A moó Sa Y Dah, 33 c’moo, ắt cóh số đong 114/34 Huỳnh Văn Bánh, phường 17, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh xoọc đâu nắc c’la âng đong pa câl xa nấp Chăm Hồi giáo Abdul Aziz lâng Saedah. Manuýh đhanuôr Chăm n’nâu nắc n’năl pazum đh’rứah đợ rau cha năm ty đanh Chăm An Giang lâng đợ rau cha năm t’mêê đoỌng íh bhrợ cóh pazêng xa nấp âng đay, nắc vêy bấc apêê ta mooi tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng kiêng đươi dua. Bha ar xrặ âng Ái Nghiêm, phóng viên Đài P’rá Việt Nam:

             A moó Sa Y Dah n’niên c’moo 1983 đhị thành phố Hồ Chí Minh cóh muy pr’loọng đong manuýh Chăm đharứt tơợ zr’lụ tỉnh An Giang. Bêl k’nặ dưr váih manuýh doanh nhân pa câl xa nấp Chăm Hồi giáo, Sa Y Dah ơy ting bhrợ têng bh’rợ z’zêệ cóh đong pa câl chr’na đha nắh đoọng ha manuýh Hồi giáo Malaysia, xang n’nắc bhrợ lễ tân đoọng ha muy khách sạn tr’haanh cóh k’tiếc Sài Gòn. Tơớp bhrợ cha âng Sa Y Dah nắc tơợ bh’rợ lêy pay xa nấp Chăm Hồi giáo đoọng ha ta mooi Malaysia. Rau ta béch cóh bh’rợ lêy pay xa nấp Chăm hồi giáo âng a moó nắc n’léh gít. Tước c’moo 2010, a moó Sa Y Dah bhrợ têng bh’rợ pa câl xa nấp Chăm lâng bh’rợ pay pa câl 2 r’bhâu bêệ pr’nơng đươi dua cóh bh’rợ bhiệc bhan âng manuýh pân juýh Hồi giáo. Xang n’nắc, a moó nhăn vặ đhị pa câl hàng k’tứi cóh chợi Bến Thành, bấc bhlâng nắc pa câl cóh ha dum. Hàng âng a moó pa câl nắc vêy bấc cơnh cha năm chr’nắp liêm: Vêy cha năm vêy ta íh bhrợ cóh prang bhai, vêy đoo cha năm nắc vêy ta íh bhrợ đh’rứah lâng rau pr’họm âng bhai, công vêy đợ rau cha năm cơnh a chim, bh’dưa, triing, cha mắc mặt ha dum… la lay cơnh lâng bấc apêê cửa hàng n’lơơng. Cắh muy pa câl đợ xa nấp, bhai ting cơnh bh’rợ ty đanh, a moó Sa Y Dah nắc dzợ chêếc n’năl đợ cha năm t’mêê đoọng íh bhrợ ooy xa nấp âng đay, đoọng bhrợ têng crêê cơnh cr’noọ âng manuýh câl đươi. Đợ rau xa nấp, đợ rau bhai âng a moó íh bhrợ nắc vêy bấc cơnh, cơnh: telekung – xa nấp bêl bhrợ bhiệc bhan âng manuýh Hồi giáo, pr’nơng, xa nấp, khăn, bhai… dzoọng lêy đhị k’r’bhâu rau bhai, xa nấp âng a moó íh bhrợ, nắc doọ ng’bơơn lêy đợ rau mr’cơnh ooy cha nắm, ooy xa nấp, muy rau xa nấp, muy rau bhai nắc vêy a moó bhrợ t’váih la lay cơnh, tu cơnh đêếc zr’lụ pa câl âng a moó nắc bấc vêy apêê ta mooi cóh k’tiếc k’ruung lâng tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng tước câl. Đươi vêy cơnh đêếc, bấc ta mooi n’năl tước ooy bh’nơơn bh’rợ âng a moó, ting t’ngay a moó pa câl bấc lấh mơ. Ơy vêy zên z’zăng bấc, a moó câl đong pa câl liêm lấh mơ đhị chợ Bến Thành lâng xay p’cắh đh’nớc nắc Abdul Aziz lâng Saedah. Lấh n’nắc a moó Say Y Dah dzợ vêy bấc zr’lụ pa câl cóh lơơng.

           Cóh bấc c’moo bhrợ t’bhứah bh’rợ bhrợ cha, zr’lụ pa câl xa nấp Chăm Abdul Aziz lâng Saedah bơơn pay pa chô zập c’moo tước k’tỷ đồng. A moó Sa Y Dah ơy bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng doọng ha 10 apêê ađhi a moó, muy cha nắc vêy thu nhập tơợ 4 tước 5 ức đồng muy cha nắc cóh muy c’xêê.

            Bêl bh’rợ bhrợ cha ơy choom, a moó Sa Y Dah ơy lướt ooy apêê k’tiếc k’ruung cơnh Malaysia, Ấn Độ, Campuchia… đoọng bhrợ têng hội chợi, triển lãm, xay p’cắh xa nấp, bhai âng đay, ting n’nắc chêếc lêy ta moóh bh’rợ bhrợ cha. Tơợ đêếc, bấc hợp đồng ơy vêy ta ký bhrợ lâng vêy chr’nắp tước k’ha riêng ức đồng. A moó Sa Y Dah xay moon: Cóh pazêng c’moo đăn đâu, đhr’năng âng kinh tế bấc rau k’đháp, nắc lâng rau t’bhlâng bhrợ têng, a moó ta luôn vêy cr’noọ bh’rợ crêê cơnh đoọng ooy bh’rợ bhrợ pa dưr rau chr’nắp âng bh’nơơn bh’rợ, công cơnh zư nhâm mâng thị trường ty lâng t’bhlâng bhrợ t’bhứah thị trường t’mêê. Tu cơnh đêếc, bh’rợ tr’câl tr’bhlêy âng a moó ta luôn dưr váih k’rơ, c’moo t’tun bấc lấh mơ c’moo l’lăm.

              Xoọc đâu lấh ooy bh’rợ xay bhrợ cóh thị trường âng k’tiếc k’ruung hêê, a cu nắc dzợ đơơng pa câl ooy Malaysia. Cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y, acu nắc t’bhlâng chêếc n’năl đợ bh’rợ t’mêê đoọng bhrợ têng crêê cơnh cr’noọ đươi dua âng ta mooi. Tơợ đêếc, nắc acu bơơ pa dưr bh’rợ tr’nêng, xay p’cắh truyền thống Chăm cóh Việt Nam tước ooy apêê k’tiếc k’ruung n’lơơng, n’jứah đoọng pa dưr thu nhập, n’jứah nắc zư nhâm mâng văn hoá acoon manuýh hêê. 

             Cắh muy bhrợ têng liêm choom bh’rợ tr’câl tr’bhlêy, đong pa câl xa nấp Chăm Abduk lâng Saedah nắc vêy ta xay moon dal cóh bh’rợ xã hội cơnh: zúp zooi manuýh đharứt, manuýh khúch goo… t’coóh Karim, Uỷ viên Ban Quảng trị Thánh đường Hồi giáo phường 17, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh prá:

                Sa Y Dah nắc manuýh cắh muy t’béch ooy bh’rợ kinh tế, ting n’nắc nắc dzợ n’năl ting zúp zooi đợ pr’loọng đong zr’nắh k’đháp. Sa Y Dah nắc đợ manuýh pân đil liêm choom bhlâng cóh manuýh Chăm Hồi giáo.

                 Lâng rau t’béch g’lăng, ting n’nắc vêy cr’noọ t’bhlâng bhrợ têng cóh bh’rợ tr’câl tr’bhlêy, a moó Sa Y Dah đh’rứah lâng apêê t’taanh, a pêê íh bhrợ xa nấp âng đong pa câl xa nấp Chăm Abdul Aziz lâng Saedah xoọc bhrợ đợ bh’nơơn truyền thống, chrooi đoọng ooy xa nấp Chăm Nam bộ lướt ch’ngai lấh mơ./.

NỮ DOANH NHÂN CHĂM NĂNG ĐỘNG

                 Chị Sa Y Dah, 33 tuổi, ở số nhà 114/34 Huỳnh Văn Bánh, phường 17, quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh hiện là chủ cửa hàng trang phục Chăm Hồi giáo "Abdul Aziz và Saedah". Người phụ nữ dân tộc Chăm này đã biết phối hợp những loại hoa văn truyền thống Chăm An Giang với  những loại hoa văn hiện đại để tìm cách đưa vào từng sản phẩm dệt của mình, được nhiều khách nước ngoài ưa chuộng.  Bài viết của Ái Nghiêm, phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam:

                     Chị Sa Y Dah sinh năm 1983 tại thành phố Hồ Chí Minh trong một gia đình người Chăm nghèo xuất thân từ vùng quê tỉnh An Giang. Trước khi trở thành một doanh nhân chuyên kinh doanh trang phục Chăm Hồi giáo, Sa Y Dah đã có thời gian làm đầu bếp một quán ăn người Hồi giáo Malaysia, rồi làm lễ tân cho một khách sạn nổi tiếng đất Sài Gòn. Khởi nghiệp của Sa Y Dah từ việc chọn trang phục Chăm Hồi giáo cho khách Malaysia. Năng khiếu về thời trang Chăm hồi giáo của chị  được phát lộ. Đến năm 2010, chị Sa Y Dah chính thức vào nghề kinh doanh trang phục Chăm với việc nhận đơn đặt hàng 2.000 cái mũ đội làm lễ của đàn ông Hồi giáo. Sau đó, chị thuê quầy bán hàng nho nhỏ trong chợ Bến Thành chủ yếu bán vào ban đêm. Sản phẩm của chị có nhiều loại hoa văn rất độc đáo: có hoa văn được bố trí trên toàn mặt vải, có hoa văn chạy song song với nền sợi dọc, cũng có hoa văn hình động vật cách điệu như rồng, phụng, chim, công, hình mặt trăng…khác với những sản phẩm ở nhiều cửa tiệm khác. Không chỉ dừng lại ở sản phẩm mang tính truyền thống, chị Sa Y Dah còn tìm hiểu những loại hoa văn hiện đại để đưa vào từng sản phẩm của mình theo thị hiếu của khách hàng. Những sản phẩm do chị làm ra mẫu mã đa dạng và phong phú về chủng loại như: telekung – trang phục lễ của người Hồi giáo, mũ, quần áo, khăn, vải…Đứng trước hàng nghìn sản phẩm của chị khó có thể tìm thấy sự trùng lặp hoa văn, kiểu cách, bởi mỗi sản phẩm chị đều có sự sáng tạo và ngẫu hứng riêng nên được các cửa hàng, quầy sản phẩm lưu niệm chọn mua về bán cho khách trong và ngoài nước.  Nhờ đó, nhiều khách hàng biết đến sản phẩm của chị, dần dần doanh thu ngày càng tăng lên. Có vốn kha khá, chị mua lại một cửa hàng khang trang tại chợ Bến Thành và lấy tên là  Abdul Aziz và Saedah. Ngoài ra chị Sa Y Dah còn sở hữu vài cửa hàng khác nữa.

        Qua nhiều năm mở rộng việc sản xuất và kinh doanh, cửa hàng trang phục Chăm Abdul Aziz và Saedah đạt mức thu nhập bình quân mỗi năm gần cả tỷ đồng. Chị Sa Y Dah đã tạo công ăn việc làm cho 10 chị em, mỗi người thu nhập từ 4 đến 5 triệu đồng đồng một tháng.

           Khi công việc làm ăn thành đạt, chị Sa Y Dah đã bỏ tiền túi đi sang các nước Malaysia, Ấn Độ, Campuchia…tham gia hội chợ, triển lãm, quảng bá các sản phẩm thổ cẩm của mình, đồng thời học hỏi cách làm ăn. Từ đó, nhiều hợp đồng đã được kí kết trị giá hàng trăm triệu đồng. Chị Sa Y Dah cho biết: những năm gần đây, tình hình kinh tế gặp khó khăn, song với đức tính kiên trì, bền bỉ, chị luôn có những chiến lược cụ thể cho từng bước đi của mình từ lúc xây dựng dòng sản phẩm mới cũng như giữ vững, ổn định thị trường tiềm năng và mở rộng thêm thị trường mới. Do vậy, việc kinh doanh của gia đình chị luôn ổn định tăng trưởng, năm sau hơn năm trước. 

                Hiện ngoài phát triển thị trường nội địa, tôi đang có thị trường xuất khẩu ổn định tại Malaysia. Thời gian tới, tôi tiếp tục học hỏi, tìm hiểu để cho ra những dòng sản phẩm mới đáp ứng thị hiếu khách hàng. Qua đây, mình có cơ hội phát huy, quảng bá sản phẩm truyền thống Chăm ở Việt Nam cho nhiều thị trường nước ngoài biết đến vừa tăng thu nhập vừa bảo tồn văn hóa dân tộc mình.

              Không chỉ làm tốt công việc kinh doanh,  cửa hàng trang phục Chăm Abdul Aziz và Saedahcòn được địa phương đánh giá tích cực trong tham gia các phong trào xã hội như ủng hộ, giúp đỡ người nghèo, người tàn tật…Ông Karim, Uỷ viên Ban Quản trị Thánh đường Hồi giáo phường 17, quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh cho biết: 

                   Sa Y Dah là người không chỉ giỏi làm kinh tế mà còn biết chia sẻ với những hoản cảnh cơ cực, nghèo khó. Sa Y Dah là mẫu phụ nữ tiến bộ trong cộng đồng Chăm Hồi giáo.

                     Bằng tài năng và sự kiên trì bền bỉ trên thương trường, chị Sa Y Dah cùng những người thợ dệt, thợ thiết kế của cửa hàng trang phục Chăm  Abdul Aziz và Saedah đang tạo ra những sản phẩm mang đậm nét truyền thống, góp phần đưa thổ cẩm Chăm Nam bộ vươn xa./.