Đợ bha lắh ruộng chuôr cóh Mù Cang Chải vêy ta haanh déh nắc: Nắc rau liêm pr’hay pa bhlâng dưr váih tơợ văn hoá lâng bh’rợ pa bhrợ âng đhanuôr Việt Nam. Cr’chăl liêm pr’hay pa bhlâng đhị đâu nắc cóh m’pâng c’xêê 9 tước c’xêê 10. Nâu đoo công nắc hân noo ha roo đọm, hân noo âng pr’họm rơớc dưr váih prang zập zr’lụ. Cóh t’ruíh: Lướt la lêy đhị sóng phát thành cóh tuần n’nâu, ahêê đh’rứah chêếc lêy rau la liêm pr’hay âng Mù Cang Chải cóh hân noo ha roo đọm.

Mù Cang Chải nắc muy chr’hoong da ding k’coong âng tỉnh Yên Bái, ắt đhị a ral da ding Hoàng Liên Sơn. Tơợ Hà Nội tước ooy Mù Cang Chải nắc lướt k’dâng 280km lâng lướt ooy da ding đhr’đấc Khau Phạ - muy cóh pazêng c’lâng đhr’đấc liêm pr’hay pa bhlâng cóh Tây Bắc.

Tơợ ta huung Mường Lò lướt z’lấh đhr’đấc Khau Phạ, đợ pr’họm rơợc âng ruộng chuôr dưr váih prang da ding, ngoọ cơnh âng pleng k’tiếc bhrợ t’váih. Nâu đoo nắc Tú Lệ hân noo ha roo đêếp đọm m’poóc t’mêê ta đhum yêm tơợ đhí da ding k’đơơng, đhị tốh nắc La Pán Tẩn đợ apêê pân juýh, pân đil prá c’chăng, dzoong chụp cha nụp đhị bha nân ruộng la liêm… Pazêng bha nấc ruộng chuôr nắc ngoọ cơnh bh’rợ chr’nắp hắt cóh xa nay bh’rợ la liêm pr’hay âng ha roo đác Việt Nam nắc đhanuôr Mông t’béch g’lăng bhrợ t’váih, ngoọ cơnh manuýh g’lăng z’hai ga mắc hân đoo nắc đương ra pặ ha roo. Tân glươi rơớc bhrợ prang da ding k’coong, bấc lang t’gơn đh’rứah tước ooy bha đưn âng k’coong…

Truíh c’lâng bhlâng 32 chô tơợ Tây Bắc tước ooy da ding Mù Cang Chải, lướt z’lấh đhr’đác Khau Phạ bấc ơl đh’lúc, ng’lướt tước ooy bha đưn ng’lêy ooy dzúp nắc ta la tranh ruộng chuôr Mù Cang Chải n’léh ghít liêm pa bhlâng. Rơợc riíc la liêm pr’hay hân noo ha roo chr’val Chế Cu Nha, ta mooi nắc choom moon boóp p’rá chắp hơnh tước ooy bh’rợ tr’nêng chr’nắp pr’hay pa bhlâng âng acoon manuýh zr’lụ k’tiếc vêy tước 92% đhanuôr nắc manuýh Mông ắt mamông. Ắt đhị đhr’năng dal lấh 2 r’bhâu mét, bấc bh’rợ nghệ thuật bhlưa da ding k’coong ga mắc ting t’ngay bhrợ ha zập ngai kiêng pa bhlâng đoo bêl bơơn tước ooy zr’lụ k’tiếc dzợ bấc đharứt đha rắh zr’nắh k’đháp n’nâu.

Lâng đhanuôr Mông ruộng chuôr rau la lua cậ nắc êếh bh’rợ t’béch g’lăng la liêm pr’hay âng apêê đoo, rau đêếc nắc xay p’cắh bh’rợ ắt mamông liêm crêê pa bhlâng lâng cruung đác đoọng pa dưr bh’rợ nông nghiệp, nhâm mâng vêy zập ha roo a bhoo đoọng ha đhanuôr đươi dua, lâng công nắc bh’nơơn bh’rợ k’rong bấc rau chr’nắp văn hoá ty đanh âng đhanuôr Mông cóh zr’lụ Mù Cang Chải. Xoọc đâu, Mù Cang Chải vêy lấh 2.500 hecta ruộng chuôr, bấc bhlâng nắc cóh apêê chr’val La Pán Tẩn, Chế Cu Nha, Dế Xu Phình…

Đoọng bhrợ t’váih đợ rau ma mơ mr’cơnh đoọng ha pazêng bha lắh ruộng, manuýh Mông đươi đác bhrợ muy c’lâng z’roóh đác ma mơ mr’cơnh, đhị ooy đớp bol chăng nắc t’bhlâng pếch pa đhậu, tu cơnh đêếc pazêng bha lắh ruộng cóh da ding nắc vêy đợ đác ma mơ lâng đhr’năng dal công ma mơ mr’cơnh, tơợ đêếc bhrợ t’váih rau ma mơ mr’cơnh cóh prang da ding… Đợ bh’rợ n’nâu vêy ta pa têết tơợ lang n’nâu tước ooy lang n’tốh, ting t’ngay dưr muy zr’lụ ruộng chuôr Mù Cang Chải ga mắc bhứah nắc ngoọ cơnh nghệ thuật – zr’lụ ng’tước la lêy, chêếc n’năl bh’rợ bhrợ têng ruộng chuôr, ooy acoon manuýh đhị đâu. Ruộng vêy ta ra pặ t’gơn bhứah ga mắc, dưr n’léh váih đhị da ding k’coong ga mắc bhứah Tây Bắc xay p’cắh pr’ắt tr’mông k’bhô ngăn âng đhanuôr.

Đh’rứah lâng bh’rợ bhiệc bhan âng tỉnh, zập c’moo tước ooy c’xêê 9, bhiệc bhan chêếc lêy n’năl cruubng đác Ruộng chuôr Mù Cang Chải vêy cớ ta bhrợ. Đhanuôr acoon cóh đh’rứah lướt lêy bhiệc bhan, tr’lum prá xay. Ta mooi cóh k’tiếc k’ruung hêê lâng k’tiếc k’ruung n’lơơng công chô ooy đâu đoọng lêy đợ bha lắh ruộng chuôr p’cắh pr’họm rơợc riíc âng t’nơơm ha roo đọm lâng ting pấh lêy đợ bh’rợ văn hoá chr’nắp pr’hay cơnh: phiên chợ cóh zr’lụ da ding k’coong, triển lãm ảnh ruộng chuôr Mù Cang Chải, bh’rợ tr’thi tặp bánh dày, khèn Mông, bh’rợ béh tr’thi tr’dức, bh’rợ a xêếh tr’thi xó. Ta mooi nắc bơơn lêy n’năl đợ rau la lay, hân đhơ cơnh đêếc nắc n’léh ghít pr’họm văn hoá Thái, Mông tơợ đhr’nong đh’rơơng ắt tớt du lịch cộng đồng la liêm pr’hay, lâng bơơn cha đợ chr’na đha nắh a yêm cha chríh cóh zr’lụ da ding k’coong la liêm pr’hay cóh zr’lụ Tây Bắc.

Đợ môn thể thao âng manuýh acoon cóh cơnh: glâm còn, glâm pao, penh p’nenh, tr’glụ, tr’chụt… công vêy ta bhrợ têng. Pazêng bh’rợ du lịch cruung đác cơnh: lướt đha đấc ooy da ding Púng Luông, tran đác Mơ 3 tầng (cóh chr’val Mồ Dề), tom đác puýh lâng boỌng gớp cóh Nậm Khắt, crâng chè ga mắc La Pán Tẩn công pr’hay pa bhlang. Lấh n’nắc, Mù Cang Chải xoọc t’bhlâng pa dưr du lịch cộng đồng, zr’lụ du lịch Mù Cang Chải Ecolodge cóh cr’noon Hua Khắt, chr’val Nậm Khắt. Đhị đâu, đợ bha lắh crâng h’ngoo k’zệt c’moo lâng đhr’năng cha cêệt ma mơ lâng Sa Pa nắc bhrợ đoọng ha ta mooi ắt đanh cóh đâu.

Rau zay ta béch âng đhanuôr Mông nắc bhrợ t’váih đợ bh’rợ ga mắc bhứah, liêm pr’hay cóh prang da ding k’coong Tây Bắc, tr’clai lâng đêếc nắc rau liêm pr’hay âng văn hoá ty đanh. Tước hân noo nắc ta mooi tước lâng Mù Cang Chải đoọng bơơn lêy đợ rau la liêm pr’hay, rơợc riíc âng hân noo ha roo đọm- zr’lụ tước la lêy la liêm pr’hay pa bhlâng./.

MÙ CANG CHẢI MÙA LÚA CHÍN

  Những thửa ruộng bậc thang ở Mù Cang Chải được ca ngợi là “Đỉnh cao của vẻ đẹp kết tinh từ văn hoá và lao động của người Việt Nam”. Khoảng thời gian đẹp nhất nơi đây là vào giữa tháng 9 đến tháng 10. Đây cũng là mùa lúa chín, mùa của màu vàng rực trải khắp mọi nơi. Trong Chuyên mục Du lịch qua sóng phát thanh tuần này, chúng ta cùng trải nghiệm vẻ đẹp Mù Cang Chải mùa lúa chín.

Mù Cang Chải là một huyện vùng cao của tỉnh Yên Bái, nằm dưới chân dãy núi Hoàng Liên Sơn. Từ Hà Nội lên Mù Cang Chải phải đi khoảng 280km và đi qua đèo Khau Phạ- một trong những con đèo hiểm trở và đẹp nhất Tây Bắc.

Từ thung lũng Mường Lò vượt đèo Khau Phạ, những làn sóng vàng ruộng bậc thang trải nghiêng sườn núi cứ ngỡ như của trời tạo hóa hình thành. Đây Tú Lệ mùa nếp chín cốm mới thơm nức từ gió núi tạt về, kia La Pán Tẩn những chàng trai, cô gái trao nhau nui cười duyên tạo dáng chụp hình bên ruộng mâm xôi…Từng tầng nấc ruộng bậc thang như kiệt tác hiếm có trong nền văn minh lúa nước Việt Nam do đồng bào Mông sáng tạo ra, tựa như có nghệ nhân khổng lồ bí ẩn nào đó xếp hình cho lúa. Sóng vàng uốn lượn khắp sườn núi, lớp lớp gối nhau trải dài triền núi đến bất tận…

Theo tuyến Quốc lộ 32 về phía Tây Bắc lên núi Mù Cang, vượt qua đèo Khau Phạ mờ sương, càng lên núi cao nhìn xuống thì bức tranh ruộng bậc thang Mù Cang Chải hiện ra càng rực rỡ. Vàng óng tuyệt đẹp mùa lúa xã Chế Cu Nha, du khách thầm nói lời cảm ơn siêu phẩm của con người ở vùng đất có tới 92% dân số là đồng bào Mông sinh sống. Nằm trên độ cao hơn 2.000 mét, siêu công trình nghệ thuật giữa núi rừng hùng vĩ mỗi lúc càng mê hoặc bất cứ ai từng có cơ hội đặt chân đến vùng đất còn nhiều nghèo khó này.

Ruộng bậc thang thực ra không phải là kiến tạo vì vẻ đẹp thẩm mỹ trong con mắt người Mông, nó là thế trận sinh tồn thích ứng tuyệt vời nhất đối ứng với thiên nhiên để phát triển sản xuất nông nghiệp đảm bảo lương lực cho người dân bản địa, và cũng là sản phẩm hội tụ nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Mông ở vùng cao Mù Cang Chải. Hiện nay, Mù Cang Chải có 2.500 ha ruộng bậc thang, tập trung ở các xã La Pán Tẩn, Chế Cu Nha, Dế Xu Phình…

Để tạo sự đồng mức cho từng mảnh ruộng, người Mông dùng nước làm thành một đường cân bằng, chỗ gồ ghề thì cào bằng thêm, chỗ cao thì san bớt lên bờ, vì vậy các thửa ruộng quanh quả đồi đều có mực nước và độ cao giống nhau, tạo thành các bậc thang đều khắp núi đồi...Những công việc này được tiếp nối từ thế hệ này qua thế hệ khác, dần phát triển thành một vùng ruộng bậc thang Mù Cang Chải rộng lớn tựa như tuyệt tác nghệ thuật - điểm đến để khám phá, tìm hiểu về cách thức canh tác ruộng bậc thang, về con người nơi đây. Ruộng xếp tầng, xếp lớp trải rộng, hiện lên hùng vĩ giữa bạt ngàn núi rừng Tây Bắc thể hiện cuộc sống ấm no của đồng bào.

Cùng với chuỗi lễ hội của tỉnh, hàng năm vào trung tuần tháng 9, Lễ hội khám phá Danh thắng quốc gia Ruộng bậc thang Mù Cang Chải được tổ chức. Bà con các dân tộc cùng nhau xuống núi trảy hội, gặp gỡ giao lưu. Du khách trong và ngoài nước cũng tề tựu về đây chiêm ngưỡng những thửa ruộng bậc thang khoe sắc vàng rực rỡ và tham gia chuỗi các sự kiện văn hóa đặc sắc như: phiên chợ vùng cao, triển lãm ảnh ruộng bậc thang ở Mù Cang Chải, hội thi giã bánh dày, khèn Mông, chọi dê, đua ngựa. Du khách sẽ có những trải nghiệm khác biệt nhưng đậm sắc màu văn hóa Thái, Mông từ những căn nhà sàn lưu trú du lịch cộng đồng ấn tượng, và thụ hưởng hương vị ẩm thực ngon lạ ở miền sơn cước đẹp nhất nhì Tây Bắc.

Các môn thể thao dân tộc như: tung còn, ném pao, đánh quay, bắn nỏ, kéo co, đẩy gậy... cũng được tổ chức. Các hoạt động du lịch sinh thái như: chinh phục đỉnh núi Púng Luông, thác Mơ 3 tầng (xã Mồ Dề), suối nước nóng và hang động ở Nậm Khắt, rừng chè cổ thụ La Pán Tẩn cũng không kém hấp dẫn. Ngoài ra, Mù Cang Chải đang tập trung phát triển du lịch cộng đồng, điểm du lịch "Mù Cang Chải Ecolodge” ở bản Hua Khắt, xã Nậm Khắt. Ở đây, những cánh rừng thông hàng chục năm tuổi và nhiệt độ lạnh chẳng kém gì Sa Pa có thể khiến du khách phải lưu trú dài ngày.

Sự cần cù của người Mông đã hình thành nên công trình kỳ vỹ giữa đại ngàn Tây Bắc, hòa quyện vào đó là bản sắc văn hóa truyền thống. Đến hẹn lại lên, du khách lại đến với Mù Cang Chải để đắm mình vào mùa vàng lúa chín lấp lánh - điểm đến hấp dẫn, thân thiện./.