Cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay, nhà nước ơy vêy bấc chính sách zúp zooi pa dưr kinh tế - xã hội da ding k’coong. Cóh đêếc, bh’rợ pa choom bh’rợ tr’nêng đoọng ha đhanuôr acoon cóh pa têết lâng bh’rợ pa dưr kinh tế nắc vêy apêê vel đong t’bhlâng xay bhrợ. Hân đhơ cơnh đêếc, cóh bấc zr’lụ, đợ bh’rợ pa choom bh’rợ tr’nêng, bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng đoọng ha đhanuôr acoon cóh nắc cắh ơy lấh liêm choom, cắh crêê cơnh lâng đhr’năng la lua âng bh’rợ pa dưr kinh tế xã hội đhị vel đong.Rau la lua n’nâu, xay moon nắc đơớh vêy đợ xa nay bh’rợ crêê cơnh cóh bh’rợ pa choom bh’rợ, bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng đoọng ha manuýh pa bhrợ cóh bhươl cr’noon, da ding k’coong. Bha ar xrặ âng Vinh Thông, phóng viên Đài P’rá Việt Nam xay truíh đhr’năng n’nâu đhị tỉnh Quảng Nam.

                 Trung tâm Giáo dục ta luôn- xay moon bh’rợ tr’nêng lâng pa choom bh’rợ tr’nêng chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam vêy ta bhrợ têng tơợ c’moo 2001 lâng mơ 6 phòng học lâng 24 phòng ắt, pazêng rau pr’đươi đươi dua cóh bh’rợ pa choom bh’rợ tr’nêng nắc cắh ơy vêy ta k’rang k’rong bhrợ. Hân đhơ ta bhúch pazêng rau pr’đươi pa choom nắc cóh zập c’moo, Trung tâm dzợ p’loon pay đươi pazêng rau c’rơ, pazum đh’rứah lâng apêê đơn vị bhrợ têng lớp pa choom cóh t’ngay ooy bh’rợ nông nghiệp lâng bh’rợ n’lơơng đoọng ha đhanuôr acoon cóh. T’coóh Đoàn Công Thành, Giám đốc Trung tâm Giáo dục ta luôn – xay moon bh’rợ tr’nêng lâng pa choom bh’rợ tr’nêng chr’hoong Tây Giang bhrợ 6 lớp pa choom bh’rợ tr’nêng đoọng ha lấh 170 cha nắc manuýh pa bhrợ. Tơợ c’moo 2016, bêl tơớp xăl bhrợ bh’rợ pa choom bh’rợ tr’nêng đoọng ha manuýh pa bhrợ cóh bhươl cr’noon ting cơnh xa nay Đề án 1956 âng Thủ tướng Chính phủ, Trung tâm nắc đhiệp pa choom mơ 3 lớp pa choom bh’rợ taanh n’đoóh a doóh đoọng ha 49 cha nắc, mơ 3 lớp pa choom bh’rợ tr’nêng nắc êếh rau bh’rợ nông nghiệp, tước nâu cơy nắc công cắh ơy choom bhrợ têng. t’coóh Đoàn Công Thành xay moon hau tu:

            Tu nắc tơợ c’moo 2011 tước c’moo 2015, zên pác đoọng âng tỉnh ha Sở Lao động – Thương binh lâng Xã hội lâng Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon nắc bấc, bhrợ crêê cơnh cr’noọ xa nay bh’rợ m’bứi bhlâng tước 60% cr’noọ xa nay âng chr’hoong. Nắc tơợ c’moo 2016, ting cơnh xa nay pa choom bh’rợ tr’nêng âng đề án 1956 lâng xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung pa xiêr đharứt, bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê âng tỉnh nắc zên vêy ta pác đoọng m’bứi lấh mơ. Azi xay moon đớc zên pa choom bh’rợ tr’nêng nắc 750 ức đồng, ha dzợ cóh rau la lua cậ nắc đhiệp ta đoọng mơ 150 ức đồng. Nâu đoo nắc rau zr’nắh k’đháp pa bhlâng.

         Ting cơnh t’coóh A Rất Blui, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang, c’moo 2015, prang chr’hoong vêy lấh 2.500 manuýh pa bhrợ vêy ta pa choom bh’rợ tr’nêng, bơơn mơ 25%; lâng đợ manuýh pa bhrợ vêy ta pa choom cóh c’moo đâu nắc vêy dzoóc m’bứi ( k’dâng 26%). Tu nắc pazêng rau pr’đươi đoọng đươi dua ha bh’rợ pa choom bh’rợ tr’nêng đhị Trung tâm Giáo dục ta luôn- xay moon bh’rợ tr’nêng lâng pa choom bh’rợ tr’nêng chr’hoong Tây Giang dzợ ta bhúch bấc; manuýh pa bhrợ lâng rau liêm choom cóh bh’rợ pa choom nắc cắh lấh liêm choom… Lấh n’nắc, đợ công ty, xí nghiệm tước bhrợ cha đhị chr’hoong dzợ m’bứi, cơnh đêếc manúyh pa bhrợ bêl xang học bh’rợ tr’nêng k’đháp bơơn nhăn pa bhrợ… t’coóh A Rất Blúi xay moon, rau liêm choom âng bh’rợ pa choom bh’rợ tr’nêng đhị apêê chr’hoong da ding k’coong cóh xoọc đâu nắc cắh ơy crêê cơnh cr’noọ rơơm kiêng.

              Pa choom bh’rợ tr’nêng ting cơnh Nghị quyết 30a âng Chính phủ, cóh cấp chr’hoong nắc vêy trung tâm pa choom bh’rợ tr’nêng, ha dzợ đợ manuýh pa bhrợ ơy vêy ta pa choom nắc cắh mơ ooy. T’mêê bêl đêếc ahay, azi ch’mêết lêty cớ. Hội đồng nhân dân tỉnh công vêy Nghị quyết ooy xa nay bh’rợ n’nâu. Pa choom nắc crêê cơnh lâng đhị zr’lụ pa bhrợ, pazum đh’rứah lâng apêê doanh nghiệp, zr’lụ công nghiệp… Lâng chr’hoong nắc công xoọc ch’mêết lêy xay bhrợ ooy xa nay n’nâu. Pa choom muy bơr bh’rợ doọ lấh k’đháp, taanh n’đoóh a doóh nắc công cắh ơy lấh liêm choom. Xay moon đợ manuýh pa bhrợ vêy ta pa choom cơnh đêếc nắc azi lêy cóh rau la lua bêl xay bhrợ nắc công k’đháp bhlâng.

          Muy rau tu dzợ bhrợ ha rau liêm choom âng bh’rợ pa choom bh’rợ tr’nêng lâng bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng đoọng ha manuýh pa bhrợ cóh zr’lụ da ding k’coong cắh lấh dal năc c’năl âng đhanuôr ooy bh’rợ học bh’rợ tr’nêng cắh gít; chính sách zúp zooi đoọng ha manuýh học bh’rợ tr’nêng cóh zr’lụ da ding k’coong cắh crêê cơnh; manuýh pa bhrợ xang bêl học nắc cắh pân vặ zên đoọng pa dưr bh’rợ pa bhrợ… t’coóh Đoàn Công Thành, Giám đốc Trung tâm Giáo dục ta luôn – xay moon bh’rợ tr’nêng lâng pa choom bh’rợ tr’nêng chr’hoong Tây Giang xay moon: Bh’rợ bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng xang bêl pa choom đoọng ha manuýh pa bhrợ cóh zr’lụ da ding k’coong nắc dzợ bấc rau zr’nắh k’đháp, đợ manuýh pa bhrợ vêy ta pa choom bhrợ la lay bh’rợ cắh cậ văl bhrợ cớ bh’rợ ty ahay dzợ bấc…

          Nắc xay moon gít, lâng zr’lụ da ding k’coong cóh xoọc đâu, manuýh pa bhrợ pa choom bh’rợ tr’nêng n’dúp 3 c’xêê bấc bhlâng nắc bh’rợ nông nghiệp. Băn bh’năn hân đoo, chóh t’nơơm chr’nóh hân đoo nắc xay moon gít đoọng ha hêê pa choom. Ooy bh’rợ êếh rau bh’rợ nông nghiệp, lâng zr’lụ da ding k’coong cơnh Tây Giang bấc bhlâng nắc taanh n’đoóh a doóh, đhéh a chịi, a veng, taanh dong, t’léc… Azi nắc pa choom đợ bh’rợ cơnh đêếc. Ha dzợ lâng bh’rợ cơnh điện, cơ khí… nắc azi pazum đh’rứah lâng Sở Lao động – Thương binh lâng Xã hội tuyển sinh đoọng tước ooy apêê trường trung cấp cóh tỉnh học. ĐoỌng bhrợ têng liêm choom xa nay bh’rợ n’nâu nắc ta đang moon tinh k’rang cher đoọng zên pa choom cóh zập c’moo.

           Ting cơnh t’coóh Nguyễn Đình Hồng, Phó Chi cục trưởng Chi cục pa dưr bhươl cr’noon tỉnh Quảng Nam, apêê vel đong nắc t’bhlâng ch’mêết lêy đợ apêê ắt cóh xa nay pa choom bh’rợ tr’nêng, xay moon đợ cr’noọ xa nay pa choom cóh zập c’moo đoọng bhrợ pr’đơợ bhrợ têng cr’noọ bh’rợ pa choom bh’rợ tr’nêng cóh pazêng c’moo t’tun. Cóh đêếc, t’bhlâng xay moon bh’rợ tr’nêng crêê cơnh cóh bhươl cr’noon, da ding k’coong pa têết lâng bh’rợ bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng đoọng ha manuýh pa bhrợ xang bêl ta pa choom, g’đéch đhr’năng pa choom bấc ơl, bhrợ ta uáh ta ruông.

               Bh’rợ tr’nơớp nắc bh’rợ ch’mêết lêy, n’năl gít đhr’năng, chêếc cr’noọ cr’niêng âng đhanuôr kiêng học bh’rợ tr’nêng hân đoo. Ting cơnh xa nay học xang nắc vêy bh’rợ tr’nêng, cắh cậ c’lâng xa nay cóh ha y ooy apêê da ding k’coong nắc ch’mêết lêy, chêếc n’năl gít cr’noọ âng manuýh học nắc ha dzợ vêy bhrợ têng lớp pa choom, ha dang cắh nắc oó bhrợ têng lớp pa choom bấc ooy, bhrợ t’uáh c’rơ âng nhà nước.

           Tơợ nâu cơy tước c’moo 2020, tỉnh Quảng Nam xay moon cr’noọ xa nay cóh zập c’moo, pa choom bh’rợ tr’nêng đoọng ha k’dâng 90 r’bhau manuýh pa bhrợ cóh bhươl cr’noon, cóh đêếc k’dâng 16 r’bhâu manuýh ắt cóh xa nay nắc vêy công lâng cách mạng, manuýh acoon cóh, manuýh âng pr’loọng đong đharứt, manuýh khúch goo, manuýh pa bhrợ cóh bhươl cr’noon crêê ta pay pa chô k’tiếc pa bhrợ pr’ắt tr’mông zr’nắh k’đháp. Đợ manuýh vêy bh’rợ tr’nêng xang bêl pa choom cóh cr’chăl n’nâu bơơn lấh 80%. Hân đhơ cơnh đêếc lâng đhr’năng la lua cóh xoọc đâu, cr’noọ n’nâu zr’nắh k’đháp pa bhlâng đoọng choom bhrợ têng liêm xang ha dang cắh vêy bh’rợ bhr’lậ crêê cơnh. Lấh ooy bh’rợ t’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ pa choom manuýh pa bhrợ đhị đêếc, apêê vel đong nắc đơớh chêếc cr’noọ đươi dua manuýh pa bhrợ tơợ bấc n’đắh, đoọng bh’rợ pa choom bh’rợ tr’nêng gít lâng rau la lua, đươi dua crêê cơnh zên bạc zúp zooi pa choom bh’rợ tr’nêng ha manuýh pa bhrợ cóh bhươl cr’noon, da ding k’coong. Nâu đoo nắc pr’đơợ đoọng zúp zooi đhanuôr da ding k’coong choom t’bil lơi đharứt ting cơnh c’lâng nhâm mâng./.

ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG MIỀN NÚI

CẦN NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỒNG BỘ

(PV Vinh  Thông)

              Thời gian qua, nhà nước đã có nhiều chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội miền núi. Trong đó, công tác đào tạo nghề cho đồng bào gắn với phát triển kinh tế được các địa phương chú ý  triển khai. Tuy nhiên, tại nhiều nơi, các mô hình đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho đồng bào chưa đạt hiệu quả cao, không phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Thực tế này, đòi hỏi cần có những giải pháp đồng bộ trong việc đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, miền núi. Bài viết của Vinh Thông, PV Đài TNVN phản ánh thực trạng này tại tỉnh Quảng Nam.

                   Trung tâm Giáo dục thường xuyên – Hướng nghiệp và Dạy nghề huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam được xây dựng từ năm 2001 chỉ với 6 phòng học và 24 phòng ở, còn trang thiết bị phục vụ công tác dạy nghề gần như chưa được quan tâm đầu tư. Mặc dù thiếu thốn trang thiết bị nhưng hàng năm, Trung tâm vẫn  tận dụng các nguồn lực, liên kết với các đơn vị mở các lớp đào tạo ngắn hạn các nghề nông nghiệp và phi nông nghiệp cho bà con đồng bào trên địa bàn. Ông Đoàn Công Thành, Giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên – Hướng nghiệp và Dạy nghề huyện Tây Giang cho biết: 5 năm trước đây, mỗi năm Trung tâm Giáo dục thường xuyên – Hướng nghiệp và Dạy nghề huyện Tây Giang mở 6 lớp đào tạo nghề cho hơn 170 lao động.  Từ năm 2016, khi bắt đầu chuyển sang đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo Đề án 1956 của Thủ tướng Chính Phủ, Trung tâm chỉ tổ chức được 3 lớp đào tạo nghề dệt thổ cẩm cho 49 học viên, còn 3 lớp đào tạo nghề phi nông nghiệp khác đến nay vẫn chưa thực hiện được. Ông Đoàn Công Thành lý giải:

             Nguyên nhân là từ năm 2011 đến 2015, kinh phí phân bổ của tỉnh cho Sở Lao động – Thương binh và Xã hội và Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn nhiều, đáp ứng ít nhất 60% kế hoạch đề xuất của huyện. Nhưng từ đầu năm 2016, theo Chương trình đào tạo nghề theo Đề án 1956 và Chương trình mục tiêu giảm nghèo xây dựng nông thôn mới của tỉnh thì nguồn kinh phí được phân bổ rất thấp. Chúng tôi dự kiến kinh phí đào tạo nghề là 750 triệu nhưng thực tế được cấp chỉ 150 triệu. Đây là vấn đề hết sức khó khăn.

                  Năm 2015, cả huyện có hơn 2.500 lao động qua đào tạo nghề, đạt tỷ lệ 25%; và tỷ lệ năm nay cũng chỉ nhích hơn một chút, khoảng 26%. Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy nghề tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên – Hướng nghiệp và Dạy nghề Tây Giang còn thiếu nên chất lượng đào tạo không như mong muốn… Ngoài ra, số công ty, xí nghiệp đầu tư trên địa bàn huyện còn ít nên người lao động sau khi học nghề khó xin được việc làm… Ông Arất Blúi, PCT UBND huyện Tây Giang cho rằng, chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề tại các địa phương miền núi hiện nay chưa đạt kết quả như mong muốn.

                 Đào tạo nghề Theo Nghị quyết 30a của Chính phủ, ở cấp huyện có trung tâm đào tạo nghề, nhưng tỷ lệ lao động qua đào tạo không bao nhiêu người. Vừa rồi chúng tôi cũng xác định lại. Hội đồng nhân dân tỉnh cũng có Nghị quyết chuyên đề về lĩnh vực này. Đào tạo phải có địa chỉ, phối hợp cùng với doanh nghiệp, khu, cụm công nghiệp… Đối với huyện thì cung loay hoay trong vến đề này. Đào tạo một số nghề thô sơ, dệt thổ cẩm nhưng cũng chưa đạt. Nói tỷ lệ lao động qua đào tạo như thế nhưng chúng tôi thấy thực tiễn triển khai cũng rất khó.

            Một nguyên nhân khác khiến hiệu quả  đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho lao động miền núi chưa cao là nhận thức của của người dân về việc học nghề còn thấp; chính sách hỗ trợ cho người học nghề khu vực miền núi chưa phù hợp; người lao động sau khi học nghề xong vẫn chưa mạnh dạn vay vốn để phát triển sản xuất… Ông Đoàn Công Thành, Giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên – Hướng nghiệp và Dạy nghề huyện Tây Giang cho biết: tỷ lệ lao động qua đào tạo làm trái nghề hoặc quay lại nghề cũ khá cao…

            Cần phải xác định, đối với khu vực miền núi hiện nay, lao động đào tạo nghề dưới 3 tháng chủ yếu là nghề nông nghiệp. Nuôi con gì, trồng cây già phải xác định rõ để chúng ta đào tạo. Về nghề phi nông nghiệp, đối với địa phương miền núi như Tây Giang thì chủ yếu là dệt thổ cẩm, rèn, đan lát… Chúng tôi xác định đào tạo những nghề như vậy. Còn những nghề như điện, cơ khí… thì chúng tôi phối hợp với sở Lao động – Thương binh và Xã hội tuyển sinh đưa về các trường trung cấp ở tỉnh học. 

                 Theo ông Nguyễn Đình Hồng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển Nông thôn tỉnh Quảng Nam, các địa phương cần tiếp tục điều tra, khảo sát các đối tượng nằm trong diện đào tạo nghề, đăng ký chỉ tiêu hằng năm để làm cơ sở xây dựng kế hoạch đào tạo nghề trong những năm tiếp theo. Trong đó, cần tập trung định hướng ngành nghề phù hợp ở nông thôn, miền núi gắn với giải quyết việc làm cho lao động sau đào tạo, tránh đào tạo tràn lan, gây lãng phí. 

               Giải pháp đầu tiên là công tác điều tra,khảo sát, nắm tình hình, xem nguyện vọng của người dân muốn học nghề gì. Theo phương châm học ra là phải có việc làm, hoặc  Hướng sắp đến ở miền núi là cần phải khảo sát kỹ, điều tra nhu cầu của người học thì mói mở lớp, nếu không thì không nên mở tràn lan, gây lãng phí nguồn lực của nhà nước.

              Từ nay đến năm 2020, tỉnh Quảng Nam đặt ra mục tiêu bình quân hàng năm, đào tạo nghề cho khoảng khoảng 90 ngàn lao động nông thôn, trong đó có khoảng 16.000 người thuộc diện ưu tiên như: người có công cách mạng, dân tộc thiểu số, người thuộc hộ nghèo, người tàn tật, lao động nông thôn bị thu hồi đất canh tác có khó khăn về kinh tế. Tỷ lệ có việc làm sau khi học nghề trong giai đoạn này đạt trên 80%. Tuy nhiên với thực tế hiện nay, mục tiêu này khó có thể hoàn thành nếu không có sự điều chỉnh phù hợp phù hợp . Ngoài việc đẩy mạnh đào tạo lao động tại chỗ, các địa phương cần chủ động tìm hiểu nhu cầu tuyển dụng thông qua các kênh để công tác đào tạo nghề sát thực tiễn, sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn, miền núi. Đây là cơ sở giúp đồng bào miền núi thoát nghèo theo hướng bền vững./.