Hân đhơ cr’chăl t’ngay nâu, đhị Ninh Thuận dưr váih bơr pêê g’lúh boo cắh crêê hân noo, nắc đhr’năng p’răng xơớt cung dzợ ặt váih rơợng k’rơ bấc đhị, đhr’năng roóh crâng dưr bấc. cr’chăl nâu, cung bấc pr’loọng đhanuôr cóh k’coong ch’ngai nắc đhanuôr Raglai xoọc moót hân noo óch ha’rêê đoọng chóh bhrợ hân noo ch’noọng c’loọt, bhrợ lêy zư crâng lâng zêl cha’groong roóh cátc râng zr’nắh k’đhạp. Cơnh đêếc, lêy bhrợ ha cơnh đoọng zư lêy crâng hân noo p’răng xơớt?

     Bhươn Quốc gia Núi Chúa vêy k’tiếc crâng bhứah lấh 25.000 hécta, vêy bấc râu tơơm n’loong chr’nắp pr’hắt, tu cơnh đâu, zâp apêê bhrợ têng n’loong lết xa’nay buôn lướt moót chấc lêy t’bơơn a’chim a’đhắh lâng bhrợ têng n’loong. Hân đhơ cơnh đêếc, tu t’bhlâng lêy cha’mêết liêm gít, đương goon zư, năl gít zâp bh’rợ bhrợ têng pa’hư crâng âng apêê mốp lết, cha’groong zâp đhị zr’lụ vêy bấc n’loong pa’pậ, a’chim a’đhắh chr’nắp pr’hắt xoọc ặt mamung cóh đâu đoọng zư lêy lâng k’đươi đhanuôr zâp vel đông đăn đâu pấh lêy zư crâng, oó đoọng roóh cát đhị bhươn Quốc gia Núi Chúa bơơn têêm ngăn. T’coóh Nguyễn Trọng Huynh, Phó hạt trưởng, Hạt kiểm lâm bhươn Quốc gia Núi Chúa, tỉnh Ninh Thuận đoọng năl: “Đhị râu pazưm bhrợ âng ban chỉ huy quân sự cung cơnh Công an chr’hoong nắc ơy padưr k’rơ bh’rợ đắh zư lêy crâng đhị k’tiếc bhươn Quốc gia Núi Chúa, tỉnh Ninh Thuận, zêl cha’groong đhr’năng bhrợ pa’hư crâng, cung cơnh penh bơơn a’chim a’đhắh đhị k’tiếc âng bhươn Quốc gia, tước đâu nắc ơy liêm choom. xoọc đâu crâng bhươn quốc gia nắc dzợ têêm ngăn xoọc padưr pa’xớc.”

     Đoọng zêl cha’groong đhr’năng roóh cát crâng tu đhanuôr óch ha’roo, lấh mơ bhiệc bhrợ têng lêy cha’mêết, goon zư… zâp c’bhúh kiểm lâm bhươn quốc gia Núi Chúa nắc pazưm lâng chính quyền vel đông k’đươi moon zâp apêê thành viên lướt tước zâp pr’loọng đông đhanuôr xay moon đắh râu cắh liêm choom lâng râu tu bhrợ roóh crâng, moon pachoom đhuôr zâp c’lâng bh’rợ óch ha’rêê têêm ngăn, oó đoọng roóh cát cóh crâng. Tu bhrợ têng liêm choom bh’rợ xay moon nắc đhanuôr Raglai cóh 2 vel Cầu Gãy lâng Đá Hang chr’val Vĩnh Hải padưr dal c’năl bh’rợ lâng t’bhlâng bhrợ đắh bh’rợ zư lêy crâng. T’coóh Cao Văn Đen, Bí thư Chi bộ vel Cầu Gãy, chr’val Vĩnh Hải-Ninh Thuận moon: “Lâng đhanuôr acoon cóh Raglai cóh vel Cầu Gãy, j’niêng cr’bưn đhanuôr nắc bhrợ ha’rêê, đhị râu xay moon ha đhanuôr đắh c’năl bh’rợ bhrợ têng ha’rêê, lấh mơ nắc bêl hân noo p’răng xơớt, nắc bhiệc óch ha’rêê oó đoọng roóh cát cóh crâng, bhrợ liêm choom bh’rợ zư lêy crâng âng vel bhươl.”

     Ninh Thuận vêy k’tiếc chóh crâng lấh 150.000ha, lấh mơ nắc crâng n’loong lâng crâng chóh lâng bấc a’chim a’đhắh chr’nắp. Tu cơnh đâu, bh’rợ k’đhơợng zư, padưr pa’xớc crâng taluôn nặc bơơn cấp uỷ, chính quyền zâp cấp cóh tỉnh k’rang lêy, lấh mơ nắc moót hân noo p’răng xơớt. Tu cơnh đâu, zâp g’lúh roóh crâng tu óch ha’rêê cóh zâp vel đông vêy crâng cóh vel đông hân noo xiêr k’noọ 90% ting lêy lâng đợ c’moo l’lăm ahay. T’coóh Phạm Cao Đảm, Phó chi cục trưởng, Chi cục kiểm lâm tỉnh Ninh Thuận đoọng năl: “Xoọc đâu c’bhúh công an, quân đội nắc c’bhúh bha’lâng ooy đắh bh’rợ zư lêy crâng, pay k’đhơợng zư lêy crâng ooy đợ đhị zr’lụ đăn k’noong k’tiếc, zr’lụ k’coong ch’ngai, tu cơnh đâu nắc đhr’năng pa’hư crâng xiêr bấc, bơơn k’đhơợng zư lêy liêm choom.”

     Đoọng bhrợ têng liêm choom lấh mơ bh’rợ zư lêy crâng, bhươn quốc gia Núi Chúa xoọc bhrợ padưr zâp c’bhúh apêê k’đhơợng bhrợ moon pachoom đoọng ta’mooi pấh lêy crâng pr’đươi, tr’xăl bh’rợ tr’nêng bơr pêê đhanuôr acoon cóh Raglai ắt mamung toor c’lâng, zúp đoọng đợ pr’loọng đhanuôr vêy pachô zên têêm ngăn tơợ bhiệc pấh bhrợ du lịch./.

Ninh Thuận: Tìm biện pháp giữ rừng trong mùa khô

Hoài Hương- Văn Cảnh

      Mặc dù thời gian này, tại Ninh Thuận xuất hiện vài đợt mưa trái mùa, song tình trạng nắng nóng vẫn diễn ra gay gắt trên diện rộng, nguy cơ cháy rừng rất cao. Bên cạnh đó, không ít hộ dân ở miền núi là đồng bào Raglai đang vào mùa đốt rẫy để xuống giống vụ Hè – Thu, làm cho công tác bảo vệ rừng và phòng chống cháy rừng khó khăn. Vậy làm thế nào để giữ rừng mùa khô ?

       Vườn Quốc gia Núi Chúa có diện tích rừng tự nhiên trên 25.000 ha, có nhiều loại cây rừng quý hiếm, do vậy các đối tượng khai thác lâm sản trái phép thường tìm đến săn bắn động vật và khai thác lâm sản. Tuy nhiên, nhờ tăng cường tuần tra canh gác, nắm chắc các thủ đoạn phá rừng của lâm tặc; khoanh vùng các khu vực có các loại cây gỗ, động vật hoang dã quý hiếm sinh sống để bảo vệ và vận động nhân dân các địa phương ven rừng tham gia tổ cộng đồng bảo vệ rừng nên công tác bảo vệ rừng và phòng chống  cháy rừng của Vườn Quốc gia Núi Chúa được đảm bảo. Ông Nguyễn Trọng Huynh – Phó Hạt trưởng, Hạt Kiểm lâm vườn Quốc gia Núi Chúa, tỉnh Ninh Thuận cho biết: “Qua sự phối hợp của BCH quân sự cũng như Công an huyện đã tăng sức mạnh về công tác bảo vệ rừng trên lâm phần vườn Quốc gia Núi Chúa, tỉnh Ninh Thuận, ngăn chặn được tình trạng phá rừng, cũng như săn bắn động vật trên lâm phần rừng của Vườn Quốc gia, đến nay đã giảm đáng kể. Hiện nay rừng Vườn Quốc gia vẫn ổn định đang phát triển”

       Để ngăn chặn nguy cơ cháy rừng do người dân đốt rẫy, ngoài việc tổ chức tuần tra canh gác, lực lượng Kiểm lâm Vườn Quốc gia Núi Chúa phối hợp với chính quyền địa phương phân công các thành viên đến từng hộ dân tuyên truyền về mối nguy hại và nguyên nhân dẫn đến cháy rừng; hướng dẫn người dân các phương pháp đốt rẫy an toàn, không để cháy lây lan sang rừng. Nhờ thực hiện tốt công tác tuyên truyền nên đồng bào Raglai ở hai thôn Cầu Gãy và Đá Hang xã Vĩnh Hải nâng cao nhận thức và tích cực trong công tác bảo vệ rừng. Ông Cao Văn Đen, Bí thư Chi bộ thôn Cầu Gãy, xã Vĩnh Hải-Ninh Thuận nói: “Đối với bà con đồng bào Raglai ở thôn Cầu Gãy, tập quán bà con là làm nương rẫy, qua sự tuyên truyền cho bà con về nhận thức phát dọn nương rẫy, nhất là trong mùa nắng hạn, nên việc đốt nương rẫy không để cháy lây lan vào rừng, làm tốt công tác bảo vệ rừng của cộng đồng thôn".

      Ninh Thuận só diện tích rừng nh trên 150.000 ha, chủ yếu là rừng gỗ và rừng trồng cùng hệ động thực vật phong phú, đa dạng. Do vậy, công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng luôn đã được cấp uỷ, chính quyền các cấp trong tỉnh quan tâm, nhất là vào mùa khô. Nhờ đó các vụ cháy rừng do đốt rẫy ở các địa phương có rừng trên địa bàn tỉnh trong mùa khô năm nay giảm gần 90% so với những năm trước đây. Ông Phạm Cao Đảm – Phó Chi cục trưởng, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Ninh Thuận cho biết: "Hiện nay lực lực lượng công an, quân đội là lực lượng nòng cốt trong công tác bảo vệ rừng, nhận quản lý bảo vệ rừng ở những vùng giáp ranh, vùng sâu vùng xa, nhờ vậy mà tình hình phá rừng giảm đáng kể, tài nguyên rừng được quản lý và bảo vệ tốt"

     Để thực hiện tốt hơn nữa công tác bảo vệ rừng, Vườn Quốc gia Núi Chúa đang thành lập các nhóm cộng đồng tham gia vào hoạt động hướng dẫn, phục vụ du khách tham quan rừng đặc dụng, chuyển đổi dần nghề nghiệp một số hộ đồng bào dân tộc Raglai sống ven rừng, giúp một số hộ dân có nguồn thu ổn định từ việc tham gia du lịch./.