Chô ooy thánh địa Mỹ Sơn, lấh mơ đợ râu liêm pr’hay âng kiến trúc văn hoá Chămpa liêm chr’nắp, ta’mooi nắc dzợ bơơn xơợng đợ đh’riêng xa’nưl priêng grơm âng kèn Saranai, mưy ooy 3 râu tr’coọ xa’nưl pr’hay âng manuíưh Chăm. Xa’nưl kèn nâu nắc bơơn mưy đha’đhâm manứih Chăm cắh tước 30 c’moo plong chi’ớh. bhiệc cha chrứih cóh đâu nắc tu đoọng plong kèn Saranai liêm choom nắc lêy k’đươi moon pachoom bấc cơnh, k’đhạp bhlâng, lâng tơợ ahay nắc lêy apêê ga’rựa t’ha vêy choom chi’ớh râu tr’coọ xa’nưl nâu. Ooy t’ruíh bêl đâu, hêê nắc đh’rứah bhrợ năl lâng anoo Thiên Sanh Vũ-manứih học trò âng n’crool nghệ nhân bh’lêê bh’la Trượng Tốn.

           Bêl cắh ơy pachoom plong kèn Saranai, Thiên Sanh Vũ nắc mưy manứih chi’ớh cha’gâr ghi-năng choom bhlâng. Hadợ bêl pachoom chi’ớh kèn Saranai, Vũ nắc cung bấc chu k’noọ lơi, tu bhiệc pachoom bhrợ k’đhạp bhlâng, pay pachô pr’hơơm, zư đợc pr’hơơm cung k’đhạp bhlâng. Hân đhơ cơnh đêếc, lâng cr’noọ cr’niêng tr’coọ xa’nưl acoon cóh đay, lâng râu zay ta’níh âng manứih thầy ơy lấh bil Trượng Tốn, ooy 2 c’moo ting pachoom, Thiên Sanh Vũ nắc ơy liêm choom plong 72 đh’riêng xa’nưl acoon cóh Chăm.

            Anoo Thiên Sanh Vũ nghệ nhân plong kèn Saranai, Mỹ Sơn, Duy Xuyên, Quảng Nam đoọng năl:

             Lêy pachoom nâu nắc k’đhạp đhị pay pr’hơơm, kèn âng đay plong nắc ba buôn, hadợ bhiệc pay pachô pr’hơơm năl bil mơ 20-30 phút, đoọng zư đợc pr’hơơm nâu nắc lêy pachoom bhrợ zr’nắh bhlâng, ooy cr’chăl 3-4 c’moo nắc vêy choom plong, choom pay pr’hơơm kèn nâu.

             Ooy 72 đh’riêng xa’nưl kèn Saranai âng manứih Chăm, Thiên Sanh Vũ nắc lêy pay 4 điệu kèn pr’hay bhlâng ooy bhiệc bhan bh’lêê bh’la manứih Chăm đoọng chi’ớh ha ta’mooi lêy xơợng, cơnh: Bhiệc bhan chắp nhêr, bhiệc bhan zước nhăn, bh’bhuốih, bhiệc bhan moót c’moo t’mêê lâng giao lưu chi’ớh pr’hát xa’nưl… cung tu râu liêm pr’hay âng xa’nưl kèn Saranai âng đhanuôr Chăm nắc đợ g’lúh chi’ớh kèn âng đha’đhâm Thiên Sanh Vũ taluôn t’pấh ta’mooi liêm bấc. t’coóh Nicolas Pau, ta’mooi manứih Úc pabhlâng chắp kiêng bêl lêy lâng xơợng xa’nưl kèn Saranai đhị thánh địa Mỹ Sơn nâu:

            Nâu đoo nắc g’lúh tr’nơợp acu lướt ooy Mỹ Sơn, acu pabhlâng c’jựch lêy lâng chắp hơnh manứih plong kèn, acu cắh năl kèn n’nắc kèn n’hâu, ha dợ bêl xơợng nắc pr’hay bhlâng, acu kiêng bhlâng.

                 Hadợ p’căn Diem Guyde Tina, ta’mooi đắh Úc nắc xay moon cơnh đâu:

                  Pr’hay bhlâng, azi cơnh ngoọ lướt moót zêng ooy đh’riêng xa’nưl kèn anag anoo n’plong, acu nắc vêy chô xay moon đoọng apêê pr’zợc âng cu lướt ooy Mỹ Sơn đoọng xơợng xa’nưl kèn nâu.

                  Zâp t’ngay dzoọng đhị zr’lụ k’tiếc Chăm pa liêm chr’nắp, Sanh Vũ nắc plong cậ xa’nưl kèn cơnh ngoọ pa’gơi đoọng, t’đang k’đươi zâp ngai nắc lêy chô tước lâng zr’lụ k’tiếc Mỹ Sơn đoọng đh’rứah chấc lêy năl đợ râu bhiệc ma bhưi chr’nắp đhị zr’lụ k’tiếc kinh đô Chăm ahay. T’coóh Thập Hữu Lưu, đội phó đội chi’ớh pr’hát xa’nưl Chăm Mỹ Sơn, Duy Xuyên, Quảng Nam hơnh déh bhlâng bêl xay moon ooy Thiên Sanh Vũ.

               Hadang moon ooy đắh nghệ thuật nắc anoo Vũ nắc mưy manứih bhriêl ta’bách, hân đhơ dzợ p’niên lâng plong kèn Saranai pabhlâng choom,  mưy râu tr’coọ xa’nưl k’đhạp bhlâng ooy pazêng 3 râu tr’coọ xa’nưl âng manứih Chăm, hadợ zâp bêl anoo Vũ chi’ớh đoọng ta’mooi xơợng nắc ting cơnh acu xơợng cung cơnh ta’mooi n’lơơng xơợng nắc pabhlâng pr’hay chr’nắp.

                    Cắh ơy tước 30 c’moo, hân đhơ cơnh đêếc, Thiên Sanh Vũ nắc ơy plong bhrợ liêm choom 72 xa’nưl kèn Saranai lâng anoo nắc ơy âng đơơng mưy râu pr’hay chr’nắp ooy đắh c’lâng bh’rợ lêy chô năl cóh Mỹ Sơn âng ta’mooi zâp đắh k’tiếc k’ruung. Xa’nưl kèn Saranai âng Sanh Vũ nắc ơy bhrợ p’cắh liêm zâp pr’ắt tr’mung j’niêng cr’bưn cung cơnh râu liêm chr’nắp văn hoá bh’lêê bh’la, râu tr’xăl tr’lục âng văn hoá 2 acoon manứih Việt lâng Chăm./.

NGHỆ NHÂN THỔI KÈN SARANAI Ở MỸ SƠN 

                                                                                                                                         TẤN SĨ

                Đến khu di tích Mỹ Sơn, ngoài những vẻ đẹp huyền ảo của hệ thống kiến trúc văn hóa Chămpa độc đáo, du khách còn được nghe những giai điệu trầm bổng du dương của tiếng kèn Saranai-một trong 3 loại nhạc cụ đặc trưng nhất của người Chăm. Lạ kỳ thay, tiếng kèn đó lại được cất lên bởi một chàng thanh niên người Chăm chưa đầy 30 tuổi. Nó lạ kỳ, bởi để thổi được kèn Saranai phải đòi hỏi một kỹ thuật vô cùng khó và lâu nay chỉ có người lớn tuổi mới chơi được loại nhạc cụ này. Trong chương trình hôm nay, chúng ta cùng làm quen với anh Thiên Sanh Vũ- người học trò của cố nghệ nhân dân gian Trượng Tốn.

              Trước khi đến với kèn Saranai, Thiên Sanh Vũ là một tay chơi trống ghi-năng điêu luyện. Ấy thế mà khi học kèn Saranai, Vũ đã không ít lần bỏ ngang vì cách lấy hơi quá khó, giữ hơi lại càng khó hơn. Thế nhưng, với tình yêu âm nhạc của đồng bào mình, với sự chỉ dạy tận tình của người Thầy quá cố Trượng Tốn, trong 2 năm theo học, Thiên Sanh Vũ đã thổi thành thạo 72 điệu nhạc dân tộc Chăm.

            Anh Thiên Sanh Vũ nghệ nhân thổi kèn Saranai, Mỹ Sơn cho biết:

          Tập phải đòi hỏi cái hơi, cái kèn mình thổi cái nốt thì đơn giản, còn cái kỷ thuật để lấy hơi, trong quá trình lấy hơi thường từ 20 đến 30 phút, để giữ được hơi đó mình phải khổ luyện rất là nhiều trong thời gian 3 đến 4 năm mình mới thổi được, lấy được cái hơi kèn này.

               Trong 72 điệu kèn Saranai của người Chăm, Thiên Sanh Vũ chọn ra 4 điệu kèn hay nhất trong lễ hội dân gian Chăm để biểu diễn cho du khách thưởng thức gồm: lễ tôn kính, lễ cầu khấn, lễ đầu năm và trong giao lưu văn nghệ... Chính sự chắt lọc những tinh hoa của tiếng kèn Saranai của đồng bào Chăm, mà những buổi biểu diễn kèn của chàng trai Thiên Sanh Vũ luôn thu hút đặc biệt với du khách.

             Ông Nicolas Pau, du khách người Úc tỏ ra rất thích thú khi được xem và nghe biểu diễn tiếng kèn Saranai ngay tại thánh địa Mỹ Sơn:

        Đây là lần đầu tiên tôi đến Mỹ Sơn, tôi thật sự ngạc nhiên và thán phục người thổi kèn, tôi không biết đó là loại kèn gì, nhưng âm hưởng rất hay, sống động, lôi cuốn, tôi rất thích”

          Còn Bà Diem Guyde Tina-Du khách Úc thì cảm nhận như thế này:

          Thật tuyệt vời, chúng tôi như bị cuốn hút vào tiếng kèn của anh ấy, tôi sẽ giới thiệu cho nhiều người bạn của tôi đến Mỹ Sơn để nghe tiếng kèn này.

             Mỗi ngày đứng trên vùng đất Chăm pa đầy bí ẩn, Sanh Vũ lại cất cao tiếng kèn như gởi gắm, mời gọi mọi người hãy đến với vùng đất Mỹ Sơn để cùng chiêm nghiệm và khám phá những điều huyền diệu ở vùng kinh đô Chăm xưa. Ông Thập Hữu Lưu, Đội phó đội biểu diễn nghệ thuật Chăm Mỹ Sơn, Duy Xuyên, Quảng Nam không ngớt lời khen ngợi khi nới về Thiên Sanh Vũ.

                Nếu nói về góc độ nghệ thuật thì anh Vũ là một người rất là tài, tuy con trẻ và sử dụng kèn Saranai rất đặc biệt, một đạo cụ khó nhất trong bộ ba nhạc cụ của người Chăm, mà mỗi lần anh Vũ biểu diễn trước du khách thì theo tôi cảm nhận cũng giống như du khách cảm nhận là hết sức tuyệt vời.

             Chưa đầy 30 tuổi song Thiên Sanh Vũ đã thổi thành thục 72 điệu kèn Saranai…và chính anh đã mang đến một điểm nhấn thú vị trong hành trình khám phá Mỹ Sơn của du khách trong và ngoài nước. Tiếng kèn saranai của Sanh Vũ đã tái hiện đầy đủ cuộc sống sinh hoạt tín ngưỡng, tập tục cũng như những nét đẹp văn hóa dân gian, sự giao thoa văn hóa của cộng đồng hai dân tộc Việt – Chăm./.