K’dâng đơcs, c’moo 2017, Chính phủ vêy pa cắh ooy Quốc hội bhrợ bhr’lậ, p’xoọng Bộ Luật Lao động, cóh đêếc vêy c’lâng bh’rợ pa dzoóc c’moo đhêy hưu âng pân jứih tơợ 60 dzoóc 62, pân đil tơợ 55 dzoóc 58, đoọng zêl lâng đhr’năng bấc ma nứih t’coóh lâng đhr’năng bil râu ma mơ quỹ Bảo hiểm xã hội. Bh’rợ pa dzoóc c’moo đhêy hưu nắc c’lâng bh’rợ za zum âng bấc k’tiếc k’ruung, n’đhơ cơnh đêếc boóp p’rá âng đha nuôr lâng đong k’đhơợng lêy pa cắh râu pang ra, buôn cr’đơơng tước thị trường pa bhrợ, bh’rợ tr’nêng, c’rơ âng đha nuôr, chính sách tr’mông tr’mêếh đha nuôr lâng bh’rợ cán bộ.

    T’ơơi râu t’moóh âng phóng viên Đài P’rá Việt Nam, muy bơr boóp p’rá âng đha nuôr mr’cơnh xay moon pa dzoóc c’moo đhêy hưu đhang xay moon lâng apêê cơ quan chức năng choom vêy pa chắp ch’mêệt lêy liêm glặp đhr’năng la lua đoọng doó bhrợ cắh liêm crêê tước quyền lợi âng ma nứih pa bhrợ công cơnh bil pr’đơợ bh’rợ tr’nêng âng lang p’niên:

    “ Acu pa chắp muy bơr ngai nắc choom pa dzoóc c’moo đhêy hưu, ha dợ muy bơr ngai nắc ting pr’đơợ bh’rợ. Azi nắc muy kiêng tước c’moo nắc chô đhêy, pân đil nắc 55 c’moo, pân jứih nắc 60 c’moo nắc choom ặ chô đhêy ặt, cắh dzợ kiêng pa bhrợ.”

    “ Bh’rợ pa dzoóc c’moo đhêy hưu nắc muy choom ha pêê giáo sư giảng dạy cóh apêê trường đại học cắh cậ kỹ sư, bác sĩ. Lấh mơ, chô đhêy hưu dzợ đớc đoọng đhị ha lang p’niên, acu lêy nâu câi đha đhâm c’mâr cắh vêy bh’rợ tr’nêng bấc pa bhlâng”

    Ting Bộ Lao động- thương binh lâng xã hội, bh’rợ pa dzoóc c’moo đhêy hưu đoọng zêl râu bấc ma nứih t’coóh, đươi dua liêm đợ c’bhúh ma nứih pa bhrợ lâng t’mơ quỹ zên lương hưu. K’dâng đơcs tước c’moo 2050, Việt Nam vêy dâng 10 ức ma nứih t’coóh t’ha. Cơnh lâng chính sách xoọc đươi dua nắc k’dâng đơcs tước c’moo 2050, quỹ zên lương hưu, tử tuất buôn bil râu ma mơ lâng cắh zấp pay đoọng apêê chế độ tơợ c’moo 2051. T’coóh Phạm Minh Huân, bêl ahây nắc Thứ trưởng Bộ lao động- Thương binh lâng Xã hội moon nắc choom bhrợ pa dưr c’lâng bh’rợ liêm ghít ting c’bhúh ma nứih, cóh đêếc vêy c’bhúh công dzợ k’đhơợng đớc c’moo dhdêy hưu cơnh xoọc đâu. C’lâng bh’rợ za zum công dzợ nắc bhrợ bhr’lậ c’moo đhêy hưu âng pân jứih dal lấh pân đil. T’coóh Phạm Minh Huân moon: “Ahêê nắc choom lêy bh’rợ nâu câi, ahêê ra văng chính sách đoọng ha 15-20 c’moo ha y, nâu đoo nắc muy cr’chăl đanh t’mơ quỹ. Lấh đhị đêếc, cóh cr’chăl moọt ặt bhrợ đh’rứah lâng bha lang k’tiếc,  râu n’đắh c’moo đhêy hưu cắh muy âng Việt Nam a năm, nắc dzợ râu âng bha lang k’tiếc. Apêê k’tiếc k’ruung zêng vêy c’lâng bh’rợ la lay cơnh. Bấc k’tiếc k’ruung pa dưr, k’tiếc k’ruung vêy bấc ma nứih t’coóh công âi bhrợ bh’rợ n’nâu tơợ đanh ặ. Tu cơnh đêếc apêê cơ quan bhrợ chính sách, apêê cơ quan crêê tước zêng choom pa chắp ch’mêệt lêy râu đâu, vêy c’lâng bh’rợ xay trúih tước Quốc hội, Quốc hội vêy pa chắp ch’mêệt lêy ghít lâng quyết định.”

    Ting cơnh pa chắp ra pặ lêy âng Bảo hiểm xã hội Việt Nam, cơnh lâng mức đoọng lâng mức đươi bảo hiểm xã hội cơnh xoọc đâu nắc k’dâng đơcs tước c’moo 2023, đợ ta pay nắc vêy ma mơ lâng đợ ta đoọng. Tước c’moo 2037, ha dang cắh bhrợ bhr’lậ chinhs ách cắh cậ cắh pa dưr k’rơ đợ apêê  đoói tượng nắc quỹ bảo hiểm xã hội buôn cắh đhêêng đoọng pay đoọng. cơnh lâng bh’rợ pa chắp ra pặ lêy xoọc đâu, ha dang pa dzoóc zên đoọng cắh cậ pa dưr mức zên đươi zêng k’đháp, tu cơnh dêếc choom pa dzoóc c’moo đhêy hưu. T’coóh Trần Đình Liệu, Phó Tổng giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam xay moon: “Đoọng t’mơ quỹ nắc ahêê choom pa chắp tước bh’rợ pa dzoóc c’moo đhêy hưu. Nâu đoo nắc cr’đhơợng âng prnag bha lang k’tiếc, k’tiếc k’ruung n’đoo công bhrợ lứch. Cr’đhơợng xa nay âng hêê nắc vêy đoọng, vêy đươi, ha dang bhrợ bhr’lậ c’moo đhêy hưu dzoóc nắc t’mơ quỹ vêy choom u đanh. N’đhơ cơnh đêếc nắc choom pa chắp lêy ng’cơnh choom liêm glặp ha ting c’bhúh ma nưuíh, ting c’bhúh bh’rợ. Azi âi t’mơ quỹ tước c’moo 2035-2040. Ha dang cắh bhrợ t’mơ quỹ, ha dang cắh bhrợ bhr’lậ nắc quỹ đanh tước 2050-2060.”

    T’coóh Bùi Sĩ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy Ban apêê xa nay xã hội Quốc hội, bh’rợ pa dzoóc c’moo đhêy hưu nắc choom bhrợ bhr’lậ đoọng liêm glặp lâng ting c’bhúh ma nứih, công k’đhơợng nhâm quyền lợi ma nứih pa bhrợ, cắh bhrợ t’bil ma nứih bhriêl g’lăng lâng ta uốh đợ ma nứih pa bhrợ liêm choom… Cóh đêếc p’ghít râu n’đắh crêê tước hay doó tước pr’đơợ bh’rợ tr’nêng ha ma nứih p’niên, tu đăn đâu đhêêng dhdị m’pâng c’moo đâu vêy 191.000 sinh viên tốt nghiệp cắh âi vêy bh’rợ tr’nêng. T’coóh Bùi Sĩ Lợi xay moon: “Ha dang ahêê đươi dua bh’rợ pa dzoóc c’moo đhêy hưu nắc buôn lum râu cắh kiêng âng đha nuôr. Ha dang cơnh acu pa chắp, Chính phủ  pa chắp lêy, t’mơ, xay moon đợ râu cr’đơơng tước lâng xay moon lâng Quốc hội đoọng zước pay boóp p’rá. Râu chr’nắp nắc cr’chăl bhrợ bhr’lậ c’moo đhêy hưu nắc bêl ooy, đợ apêê ngai crêê ta bhr’lậ l’lăm, đợ apêê ngai bhr’lậ t’tun, pa dzoóc m’mơ ooy nắc liêm glặp? Choom pa chắp tước c’bhúh đoọng k’đhơợng nhâm yêm têêm tr’mông tr’mêếh, k’đhơợng nhâm lương âng ma nứih chô đhêy hưu k’đhơợng nhâm pr’ặt tr’mông âng ma nứih đhêy hưu.”

    Việt Nam xoọc vêy lấh 54 ức ma nứih pa brhợ, cóh zr’lụ vêy bh’rợ pa bhrợ nắc 22 ức cha nắc. Đợ ma nứih pa brhợ cóh khối hành chính sự nghiệp nắc lấh 4 ức cha nắc lâng zr’lụ công nhân, pa bhrợ trực tiếp nắc dâng 18 ức cha nắc. Ghít nắc, bh’rợ pa dzoóc c’moo đhêy hưu vêy cr’đơơng tước bấc râu, choom xay moon cr’đơơng liêm ghít, cóh đêếc chơớih pay đợ apêê ngai lâng choom vêy  cr’chăl bhrợ têng đoọng brhợ t’váih râu yêm têêm lâng liêm glặp thị trường pa bhrợ âng Việt Nam./.

TĂNG TUỔI NGHỈ HƯU CẦN

ĐẢM BẢO QUYỀN LỢI CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG

     Dự kiến, năm 2017, Chính phủ sẽ trình Quốc hội sửa đổi, bổ sung Bộ luật Lao động, trong đó có phương án tăng tuổi nghỉ hưu của nam từ 60 lên 62, nữ từ 55 lên 58, nhằm ứng phó với tình trạng già hóa dân số và nguy cơ mất cân đối quỹ Bảo hiểm xã hội. Việc tăng tuổi nghỉ hưu là xu hướng chung của nhiều nước, nhưng ý kiến của người dân và nhà quản lý bày tỏ băn khoăn sẽ tác động trực tiếp đến thị trường lao động, việc làm, sức khỏe của người dân, chính sách an sinh xã hội và công tác cán bộ.

    Trả lời phỏng vấn của phóng viên Đài TNVN, một số ý kiến của người dân đồng tình tăng tuổi nghỉ hưu nhưng kiến nghị các cơ quan chức năng cần có nghiên cứu phù hợp thực tiễn để không ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động cũng như mất cơ hội việc làm của giới trẻ:

      “Tôi nghĩ rằng một số bộ phận có thể tăng tuổi nghỉ hưu, còn một số bộ phận tùy vị trí. Chúng tôi chỉ muốn rằng đến tuổi thì về nghỉ, nữ là 55 và nam là 60 tuổi là về nghỉ ngơi, không muốn làm việc nữa”

      “Việc tăng tuổi nghỉ hưu chỉ hợp giáo sư giảng dạy ở các trường đại học hay kỹ sư, bác sĩ. Hơn nữa về hưu còn nhường chỗ cho lớp trẻ, tôi thấy bây giờ thanh niên thất nghiệp nhiều lắm”

    Theo Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, việc nâng tuổi nghỉ hưu nhằm ứng phó già hóa dân số, sử dụng tốt nguồn nhân lực và cân đối quỹ lương hưu. Dự kiến đến 2050, Việt Nam có khoảng 10 triệu người cao tuổi. Với chính sách hiện hành thì dự báo tới năm 2050, quỹ lương hưu, tử tuất sẽ mất cân đối và không đủ chi trả các chế độ từ năm 2051. Ông Phạm Minh Huân, nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội cho rằng cần xây dựng phương án cụ thể theo từng nhóm đối tượng, trong đó có nhóm vẫn giữ nguyên tuổi nghỉ hưu như hiện tại. Phương án chung vẫn là điều chỉnh tuổi nghỉ hưu của nam cao hơn nữ. Ông Phạm Minh Huân nói: “Chúng ta phải nhìn câu chuyện hôm nay chúng ta chuẩn bị chính sách cho 15-20 năm sau, đây là cả một quá trình cân đối quỹ. Bên cạnh đó, trong quá trình hội nhập quốc tế, vấn đề tuổi nghỉ hưu không chỉ của riêng Việt Nam mà là vấn đề toàn cầu. Các nước đều có phương án khác nhau. Những nước phát triển, nước có dân số già cũng đã làm việc này rất lâu rồi. Vì thế các cơ quan làm chính sách, các cơ quan liên quan đều phải nghiên cứu vấn đề này, có phương án báo cáo Quốc hội, Quốc hội sẽ cân nhắc, quyết định”  

Theo tính toán Bảo hiểm xã hội Việt Nam, với mức đóng và mức hưởng bảo hiểm xã hội như hiện nay thì dự báo đến năm 2023, số thu sẽ bằng số chi. Đến năm 2037, nếu không điều chỉnh chính sách hoặc không phát triển mạnh đối tượng thì Quỹ Bảo hiểm xã hội sẽ không bảo đảm khả năng chi trả. Với mô hình tính toán như hiện nay, nếu tăng mức đóng hoặc giảm mức hưởng đều khó, vì vậy cần thiết phải tăng tuổi nghỉ hưu: Ông Trần Đình Liệu, Phó Tổng giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam phân tích: “Để cân đối quỹ thì chúng ta phải tính đến giải pháp tăng tuổi nghỉ hưu. Đây là nguyên tắc cả thế giới, nước nào cũng phải làm. Nguyên tắc của chúng ta là có đóng, có hưởng, nếu điều chỉnh tuổi nghỉ hưu lên thì cân đối quỹ sẽ kéo dài ra. Tất nhiên phải tính toán làm sao phù hợp cho từng nhóm người, từng ngành nghề. Chúng tôi đã cân đối quỹ tính đến 2035-2040. Nếu không làm là mất cân đối quỹ. Nếu điều chỉnh thì Quỹ kéo dài đến 2050-2060”

    Ông Bùi Sỹ Lợi, Phó chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội Quốc hội, việc tăng tuổi hưu cần điều chỉnh để phù hợp với từng đối tượng, vẫn đảm bảo quyền lợi người lao động, không làm “chảy máu” chất xám và lãng phí nguồn lực chất lượng cao… Trong đó lưu ý vấn đề có ảnh hưởng hay không đến cơ hội việc làm cho lao động trẻ, vì gần đây riêng nửa đầu năm nay có 191.000 sinh viên ra trường chưa có việc làm. Ông Bùi Sỹ Lợi nêu ý kiến: “Nếu chúng ta áp ngay việc tăng tuổi nghỉ hưu sẽ vấp phải sự phản ứng của người dân. Nên quan điểm của tôi là, Chính phủ tính toán, cân đối, đánh giá tác động và đưa ra Quốc hội để xin ý kiến. Vấn đề là thời điểm điều chỉnh tuổi nghỉ hưu nâng lên là thời điểm nào, đối tượng nào điều chỉnh trước, đối tượng nào điều chỉnh sau, lên bao nhiêu là hợp lý? Phải nghĩ đến nguồn để đảm bảo an sinh xã hội, đảm bảo lương của người về hưu đảm bảo cuộc sống của người về hưu”

    Việt Nam hiện có hơn 54 triệu người lao động, trong khu vực có quan hệ lao động là 22 triệu người. Số lao động trong khối hành chính sự nghiệp là hơn 4 triệu người và khu vực công nhân, lao động trực tiếp có khoảng 18 triệu người. Rõ ràng, việc nâng tuổi nghỉ hưu sẽ có tác động đến nhiều yếu tố, cần đánh giá tác động cụ thể, trong đó lựa chọn đối tượng và phải có lộ trình để tạo sự ổn định và phù hợp thị trường lao động của Việt Nam./.