Chr’hoong da ding ca coong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam vêy đhăm k’tiếc z’zăng bhứah cơnh lâng 184 r’bhâu hecta, cóh đêếc đhăm crâng vêy tước 80%. Dhd’rứah lâng plêêng p’răng púih đanh đươnh lâng đhr’niêng bh’rợ tâl bhrợ ha rêê ha lai âng đha nuôr apêê acoon cóh Cơ Tu, Ve Tà Riềng… nắc muy cóh bấc râu tu buôn cr’đơơng tước đhr’năng roóh crâng cóh apêê vel bhươl đhị vel đong chr’hoong. Đoọng năl cơnh cóh b’rợ zêl lâng cha groong ta pặt roóh crâng, chr’hoong Nam Giang âi bhrợ pa dưr kế hoạch lâng t’bhlâng xay bhrợ diễn tập ta pặt roóh crâng công cơnh k’đhơợng lêy bhrơợ bh’rợ zư lêy crâng cóh hân noo xơớt.

      Âi tước cậ hân noo tal bhrợ ha rêê, đha nuôr Cơ Tu vel Công Dồn, chr’val Zuốih nắc k’rong pa chung cậ đhị Gươl đoọng xơợng trưởng vel, t’coóh vel, cán bộ kiểm lâm xay trúih ooy chủ trương, chính sách k’đhơợng lêy crâng. Tu tơợ a hay, cơnh lâng đha nuôr Cơ Tu cóh vel Công Dồn, crâng nắc đoo tr’mông tr’mêếh âng đha  nuôr. Tu cơnh đêếc bêl bơơn trưởng vel, t’coóh vel lâng cán bộ chr’val tước p’too moon, xay moon ghít ooy bh’rợ zư lêy crâng, đha nuôr Cơ Tu cóh Công Dồn âi đơớh bơơn năl. A moó A lăng Nhăng, vel Công Dồn xay moon: đha nuôr Cơ Tu tơợ ahay ặt ma mông đươi vêy crâng. Bấc c’moo đăn đâu, a zi nắc bơơn đươi dua chính sách chroót đoọng dịch vụ môi trường crâng tu cơnh đêếc doó dzợ vêy đhr’năng bhrợ têng crâng đh’cơnh đh’kị, tal crâng bhrợ ha rêê dzợ:“Bấc c’moo đăn đâu, zấp bêl tước hân noo t’tal trưởng vel, t’coóh vel, apêê cán bộ ta luôn xiêr pa họp đha nuôr, p’too moon đha nuôr pa zum têy zư lêy crâng. Tu cơnh đêếc nâu câi a zi xoọc moọt ooy hân noo bhrợ ha rêê n’đhang zêng ma năl zư lêy crâng. Óch ha rêê nắc choom tal c’lâng cha groong óih. Ngai kiêng óch ha rêê nắc zước pay t’ngay óch liêm ta níh. Đhị bêl óch zêng vêy apêê đha đhâm c’mâr lâng c’bhúh zư lêy crâng đh’rứah đương goon lêy.”

     Pr’ặt tr’mông đha nuôr Cơ Tu, Ve, Tà Riềng cóh Nam Giang bấc nắc muy bhrợ ha rêê ha lai. Tu cơnh đêếc, cóh pr’đơợ plêêng p’răng púih đanh pa bhlâng buôn dưr váih roóh crâng. Tơợ tơợ c’moo tước nâu câi, c’bhúh chức năng chr’hoong Nam Giang âi pa zum xay bhrợ bấc c’lâng bh’rợ đoọng zêl lâng cha groong roóh crâng. Cóh đêếc, p’ghít bh’rợ p’too moon tước đha nuôr cóh vel đong. P’căn A Viết Xinh, Phó Chủ tịch chr’val Tà Bhing đoọng năl, zấp c’moo chr’val zêng bhrợ pa dưr kế hoạch, đề án lâng đhị apêê g’lúh hợp za zum apêê ban ngành, vêy k’đươi t’coóh vel, trưởng vel, bí thư chi bộ vel tước pấh. Xang n’nắc apêê trưởng vel, t’coóh vel chô xay trúih cớ ha đha nuôr âng vel đay năl pr’đươi âng crâng cóh pr’ặt tr’mông lâng quyền, bh’rợ trách nhiệm cóh bh’rợ zư lêy crâng âng đay. Xinh moon:“Zấp c’moo ra văng moọt hân noo tal bhrợ ha rêê chr’val ta luôn pa họp p’too moo cắh tal, óch crâng. Ha dang tal đăn crâng choom vêy c’lầng cha groong óih. Lâng k’đươi zấp ngai zêng ký cam kết. muy vel zêng vêy hương ước, quy ước.”

      Chr’hoong Nam Giang xoọc vêy 2 zr’lụ ặt đhị bhrơợng buôn roóh crâng bhlâng nắc chr’val Cà Dy lâng thị trấn Thạnh Mỹ. Tu đhị đâu vêy crâng chóh z’zăng bấc, nắc cớ bấc đha nuôr ặt ma mông, đợ mơ gâm ngút âng crâng bấc, buôn dưr váih roóh crâng. Đoọng k’đhơợng nhâm râu yêm têêm, công cơnh đương zêl loon đơớh lâng đhr’năng roóh crâng, bấc c’moo ha nua Hạt Kiểm lâm chr’hoong Nam Giang âi pa zum lâng UBND 10 chr’val, thị trấn xay bhrợ ký hợp đồng zấp vel đong muy cha nắc, muy đương bhrợ bh’rợ đương goon roóh lâng xay trúih loon đơớh bêl vêy ra roóh crâng cóh hân noo xơớt ha c’bhúh chức năng. Lấh bh’rợ bhrợ bhr’lậ lâng bhrợ t’váih apêê tổ, c’bhúh đha nuôr zư lêy crâng lâng cha groong roóh crâng cóh apêê chr’val, thị trấn, chr’hoong dzợ pa choom đoọng, xay trúih ting c’lâng bh’rợ “ 4 đhị đêếc” ( c’bhúh đhị đêếc, pr’đươi pr’dua đhị đêếc, râu zooi đoọng dhị đêếc lâng k’đhơợng xay đhị đêếc). C’bhúh đha đhâm c’mâr pa zum lâng dân quân tự vệ đh’rứah lâng t’coóh vel, trưởng vel cóh apêê vel bhươl vêy bh’rợ bha lâng cóh bh’rợ xay trúih đợ bh’rợ tr’nêng pa zum bhrợ zư lêy crâng. Đhị đêếc, âi bhrợ tr’xin ha dưr dal c’năl ha đha nuôr vel đong, ga bọ liêm lâng năl đương bhrợ têng lâng đhr’năng roóh crâng moọt hân noo xơớt. Ting p’căn Phạm Thị Như, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Giang, zr’nắh k’đháp bhlâng cóh bh’rợ zư lêy crâng lâng cha groong roóh crâng âng Nam Giang nắc đhăm k’tiếc crâng bhứah, c’bhúh chức năng nặc hắt. tu cơnh đêếc, đươi vêy p’rá âng c’bhúh t’coóh vel, trưởng vel p’too moon, tu cơnh đêếc bh’rợ k’đhơợng zư lêy crâng vêy đợ râu z’zăng liêm choom:“Nắc zr’nắh k’đháp tu đhăm k’tiếc bhứah tu cơnh đêếc ặt ga nưm ooy apêê t’coóh vel, trưởng vel cóh apêê đha nuôr ặt ma mông, cắh ngai zư lêy crâng liêm choom mơ apêê đoo. Tơợ bh’rợ p’too moon đha nuôr năl ghít lấh mơ lâng đha nuôr vêy trách nhiệm k’đhơợng lêy bh’rợ âng đay, tu đha nuôr năl ghít crâng nắc pr’ặt tr’mông âng đay. Pa đhang moon, cóh crâng vêy apêê p’lêê p’coo cơnh đh’muônh, c’rêê, bấc râu z’nươu tr’hâu apêê đoo choom bơơn bhrợ đoọng pa dưr thu nhập. tu cơnh đêếc đha nuôr vêy bơơn c’năl.”

     Pa xiêr đợ g’lúh roóh crâng, bil hư tu roóh crâng bhrợ t’víah cắh vêy muy bh’rợ âng cơ quan apêê ngành, nắc chr’nắp lấh mơ nắc đoo c’năl, trách nhiệm âng zấp ngai đha nuôr, cơ quan, đơn vị… Đươi vêy bh’rợ k’đhơợng zư lêy crâng lâng zêl roóh crâng bơơn xay bhrợ mr’cơnh, liêm ghít, bấc c’moo ha nua, cóh ve; đong chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam doó âi vêy g’lúh roóh crâng n’đoo./.

Nam Giang chủ động phòng chống cháy rừng

( Alăng Lợi)

     Huyện miền núi Nam Giang, tỉnh Quảng Nam có diện tích tự nhiên rộng với 184 nghìn hécta, trong đó diện tích rừng chiếm 80%. Cùng với thời tiết khắc nghiệt, nắng nóng kéo dài và tập tục phát nương, đốt rừng làm rẫy của đồng bào các dân tộc thiểu số Cơ Tu, Ve, Tà Riềng... là một trong những nguyên nhân tiềm ẩn, dẫn đến nguy cơ cháy rừng ở các địa phương trên địa bàn huyện. Để chủ động trong công tác phòng cháy chữa cháy rừng, huyện Nam Giang đã lên kế hoạch và  tăng cường triển khai luyện tập, diễn tập chữa cháy rừng cũng như siết chặt công tác quản lý bảo vệ rừng trong mùa khô.

     Cứ đến mùa phát nương làm rẫy, bà con Cơ Tu thôn Công Dồn, xã Zuốih lại tập họp lại tại Gươl để nghe trưởng thôn, già làng, cán bộ kiểm lâm tuyên truyền về chủ trương, chính sách quản lý bảo vệ rừng. Bởi xưa nay, đối với bà con Cơ Tu trong thôn, rừng là mạch sống của dân bản. Chính vì thế khi được trưởng thôn, già làng và cán bộ xã đến vận động tuyên truyền, phân tích kỹ càng về việc bảo vệ rừng, bà con ở thôn Công Dồn đã nhận thức được ngay. Chị A Lăng Nhăng chia sẻ: bà con Cơ Tu từ bao đời nay sống nhờ rừng. Mấy năm gần đây, chúng tôi lại được hưởng lợi từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng nên không còn tình trạng khai thác rừng bừa bãi, phá rừng làm nương rẫy nữa. “Đặc biệt, những năm gần đây, mỗi khi tới mùa phát rẫy trưởng thôn, già làng, các cán bộ thường xuyên xuống họp dân, vận động bà con chung tay bảo vệ rừng. Cho nên bây giờ chúng tôi đang vào mùa phát rẫy nhưng đều nhận thức được bảo vệ rừng. Đốt rẫy phải tạo đường luồng tránh lửa bén cháy rừng. Ai muốn đốt rẫy phải đăng ký thời gian đốt cụ thể. Trong quá trình đốt đều có bên thanh niên và nhóm bảo vệ rừng cùng canh chừng.”

     Cuộc sống bà con các dân tộc Cơ Tu, Ve, Tà Riềng ở Nam Giang chủ yếu dựa vào làm nông, phát nương làm rẫy. Vì vậy, trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài rất dễ xảy ra cháy rừng. Từ đầu năm đến nay, lực lượng chức năng huyện Nam Giang đã phối hợp triển khai nhiều biện pháp nhằm phòng chống cháy rừng. Trong đó, chú trọng công tác tuyên truyền đến với quần chúng nhân dân trên địa bàn. Bà A viết Xinh, Phó Chủ tịch xã Tà Bhing cho hay, hàng năm xã đều xây dựng kế hoạch, đề án và thông qua các buổi họp tập thể các ban ngành, mời già làng, trưởng thôn, bí thư chi bộ thôn tới dự. Sau đó các trưởng bản, già làng về triển khai lại cho bà con của thôn mình hiểu được vai trò của rừng trong cuộc sống và quyền và nghĩa vụ trách nhiệm trong việc bảo vệ rừng của mình. Bà Xinh nói: “Mỗi năm chuẩn bị vào mùa phát nương làm rẫy thường xuyên đi tập trung họp tuyên truyền không phát, đốt rừng. Nếu phát rẫy gần bìa rừng cần có đường chữa cháy. Và bắt buộc người dân đều ký cam kết. Mỗi thôn đều có hương ước, quy ước.”

     Huyện Nam Giang hiện có 2 khu vực nằm trong vùng xung yếu, có nguy cơ xảy ra cháy rừng cao là xã Cà Dy và thị trấn Thạnh Mỹ. Nơi đây có rừng trồng cây nguyên liệu khá lớn, lại đông dân cư, độ che phủ rừng cao, rất dễ xảy ra cháy rừng. Để đảm bảo an toàn, cũng như ứng phó kịp thời với nguy cơ cháy rừng, hàng năm qua Hạt Kiểm lâm huyện Nam Giang đã phối hợp UBND 10 xã, thị trấn triển khai thực hiện ký hợp đồng mỗi địa phương một người, chuyên làm nhiệm vụ trực cháy và thông báo kịp thời khi có cháy rừng xảy ra trong mùa khô cho lực lượng chức năng. Ngoài việc củng cố và thành lập các tổ, đội quần chúng bảo vệ rừng và phòng chống cháy rừng ở các xã, thị trấn, huyện còn tổ chức diễn tập, phổ biến tuyên truyền theo phương châm “4 tại chỗ” (lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ và chỉ huy tại chỗ). Lực lượng đoàn thanh niên phối hợp với dân quân tự vệ cùng các già làng, trưởng bản tại các thôn, bản có vai trò nòng cốt trong việc triển khai các hoạt động phối hợp bảo vệ và phòng chống cháy rừng. Qua đó, đã từng bước nâng cao nhận thức cho đồng bào bản địa, bám sát và chủ động ứng phó với nguy cơ cháy rừng vào mùa khô. Theo bà Phạm Thị Như, Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Giang, mặc dù diện tích rừng rộng, lực lượng chức năng mỏng, nhưng nhờ có tiếng nói của các già làng, trưởng bản tuyên truyền nên công tác quản lý bảo vệ rừng và phòng chống cháy rừng  có những thành công nhất định: “Chính khó khăn vì địa bàn rộng nên phải bám vào các già làng trường bản ở các cộng đồng dân cư không ai bảo vệ rừng tốt nhất bằng chính cộng đồng dân cư tại đó. Từ việc tuyên truyền vận động bà con hiểu sâu hơn và bà con có trách nhiệm quản lý việc của mình, vì bà con hiểu rõ rừng là cuộc sống của họ. Ví dụ, trong rừng có các lâm sản phụ như mùa ươi có ươi, có mây, có các loại dược liệu họ được quyền khai thác để tăng thu nhập. Chính vì thế người dân có ý thực được.”

     Giảm thiểu số vụ cháy rừng, thiệt hại do cháy rừng gây ra không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan liên ngành mà quan trọng hơn cả là ý thức, trách nhiệm của chính mỗi người dân, cơ quan, đơn vị… Nhờ công tác quản lý bảo vệ rừng và phòng chống cháy rừng được triển khai đồng bộ và chặt chẽ, nhiều năm qua, trên địa bàn huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam chưa có xảy ra trường hợp cháy rừng./.