Đha lum hơnh déh 42 c’moo T’ngay pa chô pa zêng miền Nam pa zum k’tiếc k’ruung (30/4/1975- 30/4/2017), Viện huyết học lâng Truyền aham Trung ương xay bhrợ pa dưr Ngân hàng aham ma mông đhị quần đảo Trường Sa đoọng bhrợ crêê cơnh cr’noọ aham cấp cứu, zư pa dứah đoọng ha quân lâng đha nuôr cóh đảo, đha nuôr bơơn a chông a xiu cóh zr’lụ quần đảo Trường Sa.

     GS. TS Nguyễn Anh Trí, Viện trưởng Viện Huyết học lâng Truyền a ham Trung ương đoọng năl, bhrợ pa dưr ngân hàng aham nắc p’too moon đha nuôr xay moon đoọng a ham, xang n’nắc apêê bác sĩ pay aham đoọng sàng lọc, xang nắc bhrợ têng apêê chế phẩm aham, zư đớc cóh grăng lâng pay đoọng r’dợ đoọng bhrợ têng cr’noọ cấp cứu, zư pa dứah ha ma nứih ca ay. N’đhơ cơnh đêếc, cóh zr’lụ ch’ngai bha dắh, pa bhlâng  nắc đảo ch’ngai k’tiếc bhlâng, quy trình n’nâu pa bhlâng k’đháp xơợng bhrợ tu pr’đơợ plêêng k’tiếc, lướt ra vạch zr’nắh k’đháp, cắh vêy đhị đoọng zư đớc a ham, n’đhơ ha dang vêy a ham zư đơcs công cắh âi pân moon u liêm glặp lâng c’bhúh aham âng ma nứih ca ay, bêl đêếc nắc ta vất lơi pa bhlâng ta uốh lâng bil zên bạc. Cắh yêm ặt tợt, ặt k’đháp cóh 10 c’moo, xơợng bhrợ ch’mêệt lêy đhị k’zệt đảo, cóh đêếc vêy đảo Phú Quốc, Cô Đảo, Cát Bà, Bạch Long Vĩ, Lý Sơn, Cồn Cỏ lamnag muy bơr tỉnh zr’lụ ch’ngai bha dắh cơnh Hà Giang, Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên, dh’rứah lâng bấc tỉnh cóh zr’lụ Tây Nguyên Nguyên… Viện Huyết học lâng Truyền a ham Trung ương âi chơớc lêy c’lâng bh’rợ bhrợ bhr’lậ. nắc đoo bhrợ t’váih ngân hàng p’too moon đợ ma nứih vêy c’bhúh a ham O – c’bhúh aham vêy choom đoọng ha zấp ngai – đoọng a ham. Bh’rợ tr’nơợp nắc bơơn xay bhrợ đhị Trường Sa lâng c’bhúh apêê đoọng a ham dự bị nắc apêê cán bộ, chiến sĩ lâng đha nuôr bơơn bhrợ a xiu cóh quần đảo. GS.TS Nguyễn Anh Trí moon:“Nắc đhêêng kiêng vêy c’bhúh aham O lâng apêê đoo yêm loom pay đoọng, veye zấp c’rơ, doó vêy c’bhúh cr’ay trơơi boọ đhị c’lâng a ham, nắc choom ặ. Ha dợ ahêê ra văng l’lăm, ra văng ma nứih đoọng aham l’lăm, xang n’nắc a zi pác bhrợ đợ apêê đoọng a ham đọọng chơớih pay apêê ngai c’bhúh aham O. pa bhlâng nắc bộ đội cóh đảo n’nâu nắc HIV bêl ra văng lướt âi ch’mêệt lêy, cơnh đêếc, pa bhlâng liêm buôn. Xang n’nắc bhrợ c’bhúh t’nooi, pa đớp đoọng ha đảo c’bhúh t’nooi dh’nớc n’nắc. Xăl ha ngành y tế lướt tước ooy nắc đoọng muy hộp z’nươu, muy tủ z’nươu ga mắc, acu nắc muy đoọng muy bêệ ta la bha ar xrắ t’nooi đh’nớc a năm. Cơnh đêếc pa bhlâng liêm buôn, n’đhơ doó vêy tủ lạnh, cắh vêy râu rí.”

     Tr’nơợp, Ngân hàng a ham ma mông bơơn bhrợ t’váih đhị 5 đảo pa zêng Song Tử Tây, Nam Yết, Sơn Ca, Sinh Tồn lâng Trường Sa, bơơn cán bộ, chiến sĩ lâng đha nuôr cóh apêê đảo mr’cơnh loom xay moon dal. Vêy mặt tơợ đơớh ra diu bêl c’bhúh bác sĩ âng Viện Huyết học lâng Truyền aham Trung ương xay bhrợ bh’rợ bhrợ t’váih Ngân hàng a ham ma mông cóh quần đảo Trường Sa, Thượng úy Trần Quốc Hiệp, pa bhrợ đhị đảo Sơn Ca đoọng năl, a noo pa bhlâng bhui har bêl bơơn ting pấh g’lúh xét nghiệm a ham đoọng bhrợ t’váih ngân hàng a ham ma mông, tu râu têêm ngăn cơnh lâng a noo nắc choom tr’pác đoọng đợ a ham âng c’la đay đoọng trông dấc ma nứih, chô đơơng râu ma mông ha đồng đội. Thượng úy Trần Quốc Hiệp moon: “Ting acu pa chắp, nắc bhrợ t’váih ngân hàng a ham ma mông n’nâu pa bhlâng liêm crêê cơnh alang quần đảo Trường Sa. Râu muy nắc đoọng k’đhơợng nhâm ha c’rơ tr’mung âng bộ đội, cóh cr’chăl cấp cứu nắc vêy râu, nắc vêy a ham ma mông pay đươi. Râu bơr nắc cấp cứu, zư pa dứah đha nuôr bơơn a xiu đhị quần đảo Trường Sa n’nâu, ha dang lum râu cắh pr’đoọng cóh biển nắc moọt ooy bệnh xá đảo trông dấc, zư pa dứah. Lâng bêl cắh zấp a ham nắc đợ aham ma mông cóh đâu nắc cán bộ chiến sĩ cóh đảo vêy lứch loom đoọng đơớh a ham cóh cr’chăl đơớh bhlâng.”

    Ting Trung tá, Bác sĩ Trương Đức Cường, Chủ nhiệm Quân y- Bệnh xá trưởng đảo Trường Sa Lớn, đươi vêy đợ a ham bơơn pay trực tiếp, cóh c’moo 2016, Bệnh xã đảo Trường Sa Lớn âi roóch pa dứah liêm choom bấc cr’ay k’đháp trông t’mông bấc ngai lum cắh pr’đoọng bêl bhrợ bh’rợ. Pa đhang moon cơnh nắc âi roóch lâng trông dấc loon đơớh Trung úy Nguyễn Đức  Lợi,  pa bhrợ cóh bhuông Kiểm ngư 202 crêê viêm khúc mạo tu viêm ruột thừa  k’hir ngân, k’dâng lêy c’rơ nắc pa bhlâng đhur; g’lúh roóch pa dứah ha chiến sĩ Nguyễn Thanh Phương, 19 c’moo pa bhrợ đhị đảo Trường Sa crêê bhrêy ngân cr’pân cắh mặ ma mông, nắc k’đươi truyền ta luôn 3 lít a ham. N’đhơ cơnh đêếc, ting Trung tá, Bác sĩ Trương Đức Cường, đợ aham ma mông pay trực tiếp tơợ cán bộ chiến sĩ cóh đảo cr’chăl ha nua nắc đhêêng mặ bhrợ ha cấp cứu, trông t’mông loon đơớh ma nứih crêê ca ay cắh zấp a ham. Tu cơnh đêếc, vêy ngân hàng a ham ma mông cóh đảo vêy zooi đoọng ha c’bhúh bác sĩ cóh quần đảo Trường Sa vêy pr’đơợ liêm buôn lấh đoọng cấp cứu, zư pa dứah ma nứih ca ay. Đại úy, Bác sĩ Đặng Trung Dũng, Chủ nhiệm Quân y- Bệnh xá trưởng đảo Song Tử Tây công xay moon:“Cóh đâu moon n’hâu nắc moon pr’đươi pr’dua công dzợ cắh zấp lâng đha nuôr bơơn a xiu bêl moọt nắc bấc ngai cấp cứu pr’hân nắc azu pa bhlâng kiêng. Cr’noọ cóh đâu cắh bấc, tu cơnh đêếc cắh choom bhrợ muy ngân hàng cơnh cóh bệnh viện choom, bhrợ t’váih muy ngân hàng a ham ma  mông n’nâu nắc pa bhlâng liêm crêê, chất lượng a ham pa bhlâng liêm.”

    Bh’rợ bhrợ t’váih Ngân hàng aham ma mông đhị quần đảo Trường Sa pa bhlâng vêy chr’nắp, zooi đợ a ham ma mông đhị apeê đảo, bhrợ t’váih  pr’đơợ đoọng ha c’bhúh quân y pa bhrợ đhị zr’nắh k’đháp nắc năl ra văng đhị zấp râu bh’rợ. Thượng tá Phạm Anh Sơn, Chủ nhiệm Khoa Xét nghiệm Viện y học Hải Quân ( Quân chủng Hải quân ) đoọng năl: “Cóh đâu cắh choom k’đhơợng zư đớc a ham, cắh vêy cơnh cóh k’tiếc bhlâng, năc cắh choom brhợ pa dưr muy ngân hàng a ham đoọng đơơng âng ha c’bhúh cóh đâu. Nắc Viện Huyết học lâng Truyền aham Trung ương bhrợ  đề tài n’đắh truyền aham đoọng ha biển đảo nắc nâu đoo nắc muy cóh bấc bh’rợ xa nay bơơn xơợng bhrợ cóh zr’lụ đảo Trường Sa.”

    Pr’hêl chr’nắp âng Viện Huyết học lâng Truyền aham trung ương đớc đoọng ha cán bộ, chiến sĩ xoọc pa bhrợ đhị đảo ch’ngai đha lum hơnh déh T’ngay pa chô pa zêng miền Nam pa zum k’tiếc k’ruung nắc đoo c’lâng bh’rợ liêm crêê bhlâng đoọng Trường Sa vêy đợ a ham yêm têêm bêl kiêng k’rong pa đớơh, nắc cắh choom đơơng đoọng a ham loon đơớh, cắh cậ cắh choom đơơng âng ngai ca ay đấc ooy tuyến m’piing./.

NGÂN HÀNG MÁU SỐNG TẠI TRƯỜNG SA

(Tuyết Mai, Trung tâm Tin)

     Nhân dịp kỷ niệm 42 năm Ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975- 30/4/2017), Viện huyết học và Truyền máu Trung ương đã triển khai xây dựng ngân hàng máu sống tại quần đảo Trường Sa nhằm đáp ứng kịp thời nhu cầu máu cấp cứu, điều trị cho quân dân trên đảo và ngư dân đánh bắt hải sản khu vực quần đảo Trường Sa. 

     GS.TS Nguyễn Anh Trí, Viện trưởng Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương cho biết, xây dựng ngân hàng máu là vận động người dân đăng ký hiến máu, sau đó các bác sỹ lấy máu về để sàng lọc, rồi sản xuất ra các chế phẩm máu, lưu trữ vào kho và phân phối dần để phục vụ nhu cầu cấp cứu, điều trị cho bệnh nhân. Tuy nhiên, ở vùng sâu, vùng xa, nhất là các đảo xa đất liền, quy trình này rất khó thực hiện vì điều kiện thời tiết, đi lại khó khăn, không có kho để lưu trữ máu, kể cả trường hợp có máu lưu trữ cũng chưa chắc đã phù hợp với nhóm máu của người bệnh, khi đó phải tiêu hủy rất lãng phí và tốn kém. Trăn trở, thai nghén trong 10 năm, thực hiện khảo sát tại hàng chục đảo, trong đó có đảo Phú Quốc, Côn Đảo, Cát Bà, Bạch Long Vĩ, Lý Sơn, Cồn Cỏ và một số tỉnh vùng sâu, vùng xa như Hà Giang, Lào Cai, Tuyên Giang, Thái Nguyên, cùng nhiều tỉnh ở khu vực Tây Nguyên...  Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương đã tìm ra phương cách khắc phục. Đó là thành lập ngân hàng vận động những người có nhóm máu O- nhóm máu có thể chia sẻ được cho tất cả mọi người- hiến máu. Chương trình lần đầu tiên chính thức được triển khai tại Trường Sa bằng lực lượng hiến máu dự bị là các cán bộ, chiến sĩ và ngư dân trên quần đảo. GS.TS Nguyễn Anh Trí nói: “Chỉ cần nhóm máu O và họ sẵn lòng hiến máu, có đủ sức khỏe, không bị các bệnh lây qua đường truyền máu, thế thôi. Mà mình chuẩn bị trước, nôm na là mình chuẩn bị người hiến máu trước, xong chúng tôi lập ra những người hiến máu để lọc ra những người nhóm máu O. Đặc biệt bộ đội trên đảo này thì HIV trước lúc đi đã kiểm tra rồi, như vậy rất đơn giản. Sau đó lập danh sách, trao lại cho đảo cái bản danh sách đấy. Thay vì ngành y tế đi đến đâu thì tặng một hộp thuốc, một tủ thuốc to, tôi chỉ tặng một bản danh sách thôi. Như vậy rất gọn nhẹ, không phải tủ lạnh, không phải gì cả.”

     Bước đầu, Ngân hàng máu sống được thành lập tại 5 đảo gồm Song Tử Tây, Nam Yết, Sơn Ca, Sinh Tồn và Trường Sa, được cán bộ, chiến sĩ và ngư dân trên các đảo đồng tình ủng hộ rất cao. Có mặt từ sáng sớm khi đoàn bác sỹ của  Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương triển khai công việc thành lập Ngân hàng máu sống trên quần đảo Trường Sa, Thượng úy Trần Quốc Hiệp, công tác tại đảo Sơn Ca cho biết, anh rất vui khi được tham gia buổi xét nghiệp nghiệm máu để thành lập ngân hàng máu sống, vì hạnh phúc đối với anh là có thể chia sẻ nguồn máu của bản thân mình để cứu người, mang lại sự sống cho đồng đội. Thượng úy Trần Quốc Hiệp nói: “Theo tôi nghĩ thì thành lập ngân hàng máu sống này rất thiết thực đối với quần đảo Trường Sa. Thứ nhất là để đảm bảo cho sức khỏe của bộ đội, trong quá trình cấp cứu có vấn đề gì thì tiếp tế máu sống luôn. Thứ 2 là cấp cứu, cứu chữa ngư dân đánh bắt tại quần đảo Trường Sa này, nếu gặp nạn trên biển thì vào đây bệnh xá đảo cứu chữa. Và khi thiếu máu thì nguồn máu sống ở đây là cán bộ chiến sĩ trên đảo sẽ sẵn sàng tiếp tế ngay trong thời gian nhanh chóng và kịp thời nhất.”

     Theo Trung tá, Bác sỹ Trương Đức Cường, Chủ nhiệm Quân y- Bệnh xá trưởng đảo Trường Sa Lớn, nhờ nguồn máu được lấy trực tiếp, trong năm 2016, Bệnh xá đảo Trường Sa Lớn đã mổ thành công nhiều ca phức tạp, cứu sống nhiều bệnh nhân gặp nạn khi làm nhiệm vụ. Điển hình là đã mổ và cấp cứu kịp thời Trung úy Nguyễn Đức Lợi, công tác trên tàu Kiểm ngư 202 bị viêm khúc mạc do viêm ruột thừa hoại tử bị sốt cao, tiên lượng sức khỏe xấu; ca mổ cho chiến sỹ Nguyễn Thanh Phương, 19 tuổi, công tác tại đảo Trường Sa bị tai nạn nặng nguy hiểm đến tính mạng, buộc phải truyền liên tục 3 lít máu. Tuy nhiên, theo Trung tá, Bác sỹ Trương Đức Cường, nguồn máu sống lấy trực tiếp từ cán bộ chiến sĩ trên đảo thời gian qua chỉ đáp ứng cấp cứu, cứu sống kịp thời người bị nạn mà không đảm bảo về an toàn truyền máu. Bởi vậy, có ngân hàng máu sống ngay trên đảo sẽ giúp cho đội ngũ bác sỹ trên quần đảo Trường Sa có điều kiện thuận lợi để cấp cứu, điều trị người bệnh. Đại úy, Bác sỹ Đặng Trung Dũng, Chủ nhiệm Quân y - Bệnh xá trưởng đảo Song Tử Tây cũng chia sẻ: “Ở ngoài này nói gì thì nói trang thiết bị vẫn thiếu và ngư dân khi vào cần những trường hợp cấp cứu khẩn cấp thì bọn em rất cần. Nhu cầu ở ngoài này không nhiều, thành ra không thể  lập một ngân hàng giống như ở trong bệnh viện được, thành ra lập ngân hàng máu sống này thì rất là tốt, chất lượng máu rất tốt.”

     Việc thành lập Ngân hàng máu sống tại Quần đảo Trường Sa hết sức có ý nghĩa và thiết thực, giúp dự trữ nguồn máu sống ngay trên các đảo, tạo điều kiện cho lực lượng quân y công tác nơi đầu sóng, ngọn gió chủ động trong mọi tình huống. Thượng tá Phạm Anh Sơn, Chủ nhiệm Khoa Xét nghiệm Viện y học Hải quân (Quân chủng Hải quân) cho biết: “Ở ngoài này không thể trữ máu được, không như trong đất liền, tức là không thể xây dựng một ngân hàng máu để mà cung ứng được cho lực lượng ngoài này. Thì Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương làm cái đề tài về truyền máu cho biển đảo thì đây là một trong những chương trình được thực hiện trên khu vực đảo Trường Sa.”

     Món quà ý nghĩa mà Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương dành tặng các cán bộ, chiến sĩ đang công tác tại đảo xa nhân dịp kỷ  niệm Ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước chính là phương án tối ưu để Trường Sa có nguồn máu an toàn khi cần huy động khẩn cấp mà không thể cung cấp máu kịp thời, hoặc không thể vận chuyển người bệnh lên tuyến trên./.