N’niên lâng dưr pậ cóh pr’loọng đong đha rựt, coon bấc cóh vel đong Núi Thành, Quảng Nam, pân đil c’mor Lê Thị Hồng bêl đếêc 19 c’moo nắc lướt bhrợ cha đhị zr’lụ k’tiếc t’mêê cóh chr’val Trà Giang, chr’hoong Bắc Trà My. Bêl đếêc, chr’val Trà Giang cắh vêy ngai ắt, la ngúa la bam bhlầng. Lâng loom pa zay z’lấh k’đháp đha rựt, pa căn Lê Thị Hồng đh’rứah lâng manuýh đong đay bhrợ pa dưr pr’ắt tr’mông t’mêê liêm choom, nắc râu âng bấc ngai rơơm đương.

       C’moo 1978, a moó Lê Thị Hồng ting lâng pr’loọng đong bhrợ cha cóh zr’lụ k’tiếc t’mêê đhị chr’val Trà Giang, chr’hoong Bắc Trà My lâng tr’pang têy ga goóh, cắh ma zên bạc, cắh cr’van cr’bhộ, cắh ma bh’rợ tr’nêng tệêm ngăn. Đhị muy cr’chăl ắt bhrợ cha, a moó pay k’díc ma nuýh acoon cóh Kor đhị vel 3 chr’val Trà Giang. Tợơ đếêc, mị díc điêl nắc tợơp bhrợ cha cóh đhăm k’tiếc da ding k’coong, cha ngai bh’dắh nâu. Pa zay oó đoọng râu k’đháp đha rựt ắt g’bọ hớơ cóh pr’ắt tr’mông, díc điêl  amoó vặ zên đoọng bhrợ cha. XoỌc tợơp vặ 7 ức đồng, a moó k’rong băn a’ọc lâng  a tứch. N’đhơ dzợ ắt cóh pr’loong đong đha rựt, ha dợ nắc râu k’rong bhrợ têng âng a moó nắc zêng vêy âng chô bh’nơơn. Tợơ đếêc, ngân hàng đoọng vặ 30 ức đồng lâng a moó k’rong bhrợ têng bhươn, chóh crâng, pếch a bóc băn a xiu, xoọc tợơp cr’noọ bh’rợ nâu nắc ơy âng chô bh’nơơn lâng pr’loọng đong a moó k’rong k’tom zên câl pa xoọng k’tiếc ha rêê, prướh bhrợ t’mêê. Tước nâu kêi, đhăm k’tiếc âng pr’loọng đong a moó vêy lấh 30ha. Cóh tợơp, a moó nắc pa chắp lêy, cóh đâu bhrợ têng cơnh ooy đoọng váih nắc đhăm crâng âng chô bh’nơơn liêm dal. Cơnh pa chắp cơnh bhrợ, díc điêl a moó nắc tợơp chóh crâng keo tràm. Pa câl keo, a moó xay lâng k’díc nắc câl xe tải đoọng buôn âng đơơng zập râu chô ooy xuôi. Pa zay pa bhrợ ting c’xêê c’moo nắc râu c’rơ g’lếêh âng díc điêl a moó k’rong bhrợ têng ơy âng chô bh’nơơn cơnh nhi rơơm đương.

      Đươi vêy pa zay bhrợ têng đoọng z’lấh đha rựt cóh đhăm k’tiếc t’mêê, nâu kêi pr’loọng đong a moó nắc ơy r’pặ moọt t’nooi pr’loọng đong bhrợ cha liêm choom, zăng ca van cóh chr’val lâng vêy pr’đợơ k’rang đoọng ha pêê ca coon cha học liêm ta níh. Zập c’moo, pr’loọng đong a moó âng chô bh’nơơn bh’rợ k’ha riêng ức đồng tợơ bh’rợ ch’chóh b’bêệt, b’băn r’rơơi. A móo Lê Thị Hồng xay moon: “Bêl tợơp đấc ooy đâu, zr’lụ nâu cắh ơy vêy đhanuôr ắt, bơr pêê đông a năm, la ngúa bhlầng. Pr’ắt tr’mông bêl đếêc zr’nắh pa bhlầng. Pa zay pa bhrợ ta têng,, zr’nắh k’đháp cắh dzợ cơnh, bêl cha bêl ha ul cơnh đếêc. Tước bêl tr’mông tr’méh ha dưr lấh nắc đươi vêy đhanuôr chô ắt bấc lấh lâng bơơn nhà nước t’đui đoọng vắ zên bhrợ cha. XoỌc đâu, bh’nơơn bh’rợ cung zăng, pa câl keo hân noo tr’nợơp nắc chóh bhrợ têng đong ắt 5-6ha riêng ức đồng. Pa câl g’lúh bơr nắc câl muy xe đoọng lướt lâng muy xe tải. Tr’mung tr’méh nâu kêi nắc cung zăng lấh lalăm a  hay.”

       Cắh muy nắc tấm gương liêm choom cóh pa dưr kinh tế đhị vel đong, a moó Lê Thị Hồng dzợ pa zay ting pấh zập bh’rợ xã hội, đấh tr’pác râu zr’nắh k’đháp, pa choom cơnh bhrợ têng cha lâng zúp zooi đhanuôr lơơng đhị bêl lưm k’đháp zr’nắh, k’ay jéh. N’đoo pr’loọng đong cắh ma tr’nêng nắc a moó k’đươi bhrợ đoọng ha moó lâng chroót zên ting t’ngay công pa bhrợ. A moÓ Hồng moon: “Đhanuôr cóh đâu zêng a cu zooi zúp, cắh vêy ngai lơơng. N’jứah zooi đắh kinh tế n’jứah zooi apêê đhị bêl k’ăy jéh, xay xơ, lơi a bhuy, đhơ đhơ râu cu cung zooi apêê lứch.”

       A moó Hồ Thị Thư, acoon cóh Kor đhị chr’val Trà Giang nắc muy cha nắc ơy a moó Hồng zúp zooi đoọng năl: “A ngắh Hồng nắc muy cha nắc ắt tớt liêm ta níh lâng zập ngai. Ngai lưm k’đháp k’ra a đoo zêng zúp zooi. Nắc cơnh apêê pa nar, apêê ta coóh ta ha cắh ngai băn a moó đấh loon zúp zooi, băn par.”

       A moó Hồng ta luôn bơơn cấp ping xay moon dal zập đắh bh’rợ, pa bhlầng nắc phong trào thi đua, bhrợ pa dưr Hội pân đil. A moÓ pa zay ting pấh zập pr’họp, sinh hoạt âng Chi hội, Hội pân đil chr’val. C’la đoo lâng ma nuýh đong a moó nắc zêng ting xợơng đươi cơnh zập c’lâng xa nay âng Đảng, Nhà nước, pa zay ting pa dưr lâng chroi k’rong zên đhị vel đong lâng ting đoọng zên bhrợ têng râu cr’noọ bh’rợ ta bhrợ têng đhị vel đong, bh’rợơ âng đoo nắc ơy vel đong chắp hơnh lâng xay moon dal. Bấc c’moo, pr’loọng đong a moó zêng nắc pr’loọng đong văn hoá, c’la a moó cung bơơn Hội liên hiệp pân đil zập cấp cher đoọng giấy khen, déh hơnh nắc muy cha nắc liêm choom đhị bhrợ pa dưr kinh tế pr’loọng đong. Xay moon ooy a moó Hồng, pa căn Triệu Thị Chăm, Chủ tịch Hội pân đil chr’val Trà Giang, chr’hoong Bắc Trà My xay zêng râu boóp p’rá laliêm, chắp hơnh bhlầng: “A moó nắc ma nuýh liêm choom zập đắh, ếêh râu muy đắh kinh tế. A moÓ nắc bhrợ liêm zập bh’rợ âng chi hội. Pa choom đoọng ha đhi moó acoon cóh đhị đâu cơnh bhrợ cha đoọng liêm choom, ha dưr. Đọong pa dưr apêê a đhi a moó cóh đâu,  amoó nắc ma nuýh tợơp dưr bhrợ têng cóh zập bh’rợ xã hội đhị vel đong. Đhị đâu cắh vêy a moó n’đoo vêy cr’noọ bh’rợ cơnh a moó Hồng. Đhị zập pr’họp, zi zêng déh hơnh lâng xay moon đoọng zập apêê lơơng năl lâng k’đươi ting bhrợ têng cơnh cr’noọ bh’rợ âng a moó Hồng.”

       A moó Lê Thị Hồng ắt đhị vel 2, chr’val Trà Giang, chr’hoong Bắc Trà My nắc tấm gương liêm choom đắh pa zay pa bhrợ ta têng, pa chắp bhrợ cơnh liêm choom bhlầng, năl z’lấh đha rựt, pa dưr ca van liêm chr’nắp. Pazêng bh’nơơn ơy bơơn t’ngay đâu âng a moó Hồng nắc chr’nắp pa bhlầng. A moÓ ơy chroi k’rong bhrợ pa ang pr’dưr pr’dzoọng âng ma nuýh pân đil cóh da ding k’coong cha ngai bha dắh nâu, liêm choom đoọng ha pêê a đhi a moó acoon cóh đhị chr’hoong Bắc Trà My ting pa choom bhrợ têng./.

PHỤ NỮ TRÀ GIANG: VƯƠN LÊN TRÊN VÙNG ĐẤT KHÓ

(Vơ nich Oang)

      Sinh ra và lớn lên trong gia đình nghèo, lại đông con ở miền quê thuần nông của Núi Thành, tỉnh Quảng Nam, cô gái trẻ Lê Thị Hồng khi đó mới 19 tuổi quyết định rời quê đi kinh tế mới tại xã Trà Giang - huyện Bắc Trà My lập nghiệp. Vào thời điểm ấy, xã Trà Giang rất hoang vu, heo hút. Với nghị lực vượt khó, Lê Thị Hồng cùng với gia đình đã tạo dựng cuộc sống mới mà nhiều người mơ ước.

      Năm 1978, chị Lê Thị Hồng theo gia đình đi kinh tế mới ở xã Trà Giang, huyện Bắc Trà My với 2 bàn tay trắng, không vốn liếng, không nghề nghiệp. Sau một thời gian sinh sống, chị bén duyên với chàng trai dân tộc Kor ở thôn 3 xã Trà Giang. Từ đó, vợ chồng chị bắt đầu lo với cuộc mưu sinh nơi miền núi xa xôi. Quyết không để cái đói cái nghèo đeo bám mãi, vợ chồng chị vay vốn để phát triển kinh tế. Ban đầu vay được 7 triệu đồng chị đầu tư nuôi heo và gà. Tuy còn nằm trong hộ nghèo nhưng sự đầu tư của chị đều có hiệu quả. Từ đó, ngân hàng cho vay 30 triệu và chị đầu tư mô hình vườn ao chuồng rừng (VACR) bước đầu mô hình này cũng đem lại hiệu quả và gia đình chị gom góp vốn đầu tư mua đất rẫy, khai hoang. Đến nay, diện tích đất canh tác của gia đình chị hơn 30ha. Trong đầu chị luôn ấp ủ ý tưởng phải làm sao biến nơi đây thành những khu rừng cây đem lại giá trị kinh tế cao. Nói là làm, vợ chồng chị bắt tay vào trồng cây keo lá tràm. Thu hoạch keo, chị bàn với chồng mua xe ô tô tải để vận chuyển lâm sản về xuôi. Qua năm tháng cật lực lao động, công sức của vợ chồng chị bỏ ra đã được đền đáp như mong đợi.

Nhờ kiên trì, chịu khó, quyết tâm thoát nghèo trên mảnh đất quê hương mới, giờ đây gia đình anh đã được xếp vào diện khá giả của xã và chăm lo cho con cái ăn học đàng hoàng. Hàng năm, gia đình chị có thu nhập hàng trăm triệu đồng từ mô hình trồng trọt, chăn nuôi.  Chị Lê Thị Hồng chia sẻ: “Lúc mới lên đây, vùng này chưa có người dân ở, chỉ có vài hộ ở thôi, heo hút lắm. Cuộc sống lúc đó khổ lắm. Cố gắng làm lụng, rất vất vả, bửa đói bửa no rứa đó. Đến khi kinh tế phát triển hơn là nhờ dân cư đông hơn và được nhà nước ưu tiên cho dân vay vốn làm kinh tế. Hiện nay, thu nhập cũng khá, bán vụ keo đầu xây nhà 5-6 trăm triệu. Bán keo đợt 2 thì mua xe hơi và xe tải. Kinh tế bây chừ cũng ổn định rồi.”

      Không chỉ là tấm gương điển hình trong phát triển kinh tế ở địa phương, chị Lê Thị Hồng còn nhiệt tình tham gia các hoạt động xã hội, sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm phát triển kinh tế và giúp đỡ bà con lối xóm trong những lúc hoạn nạn, gia đình nào không có công ăn việc làm chị sẵn sàng tạo việc làm trả tiền theo ngày công. Chị Hồng bảo: “Dân ở đây có cô giúp đỡ là chủ yếu, không có ai khác. Vừa giúp kinh tế vừa giúp những lúc họ ốm đau bệnh  hoạn, ma chay đều cô giúp hết.”

Chị Hồ Thị Thư, dân tộc Kor ở xã Trà Giang là một trong những người được chị Hồng giúp đỡ cho biết: “Cô Hồng là người rất tình cảm, hòa đồng với mọi người. Ai gặp khó khăn đều ra tay giúp đỡ. Như mấy người già, người neo đơn, mồ côi chị sẵn sàng giúp hết.”

      Chị Hồng luôn được các cấp hội đánh giá cao về mọi mặt, nhất là phong trào thi đua, xây dựng hội. Chị luôn tích cực tham gia các cuộc họp, các buổi sinh hoạt của Chi hội, Hội Phụ nữ xã. Bản thân và gia đình chị luôn chấp hành tốt chủ trương đường lối của Đảng, Chính sách, pháp luật của nhà nước, tích cực ủng hộ các phong trào quyên gop ở địa phương và tình nguyện đóng góp kinh phí xây dựng các công trình phúc lợi, được địa phương ghi nhận và đánh giá cao. Nhiều năm liên gia đình chị đạt gia đình văn hoá, bản thân chị được Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp tặng giấy khen, biểu dương là nhân tố điển hình trong phát triển kinh tế. Nhận xét về chị Hồng, Chị Triệu Thị Chăm, Chủ tịch Phụ nữ xã Trà Giang, huyện Bắc Trà My không ngớt lời khen đến hội viên của mình: “Chị là gương điển hình toàn diện chứ không phải chỉ mặt kinh tế. Chị làm tốt tất cả các hoạt động của chi hội. Hướng dẫn cho chị em dân tộc thiểu số ở đây cách ăn ở rất tốt. Để vực các chị em ở đây, chị luôn là người đi đầu trong các hoạt động xã hội tại địa phương. Ở đây chưa có chị nào có mô hình lớn như mô hình chị Hồng. Trong các cuộc họp đều diểu dương,, mở rộng mô hình của chị Hồng cho chị em phụ nữ khác học theo.”

      Chị Lê Thị Hồng ở thôn 3, xã Trà Giang, huyện Bắc Trà My là tấm gương điển hình về tinh thần cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất, biết vươn lên làm giàu chính đáng. Những thành quả đạt được hôm nay của chị Hồng thật đáng trân trọng. Chị đã góp phần tô thắm thêm hình ảnh đẹp của người phụ nữ nơi miền núi xa xôi, xứng đáng là tấm gương sáng để chị em phụ nữ dân tộc thiểu số ở Bắc Trà My học tập và noi theo./.