Da ding Cà Bương âng vel Tân Lương, chr’val Sơn Hội, chr’hoong Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên l’lăm a hay nắc đợ bha lang crâng t’viêng t’vir, cóh đêếc muy muy hun nắc crâng chóh âng Dự án Flitch. N’đhơ cơnh đêếc, nâu câi, đợ bha lang crâng nắc đhêêng dzợ muy pr’hoọm bhrộ bhrong âng bloo, âng ca chắh tơợ apêê tơơm n’loong crâng xoọc óch cát la lơ đh’rứah lâng đợ c’nặt n’loong li bhrươm. Lêy tơơm n’loong crêê ta col nắc đhêêng dzợ tr’ngâl, đha nuôr vel đong pa bhlâng mốp loom. Đha nuôr moon, trực tiếp pa hư crâng n’nâu nắc cắh ngai pân lơơng, nắc đoo apêê  cán bộ chr’val. Apêê đoo moon: “G’lúh l’lăm bhrợ têng công dzợ chơợng đớc tơơm ga mắc, g’lúh n’nâu bêl pay keo xang nắc tơơm n’loong ga mắc công col lứch, đoọng pay k’tiếc đươi dua. Đhr’năng la lua cóh đâu nắc muy vêy cán bộ chính quyền a năm, đha nuôr cắh ngai ốt pân bhrợ cơnh đêếc.”

“ Đha nuôr cơnh a cu ha dang col muy tơơm cơnh đêếc nắc kiểm lâm bơơn lum ta toom bơr pêê ức âi, tu cơnh đêếc azi cắh ngai pân pa hư crâng cơnh đâu. Cóh đâu bh’cộ chr’val apêê đoo n’nắc bhrợ. A cu mốp loom bhlâng!”

Đhị đhăm bhứah k’noọ 20ha cóh da ding Cà Bương âng ặt đhị vel Tân Lương, chr’val Sơn Hội bấc ơl n’loong crâng cơnhL: Muồng, mằng lăng, Cốc… pậ tơợ 10 -20 cm, vêy đoo lấh 30 cm crêê ta col lâng t’cắt bhrợ ting c’nặt, bọ đớc cắh âi loon đơơng chô đhị crâng. Râu choom moon bhlâng, bh;rợ col pa hư crâng ta bhrợ cóh bêl t’ngay. Bêl a zi vêy mặt đhị hiện trường, k’zệt đha nuôr bhrợ đoọng công dzợ xoọc k’rong bọ apêê đoong n’loong crâng âi bơơn óch l’lăm đêếc. T’coóh Lê Sơn, vel Tân Lương, chr’val Sơn Hội, chr’hoong Sơn Hòa đọong năl: ma nứih vặ apêê đoo bhrợ n’nâu nắc đoo t’coóh Nguyễn Thanh Hà – Phó Chủ tịch UBND chr’val Sơn Hội lâng công nắc c’la zr’lụ k’tiếc n’nâu: “Bhrợ đoọng ha phó Chủ tịch. Bhrợ t’ngay, muy t’ngay 7 tiếng bơơn 150 r’bhâu. Apêê t’ngay n’nâu nắc roóc óih, âi roóch dâng muy ha riêng zệt lấh khối âi.”

Đha nuor vel đong đoọng năl, toong t’ngay 26 tước ra diu t’ngay 27/9, zấp ngai đương lêy k’zệt xe n’loong, óch ra vạch lúh tơợ crâng. Bh’rợ nắc đhêêng pa đhêy bêl c’bhúh kiểm lâm tước. Pa cắh mặt Chi cục kiểm lâm tỉnh Phú Yên âi ch’mêệt lêy, bhrợ biên bản lâng coóp k’đhơợng lấh 144 tấn n’loong crâng a bhuy âng pr’loọng t’coóh Nguyễn Thanh Hà lâng Huỳnh Văn Trọng bhrợ têng. N’đhơ cơnh đêếc, t’coóh Nguyễn Thanh Hà, Phó Chủ tịch UBND chr’val Sơn Hội lâng Huỳnh Văn Thanh – ca coon t’coóh Trọng, công an viên âng chr’val Sơn Hội âi tước, lâng moon nắc c’la zr’lụ k’tiếc xoọc bhrợ têng n’loong óih n’nâu đoọng “ xay moon pa xang”. Pa bhlâng nắc, công an viên chr’val Sơn Hội nắc Huỳnh Văn Thanh dzợ vêy cơnh láach moon c’bhúh phóng viên: “A pêê ặt đhị lơơng tước. Crâng n’nâu âi bơơn pa đớp đoọng, vêy sổ bhrông ha zi k’đhơợng lêy nắc đoọng a zi k’đhơợng lêy. A pêê cắh âi zước t’moóh a zi nắc tước quay, a zi vêy m’bhí pa hư máy nắc”.

  Ha dợ t’coóh Phó Chủ tịch chr’val Sơn Hội Nguyễn Thanh Hà moon, a đoo col pay n’loong crâng cóh crâng keo ting dự án Flitch đoọng bhrợ óih lâng bơơn chr’val t’ơơi đoọng (?) Xang n’nắc a đoo  moon a đay cắh lệt: “Cóh đhăm k’tiếc cắh vêy tơơm n’loong crâng. Cóh cr’chăl col bhrợ a cu óch lơi, u roóh xang nắc  u vêy bloo bhrợ pa hư tơơm keo. Tu cơnh đêếc zước pay đợ n’loong cóh đhăm n’nâu bhrợ óih lâng bơơn UBND chr’val Sơn Hội ơơi đoọng, vêy bha ar ơơi đoọng bhrợ têng. Vêy bha ar ơơi đoọng bhrợ têng tu cơnh đêếc a cu bhrợ. Cán bộ kiểm lâm vel đong zooi ha pr’loọng đong cu bhrợ bh’rợ n’nâu.”

N’đhơ cơnh đêếc, t’coóh Trần Ngọc Tây – Chủ tịch UBND chr’val Sơn Hội, chr’hoong Sơn Hòa moon ghít UBND chr’val muy ơơi đoọng đươi dua đoong n’loong âng tơơm keo xang bêl col pay tơợ Dự án Flitch đoọng bhrợ óih. Đhêêng cơnh tơơm n’loong crâng cóh đhăm crâng n’nâu nắc zư đớc, chr’val cắh vêy chức năng ơơi đoọng. t’coóh Trần Ngọc Tây moon ghít: “Vel đong nắc muy ơơi đoọng hợp đồng lâng Dự án Flitch chóh 5 c’moo, tước bêl choom col pay nắc đoọng col pay. Lấh đhị đêếc, a đoo zước đoọng đươi dua óih keo xang bêl bhrợ têng a năm. Ha dợ zấp đoo n’loong crâng tơợ a hay cắh đoọng col pay nắc công dzợ zư đớc liêm cơnh đêếc. Xang bêl chóh cớ crâng nắc chơợng zư đớc. Cắh vêy chr’val ơơi đoọng bhrợ têng lấh n’nắc. Cắh váih!”

Dự án Flitch nắc Dự án pa dưr crâng đoọng bhrợ bhr’lậ pr’ặt trmông zr’lụ Tây Nguyên” bơơn xay bhrợ đhị 5 tỉnh Tây Nguyên lâng tỉnh Phú Yên cơnh lâng cr’noọ cr’niêng pa dưr z’hai k’đhơợng lêy, đươi dua crâng lâng k’tiếc crâng ha tổ chức, vel bhươl lâng pr’loọng đong; K’đhơợng lêy nhâm mâng lâng zư đớc bấc ơl sinh học; pa dưr crâng, nông – lâm nghiệp pa zum, bhrợ bhr’lậ pr’ặt tr’mông đoọng pa dưr crâng, pa dưr lâm nghiệp vel bhươl. N’đhơ cơnh đêếc, đươi g’lớc bh’rợ bhrợ crâng chóh đoọng tông looch pa hư crâng a bhuy nắc bh’rợ bhrợ lệt lâng chủ trương âng Đảng, pháp luật âng Nhà nước lâng cr’noọ cr’niêng âng dự án n’nâu. Zấp ngai đha nuôr vel đong mốp loom đhị cán bộ chr’val p’loon col pay n’loong crâng. Choom đơớh bơơn ch’mêệt lêy bhrợ pa ghít lâng xay bhrợ rơợng ting quy định âng pháp luật./.

Phú Yên:

Lợi dụng khai thác rừng trồng, cán bộ xã đốn hạ rừng tự nhiên

                                       CTV Lê Biết- Quốc Hoàn/ VOV miền Trung

Thời gian gần đây, lợi dụng việc khai thác gỗ rừng trồng xen trong tán rừng tự nhiên thuộc Dự án “Phát triển lâm nghiệp để cải thiện đời sống vùng Tây Nguyên” (gọi tắt là Dự án Flitch) tại xã Sơn Hội, huyện Sơn Hoà, tỉnh Phú Yên, một số người dân, trong đó có cả cán bộ xã đã chặt phá luôn những cây rừng tự nhiên. Sự việc này gây bức xúc trong nhân dân.

  Núi Cà Bương thuộc địa phận thôn Tân Lương, xã Sơn Hội, huyện Sơn Hoà, tỉnh Phú Yên trước đây là những cánh rừng xanh ngát, trong đó một phần là rừng trồng thuộc Dự án Flitch. Thế nhưng, bây giờ những khoảnh rừng chỉ còn lại một màu xám xịt của tro, của than từ những cây rừng đang đốt dở cùng những khúc gỗ nằm lăn lóc. Chứng kiến cây rừng bị đốn hạ chỉ còn trơ gốc, người dân địa phương rất bức xúc. Bà con cho rằng, trực tiếp gây ra vụ chặt phá cây này không ai khác chính là một số cán bộ của xã. Họ cho biết: “Lần trước khai thác cũng còn chừa lại cây lớn, lần này khi khai thác keo xong là cây lớn đồ cắt hết để mà tận dụng làm đất. Thực tế ở đây chỉ có cán bộ chính quyền thôi, chứ còn người dân thì không dám làm như vậy.”

 “Nông dân như em nếu mà chặt một cây như vậy kiểm lâm bắt gặp có thể phạt vài triệu rồi, nên dân tụi em không dám phá rừng như vậy. Ở đây lãnh đạo xã người ta làm…Tôi rất là bức xúc!”

Trên diện tích rộng gần 20ha ở núi Cà Bương thuộc địa phận thôn Tân Lương, xã Sơn Hội hàng loạt cây rừng tự nhiên như: Muồng, Mằng Lăng, Cốc… đường kính từ 10-20cm, thậm chí hơn 30cm bị cưa sát gốc và cắt thành từng khúc, gom thành đống chưa kịp vận chuyển ra khỏi rừng. Đáng nói là, việc chặt phá rừng diễn ra công khai giữa ban ngày. Khi chúng tôi có mặt tại hiện trường, hàng chục người làm thuê vẫn đang thu gom cành nhánh cây rừng đã được đốt trước đó. Ông Lê Sơn, thôn Tân Lương, xã Sơn Hội, huyện Sơn Hoà cho biết: người thuê họ làm công là ông Nguyễn Thanh Hà- Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Hội và cũng là chủ khu đất này: “Làm công cho phó Chủ tịch á. Làm ngày, cứ một ngày 7 tiếng được 150 ngàn. Mấy bữa nay là chở củi, chở đâu một trăm mấy chục khối rồi.”

Bà con địa phương cho biết, cả ngày 26 đến rạng sáng ngày 27/9, mọi người chứng kiến hàng chục xe gỗ, củi lần lượt chở ra khỏi rừng. Sự việc chỉ tạm dừng khi lực lượng kiểm lâm xuất hiện. Đại diện Chi cục kiểm lâm tỉnh Phú Yên đã kiểm tra, lập biện bản và thu giữ hơn 144 tấn cây rừng tự nhiên do hộ ông Nguyễn Thanh Hà và Huỳnh Văn Trọng tự ý khai thác. Thế nhưng, ông Nguyễn Thanh Hà, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Hội và Huỳnh Văn Thanh- con ông Trọng, công an viên của xã Sơn Hội đã đến hiện trường, xưng là chủ khu đất đang khai thác gỗ củi này để "hỏi cho ra lẽ". Đặc biệt, công an viên xã Sơn Hội là Huỳnh Văn Thanh còn có lời lẽ đe doạ nhóm phóng viên: “Anh chị ở nơi khác tới. Rừng này đã được giao, có sổ đỏ cho chúng tôi quản lý thì đẻ chúng tôi quản lý. Anh chị chưa xin phép chúng tôi mà quay thì chúng tôi đập máy đấy.”

Còn ông Chủ tịch xã Sơn Hội Nguyễn Thanh Hà cho rằng, ông khai thác gỗ rừng tự nhiên trong rừng keo theo dự án Flitch để tận dụng làm củi và được xã cho phép (?) Rồi ông khăng khăng quả quyết mình không sai:

“Trong diện tích cây không phải cây loại rừng. Trong quá trình khai thác mình đốt nó cháy đi, thì cháy đi sau này nó sẽ gảy tàn xuống nó làm hư cây keo. Cho nên xin phép tận dụng những cây củi trên diện tích rừng đó và được UBND xã Sơn Hội cho phép, có giấy cho phép khai thá. Có giấy cho phép khai thác cho nên mình làm. Cán bộ kiểm lâm địa bàn giúp cho hộ gia đình mình làm chuyện đấy.”

Thế nhưng, ông Trần Ngọc Tây- Chủ tịch UBND xã Sơn Hội, huyện Sơn Hoà khẳng định rằng UBND xã chỉ cho phép tận dụng cành nhánh của cây keo sau khi khai thác từ Dự án Flitch để làm củi. Riêng cây rừng tự nhiên trong diện tích rừng này phải giữ lại, xã không có chức năng cho phép. Ông Trần Ngọc Tây khẳng định: "Địa phương chỉ cho phép hợp đồng với Dự án Flitch trồng 5 năm, đến tuổi khai thác thì cho phép ảnh khai thác. Bên cạnh đó ảnh chỉ xin phép để tận dụng lại cái củi keo sau khi khai thác thôi. Chứ còn tất cả cây cối lây nay không cho chặt phá thì vẫn giữ nguyên hiện trường. Sau khi khai thác tiếp tục trồng rừng lại để bảo vệ. Chứ còn xã cho phép khai thác sau đó là không có. Dứt khoát.”

Dự án Flitch là “Dự án phát triển lâm nghiệp để cải thiện đời sống vùng Tây Nguyên” được triển khai tại 5 tỉnh Tây Nguyên và tỉnh Phú Yên với mục tiêu tăng cường năng lực quản lý, sử dụng rừng và đất rừng cho tổ chức, cộng đồng và hộ dân; quản lý bền vững và bảo tồn đa dạng sinh học; phát triển rừng, nông- lâm nghiệp kết hợp, cải thiện sinh kế nhằm nâng cao thu nhập của người dân. Đây là cơ hội để phát triển rừng và nghề rừng, phát triển lâm nghiệp cộng đồng. Thế nhưng lợi dụng việc khai thác rừng trồng để triệt hạ luôn cây rừng tự nhiên là việc làm trái với chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước và mục tiêu của dự án này. Dư luận và nhân dân địa phương bất bình trước cán bộ xã lại tranh thủ đốn hạ cây rừng tự nhiên. cần phải được điều tra làm rõ và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật./.