ting lâng trung bình âng prang tỉnh. Dưr váih đhr’năng nâu tu dzợ cr’noọ pr’chắp chắp n’jứih lấh mơ n’đil, kiêng coon n’jứih pa tệêt tô bhúh, k’đhợơng lêy đong xang. A noo Hoàng Văn Sơn, cán bộ chuyên trách dân số kế hoạch hoá pr’loọng đong chr’val Chiềng Ơn, chr’hoong Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La xay moon: “Đhr’năng căh liêm ma mơ bhlưa n’đil n’jứih bêl n’niên ca coon dưr dzoóc cóh cr’chăl đăn đâu nắc tu zập cặp díc điêl đoọng n’niên tợơ 1 tước 2 p’nong ca coon a năm, tu cơnh đếêc nắc zập ngai zêng kiêng vêy coon n’đil, coon n’jứih đoọng pa tệêt pa dưr tô k’bhúh. Râu bơr, t’moóh apêê, apêê moon siêu âm đhị đi đhị tốh, bơơn năl n’đil cắh cợ n’jứih, ha dang n’jứih nắc apêê đớc bhặ, coon n’đil nắc apêê lơi.”

       Dáp lêy cóh prang tỉnh, đợ căh liêm ma mơ bhlưa n’đil lâng n’jứih đhị Sơn La xoọc k’nặ 120 p’niên n’jứih/100 p’niên n’đil. Râu pa ghít lấh mơ nắc dưr váih đhị zập chr’hoong, thành phố cóh vel đong tỉnh, zêng đhị vel bhươl lâng thành thị. Bơr pêê chr’hoong vêy đợ apêê n’niên ca coon căh ma mơ dzoóc dal cóh bấc c’moo đâu nắc Phù Yên, Sông Mã, Mường La, Mộc Châu, Quỳnh Nhai lâng thành phố Sơn La.

        Lâng đhr’năng cắh liêm ma mơ bêl n’niên ca coon dưr váih đhr’năng moon pa rớơt, tỉnh Sơn La xoọc pa zay t’bhlầng xay moon, đoọng r’dợ zêllơi vêy bh’nơơn đhr’năng dưr dzoóc dal cắh ma mơ bhlưa n’đil lâng n’jứih. T’coóh Trần Đình Thuận, Chi cục trưởng Chi cục Dân số kế hoạch hoá pr’loọng đong tỉnh Sơn La đoọng năl: “Lấh mơ bhrợ têng hội thảo chuyên đề xay moon đoọng ha bh’cộ hội, đoàn thể, ma nuýh vêy uy tín cóh đhanuôr, a zi nắc dzợ brợ têng apêê lớp tập huấn đắh kỹ năng tư vấn đắh coon n’đil, coon n’jứih đoọng ha cộng tác viên dân số, cán bộ tư pháp chr’val. Xang nắc prá xay n’niên ca coon cóh đhanuôr, đắh râu cắh liêm choom ha dang cắh ma mơ bhlưa n’đil lâng n’jứih. Xay moon đoọng ha pêê xoọc k’nặ tr’pay đoọng ra văng n’niên ca coon nắc quy luật tự nhiên oó chếêc chớih pay n’đil, n’jứih bêl n’niên ca coon.”

       Cung ting cợnh t’coóh Thuận, tỉnh Sơn La pa zay r’dợ pa xiêr đoọng vêy bh’nơơn đhr’năng cắh liêm ma mơ bhlưa coon n’đil lâng coon n’jứih, pa xiêr đhị mơ 109 p’niên n’jứih/100 p’niên n’đil moọt c’moo 2020, chroi k’rong tệêm ngăn bh’nơơn coon ma nuýh./.

BÁO ĐỘNG MẤT CÂN BẰNG GIỚI TÍNH Ở SƠN LA

Hồng Việt

      Sơn La là 1 trong 10 tỉnh có tỷ số chênh lệch giới tính khi sinh cao nhất cả nước. Nhằm hạn chế tình trạng này, công tác tuyên truyền đang được ngành dân số tỉnh này đẩy mạnh.

     Thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La luôn duy trì tỷ lệ phát triển dân số tự nhiên ở mức 1,1%; có nhiều tổ bản trên 10 năm liền không có người vi phạm chính sách dân số kế hoạch hóa gia đình. Tuy nhiên, tỷ số chênh lệch giới tính của thành phố đang có xu hướng ngày càng gia tăng: năm 2013 là 116 bé trai/100 bé gái, năm 2016 tỷ số này tăng lên 119/100. 

      Bà  Lò Thị Thu, Phó Giám đốc Trung tâm dân số - Kế hoạch hóa gia đình Thành phố Sơn La cho biết: Địa bàn thành phố là nơi tập trung đông các cơ sở khám chữa bệnh, trong đó có 18 cơ sở thực hiện dịch vụ siêu âm. Hiện nay việc quản lý các cơ sở siêu âm trong việc tiết lộ giới tính thai nhi cũng còn bất cập. Bà Lò Thị Thu nói: “Thực tế khi có khách hàng đến siêu âm thì các cơ sở có thông báo về giới tính. Nếu phát hiện thai là trai như mong muốn thì họ sẽ để, nếu là gái thì sẽ tìm cách phá bỏ. Tình trạng này chúng tôi cũng khó kiểm soát.”
      Huyện Quỳnh Nhai có tỷ lệ chênh lệch khi sinh là 128 bé trai/100 bé gái, cao hơn nhiều so với mức trung bình của toàn tỉnh. Nguyên nhân là phần lớn đồng bào vẫn còn tư tưởng trọng nam khinh nữ, muốn có con trai nối dõi tông đường, gánh vác việc nặng của gia đình. Anh Hoàng Văn Sơn, cán bộ chuyên trách dân số kế hoạch hóa gia đình xã Chiềng Ơn, huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La chia sẻ: “Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh tăng trong thời gian gần đây nguyên nhân thứ nhất là do mỗi cặp vợ chồng chỉ được phép sinh 1 đến 2 con dẫn đến hầu hết nguyện vọng của hầu hết các cặp vợ chồng đểu muốn có con trai để nối dõi tông đường về già. Thứ 2 hỏi họ họ bảo đi siêu âm chỗ này, chỗ kia phát hiện giới tính thai nhi con trai họ để, con gái họ phá đi”

      Thống kê trong toàn tỉnh, tỷ số chênh lệch giới tính ở Sơn La hiện xấp xỉ 120 bé trai/ 100 bé gái. Đáng chú ý là tình trạng này xảy ra ở khắp các huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh, kể cả ở nông thôn và thành thị. Một số huyện có tỷ số chênh lệch khi sinh cao liên tục trong nhiều năm là Phù Yên, Sông Mã, Mường La, Mộc Châu, Quỳnh Nhai và thành Phố Sơn La. 

     Trước tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh trở nên đáng báo động, tỉnh Sơn La đang tích cực đẩy mạnh tuyên truyền, nhằm từng bước khống chế có hiệu quả tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh. Ông Trần Đình Thuận, Chi cục trưởng Chi cục Dân số kế hoạch hóa gia đình tỉnh Sơn La cho biết: “Ngoài tổ chức hội thảo chuyên đề tuyên truyền cho lãnh đạo hội, đoàn thể, người có uy tín trong cộng đồng chúng tôi tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn về kỹ năng tư vấn về giới cho cộng tác viên dân số, cán bộ tư pháp xã. Thế rồi nói chuyện chuyên đề giới tính khi sinh tại cộng đồng, về hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh. Tư vấn trực tiếp cho nam nữ chuẩn bị kết hôn việc sinh con là quy luật tự nhiên chứ không phải lựa chọn giới tính khi sinh.”

     Cũng theo ông Thuận, tỉnh Sơn La phấn đấu từng bước khống chế có hiệu quả tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh, giảm xuống mức 109 bé trai/ 100 bé gái vào năm 2020, góp phần đảm bảo chất lượng dân số./.