Đươi vêy zên vặ t’đui đoọng âng Nhà nước, bấc pr’loong đong đhanuôr acoon cóh đhị Phú Yên doọ dzợ ắt lâng đhr’năng đharứt. Vặ zên đoọng ha pr’loọng đong đharứt, zên vặ đoọng ha đhanuôr acoon cóh đhị zr’lụ zr’nắh k’đháp, bhrợ bh’rợ chóh a rong, băn c’roóc, đhanuôr xoọc ting t’ngay pa liêm pr’ắt tr’mông. Bha ar xrặ âng Thu Trang- phóng viên Đài P’rá Việt Nam.

         Pr’loọng đong a noo Mang Hội, manuýh Ba Na ắt cóh cr’noon Xí Thoại, chr’val Xuân Lãnh, chr’hoong Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên, hân đhơ mị bơr díc điêl dzợ vêy c’rơ pa bhrợ, vêy lấh 1 hecta nang a rong, nắc đharứt dzợ đharứt. Tu nắc a noo n’niên bấc k’coon, 5 p’nong k’coon, k’coon ta ha nắc 22 c’moo, k’coon t’lêệch nắc 2 c’moo. Tu cơnh đêếc, Hội pân đil ơy t’bhlâng p’too moon a nhi oó dzợ n’niên k’coon, t’bhlâng bhrợ cha lâng zúp zooi a noo bhrợ têng bha ar đoọng vặ zên Chính phủ tơợ Nhân hàng chính sách xã hội đoọng Mang Hội vêy zên câl c’roóc chô băn:

          Vặ zên băn c’roóc đoọng pr’ắt tr’mông ha y chroo liêm crêê lấh mơ, c’roóc căn ơy rứah bơr p’nong a coon, pa câl mơ 7 ức đồng, bhr’lậ đong ắt, vặ 8 ức nắc chóh a rong, bơơn pa câl mơ lấh 20 ức, pac lơi zên bhrợ têng dzợ mơ 15- 16 ức đồng.

          Công cóh cr’noon Xí Thoại, a ngắh Mang Thị Phới, 61 c’moo ắt lâng k’coon pân đil tu k’díc lấh bil. Pr’loọng đong zêng lứch pân đil, k’coon pân đil, pr’ắt tr’mông zr’nắh k’đháp. Bơơn đợ rau p’too moon âng c’bhúh k’miáh lâng vặ zên âng Hội pân đil, a ngắh ơy vặ 30 ức đồng zên t’đui đoọng ha pr’loọng đong đharứt lâng 8 ức đồng ting cơnh xa nay t’đui đoọng ha pr’loong đong đhanuôr acoon cóh zr’lụ pa bhlâng zr’nắh k’đháp ting cơnh Quyết định 54 âng Chính phủ.

                Vặ zên băn c’roóc 30 ức đồng, 8 ức đồng đoọng chóh a rong, 1 c’roóc căn tước nâu cơy ơy riáh 3 p’nong a coon…

                  Zên bơơn pay pa chô tơợ bh’rợ chóh a rong, a ngắh Phơi đớc chroót zên lãi, zên bha lâng ooy Nhà nước, zên pa câl c’roóc, a ngắh câl ti vi, tủ chrộ. Pr’ắt tr’mông công têêm ngăn, cắh ơy ng’k’van nắc đhơ đhơ cơnh công ơy choom t’bil lơi đharứt cơnh boóp p’rá âng a moó La Thị Nhung, tổ trưởng tổ k’miáh lâng vặ zên:

                58 pr’loọng đong vặ zên, nắc lứch manuýh Ba Na, băn c’roóc ma coon, c’roóc nắc cr’van âng đhanuôr acoon cóh, chóh a rong, a tao, chóh rau đêếc nắc chroót zên lãi, chroót zên bha lâng cóh zập c’moo. Tr’nơớp nắc pr’loọng đong đharứt, đăn đharứt xang n’nắc nắc dưr k’van, vặ cóh tr’nơớp nắc băn c’roóc, n’năl đươi đợ zên n’nắc nắc băn c’roóc, chóh n’loong xang n’nắc k’rong k’miáh, vêy pr’loọng đong vêy tơợ 9- 10 p’nong c’roóc, cóh tr’nơớp mơ tơợ 1- 2 p’nong cơnh pr’loọng đong So Minh Quất cóh tr’nơớp vặ 5 ức câl 1 p’nong c’roóc, r’dợ băn đoọng rứah tước 5 p’nong. pr’loọng đong Mang Hội ơy đharứt nắc n’niên bấc k’coon, đợ pr’loọng đong k’van nắc n’niên tơợ 1- 2 k’coon, băn k’coon liêm crêê.

                 Cóh c’bhúh k’miáh lâng vặ zên bhrợ cha âng a moó Nhung, đhanuôr vặ zên t’đui đoọng ha pr’loọng đong đharứt, lãi suất m’bứi nắc pay câl c’roóc ma coon chô băn. Lâng zên vặ 8 ức đồng đoọng ha pr’loong đong đhanuôr acoon cóh đhị zr’lụ pa bhlâng zr’nắh k’đháp, zên lãi nắc đhiệp 0,1% cóh muy c’xêê, đhanuôr câl phân bón, z’nươu lêệng c’chêết bh’ruy đoọng ha nang a rong, nang a tao. Zên pa câl a rong nắc công zập đoọng đươi dua cóh pr’ắt tr’mông, k’rong k’miáh chroót zên lãi, chroót pa chô zên ooy Nhà nước. C’roóc căn rứah c’roóc a coon, đhanuôr công vêy zên đoỌng câl pazêng rau pr’đươi cóh pr’loọng đong, cơnh ti vi, tủ chrộ, xe máy. Ting cơnh bh’rợ lướt ch’mêết lêy, c’moo 2016 n’nâu, lâng cr’noọ xa nay pr’loọng đong đharứt bấc cơnh, Xuân Lãnh vêy tước lấh 48% nắc pr’loọng đong đharứt. 8 cr’noon âng chr’val nắc vêy tước 4 cr’noon nắc đhanuôr acoon cóh. Ting cơnh a moó Huỳnh Thị Lệ Hiền, chủ tịch Hội pân đil chr’val Xuân Lãnh zên vặ nắc rau âng đhanuôr pa bhlâng kiêng đươi dua cóh xoọc đâu:

                  Cóh tr’nơớp cắh vêy c’rơ pa bhrợ, xang n’nắc cắh zập k’tiếc pa bhrợ, lướt pa bhrợ đoọng ha apêê n’lơơng nắc đhiệp ng’đươi cóh muy t’ngay n’nắc, cắh vêy zên đơ xưa đoọng k’miáh. Đhanuôr bơơn vặ zên ngân hàng chính sách vêy bh’rợ b’băn, prứah p’xoọng k’tiếc pa bhrợ, vêy zên k’miáh đớc.

                      Ting cơnh t’coóh Lê Trọng Khoan, Phó giám đốc Phòng giao dịch  Ngân hàng Chính sách chr’hoong Đồng Xuân lâng pr’loọng đong đharứt ng’moon zazum, đhanuôr acoon cóh moon la lay, c’rơ pa bhrợ nắc vêy, ruộng ha roo doọ ta bhúch nắc cắh zên k’rong bhrợ, tu cơnh đêếc pr’ắt tr’mông âng đhanuôr zr’nắh k’đháp pa bhlâng. Bh’rợ Nhà nước bhrợ têng pazêng bh’rợ đoọng vặ t’đui đoọng ha pr’loọng đong đharứt lâng bơr pêê c’moo đăn đâu nắc t’bhlâng bhrợ têng bh’rợ đoọng vặ zên t’đui đoọng ha pr’loọng đong đăn đharứt, pr’loọng đong t’mêê t’bil đharứt ơy bhrợ t’váih c’rơ ooy zên bhrợ cha bấc pa bhlâng đoọng ha đhanuôr t’bhlâng bhrợ cha cóh đanh đươnh, choom t’bil đharứt nhâm mâng. Hân đhơ cơnh đêếc, rau zr’nắh k’đháp lâng chr’hoong da ding k’coong Đồng Xuân xoọc đâu nắc đợ zên đoọng vặ ting cơnh xa nay đoọng vặ đớc đoọng ha đhanuôr acoon cóh đhị zr’lụ pa bhlâng zr’nắh k’đháp dzợ m’bứi, nắc đhiệp 8 ức đồng đoọng ha muy pr’loong đong. Đhanuôr acoon cóh đharứt kiêng pa bhlâng vặ zên n’nâu tu lãi suất m’bứi, hân đhơ cơnh đêếc đợ zên vặ m’bứi dưr váih cr’noọ cắh kiêng vặ:

                 Đợ zên vặ cắh dzợ crêê cơnh cóh cr’chăl xoọc đâu, ha dang đợ zên vặ bấc lấh mơ nắc crêê cơnh cr’noọ âng vel đong, đợ zên vặ mơ 8 ức đồng nắc apêê đoo cắh kiêng vặ, cắh kiêng vặ tu cóh đâu 100% nắc băn c’roóc, ha dang băn c’roóc nắc lấh 10 ức, m’bứi bhlâng nắc công mơ 20 ức đồng, nắc vêy crêê cơnh xa nay kinh tế đhị vel đong.

                  Xoọc đâu, đhị Phú Yên, vêy 15 xa nay bh’rợ đoọng vặ zên t’đui đoỌng tơợ zên âng Trung ương lâng 2 xa nay zên vặ âng vel đong. Đợ xa nay bh’rợ đoọng vặ zên bấc nắc đoọng pr’loọng đong vặ mơ 30 tỷ đồng, pr’loọng đong t’mêê choom t’bil lơi đharứt 35 tỷ đồng. Đh’rứah lâng zên đoọng ha đhanuôr acoon cóh đhị zr’lụ pa bhlâng zr’nắh k’đháp vặ lâng đợ zên lãi t’đui đoọng, bấc pr’loọng đong đhanuôr acoon cóh đhị Phú Yên ơy bơơn vặ zên âng Nhà nước đoọng câl c’roóc chô băn, bhrợ pa dưr cr’van, câl pr’đươi vêy chr’nắp đoọng ha pr’loọng đong, ting t’ngay pa liêm pa crêê pr’ắt tr’mông./.

PHÚ YÊN

NHIỀU HỘ ĐỒNG BÀO THOÁT NGHÈO NHỜ VỐN VAY ƯU ĐÃI

CTV Thu Trang – VOV2

                Nhờ vay được vốn ưu đãi của Nhà nước, nhiều bà con dân tộc ở Phú Yên không còn phải bất lực chịu đói nghèo. Vay vốn hộ nghèo, vay vốn dành cho đồng bào dân tộc thiểu số vùng khó khăn, đầu tư trồng sắn, nuôi bò, bà con đang từng bước cải thiện cuộc sống. Ghi nhận của Thu Trang- phóng viên Đài TNVN:

       Nhà anh Mang Hội, người Ba Na ở thôn Xí Thoại, xã Xuân Lãnh, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên, tuy hai vợ chồng vẫn có sức lao động, có hơn 1ha trồng sắn nhưng nghèo vẫn hoàn nghèo. Nguyên nhân là do anh đẻ nhiều, 5 đứa con, đứa lớn 22 tuổi nhưng đứa bé nhất mới 2 tuổi. Chính vì vậy, Hội Phụ nữ đã phải kiên trì vận động anh không sinh thêm còn, dành sức làm ăn và hỗ trợ anh làm thủ tục vay tiền Chính phủ qua Ngân hàng Chính sách Xã hội để Mang Hội có tiền mua bò về nuôi:

            Vay nuôi bò để có tương lai sau này, con mẹ ra được 2 con, bán được 7 triệu, sửa nhà, vay 8 triệu trồng sắn, được có 2 mấy triệu trừ công còn mười mấy triệu, 15-16 triệu.

           Cũng ở thôn Xí Thoại, bà Mang Thị Phơi, 61 tuổi ở với cô con gái vì chồng đã mất. Nhà toàn đàn bà, con gái, chân yếu tay mềm nên kinh tế cũng khó khăn. Được sự động viện của tổ tiết kiệm và vay vốn của Hội phụ nữ, bà mạnh dạn vay 30 triệu vốn ưu đãi hộ nghèo và 8 triệu theo chương trình tín dụng ưu đãi dành cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số vùng đặc biệt khó khăn theo Quyết định 54 của Chính phủ:

               Vay tiền nuôi bò 30 triệu, 8 triệu để làm sắn, 1 mẹ bò  đẻ 2 con giờ được 3 con…

               Tiền thu được từ trồng sắn, bà Phơi dành để trả lãi, trả vốn cho Nhà nước, tiền bán bò, bà sắm được ti vi, tủ lạnh. Cuộc sống cũng đã dần ổn định, chưa hẳn đã là giầu nhưng chắc chắn thoát nghèo như lời chị La Thị Nhung, tổ trưởng tổ tiết kiệm và vay vốn:

               58 hộ vay vốn, toàn là người Ba Na, nuôi bò sinh sản, bò là tài sản chính của người đồng bào, trồng sắn, mía, trồng cái đấy để trả lãi trả gốc hàng năm. Đầu tiên là hộ nghèo, cận nghèo rồi giầu luôn, vay đầu tiên nuôi bò, biết tận dụng số tiền đấy nuôi bò, trồng cây rồi tích cóp, có nhà có 9-10 con, lúc đầu chỉ có 1-2 con như So Minh Quất lúc đầu vay 5 triệu mua có 1 con bò lần lần nuôi đẻ giờ có 5 con. Chỗ Mang Hội đã khó rồi mà cứ sinh con nhiều, những hộ giầu làm ăn khá giả chỉ có 1-2 con thôi, nuôi con ăn học thôi.

             Trong tổ tiết kiệm và vay vốn của chị Nhung, bà con vay vốn ưu đãi dành cho hộ nghèo, lãi suất thấp đem mua bò sinh sản về nuôi. Còn món vay 8 triệu dành cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số vùng đặc biệt khó khăn, lãi suất chỉ có 0,1%/tháng, bà con đầu tư phân bón, thuốc trừ sâu cho rẫy sắn, rẫy mía. Tiền bán sắn cũng đủ trang trải cuộc sống, tích cóp trả lãi, trả dần vốn cho Nhà nước. Bò mẹ đẻ bò con, bà con cũng có tiền sắm sửa vật dụng đắt tiền cho gia đình như ti vi, tủ lạnh, xe máy. Theo thống kê, năm 2016 này, với tiêu chí hộ nghèo đa chiều, Xuân Lãnh có tới trên 48% là hộ nghèo. 8 thôn của xã thì có tới 4 thôn là đồng bào dân tộc. Theo chị Huỳnh Thị Lệ Hiền, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Xuân Lãnh thì vốn là điều mà bà con cần nhất bây giờ:

            Ban đầu thiếu sức lao động, sau thiếu đất sản xuất, đi làm thuê làm mướn đắp đổi qua ngày, không có khoản dư ra hàng năm. Bà con tiếp cận vốn ngân hàng chính sách có đầu tư thêm chăn nuôi, khai hoang thêm đất rẫy, tích cóp được tiền dư ra.

               Theo ông Lê Trọng Khoan, Phó Giám đốc Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Đồng Xuân với bà con hộ nghèo nói chung, bà con dân tộc nói riêng, sức lao động có, ruộng rẫy không phải là thiếu nhưng không có vốn đầu tư nên đời sống của bà con rất khó khăn. Việc Nhà nước thực hiện các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho hộ nghèo và mấy năm gần đây là tiếp tục triển khai tín dụng ưu đãi với hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo đã tạo động lực vốn mạnh mẽ cho bà con đầu tư làm ăn lâu dài, thoát nghèo bền vững. Tuy nhiên, điều khó khăn với huyện miền núi Đồng Xuân hiện nay là mức cho vay theo chương trình tín dụng dành cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số vùng đặc biệt khó khăn còn thấp, chỉ có 8 triệu đồng cho một hộ. Bà con dân tộc thiểu số nghèo rất muốn tiếp cận nguồn vốn này vì lãi suất thấp nhưng mức vay thấp nên nảy sinh tâm lý không muốn vay:

               Mức vay không còn phù hợp nữa với thời điểm hiện nay, nếu mức vay lên cao là đáp ứng nhu cầu của địa phương, mức vay 8 triệu là họ không có nhu cầu, không muốn vay vì ở đây 100% nuôi bò, nếu mà nuôi bò thì phải hơn 10 tr, tối thiểu là phải được 20 triệu thì mới đáp ứng được nhu cầu điều kiện kinh tế tại địa phương.

             Hiện nay, tại Phú Yên, có 15 chương trình tín dụng ưu đãi nguồn vốn trung ương và 2 chương trình nguồn vốn địa phương. Những chương trình có dư nợ lớn vẫn là cho vay hộ nghèo 30 tỷ đồng, hộ mới thoát nghèo 35 tỷ đồng. Cùng với nguồn vốn đặc thù dành cho đồng bào dân tộc thiểu số vùng đặc biệt khó khăn với lãi suất đặc biệt ưu đãi, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở Phú Yên đã mượn được vốn của Nhà nước đem về nuôi bò, gây dựng tài sản, sắm sửa đồ dùng có giá trị cho gia đình, từng bước cải thiện cuộc sống./.