Tước nâu kêi, ngành y tế tỉnh Ninh Thuận vêy lấh 390 cán bộ y tế ma nuýh Chăm,pay 19,4% pazêng đợ cán bộ y tế âng tỉnh. Prang tỉnh vêy 65 trạm y tế chr’val, phường. Lâng zr’lụ đhanuôr Chăm  vêy 6 trung tâm y tế lâng 13 trạm y tế, cóh đếêc vêy 7 chr’val bhrợ têng liêm đắh y tế, liêm choom đoọng k’rang lêy c’rơ tr’mông đoọng ha đhanuôr xoọc tr’nợơp.

       Tợơ đấh ra diu nắc đhanuôr ơy tước Trạm y tế chr’val Bắc Sơn, chr’hoong Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận đoọng khám, pa dứah cr’ay tước k’zệt cha nắc. Pleng p’răng pứih, p’niên k’tứi, ma nuýh ta coóh ta ha crêê apêê cr’ay đắh mr’lọong, ca ay luonh, huyết áp… dưr bấc bhrợ cán bộ y tế nắc t’bấc cr’chăl ắt bhrợ cóh Trạm. T’coóh Thành Lên, c’moo đâu 80 c’moo ắt đhị vel Bình Nghĩa, chr’val Bắc Sơn, chr’hoong Thuận Bắc đoọng năl: “Nhà nước bhrợ têng Trạm y tế chr’val đăn, zập chu ca ay jéh nắc liêm buôn đoọng ha zi, pa bhlầng nắc ma nuýh ta coóh doó râu đươi pr’đươi pr’dua, cắh choom lướt cha ngai. Cán bộ y tế cung lứch loom zư pa dứah đoọng ha zi”.

       Pa căn Đạo Thị Na, quyền Trạm trưởng Trạm y tế chr’val Bắc Sơn đoọng năl: Zập t’ngay, trạm t’pấh k’zệt cha nắc ca ay tước pa dứah. Tợơ bêl Trạm y tế chr’val bơơn k’rong bhrợ pa dưr cơ sở vật chất lâng đong ắt pa dứah cấp 4 liêm sạch lâng 8 phòng chức năng lâng zập zêng apêê zr’lụ lơơng cơnh đhị boóh oóch n’nóh y tế, đong đớc xe, tang… Dự án zúp zooi hệ thống y tế âng Quỹ Toàn cầu zúp zooi nắc ơy k’rong câl pr’đươi y tế đoọng Trạm cơnh: pa pan n’niên ca coon, pr’đươi íh đhị xang n’niên ca coon, pa chô c’rơ đoọng ha p’niên tợơp pr’ang, máy đăng lêy huyết áp, tủ đớc za nươu… K’bhúh cán bộ y tế tệêm ngăn đắh đợ bấc, bh’nơơn tu cơnh đếêc liêm buôn lấh mơ cóh bhiệc bhrợ têng bh’rợ lêy k’rang c’rơ âng đhanuôr: “Đhanuôr Chăm, Raglai cóh chr’val bêl tước khám cr’ay đắh tâm lý apêê dzợ k’chít, bêl lưm bác sĩ nắc đhanuôr hêê apêê xợơng k’rệêm loom lấh lâng buôn lấh đoọng ha cán bộ y tế đhị bhiệc pa dứah cr’ay. Tợơ đếêc, bhiệc khám pa dứah cr’ay cung liêm choom lấh mơ”.

       Trạm y tế chr’val Phước Ninh, chr’hoong Thuận Nam nắc đhị k’rang lêy c’rơ đoọng ha lấh 3.000 đhanuôr Chăm. Tợơp tơơ c’moo tước nâu kêi, Trạm ơy khám, pa dứah cr’ay bơơn 1.200 chu ma nuýh, đợ bh’nơơn bơơn 50%; bh’rợ tiêm chủng bhrợ ta bhứah 51,5%; pazêng đợ tiêm uốn ván đoọng ha pân đil a chắc ắt k’đháp t’niêm 1: bơơn 51,8%. Bác sĩ Thạch Ngọc Hoai, Trạm trưởng Trạm  y tế chr’val Phước Ninh đoọng năl: “Trạm y tế đh’rứah lâng vel đong xoọc k’đươi moon đhanuôr ting pấh bảo hiểm tự nguyện bơơn lấh 70%, bhrợ têng doó n’niên ca coon thứ 3, pa zay bhrợ têng liêm xang apêê tiêu chí k’tiếc k’ruung đắh y tế cóh c’moo 2018”.

          Lalăm a hay, tu cơ sở vật chất cắh dzợ liêm, pr’đươi pr’dua y tế cắh bấc, ma nuýh bhrợ têng đắh y tế đhưr lâng bhrợ đoọng ha trạm y tế cóh chr’val âng tỉnh Ninh Thuận dzợ bấc râu cắh ơy liêm. Đọong bhrợ têng liêm bhiệc k’rang lêy c’rơ tr’mông đoọng ha đhanuôr, dáp tợơ c’moo 2014, Ninh Thuận ơy k’rong bhrợ têng t’mêê, pa liêm, pa mâng cơ sở vật chất, câl pr’đươi y tế đoọng ha Bệnh viện đa khoa chr’hoong Ninh Phước, lâng zên 99 r’bhầu đôla Mỹ. Chóh bhrợ t’mêê bơr pêê phòng âng Trạm Y tế chr’val Phước Thái lâng zên nắc 46 r’bhầu đô la Mỹ.. Tước nâu kêi, pazêng 13 chr’val zr’lụ đhanuôr acoon cóh Chăm cóh tỉnh Ninh Thuận ơy vêy trạm y tế, cóh đếêc vêy 7 chr’val bơơn chuẩn quốc gia đắh y tế. Pazêng apêê trạm y tế ơy xay bhrợ, khám pa dứah bảo hiểm y tế. Apêê chỉ số k’rang lêy c’rơ tr’mông âng đhanuôr vêy bơơn bấc râu liêm choom. Pazêng , p’niên dứp 1 c’moo bơơn tiêm chủng zập zêng, bh’nơơn zêl lơi bại liệt lâng uốn ván đhị p’niên tợơp pr’ang cung liêm; apêê bh’rợ y tế quốc gia; đương zêl cha groong k’hir, phong, k’hươn, bh’o… bơơn xay bhrợ pậ bhứah lâng bơơn bh’nơơn dal. Bác sĩ,ma nuýh pa dứah đh’reh cr’ay liêm choom bhlầng Lê Minh Định, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Ninh Thuận đoọng năl: “Đắh đanh đươnh, tỉnh ơy quy hoạch pa dưr ngành y tế tước c’moo 2020 đoọng tệêm ngăn đắh zư pa dứah cr’ay lâng k’rang lêy c’rơ tr’mông âng đhanuôr cóh tỉnh, cóh đếêc vêy đhanuôr acoon cóh Chăm”.

       Mạng lưới y tế cơ sở nắc tuyến y tế trực tiếp đăn bhlầng. Hệ thống y tế cơ sở liêm nắc tệêm ngăn đoọng ha zập cha nắc đhanuôr bơơn k’rang lêy c’rơ tr’mông tr’nợơp lâng đợ zên bạc doó lấh bấc, chroi k’rong bhrợ têng liêm ma mơ xã hội./.

NINH THUẬN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG

CHĂM SÓC SỨC KHỎE VÙNG ĐỒNG BÀO CHĂM

                                                                                 Aí Nghiêm

       Đến nay, ngành y tế tỉnh Ninh Thuận có hơn 390 cán bộ y tế người Chăm, chiếm 19,4% tổng số cán bộ y tế của tỉnh. Toàn tỉnh có 65 trạm y tế xã, phường. Riêng vùng đồng bào Chăm có 6 trung tâm y tế  và 13 trạm y tế, trong đó có 7 xã đạt chuẩn quốc gia về y tế, đáp ứng nhu cầu bảo vệ, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân.

      Mới sáng sớm nhưng người dân tìm đến Trạm y tế xã Bắc Sơn, huyện Thuận Bắc, tỉnh Ninh Thuận để khám, điều trị bệnh đã lên tới hàng chục người. Thời tiết nắng nóng, trẻ em, người già mắc các bệnh về đường hô hấp, tiêu hóa, huyết áp…gia tăng khiến các cán bộ y tế phải tăng thời gian làm việc tại Trạm. Ông Thành Lên, năm nay 80 tuổi ở thôn Bỉnh Nghĩa, xã Bắc Sơn, huyện Thuận Bắc cho biết: “Nhà nước xây Trạm y tế xã gần, mỗi lần ốm đau rất thuận lợi cho chúng tôi, nhất là người già không cần phương tiện, không đi xa được. Cán bộ y tế cũng rất tận tâm khám bệnh và điều trị cho chúng tôi.”

Bà Đạo Thị Na, quyền Trạm trưởng Trạm y tế xã Bắc Sơn cho biết: Hằng ngày, trạm tiếp đón hơn chục bệnh nhân tới khám và điều trị bệnh. Sau khi Trạm y tế xã  được đầu tư xây dựng cơ sở vật chất với dãy nhà cấp 4 khang trang, sạch đẹp với 8 phòng chức năng, các công trình phụ trợ đầy đủ như lò đốt rác thải y tế, nhà để xe, sân bãi…

     Dự án Hỗ trợ hệ thống y tế  do Quỹ Toàn cầu tài trợ đã  đầu tư trang thiết bị y tế  cho Trạm như: bàn đẻ, bộ dụng cụ cắt may tầng sinh môn, hồi sức sơ sinh, máy đo huyết áp, tủ đựng thuốc…Đội ngũ cán bộ y tế đảm bảo về số lượng, chất lượng nên thuận lợi hơn trong việc thực hiện công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân: “Bà con Chăm, Raglai trong xã khi đến khám bệnh về mặt tâm lý họ rất ngại, khi gặp bác sĩ là đồng bào mình thì bà con an tâm hơn phối hợp với cán bộ y  tế trong việc điều trị bệnh. Từ đó, việc khám bệnh chữa bệnh cũng hiệu quả hơn."

     Trạm Y tế xã Phước Ninh, huyện Thuận Nam là nơi chăm sóc sức khỏe cho hơn 3.000 đồng bào Chăm. Từ đầu năm đến nay, Trạm đã khám, chữa bệnh được 1.200 lượt người, tỷ lệ kết quả đạt 50%; chương trình tiêm chủng mở rộng đạt 51,5%; tổng số tiêm ngừa uốn ván cho phụ nữ có thai mũi 1: đạt 51,8%. Bác sĩ Thạch Ngọc Hoai, Trạm trưởng Trạm y tế xã Phước Ninh cho hay: “Trạm y tế cùng với địa phương đang vận động bà con tham gia bảo hiểm tự nguyện đạt trên 70%,  thực hiện không sinh con thứ ba, phấn đấu hoàn thành các tiêu chí đạt chuẩn quốc gia về y tế trong năm 2018.”

     Trước đây, do cơ sở vật chất xuống cấp, trang thiết bị y tế nghèo nàn, nhân lực y tế yếu và thiếu khiến cho năng lực hoạt động của các trạm y tế tuyến xã trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận còn nhiều hạn chế. Để đáp ứng nhu cầu bảo vệ, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, kể từ năm 2014, Ninh Thuận  đã tập trung đầu tư xây mới, cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị y tế cho Bệnh viện đa khoa huyện Ninh Phước, với kinh phí 99 ngàn đôla  Mỹ. Xây mới một số phòng của Trạm Y tế xã Phước Thái với kinh phí là 46 ngàn đôla Mỹ…

      Đến nay, tất cả 13 xã vùng đồng bào Chăm trong tỉnh Ninh Thuận đã có trạm y tế, trong đó có 7 xã đạt chuẩn quốc gia về y tế. Tất cả các trạm y tế đã triển khai khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế. Các chỉ số chăm sóc sức khỏe cho nhân dân đạt nhiều tiến bộ. Hầu hết, trẻ dưới 1 tuổi được tiêm chủng đầy đủ, duy trì kết quả thanh toán bại liệt và loại trừ uốn ván sơ sinh; các chương trình y tế quốc gia: phòng chống sốt rét, sốt xuất huyết, phong, lao, bướu cổ... được triển khai rộng khắp và có hiệu quả.  Bác sĩ, Thầy thuốc ưu tú Lê Minh Định, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Ninh Thuận cho biết: “Về lâu dài, tỉnh đã quy hoạch phát triển ngành y tế đến năm 2020 để đảm bảo tiến độ trong công tác nâng cao hơn chất lượng khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe nhân dân trong tỉnh, trong đó có đồng bào Chăm.”

      Mạng lưới y tế cơ sở là tuyến y tế trực tiếp gần dân nhất. Hệ thống y tế cơ sở tốt sẽ đảm bảo cho mọi người dân được chăm sóc sức khoẻ cơ bản với chi phí thấp, góp phần thực hiện công bằng xã hội./.