Pazêng c’moo hay, bh’rợ “Ting bhrợ têng cơnh a va Hồ, bhrợ têng bhiệc k’bớch, tr’zúp tr’zooi pa xiêr đha rựt đanh mâng” bơơn apêê cấp Hội pân đil tỉnh Sóc Trăng t’bhlầng bhrợ têng. Lấh mơ k’đươi bhrợ têng apêê bh’rợ cơnh a’ọc k’tiếc k’bớch pa xiêr đha rựt, tổ pân đil tr’zúp tr’zooi bhrợ têng cha.. Hội Liên hiệp pân đil tỉnh dzợ pa tộc bhrọ têng vêy bh’nơơn “xăl n’nóh váih zên”. Z’lấh 5 c’moo k’đươi bhrợ têng, cr’nọo bh’rợ nâu nắc ơy chroi k’rong k’chụt lơi đhr’năng lơi n’nóh zập đhị, bơơn bh’nơơn liêm dal cóh bhiệc zư lêy môi trường.

        Váih cơnh bhiệc bhrợ ta luôn, nắc mọot t’ngay 19 zập c’xêê, apêê a đhi a moó pân đil vel Phước Thuận, chr’val Phú Tân, chr’hoong Châu Thành nắc k’rong đhị đong cộng đồng. Cóh têy apêê nắc k’đhợơng chr’đhung đớc n’nóh đoọng pa câl râu cắh dzợ ta đươi. Pa căn Sơn Thị Ương, nắc muy cóh pazêng k’bhúh pân đil vel Phước Thuận đoọng năl:“Tợơ t’ngay ting pấh câu lạc bộ, a cu chô ooy đogn cu zư lêy đong xang liêm sạch, k’rong n’nóh tước c’xêê nắc đơơng pa câl. Bơơn mơ r’bhầu nắc pa xoọng đoọng zập 10 r’bhầu đoọng chroi k’rong ooy quỹ. Xang nắc zập c’xêê nắc chroi k’rong zên 20 r’bhầu.”

        Ting cơnh pa căn Triệu Thị Vui, Chi hội trưởng Chi hội pân đil vel Phước Thuận, zập râu n‘nóh vô cơ cơnh tọ đác ngam, tọ đớc dầu prắh a cọ cắh cợ nắc pr’đươi nhôm, nhựa ơy ta đươi dua nắc choom pa câl vel chai zêng bơơn apêê a đhi a moó k’rong pa tom muy đhị. Đợ zên pa câl tợơ n’nóh nâu nắc bơơn chroi k’rong zên vốn pa đhiêr cắh cợ nắc t’mọot ooy a’ọc k’bớch.“A đhi a moó 100% nắc ma nuýh acoon cóh. Tợơ bêl ting pấh câu lạc bộ tước nâu kêi, a đhi a moó nắc ơy năl ghít, zập đoo c’xêê lướt họp cung k’rong n’nóh đơơng pa câl đoọng pay zên. N’nóh n’đoo cắh choom pa câl nắc apêê đơơng oóch lơi đhị đong đay.”

        N’đhơ nắc t’mêê ta bhrợ t’váih tợơ k’nặ 1 c’moo đâu, pazeng câu lạc bộ “k’rong k’tom n’nóh vô cơ đoọng t’váih zên quỹ” âng hội Liên hiệp Pân đil vel Phước Thuận bhrợ têng âng chô bh’nơơn zăng liêm dal. Xọoc đâu bh’rợ k’rong pa tom n’nóh bơơn apêê a đhi a moó pa zay bhrợ têng, chroi k’rong zư lêy vệ sinh môi trường đhị zr’lụ vel bhươl. Pa căn Châu Hồng Hoa, Chủ tịch Hội Liên hiệp Pân đil chr’hoong Châu Thành đoọng năl:“Tợơ lấh 1 c’moo bhrợ têng, bơơn lêy pazêng bh’nơơn tợơ bh’rợ nâu. Râu muy nắc apêê a moó ặt liêm ta níh, pa liêm đong xang, tang c’riing liêm choom, năl zư lêy môi trường. Râu bơr nắc apêê a moó năl k’er da dô pân lơơng, zúp zooi đh’rứah tợơ zên bạc pa câl n’nóh đoọng ha pêê a moó k’đháp đha rựt. Ha y nắc chr’hoong bhrợ ta bhứah zập vel 1 câu lạc bộ đhị 6 chr’val mơ dzợ.”

       “Đong sạch, t’pếêh liêm sạch, c’riing sạch” nắc bh’rợ âng Hội Liên hịêp Pân đil tỉnh Sóc Trăng xay bhrợ bh’rợ “xăl n’nóh váih zên”. Bh’rợ nâu bơơn tợơp bhrợ têng hdị chr’hoong Mỹ Xuyên mọot c’moo 2012 lâng 4 câu lạc bộ pân đil ting pấh. R’dợ, bh’nơơn lâng râu lalua âng bh’rợ nâu nắc ơy t’pấh bấc apêê a đhi a moó ting pấh bhrợ. Năl ghít râu cắh liêm âng chr’đhung nilong,bấc apêê a đhi a moó ơy k’rong, pa liêm n’nóh lâng đơơng pa câl pay zên k’bớch… Tước nâu kêi, câu lạc bộ ơy bơơn bhrợ ta bhứah cóh prang tỉnh.

       Lấh 5 c’moo xay bhrợ, bh’rợ nâu ơy xay bhrợ đhậu bhứah lâng bấc đh’nớc đớc  lalay cơnh: câu lạc bộ “Pân đil xăl n’nóh váih zên”, câu lạc bộ “Pân đil moon cắh lâng ch’đhung ni lông”, câu lạc bộ “k’rong pa tom n’nóh t’váih zên”… Tợơ cơnh bhrợ têng nâu, hội Liên hiệp Pân đil tỉnh Sóc Trăng ơy pa zưm bhrợ têng liêm bh’rợ Hội, apêê bh’rợ k’đươi t’pấh, đề án lâng đơơng xa nay c’năl đắh zư lêy môi trường liêm choom lâng đhr’năng pleng k’tiếc tr’xăl liêm choom. Pa căn Nguyễn Thị Mỹ Loan, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Pân đil tỉnh Sóc Trăng đoọng năl:“Muy bh’rợ k’tứi ha dợ nắc âng đơơng chr’nắp ga mắc. Chr’nắp liêm tr’nợơp nắc môi trường liêm sạch, tu cơnh đếêc nắc nâu kêi bấc apêê a đhi a moó pân đil lêy râu pr’đươi cắh dzơ đươi nắc k’rong đớc muy đhị. Muy đắh dzợ nắc chroi k’rong bhrợ têng đắh c’nặt bh’rợ bhrợ têng vel bhươl t’mêê ooy môi trường, pa liêm c’lâng phố, c’lâng vel. Dóo pa đhêy đhị bhiệc k’bớch zên cắh dzợ bhrợ liêm sạch môi trường nắc dzợ pa dưr dal c’năl âng đhanuôr ting liêm dal lấh mơ.”

        C’moo 2014, bh’rợ “xăl n’nóh váih zên” âng Hội Pân đil tỉnh Sóc Trăng nắc ơy bơơn chơih pay đoọng xay moon cóh Hội nghị Diễn đàn zập c’moo zr’lụ truíh biển g’lúh III đhị Campuchia lâng Thái Lan âng Zư lêy pleng k’tiếc bha lang k’tiếc bhrợ têng. Nâu đoo nắc pr’đợơ đoọng hội Liên hiệp Pân đil tỉnh bhrợ ta bhứah, pa dưr cr’nọo bh’rợ nâu. Đh’rứah lâng lấh 2.000 tổ “Bhrợ pa dưr pr’loọng đong”, “xơơng căh pêê sạch” bh’rợ “xăl n’nóh váih zên” xoọc chroi k’rong xăl liêm choom c’năl âng đhanuôr đăh zư lêy môi trường, chroi k’rong pa xiêr râu cắh liêm âng n’nóh nha nhự zr’lụ vel bhươl./.

PHỤ NỮ SÓC TRĂNG "BIẾN RÁC THÀNH TIỀN"

                             Thạch Hồng

         Những năm qua, phong trào “Làm theo lời Bác, thực hành tiết kiệm, giúp nhau giảm nghèo bền vững” được các cấp Hội Phụ nữ tỉnh Sóc Trăng đẩy mạnh. Ngoài phát động các mô hình như heo đất tiết kiệm, tổ phụ nữ tiết kiệm nước, tổ phụ nữ góp vốn giúp nhau xóa đói giảm nghèo, tổ phụ nữ giúp nhau sản xuất… Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh còn sáng kiến và thực hiện hiệu quả mô hình “biến rác thành tiền”. Trải qua 5 năm phát động, mô hình đã góp phần đẩy lùi tình trạng xả rác bừa bãi, đạt hiệu quả cao trong bảo vệ môi trường. 

        Thành thông lệ, cứ vào chiều ngày 19 hàng tháng, các chị em phụ nữ ấp Phước Thuận, xã Phú Tân, huyện Châu Thành lại tập trung tại nhà sinh hoạt cộng đồng. Trên tay các chị xách theo bao rác, túi rác để bán ve chai. Bà Sơn Thị Ương, thành viên trong tổ phụ nữ ấp Phước Thuận cho biết: “Từ ngày tham gia câu lạc bộ, tui về nhà tui giữ gìn vệ sinh nhà sạch đẹp, thu gom rác tới tháng là mình đem lại bán. Được mấy ngàn thì mình thêm vô cho đủ 10 ngàn để đống quỹ. Rồi hàng tháng thì mình góp vốn là 20 ngàn.”

       Theo bà Triệu thị Vui, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ ấp Phước Thuận, các loại rác vô cơ như là chai nước ngọt, chai dầu gội đầu hay những thanh nhôm, nhựa đã qua sử dụng có thể bán ve chai đều được chị em thu gom, tập kết về một nơi cố định. Số tiền bán được từ rác thải này sẽ được góp vốn xoay vòng hoặc bỏ heo đất tiết kiệm. “Chị em 100% là người dân tộc thiểu số. Từ khi tham gia câu lạc bộ tới giờ, chị em có ý thức hẳn, tháng nào đi họp cũng gom rác đi bán lấy tiền. Rác nào bán không được thì chị em tự thiêu hủy ở nhà.”

       Tuy mới chỉ được thành lập gần 1 năm nay, nhưng câu lạc bộ “Thu gom rác vô cơ để gây quỹ” của hội Liên hiệp Phụ nữ ấp Phước Thuận hoạt động khá hiệu quả. Hiện việc thu gom rác vô cơ để bán đã được chị em tích cực hưởng ứng, góp phần giữ gìn vệ sinh môi trường tại vùng nông thôn. Bà Châu Hồng Hoa, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Châu Thành cho biết: “Sau 1 năm hoạt động, thấy được những hiệu quả từ mô hình này. Thứ nhất là các chị có nề nếp trong vệ sinh xung quanh nhà cửa, ý thức trong vệ sinh môi trường. Thứ 2 là các chị có tính cộng đồng, giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau thông qua tiền bán rác đối với những chị khó khăn. Hướng tới huyện sẽ nhân rộng mỗi ấp 1 CLB ở 6 xã còn lại.”

      “Sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ” là mục tiêu Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Sóc Trăng triển khai mô hình “biến rác thành tiền”. Mô hình được thí điểm  đầu tiên ở huyện Mỹ Xuyên vào năm 2012  chỉ với 4 câu lạc bộ phụ nữ tham gia. Dần dần, hiệu quả và tính thiết thực của mô hình đã thu hút ngày càng đông đảo các chị em tham gia. Nhận thức được tác hại của túi ni – lông, nhiều chị đã thu gom, xử lý rác và bán rác lấy tiền bỏ heo tiết kiệm... Đến nay, câu lạc bộ đã được nhân rộng ra toàn tỉnh.

       Trải qua 5 năm, mô hình được triển khai sâu rộng với nhiều tên gọi khác nhau như: câu lạc bộ “Phụ nữ biến rác thành tiền”, câu lạc bộ “Phụ nữ nói không với túi ni lông”, câu lạc bộ “Gom rác vô cơ gây quỹ”... Từ cách làm này, hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Sóc Trăng đã lồng ghép thực hiện công tác Hội, các cuộc vận động, đề án và cung cấp kiến thức về bảo vệ môi trường thích ứng với biến đổi khí hậu một cách hiệu quả.  Bà Nguyễn Thị Mỹ Loan, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Sóc Trăng cho biết: “Một cái hành động rất là nhỏ nhưng mang lại ý nghĩa lớn. Ý nghĩa lớn thứ nhất là môi trường hiển nhiên xanh sạch đẹp, cho nên bây giờ, đa phần chị em phụ nữ thấy cái vật dụng đó là tự động thu gom. Thêm cái nữa là góp phần cho tiêu chí nông thôn mới về môi trường, tô thêm vẻ đẹp mỹ quan đường phố, đường làng. Nó không chỉ dừng lại ở chỗ tiết kiệm được tiền hay làm sạch môi trường mà nó còn nâng dần ý thức của người dân lên từng bước từng bước một.”

      Năm 2014, mô hình “biến rác thành tiền” của Hội Phụ nữ tỉnh Sóc Trăng đã được chọn báo cáo điển hình trong Hội nghị Diễn đàn thường niên vùng Duyên hải lần thứ III tại Campuchia và Thái Lan do tổ chức Bảo tồn thiên nhiên Quốc tế thực hiện. Đây cũng chính là tiền đề để hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh nhân rộng, phát triển mô hình này. Cùng với hơn 2.000 tổ “Xây dựng gia đình "năm không, ba sạch”, mô hình “biến rác thành tiền” đang góp phần thay đổi ý thức của người dân về bảo vệ môi trường, góp phần giảm thiểu tác hại của rác thải vùng nông thôn./.