Truíh c’lâng miền Trung bấc p’răng đhí, zr’lụ k’tiếc Núi Thành, tỉnh Quảng Nam lướt moót lịch sử nắc đhị k’tiếc bấc truyền thống Grơơ nhool, k’rơ. Lâng k’tiếc bhứah cắh tước 530 cây sốvuông, đợ c’moo zêl penh, đhị đâu nắc đhị đồn apêê a’rập, k’bhạn lính Mỹ đh’rứah lâng lính zêl lêệng thuê, k’ực tấn khí tài, k’ha riêng boọng tập n’hang, khẩu pháo, bhuông păr, bhuông đác zêl penh… k’rong pazưm chô đhị đâu, bhrợ Núi Thành dưr váih zr’lụ k’tiếc óih. P’rlứch g’lúh zêl penh, k’noọ m’pâng thế kỷ lướt zi’lấh, chr’hoong Núi Thành dưr váih nắc vel đông k’đơơng a’cọ tỉnh Quảng Nam đắh pachô ngân sách. Zr’lụ kinh tếmở Chu Lai xang lấh 15 c’moo bhrợ padưr nắc bhrợ bhrợ gung dưr k’rơ đoọng tỉnh Quảng Nam lêy chô tước cr’noọ bh’rợ dưr váih tỉnh công nghiệp moót c’moo 2020. đhị đâu k’rong pazưm zâp pr’đơợ đoọng dưr váih chr’hoong k’van vêy tang bhuông bhuông păr, ch’nang biển, c’lâng lướt bộ, c’lâng nam p’têết 2 đắh acọ k’tiếc k’ruung lâng zâp k’tiếc k’ruung cóh zr’lụ. 

     Rạch chô cớ ooy truíh c’lâng lịch sử, moót hi’dưm 25, tơợp ra’diu 26/5/1956, mưy đơn vị bộ đội vel đông nắc p’lơớp tông cắt g’roong mưy đại đội thuỷ quân lục chiến âng Mỹ đhị cứ điểm Núi Thành, tỉnh Quảng Nam, âng chr’val Tam Nghĩa xoọc đâu. mơ ooy 30 phút zêl penh, bộ đội hêê nắc ơy zêl lêệng liêm zâng đội thuỷ quân lục chiến Mỹ, bhrợ padưr chiến thắng pậ chr’nắp đh’âr cóh Núi Thành, g’lúh tr’nơợp zêl lêệng Mỹ lâng nắc bơơn thắng Mỹ. Đợ apêê pấh zêl penh Núi Thành c’moo n’nắc ahay xoọc đâu nắc zêng ma t’coóh đhưr, vêy bấc ngai nắc ơy lấh ma chêết bil. T’coóh Phạm Ngọc Tùng, cóh vel An Thành 1, chr’val Bình An, chr’hoong Thăng Bình pấh bhrợ g’lúh zêl lêệng Núi Thành xoọc bêl 15 c’moo cắh ha mơ choom ha vil đợ c’moo c’xêê grơơ k’rơ âng g’lúh zêl penh nâu. MoÓt quân ngũ, t’coóh Tùng nắc bơơn đhanuôr chr’hoong Núi Thành pluum ga’lọp, zư lêy cơnh k’coon cóh đông. T’ngay n’nắc ahay, Núi Thành nắc mưy zr’lụ k’tiếc goóh gooi, ma mốp lâng đợ k’tiếc chúah bấc ơl, lêy cóh ch’ngai nắc vêy lêy đợ đhr’nông đông chi’loọn lơớp n’léh. T’coóh Tùng dzợ hay zâp g’lúh cha cha lâng a’rong, a’xiu chuồn zêệ lâng xoọc pa’néh, prá k’chăng r’rộ r’răm. Xang t’ngay bơơn pachô, bấc chu t’coóh Phạm Ngọc Tùng lêy chô lưm lêy cớ đhị chiến trường ahay, hay k’noọ cớ ooy pr’ắt bh’rợ bêl đêếc ahay: “Acu chô cớ ooy Núi Thành, lưm lêy đhị zêl penh ahay, lưm lêy đhanuôr, đợ apêê ơy đoọng acu ặt đhêy, acu kiêng rêên. Hân đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu acu nắc bhui har bhlâng. Đhanuôr vêy pr’đơợ bhrợ cha, pr’ắt tr’mung tr’xăl lấh mơ. C’lâng c’tốch lướt vốch liêm buôn, trường học, trạm xá zêng váih… đhanuôr xoọc đâu bhui har, bêl ahay zr’nắh k’đhạp cắh dzợ cơnh.”

     Ooy 20 c’moo hanua, zr’lụ k’tiếc Núi Thành, tỉnh Quảng Nam nắc ơy gung dưr k’rơ, dưr váih bha’lâng đắh kinh tế âng tỉnh Quảng Nam. zr’lụ kinh tế mở Chu Lai xang 15 c’moo bhrợ têng nắc ơy t’pấh 125 dự án k’rong bhrợ, lâng pazêng zên zước bhrợ 2,7 tỷ đôla Mỹ. Ooy đâu vêy 85 dự án lướt moót bhrợ têng, bhrợ đoọng bhiệc bhrợ ha k’noọ 25.400 apêê pa bhrợ cóh vel đông. T’coóh Đỗ Xuân Diện, trưởng Ban k’đhơợng zư zr’lụ kinh tế mở Chu Lai đoọng năl: “6 xa’nay bh’rợ, dự án ắt ooy zr’lụ kinh tế mở Chu Lai chrooi pa’xoọng chr’nắp bhrợ padưr nắc đhị padưr pa’xớc kinh tế âng tỉnh. Tơợp tơợ công nghiệp ôtô, công nghiệp khí điện, công nghiệp phụ trợ taanh íh xuất khẩu, dịch vụ du lịch lâng padưr pa’xớc ngành hàng không tang bhuông păr Chu Lai.”

     C’moo hanua, zr’lụ Kinh tế mở Chu Lai chrooi pa’xoọng ooy ngân sách tỉnh Quảng Nam lấh 15.000 tỷ đồng, bơơn lấh 70% pazêng thu ngân sách cóh vel đông. C’moo đâu, tỉnh Quảng Nam nắc t’bhlâng moon pa’glúh cr’noọ bh’rợ t’pấh k’rong bhrợ m’bứi bhlâng 1 dự án bha’lâng đoọng bhrợ pr’đơợ gung dưr ha bhiệc padưr pa’xớc. T’coóh Đinh Văn Thu, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đoọng năl, tỉnh cung ơy moon pa’glúh c’lâng bh’rợ pay ngân sách 17.000 tỷ đồng lâng zr’lụ kinh tế mở Chu Lai, bhrợ đoọng bhiệc bhrợ t’mêê ha k’dâng 6.000 apêê pa bhrợ cóh vel đông: “Ooy đợ c’moo nâu a’tốh nắc t’bhlâng padưr pa’xớc crêê c’lâng đắh bhrợ têng âng zr’lụ đông, cóh zr’lụ kinh tế mở Chu Lai. Chr’nắp lấh mơ nắc pazưm paliêm pa’crêê bhrợ têng padưr hạ tầng zâp zr’lụ công nghiệp lâng bơr pêê zr’lụ đô thị. Đh’rứah lâng nâu nắc xay bhrợ dự án ra’pặ đhanuôr toor biển cóh zr’lụ Đông. Xay bhrợ tinh thần kết luận âng Tỉnh uỷ đắh padưr pa’xớc 6 c’bhúh dự án zr’lụ Đông. Nắc đoo bhiệc pa bhlâng chr’nắp.”

     Xoọc đâu, zâp g’lúh lướt vốch đhị p’loọng zr’lụ công nghiệp Tam Hiệp, ắt ooy zr’lụ kinh tế mở Chu Lai, p’căn Hoàng Thị Y, k’căn âng liệt sỹ Trần Hữu Lý nắc xơợng cắh năl cơnh bhrợ, ha dang k’coon n’jứih âng t’coóh dzợ mamung bơơn k’điêl váih k’coon nắc cha’châu đoo xoọc đâu cung lướt đh’rứah lâng zâp ngai zâp bêl xang bhrợ têng bhiệc. hân đhơ cơnh đêếc, k’noọ lêy cung tự hào, mưy mưy c’lâm bếch ha dợ đoọng k’bhạn cha’nặc bơơn bhui har lâng pr’loọng đông, bhúh xoọng. Zr’lụ k’tiếc nhâm mâng bêl đêếc xoọc đâu nắc ơr dưr pô liêm. P’căn Hoàng Thị Y moon: “Núi Thành âng zi tr’zêl tr’penh, nắc đhị zr’lụ zêl penh zr’nắh k’đhạp xoọc đâu bơơn đông máy, xí nghiệp cơnh đâu nắc lêy bhui har bhlâng. Lêy laliêm, k’van bhlâng, xe cộ, đông xang pậ liêm. Xoọc đâu pr’loọng đông ngai cung váih đông 2 tầng, 3 tầng, lêy cơnh zâp thành phố Đà Nẵng, Tam Kỳ ậh”./.

Hồi sinh trên vùng đất “trận đầu đánh Mỹ”

PV Hoài Nam/ VOV- miền Trung

      Trên dải đất miền Trung đầy nắng gió, vùng đất Núi Thành, tỉnh Quảng Nam đi vào lịch sử là mảnh đất giàu truyền thống “Trung dũng - Kiên cường”. Với diện tích chưa đầy 530 cây số vuông, những năm kháng chiến, nơi đây dày đặc đồn bốt giặc, hàng vạn lính Mỹ cùng lính đánh thuê, hàng triệu tấn khí tài, hàng trăm lô cốt, khẩu pháo, máy bay, tàu chiến…tập kết về đây, biến Núi Thành trở thành “vùng đất lửa”. Kết thúc chiến tranh, gần nửa thế kỷ trôi qua, huyện Núi Thành trở thành địa phương dẫn đầu tỉnh Quảng Nam về thu ngân sách. Khu Kinh tế mở Chu Lai sau hơn 15 năm thành lập đã tạo bước đột phá mạnh mẽ để tỉnh Quảng Nam hướng đến mục tiêu trở thành tỉnh công nghiệp vào năm 2020. Nơi đây hội đủ các điều kiện để trở thành huyện giàu có với sân bay, cảng biển, hệ thống đường bộ, đường sắt kết nối 2 đầu đất nước và các nước trong khu vực.

     Ngược dòng lịch sử, vào đêm 25 rạng sáng 26/5/1965, một đơn vị bộ đội địa phương đã bí mật cắt rào tấn công một đại đội thuỷ quân lục chiến của Mỹ ở cứ điểm Núi Thành, tỉnh Quảng Nam, thuộc xã Tam Nghĩa ngày nay. Chỉ trong 30 phút đánh “giáp lá cà”, bộ đội ta diệt gọn đại đội thuỷ quân lục chiến Mỹ, làm nên chiến thắng vang dội Núi Thành - trận đầu đánh Mỹ và thắng Mỹ. Những người tham gia trận đánh Núi Thành năm xưa nay đã “thất thập cổ lai hy”, có người đã về với ông bà, tổ tiên. Ông Phạm Ngọc Tùng, ở thôn An Thành 1, xã Bình An, huyện Thăng Bình tham gia trận đánh Núi Thành khi mới 15 tuổi không thể nào quên những năm tháng hào hùng của cuộc kháng chiến. Vào quân ngũ, ông Tùng được người dân huyện Núi Thành đùm bọc, chở che như con cháu trong nhà. Ngày đó, Núi Thành là một vùng đất khô cằn, bạc màu với những trảng cát chạy dài tít tắp, xa xa vài ngôi nhà tranh ẩn hiện dưới những rặng dương già. Ông Tùng nhớ như in những bữa cơm độn sắn, cá chuồn nấu với mít non, rộn vang tiếng cười. Sau ngày giải phóng, không ít lần ông Phạm Ngọc Tùng trở về thăm chiến trường xưa, nghẹn ngào trong miền ký ức: “Tui về lại Núi Thành, thăm lại chiến trường xưa, gặp lại bà con, những người đã nhường chỗ ở cho mình, tui ứa nước mắt. Nhưng bây giờ tui rất mừng. Bà con có điều kiện làm ăn đi lên, đời sống của dân thay đổi. Đường sá đi lại, trường học, trạm xá… Người dân bây giờ rất phấn khởi, chớ ngày xưa khổ lắm.”

     Trong 20 năm qua, vùng đất Núi Thành, tỉnh Quảng Nam đã bứt phá mạnh mẽ, trở thành đầu tàu kinh tế của tỉnh Quảng Nam. Khu Kinh tế mở Chu Lai sau 15 năm hoạt động thu hút 125 dự án đầu tư, với tổng vốn đăng ký 2,7 tỷ đô la Mỹ. Trong đó có 85 dự án đi vào hoạt động, giải quyết việc làm cho gần 25.400 lao động địa phương. Ông Đỗ Xuân Diện, Trưởng Ban Quản  lý Khu Kinh tế mở Chu Lai cho biết: “6 chương trình, dự án động lực nằm trong Khu Kinh tế mở Chu Lai góp phần quan trọng tạo ra đầu tàu phát triển kinh tế của tỉnh. Bắt đầu từ công nghiệp ô tô, công nghiệp khí điện, công nghiệp phụ trợ dệt may xuất khẩu, dịch vụ du lịch và phát triển ngành hàng không sân bay Chu Lai.”

     Năm qua, Khu Kinh tế mở Chu Lai đóng góp vào ngân sách tỉnh Quảng Nam hơn 15.000 tỷ đồng, chiếm hơn 70% tổng thu ngân sách trên địa bàn. Năm nay, tỉnh Quảng Nam tiếp tục đặt ra mục tiêu thu hút đầu tư mới ít nhất 1 dự án trọng điểm để làm “đòn bẫy” cho sự phát triển. Ông Đinh Văn Thu, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam cho biết, tỉnh cũng đã đặt ra chỉ tiêu thu ngân sách 17.000 tỷ đồng đối với Khu Kinh tế mở Chu Lai, giải quyết việc làm mới cho khoảng 6.000 lao động địa phương: “Trong những năm đến tiếp tục phát triển theo định hướng về quy hoạch của khu vực vùng Đông trong khu vực Kinh tế mở Chu Lai. Trọng tâm là tập trung điều chỉnh quy hoạch, tiếp tục phát triển hạ tầng các khu công nghiệp và một số khu đô thị. Cùng với đó là triển khai Dự án sắp xếp dân cư ven biển ở vùng Đông. Triển khai tinh thần kết luận của Tỉnh ủy về phát triển 6 nhóm dự án vùng Đông. Đó là việc hết sức quan trọng.”

    Bây giờ, mỗi dịp đi ngang qua cổng Khu công nghiệp Tam Hiệp, nằm trong Khu Kinh tế mở Chu Lai, bà Hoàng Thị Y, mẹ của liệt sỹ Trần Hữu Lý lâng lâng niềm cảm xúc khó tả. Giá như con trai bà còn sống lấy vợ sinh con thì cháu bà bây giờ cũng hòa cũng dòng người đông đúc mỗi khi tan ca. Nhưng rồi nghĩ lại bà cảm thấy tự hào, một người nằm xuống để vạn người được hưởng niềm vui bên gia đình, người thân. Vùng đất thép ngày ấy bây giờ đã nở hoa. Bà Hoàng Thị Y tâm sự: “Núi Thành của mình chiến tranh, vùng bị tạm chiếm ác liệt mà bây giờ được nhà máy, xí nghiệp như vậy là thấy mừng nhất rồi đó. Thấy đẹp quá đi, giàu quá, xe cộ, nhà cửa khang trang. Bây giờ gia đình nào cũng có nhà 2 tầng, 3 tầng, thấy giống như các thành phố Đà Nẵng, Tam Kỳ rồi đó”./.