Đhị tỉnh Ninh Thuận, xoọc bêl p’niên kiêng vêy đhị bhui har ặt chi’ớh nắc bấc đhị vel đông bêl bhrợ têng zâp pr’đươi bh’rợ văn hoá cóh cơ sở nắc cắh ta p’gít lêy tước bhiệc đợc đhị k’tiếc đoọng bhrợ bhiệc nâu. Moót cậ g’lúh đhêy hân noo ch’noọng, apêê ađhi nắc cắh năl ha đhị chấc lêy đhị ắt chi’ớh đăn đhị âng đay ặt lâng liêm crêê cơnh cr’noọ âng c’la đay.

    Zâp bêl g’lúh đhêy ch’noọng, pr’loọng đông amoó Vạn Thị Hoa cóh vel Hiếu Lễ, chr’val Phước Hậu, chr’hoong Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận nắc ting ặt k’rang tu cắh vêy ha đhị đoọng acoon ađhi đay bhui har ặt chi’ớh. lấh mơ đợ t’ngay học pa’xoọng, zâp apêê k’coon âng amoó nắc mưy năl ặt tớt lêy tivi a’năm. Vêy bêl, ooy đợ t’ngay lứch tuần cắh cậ vêy g’lúh lướt ooy thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, amoó Hoa nắc t’bhlâng cậ âng đơơng k’coon lướt zâp đhị zr’lụ bhui har chi’ớh lâng apêê pr’zợc mr’đoo ruúh. Amoó Hoa moon: “Moon zr’nưm zr’lụ bhui har chi’ớh đoọng ha p’niên cóh zr’lụ vel đông ch’ngai nắc cắh váih, lấh mơ nắc pazưm cóh chr’hoong lanag tỉnh. Pr’loọng đông n’đoo z’zăng nắc vêy pr’đơợ đoọng k’coon lướt chi’ớh, ha dợ pr’loọng đông đhanuôr nắc cắh, apêê zêng ma k’rang lướt bhrợ têng cha. Ha dang váih nắc mưy apêê k’căn k’conh nắc công nhân viên chức, pr’loọng đông z’zăng a’năm.”

    Cắh mưy pr’loọng đông amoó Hoa, bhiệc cắh zâp tang chi’ớh liêm chr’nắp, têêm ngăn ha p’niên dzợ nặc râu bhiệc zâp apêê k’căn k’conh cóh chr’hoong Ninh Phước ặt k’rang bêl hân noo ch’noọng tước. Cắh zâp đhị ắt chi’ớh bhui har bhrợ bấc apêê p’niên ma tự lướt chi’ớh, xang nặc pazưm ting c’bhúh lướt ooy k’ruung, ooy tâm xang nặc ma hr’lêệng đác tu cắh vêy lêy cha’mêết âng apêê k’căn k’conh. Ting cơnh p’căn Trần Thị Yến Thu-Phó Chủ tịch UBND chr’val Phước Thuận moon, dáp lêy mơ ooy c’moo 2016 tơợp c’moo 2017, prang chr’val nắc ơy vêy 4 p’niên chêết hr’lêệng đác. Đhị râu zr’nắh k’đhạp cơnh đâu, chính quyền vel đông chr’val xoọc ooy cr’chăl lêy cha’mêết, chấc lêy đhị k’tiếc đoọng bhrợ padưr zr’lụ bhui har ặt chi’ớh đoọng ha pêê p’niên. P’căn Yến Thu moon: “Đắh đhr’năng p’niên nắc t’mêê đâu c’moo 2016 nắc dưr váih bhiệc hr’lêệng đác, ooy đâu cóh vel Phước Lợi vêy 3 cha’nặc, bêl tơợp c’xêê 3 dưr váih 1 cha’nặc, nắc a’đhi lớp 1. Tu pr’loọng đông lướt bhrợ cha ch’ngai cắh ngai k’đhơợng zư nắc dưr váih bhiệc hr’lêệng đác. Đhị đhr’năng cơnh đâu, UBND chr’val cung ơy pa’gơi bha ar pa’tơ lâng xay bhrợ tước zâp vel, trường học, Lâng bhiệc bhrợ padưr tang chi’ớh liêm chr’nắp ha p’niên nắc vel đông cung xoọc ooy cr’chă; bhrợ padưr zâp apêê ađhi 1 tang chi’ớh đhị vel Thuận Hoà nắc pay tơợ chợ ty. Ha dợ đhị vel Hiệp Hoà nắc pay đhị tang púah ha’roo đoọng bhrợ đhị ắt chi’ớh ha pêê ađhi.”

    Ting cơnh k’đươi moon âng xa’nay bh’rợ k’tiếc k’ruung đắh bhrợ padưr vel bhươl t’mêê, bhiệc bhrợ têng padưr đông văn hoá cộng đồng nắc lêy váih tang thể thao, tang bhui har chi’ớh bhrợ đhị ặt chi’ớh, padưr dal pr’ắt tr’mung tinh thần ha đhanuôr. Hân đhơ cơnh đêếc, tước đâu bấc vel đông cóh tỉnh Ninh Thuận, đông văn hoá bơơn bhrợ padưr bhứah liêm, hân đhơ cơnh đêếc, lấh mơ nắc lêy đoọng ha bhiệc họp hành, sinh hoạt âng đhanuôr, ha dợ lâng bh’rợ đoọng ha pêê p’niên nắc cắh vêy bấc, tu cắh vêy râu chr’ớh, pr’đươi pr’dua, bha ar báo… bơr pêê đhị váih tủ bha ar, thư viện nắc lấh mơ lêy bha ar ty, cắh liêm zâp lâng cắh vêy ta’lấh p’loọng ta’luôn. Xoọc đâu, hân đhơ bơr pêê vel đông xoọc vêy cơnh c’lâng bhrợ têng k’đươi moon zâp doanh nghiệp, apêê laliêm loom luônh k’rong bhrơ padưr đoọng zâp đhị tang chi’ớh ha pêê p’niên têêm ngăn đhị vel đông ting c’lâng bh’rợ xã hội hoá, Nắc lêy c’lâng bh’rợ nâu cung cắh ơy đươi bhrợ liêm đh’rứah. T’coóh Lưu Văn Nhạc, Phó Chủ tịch UBND chr’val Phước Thái đoọng năl: “Đoọng bhrợ padưr đhị zr’lụ bhui har chi’ớh đoọng ha zâp apêê ađhi, zêl cha’groong đhr’năng hr’lêệng chêết tu đác đoong, nắc lêy vêy râu k’đươi moon zâp đắh cơnh doanh nghiệp, zâp apêê laliêm loom luônh, k’căn k’conh lâng nắc lêy vêy cr’noọ bhrợ têng liêm ma mơ lâng bh’rợ xã hội hoá. Hân đhơ cơnh đêếc, bhiệc nâu dzợ k’đhạp.”

    Xoọc đâu, cóh vel đông tỉnh Ninh Thuận vêy lấh 10 đông p’niên, Trung tâm bhrợ têng p’niên xa’dơơr. Hân đhơ cơnh đêếc, lấh mơ nắc vêy đợ apêê p’niên đợ đhị zr’lụ thành thị, chr’hoong đăn zâp đhị chi’ớh bhui har nâu nắc vêy pr’đơợ pa’đăn bơơn zâp bh’rợ bhui har chi’ớh âng đợ đơn bị nâu bhrợ têng. Zâp apêê ađhi cóh k’coong ch’ngai zêng lêy nắc cắh váih đhị ặt chi’ớh bhui har. K’noọ lêy, zâp cấp, zâp ngành chức năng tỉnh Ninh Thuận nắc chấc lêy mưy c’lâng bh’rợ liêm glặp cơnh Padưr dal bh’nơơn bơơn bhrợ đươi dua zâp râu pr’đươi bhrợ têng văn hoá ơy váih đoọng bhrợ têng mưy đhị tang chi’ớh k’rơ liêm, t’đang moon zâp doanh nghiệp pấh bhrợ xã hội hoá bhui har chi’ớh đoọng ha p’niên cóh vel đông k’coong ch’ngai, zúp đoọng apêê ađhi padưr pa’xớc liêm zâp vêy mưy g’lúh đhêy ch’noọng pr’hay chr’nắp./.

NINH THUẬN: TRẺ EM VÙNG NÔNG THÔN “KHÁT” ĐIỂM VUI CHƠI GIẢI TRÍ

                                                                                                           Thúy Linh

    Tại tỉnh Ninh Thuận, trong khi thiếu nhi "khát" điểm vui chơi thì nhiều địa phương khi quy hoạch các thiết chế văn hóa ở cơ sở lại không chú ý đến việc dành quỹ đất để làm việc này. Cứ vào mỗi dịp hè về các em thiếu nhi lại "ngơ ngác" không biết tìm đâu ra được điểm vui chơi gần chỗ mình ở và phù hợp với nhu cầu, mong muốn của bản thân.

    Cứ mỗi dịp hè về, gia đình chị Vạn Thị Hoa ở thôn Hiếu Lễ, xã Phước Hậu, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận cảm thấy rất lo lắng vì không có nơi cho con em mình vui chơi, giải trí. Ngoài những ngày đi học thêm, các con của chị chỉ biết dán mắt vào tivi. Thỉnh thoảng, vào ngày cuối tuần hay có dịp đi xuống thành phố Phan Rang- Tháp Chàm, chị Hoa cố gắng chở con đến các khu vui chơi để chơi với các bạn bè cùng trang lứa. Chị Hoa chia sẻ: “ Nói chung khu vui chơi cho trẻ em ở vùng nông thôn là không có, chủ yếu tập trung ở huyện và tỉnh. Gia đình nào khá giả thì mới có điều kiện cho con đi chơi, còn gia đình nông dân bình thường thì không, hầu như là họ lo đi làm ăn hết rồi. Mà nếu có thì chỉ có con em có phụ huynh là công nhân viên chức, gia đình khá giả. ”

     Không riêng gì gia đình chị Hoa, việc thiếu sân chơi lành mạnh, an toàn cho trẻ vẫn là điều các bậc cha mẹ người Chăm ở huyện Ninh Phước trăn trở khi mùa hè đến. Thiếu điểm vui chơi dẫn đến không ít những trường hợp trẻ tự đi chơi, rồi tụ tập thành từng nhóm ra sông, suối bị đuối nước hoặc những tai nạn đáng tiếc xảy ra mà không có sự kiểm soát của phụ huynh. Theo bà Trần Thị Yến Thu – Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phước Thuận: tính riêng năm 2016 và đầu năm 2017, toàn xã đã có 4 trẻ chết do đuối nước. Trước hoàn cảnh thương tâm như vậy, chính quyền địa phương xã đang trong giai đoạn rà soát, tìm quỹ đất để xây dựng khu vui chơi lành mạnh cho các em.  Bà Yến Thu cho biết: “ Về tình trạng trẻ em thì vừa rồi năm 2016 thì xảy ra việc đuối nước, trong đó ở thôn Phước Lợi có 3 trường hợp, vào đầu tháng 3 xảy ra 1 trường hợp là em lớp 1. Do gia đình đi làm ăn xa không ai quản lý nên xảy ra việc đuối nước. Trước tình hình này, Ủy ban xã cũng đã gửi công văn và triển khai cho các thôn, trường học. Đối với việc xây dựng sân chơi lành mạnh cho các em thì phía địa phương cũng đang trong giai đoạn xây dựng cho các em 1 sân chơi tại thôn Thuận Hòa là lấy từ chợ cũ. Riêng tại thôn Hiệp Hòa thì lấy sân phơi lúa để tạo sân chơi cho các em.  

    Theo yêu cầu của Chương trình Mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, việc quy hoạch xây dựng nhà văn hóa cộng đồng thì phải có sân thể thao, sân vui chơi giải trí để làm nơi sinh hoạt, nâng cao đời sống tinh thần cho người dân. Nhưng đến nay, không ít địa phương ở tỉnh Ninh Thuận, nhà văn hóa được xây dựng khang trang, nhưng chủ yếu phục vụ hội họp, sinh hoạt của người dân, còn hoạt động cho thiếu nhi rất ít vì không có đồ chơi, dụng cụ, sách báo... Một số nơi có tủ sách, thư viện thì chủ yếu là sách báo cũ, đầu sách dành cho thiếu nhi nghèo nàn, lại không mở cửa thường xuyên. Hiện nay, mặc dù một số địa phương cũng đang có sáng kiến mời gọi các doanh nghiệp, mạnh thường quân đầu tư kinh phí để xây dựng các điểm vui chơi lành mạnh, an toàn cho thiếu nhi tại địa phương theo hình thức xã hội hóa. Tuy nhiên, phương án này vẫn chưa được sự đồng thuận, ủng hộ cao. Ông Lưu Văn Nhạc – Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phước Thái cho biết: “Để xây dựng được khu vui chơi cho các em, tránh tình trạng chết đuối sông, suối,  phải có một sự vận động từ nhiều phía như: doanh nghiệp, các mạnh thường quân, phụ huynh và phải có thiện chí thực hiện bằng hình thức xã hội hóa. Tuy nhiên, việc này vẫn rất khó.”

     Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận có trên 10 nhà thiếu nhi, Trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi. Nhưng chủ yếu chỉ có những em thiếu nhi ở những khu vực thành thị, huyện gần các điểm vui chơi này mới có điều kiện tiếp cận được với các hoạt động vui chơi giải trí do những đơn vị này tổ chức. Các em thiếu nhi ở vùng nông thôn, hầu như là không có điểm vui chơi giải trí. Thiết nghĩ, các cấp, các ngành chức năng tỉnh Ninh Thuận cần tìm ra một giải pháp phù hợp như: nâng cao hiệu quả khai thác sử dụng các thiết chế văn hóa sẵn có để tạo ra một sân chơi lành mạnh; tích cực kêu gọi các doanh nghiệp tham gia xã hội hóa nơi vui chơi cho trẻ em nông thôn, giúp các em phát triển toàn diện và có một kỳ nghỉ hè bổ ích, lý thú./.