17 c’moo bhrợ ma nứih k’đhợơng zooi apêê n’niên ca coon đhị trạm y tế chr’val Ea Yiêng, chr’hoong Krông Păch, tỉnh Đăk lăk,a  moó Nin acoon cóh Xơ Đăng nắc doó k’pân zr’nắh k’đháp, n’đhơ pleng boo cắh cợ pleng p’răng, t’ngay cắh cợ ha dưm a moó zêng đấh tước xay moon đoọng ha pêê a moó tước cr’chăl n’niên ca coon, zooi apêê bhặ coon ắt k’đháp, pachoom cơnh đoọng cha crêê cơnh lâng p’niên k’tứi…. Đhị Đại hội Đại biểu prang k’tiếc k’ruung Hội apêê pa dứah đh’réh cr’ay dzợ p’niên Việt Nam g’lúh 3, nhiệm kỳ 2015-2020, a moó Nin nắc muy cóh 3 cha nắc pa dứah đh’réh cr’ay vinh dự bơơn Đại hội déh hơnh nắc ma nuýh pa dứah đh’réh cr’ay ắt bhrợ cóh vel bhươl liêm choom bhlầng.

       C’moo 1999, tợơ ơy tốt nghiệp trường Trung cấp y tế tỉnh ĐăkLăk, a moó Nin chô pa bhrợ đhị trạm y tế chr’val Ea Yiêng. Nâu đoo nắc chr’val đha rựt bhlầng âng chr’hoong Krông Pách, lâng bấc đhanuôr cóh đâu nắc ma nuýh acoon cóh. Chr’val đha rựt, cơ sở hạ tầng k’đháp k’ra, ch’ngai tợơ trung tâm chr’hoong lấh 30km. Đhị zr’lụ cha ngai bh’dắh, c’lâng k’đháp k’ra, bhiệc k’rang lêy c’rơ tr’mông, a chắc a rang âng đhanuôr nắc zêng g’nưm tợơ trạm y tế chr’val lâng pazêng apêê ngai zooi apêê n’niên ca coon cơnh a moó Nin. Tợơ bấc c’moo pa bhrợ, a moó Nin cắh dzợ hay nắc a đay ơy trôông dấc ma mông mơ cha nắc pân đil lâng p’niên k’tứi: “Acu zooi apêê n’niên ca coon bấc pa bhlầng, ha dợ cắh choom ha vil nắc bơr chu zooi apêê n’niên ca coon k’đháp. A moó n’ nặc nắc  Y Đoan, bêl xọoc ca ay dai n’niên ca coon cu lêy a đoo la ngặt bấc chu. A cu k’đươi moon ma nuýh đong nắc đấh đơơng âng pr’hân tước ooy bệnh viện chr’hoong, ha dợ cắh dzợ loon. A cu zooi a đoo n’niên ca coon lâng k’rang lêy ghít liêm, pr’đoọng pa bhlầng nắc ma nuýh ca căn n’nặc ơy zăng c’rơ lâng ca coon tợơp pr’ang cung liêm c’rơ. Ma nuýh thứ bơr nắc Y Khuôn, nắc n’niên ca coon ta tọon. Lâng ma nuýh nâu nắc lêy cr’pân pa bhlầng, a cu đh’rứah lâng apêê nhân viên y tế glợơc pa dzoóc ooy xe công nông đoọng đơơng pr’hân  ooy tuyến chr’hoong, nắc pâm bhroọt glúh 2 bệê dzung. A cu nắc zooi k’đơơng ma nuýh nâu n’niên ca coon cóh xe công nông nâu luôn lâng trôông ma mông mị nhi coon căn.”

       Lâng pazêng bhiệc bhrợ liêm ta níh, lứch loom luônh, a moó Nin ta luôn bơơn đhanuôr zập acoon cóh đhị chr’val Ea Yiêng tin đươi, chắp hơnh. A moó Y Dek, acoon cóh Xê Đăng đoọng năl: “Bh’rợ zooi apêê n’niên ca coon âng a moó Nin nắc cu lêy chắp pa bhlầng. Đhơ đhơ đoo vel, n’đhơ t’ngay n’đhơ ha dưm a đoo cung tước zooi. 2 p’nong coon cu nắc zêng a moó Nin zúp đoọng. N’đhơ n’niên ca coon k’đháp cắh cợ zăng ba buôn năc a moó Nin zêng tước đong xay moon lâng zúp zooi a cu. Đươi vêy kinh nghịêm, lêy lang  ma nuýh nắc chr’nắp bhlầng, a moó Nin ơy bhrợ têng liêm zập bh’rợ âng đay. A cu tin đươi bhlầng a moó Nin.”

          A noo A Mil, bêl a hay nắc bhrợ Trưởng trạm y tế chr’val Ea Yiêng, nắc đhanuôr ơy đh’rứah pa bhrợ lâng a moó Nin đhị bấc c’moo hay đoọng năl: “Lalăm a hay ắt cóh đâu k’đháp bhlầng, đhị apêê vel bhươl cắh ơy vêy ma nuýh zooi apêê bhặ n’niên ca coon. Pr’đoọng bhlầng nắc trạm y tế vêy muy cha nắc cơnh a moó Nin, cắh muy bhriêl đắh chuyên môn nắc dzợ lứch loom bhrợ têng, trôông dấc manuýh ca ay. Xọoc đâu, trạm y tế chr’val ơy bơơn Nhà nước k’rong câl bấc râu pr’đươi y tế, vêy phòng khám phụ khoa, pân đil tước khám bêl bhặ ca coon đhị zập g’lúh. Pazêng a đhi a moó n’niên ca coon nắc tước trạm doó ắt n’niên cóh đong cơnh lalăm a hay dzợ. Ha dợ c’rơ bh’rợ âng a moó Nin nắc chr’nắp pa bhlầng lâng a đhi a moó bêl n’niên ca coon.”

          C’xêê 1/2016, amoó Nin vinh dự bơơn Bộ trưởng Bộ Y tế cher đoọng Bằng khen “ơy vêy bấc bh’nơơn liêm choom nắc ma nuýh pa dứah đh’réh cr’ay dzợ p’niên ắt bhrợ cóh vel bhươl tiêu biểu”. Lâng a moó Nin, râu bhui har lấh mơ nắc bơơn bhrợ têng cớ bh’rợ âng muy cha nắc zooi apêê bha bhặ n’niên ca coon liêm choom âng vel bhươl, nắc muy cha nắc zooi trôông dấc coon ma nuýh đhị zr’lụ cha ngai bh’dắh./.

CÔ ĐỠ NGƯỜI XƠ ĐĂNG MÁT TAY

                                                                                                                                        Nhát Lisa

       17 năm làm nữ hộ sinh ở trạm y tế xã Ea Yiêng, huyện Krông Păch, tỉnh Đắk Lắk, chị Nin (dân tộc Xơ Đăng) đã không ngại khó, ngại khổ, dù nắng hay mưa, ngày hay đêm chị đều sẵn lòng đến tư vấn tâm lý cho chị em trước thời kỳ sinh nở, đỡ cho các phụ nữ đẻ khó, hướng dẫn chế độ dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh ...  Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam lần thứ 3, nhiệm kỳ 2015-2020, chị Nin là một trong 30 thầy thuốc trẻ vinh dự được Đại hội tuyên dương là thầy thuốc trẻ bám làng tiêu biểu.

      Năm 1999, sau khi tốt nghiệp trường Trung cấp y tế tỉnh Daklak, chị Nin về công tác tại trạm y tế xã Ea Yiêng.  Đây là xã nghèo nhất của huyện Krông Pách, với phần lớn dân số là người dân tộc thiểu số.  Xã nghèo, cơ sở hạ tầng khó khăn, cách trung tâm huyện hơn 30km. Ở vùng sâu, giao thông cách trở, việc chăm sóc sức khoẻ, thậm chí là cả tính mạng của bà con phụ thuộc chủ yếu vào trạm y tế xã và những cô đỡ thôn bản như chị Nin. Qua nhiều năm công tác, chị Nin không nhớ là mình đã cứu sống được bao nhiêu phụ nữ và trẻ em:‘’Tôi đỡ đẻ rất nhiều, nhưng nhớ nhất là có hai ca đẻ rất khó. Chị ấy tên là Y Đoan, trước khi sinh con, tôi thấy chị ấy ngất xỉu nhiều lần. Tôi động viên gia đình mau chóng chuyển thai phụ lên Bệnh viện huyện nhưng không kịp. Tôi đã đỡ đẻ và chăm sóc cẩn thận, may mắn người mẹ đã tỉnh táo, con cũng khỏe. Trường hợp thứ hai, người mẹ tên là Y Khuôn, đó là ca đẻ ngược. Thấy trường hợp này rất nguy hiểm, tôi cùng các nhân viên y tế khiêng thai phụ lên xe công nông để chuyển lên huyện, thì bất ngờ ló 2 cái chân thai nhi ra ngòai.  Tôi đã đỡ đẻ ngay tại xe công nông và cứu sống được mẹ con bé’’.

       Bằng những việc làm đầy trách nhiệm và giàu lòng nhân ái, chị Nin luôn được bà con các dân tộc ở xã Ea Yiêng tin tưởng, yêu mến. Chị Y Sek, dân tộc Xê Đăng, cho biết: “Việc đỡ đẻ của cô Nin tôi rất khâm phục. Bất cứ ở làng nào, bất kể ban ngày hay đêm, cô cũng đến. 2 đứa con tôi đây là do cô Nin đỡ và chăm sóc. Mặc dù đẻ khó hoặc bình thường cô đều đến tư vấn và giúp đỡ tôi. Nhờ có kinh nghiệm, xem tính mạng con người trên hết, cô Nin đã thành công trong công việc. Tôi rất tin tưởng ở cô Nin’’.

       Anh A Mil, nguyên Trưởng trạm y tế xã Ea Yiêng, là người đồng hành với chị Nin trong công việc nhiều năm qua, cho biết: “Trước kia ở đây rất khó khăn, tại các thôn buôn chưa có cô đỡ.  Rất may là trạm y tế xã có một người như cô Nin, không chỉ giỏi về chuyên môn mà rất tận tâm, có trách nhiệm cao để cứu mạng sống con người. Hiện nay, trạm y tế xã đã được Nhà nước đầu tư một số trang thiết bị, máy móc, có phòng khám phụ khoa; phụ nữ đến khám thai thường kỳ. Hầu hết chị em sinh con không đẻ tại nhà riêng như trước đây nữa. Nhưng vai trò của cô Nin vẫn rất quan trọng đối với chị em khi sinh nở’’.

      Tháng 01/2016, chị Nin vinh dự được Bộ trưởng Bộ Y tế tặng Bằng khen “Đã có nhiều thành tích đạt danh hiệu Thầy thuốc trẻ bám bản tiêu biểu’’. Đối với chị Nin, niềm vui lớn nhất là tiếp tục làm công tác nữ hộ sinh của buôn làng, là một cô đỡ mát tay, nâng niu những mầm sống từ vùng sâu, vùng xa./.