Cr’noon 5B nắc cr’noon tr’nơớp âng chr’val Phước Lộc, chr’hoong Phước Sơn bơơn đươi điện âng k’tiếc k’ruung. Điện chồ cắh muy đơơng âng rau tr’cláh tr’ang ting n’nắc nắc dợ chô đơơng rau c’năl ha đhanuôr, bhrợ đoọng ha đhanuôr vêy pr’đơợ pa dưr kinh tế, pa liêm pr’ắt tr’mông lâng t’bil ha ul pa xiêr đharứt. Pr’loọng đong a moó Hồ Thị Nhớ ắt cóh cr’noon 5B ơy câl bấc pr’đươi cơnh: gọ zêệ ch’na lâng điện, gọ zêệ đác lâng điện, ti vi, tủ chrộ… đoọng đươi dua cóh pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đong. A moó Hồ Thị Nhớ xay moon, bêl ahay cắh ơy vêy điện pazêng rau bh’rợ tr’nêng, ắt mamông âng pr’loọng đong zr’nắh k’đháp pa bhlâng, ta luôn ng’lướt ooy ha rêê tếch óih đoọng câm, cắh cậ đươi đèn dầu. Nắc nâu cơy ơy vêy điện pazêng rau bh’rợ tr’nêng, pr’ắt tr’mông doọ dợ lấh zr’nắh k’đháp cơnh ahay: “Bêl ahay cắh ơy vêy điện, pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đong lum zr’nắh k’đháp pa bhlâng. Đoọng vêy tr’ang nắc buôn câm óih, đươi đèn dầu. Tơợ bêl vêy điện acu nắc choom câl bhlêy bấc rau pr’đươi cóh pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đong, bêl vêy điện acu bhui har pa bhlâng. Cắh muy acu nắc đhanuôr cóh bhươl cr’noon zập ngai công bhui har. Vêy điện pr’ắt tr’mông doọ dợ lấh zr’nắh k’đháp.”

     A moó Lê Thị Lành c’la âng đong pa câl chr’na đha nắh, tạp hoá xay moon: A moÓ tước ooy Phước Lộc bhrợ cha k’nặ muy zệt c’moo n’nâu. Cóh cr’chăl cắh ơy vêy điện, bh’rợ bhrợ cah âng a moó zr’nắh k’đháp, đợ hàng pa câl công m’bứi. Nắc nâu cơy vêy điện bh’rợ bhrợ cha âng a moó công liêm buôn lấh mơ, pa câl bấc rau hàng hoá, pa bhlâng nắc pr’đươi ooy điện, điện chrộ. Bh’rợ zư đớc chr’na đha nắh công liêm choom lấh mơ. “Bêl cắh ơy vêy điện nắc bh’rợ bhrợ cha zr’nắh k’đháp pa bhlâng, bêl vêy điện nắc pr’ắt tr’mông công liêm buôn lấh mơ. Moon zazum bêl vêy điện nắc liêm crêê láh mơ, pa câl hàng hất, t’mêê công buôn, pa câk bấc rau hàng, cơnh: chr’đhí điện, gọ zêệ ch’na lâng điện, gọ zêệ đác lâng điện… cóh ha dum lêy ti vi nắc công bhui har lấh mơ.”

     T’coóh Hồ Văn Cường, Trưởng cr’noon 5B xay moon lấh 65 pr’loọng đong lâng mơ 268 cha nắc manuýh, bêl cắh ơy vêy điện pr’ắt tr’mông lâng bơơn lêy n’năl pazêng rau xa nay âng đhanuôr ta bhúch pa bhlâng. Đoọng vêy điện đươi dua, đhanuôr nắc câl đớc máy pa ang điện k’tứi, đợ tr’ang cắh bấc. Đoo bêl tọm đác ga mắc, điện ang bấc lấh mơ, ha dợ đoo bêl tọm đác xrêết nắc cóh prang bhươl cr’noon đhiệp muy tr’ang âng đèn dầu, cắh cậ âng t’pêếh óih. t’coóh Hồ Văn Cường prá: “Tơợ bêl vêy điện pr’ắt tr’mông âng đhanuôr liêm choom lấh mơ lâng pazêng c’moo l’lăm ahay. Bấc pr’loọng đong đhanuôr ơy bơơn câl pazêng rau pr’đươi cóh pr’loọng đong, công cơnh pr’đươi cóh bh’rợ pa bhrợ. 100% pr’loọng đong nắc lứch vêy ti vi đoọng. Xoọc đâu lấh ooy bh’rợ bhrợ ha rêê đhanuôr nắc dợ n’năl bhrợ bơr hân noo ha roo lâng b’băn. Bh’rợ học hành âng k’coon ch’chau công liêm crêê lấh mơ. Ng’moon zazum tơợ bêl vêy điện pr’ắt tr’mông âng đhanuôr cóh cr’noon 5B nắc tr’xăl bấc pa bhlâng.”

     Zr’lụ Trường Phổ thông bán trú Tiểu học lâng Trung học cơ sở chr’val Phước Lộc ắt đhị da ding dal cóh zr’lụ chr’val. Bêl ahay bh’rợ dạy lâng học âng nhà trường lum bấc rau zr’nắh k’đháp, rau liêm choom lâng đợ bấc âng học sinh tước ooy trường m’bứi lấh mơ. Bh’rợ pa choom p’xoọng đoọng ha apêê ađhi học sinh cắh lấh choom công k’đháp ng’bhrợ tu tr’ang cắh vêy zập. Bh’rợ đươi dua công nghệ thông tin cóh bh’rợ pa choom công cắh choom ng’bhrợ. Bh’rợ cha ắt, học tập âng apêê ađhi học sinh ting n’nắc công zr’nắh k’đháp lấh mơ. Thầy Nguyễn Văn Công, Hiệu phó Trường Phông thôn Bán trú Tiểu học lâng THCS chr’val Phước Lộc, chr’hoong Phước Sơn xay moon, nâu cơy vêy điện, bh’rợ pa choom lâng học nắc la lay cơnh ahay: “Tơợ bêl vêy điện âng k’tiếc k’ruung nắc bh’rợ pa choom lâng học công z’zăng liêm choom ooy tr’ang, ting n’nắc nắc choom pa choom cóh ha dum, cóh ha dum nhà trường bhrợ têng đoọng ha apêê ađhi tự học lâng rau đương lêy âng apêê giáo viên. Lấh ooy cr’chăl học nắc apêê ađhi vêy 3 chu lêy phim k’dâng 30 cóh ra diu, đhâng lâng ha dum. Đươi vêy điện nắc apêê tước học, tước lêy ti vi, tu cơnh đêếc đợ học sinh tước học bấc lấh mơ. Đươi vêy điện lấh ooy bh’rợ pa choo đhị lớp nhà trường công đươi dua pr’đươi công nghệ thông tin lâng giáo án điện tử, tu bấc rau t’mêê nắc apêê ađhi học zay pa bhlâng, rau liêm choom ting t’ngay vêy ta ha dưr dal.”

     N’năl ghít rau zr’nắh k’đháp âng đhanuôr, chính quyền chr’val, chr’hoong ơy p’loon pazêng rau xa nay bh’rợ dự án, chính sách zúp zooi k’rong âng Nhà nước bhrợ têng pr’đươi điện, đoọng đơớh đơơng điện ha đhanuôr. Cóh c’xêê 9/2015 điện âng k’tiếc k’ruung nắc chô ooy cr’noon 5B, chr’val Phước Lộc. Lấh muy c’moo đươi dua điện pr’ắt tr’mông âng đhanuôr cóh cr’noon nắc tr’xăl bấc pa bhlâng. Tơợ pr’đươi thông tin đại chúng, đhanuôr n’năl đợ c’năl, khoa học kỹ thuật đoọng đươi dua ooy bh’rợ pa bhrợ. Tước nau cơy, đhị zr’lụ cr’noon ơy vêy muy bơr pr’loọng đong câl máy xát ha roo, mát cắt bhơi…, pazêng pr’loọng đong ơy câl ti vi, xe máy, zr’lụ pa câl hàng hoá dưr váih bấc đoọng c’câl p’bhlêy âng đhanuôr… Bấc pr’loọng đong nắc dợ vặ zên bhrợ cha đoọng pa dưr kinh tế. T’coóh Lưu Huyền Thoại, Chủ tịch UBND chr’val Phước Lộc, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam prá: “Ooy điện âng k’tiếc k’ruung nắc chr’val vêy điện tơợ t’ngay 1/9/2015. Cóh pr’họp âng Hội đồng, pazêng rau báo cáo chr’val ta luôn xay moon ooy điện, moon zazum điện nắc bh’rợ bha lâng vêy ta xay bhrợ. Cóh chr’val ơy vêy ta xay moon bh’rợ pa ang điện âng Sở Kế hoạch lâng đầu tư. Công rơơm kiêng đhanuôr vêy điện đoỌng bhrợ têng bh’rợ t’bil ha ul, pa xiêr đharứt, cắh vêy điện đhanuôr công cắh choom pa dưr kinh tế. Tu cơnh đêếc bh’rợ ooy điện nắc rau t’đui bha lâng âng chr’val, đh’rứah lâng c’lâng p’rang, c’lâng p’rang công liêm buôn lấh mơ. Rơơm kiêng cóh t’ngay c’xêê ha y rơơm Trung ương, tỉnh, chr’hoong k’rang k’rong bhrợ.”

     Tước nâu cơy, đợ pr’loọng đong đharứt âng chr’val Phước Lộc, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam ơy xiêr bấc t’piing lâng 5 c’moo ahay. Tr’ang âng điện k’tiếc k’ruung nắc chrooi đoọng pa liêm pa crêê pr’ắt tr’mông âng đhanuôr, bhrợ đoọng ha chính quyền vel đong pa dưr kinh tế, t’bil ha ul pa xiêr đharứt./.

CUỘC SỐNG ĐỔI THAY NHỜ CÓ ĐIỆN

(Hốih Nhàn)

      Phước Lộc là xã vùng cao của huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam với phần đông dân số là đồng bào Giẻ Triêng. Địa hình phức tạp, cuộc sống của bà con chủ yếu dựa vào việc làm nương, làm rẫy. Cuối năm 2015, điện lưới Quốc gia đã về đến xã Phước Lộc, một số thôn bản đã có điện sử dụng. Có điện, cuộc sống của bà con ngày càng khởi sắc hơn.

     Thôn 5B, là thôn đầu tiên của xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn được sử dụng điện lưới Quốc gia. Điện về không chỉ thắp sáng buôn làng mà còn mang nguồn trí thức cho bà con, giúp bà con có điều kiện phát triển kinh tế, cải thiện đời sống và xoá đói giảm nghèo. Gia đình chị Hồ Thị Nhớ ở thôn 5B đã mua sắm được nhiều vật dụng như: nồi cơm điện, bình nấu nước bằng điện, ti vi, tủ lạnh... để phục vụ sinh hoạt hàng ngày của gia đình. Chị Hồ Thị Nhớ cho biết, trước kia chưa có điện mọi sinh hoạt của gia đình chị khó khăn lắm, thường phải lên rẫy chặt củi về dự trữ đốt lửa, hay thắp đèn dầu để có ánh sáng. Nhưng nay đã có điện mọi thứ đều thuận tiện hơn nhiều so với trước đây: “Trước đây chưa có điện, đời sống sinh hoạt của gia đình tôi gặp nhiều khó khăn. Để có ánh sáng thường phải đốt lửa, dùng đèn dầu. Từ khi có điện tôi có thể mua sắm được nhiều vật dụng sinh hoạt trong gia đình, khi có điện tôi cảm thầy rất vui. Không chỉ riêng gia đình tôi, mà bà con trong thôn ai cũng cảm thấy vui. Có điện rồi cuộc sống đỡ khó khăn hơn.”

     Chị Lê Thị Lành, chủ một cửa hàng ăn, tạp hoá cho biết: Chị lên Phước Lộc làm ăn gần mười năm nay. Thời điểm chưa có điện việc buôn bán của chị khá vất vả, nguồn hàng cũng ít ỏi. Nhưng nay nhờ có điện việc buôn bán của chị tốt hơn nhiều, bán được nhiều loại hàng hoá, đặc biệt là các thiết bị, đồ dùng về điện, điện lạnh. Việc dự trữ nguồn thực phẩm tươi sống phục vụ cho việc ăn uống cũng được đảm bảo. “Hồi chưa có điện thì việc làm ăn khó khăn vất vả lắm, khi có điện rồi thì cuộc sống thong thả hơn. Nói chung khi có điện thì tiện lợi hơn nhiều, buôn bán các mặt hàng tươi sống cũng khỏe hơn, bán các mặt hàng đầy đủ hơn, như: quạt điện, nồi cơm điện, ấm nước điện... Ban đêm mở ti vi xem cũng vui hơn.”

     Ông Hồ Văn Cường, Trưởng thôn 5B cho biết, hơn 65 hộ dân với 268 nhân khẩu của thôn, khi chưa có điện cuộc sống sinh hoạt và việc tiếp nhận thông tin của bà con rất hạn chế. Để có điện sử dụng, người dân phải tự lắp máy phát điện nhỏ, tự mua dây kéo về nhà, chất lượng ánh sáng không đảm bảo. Những khi suối đầy nước, điện sáng nhiều hơn, còn những lúc suối cạn, cả thôn chỉ có ánh sáng leo lét của đèn dầu hay của những ngọn lửa bếp. Nhờ có điện, đến nay thôn không còn hộ đói, hộ nghèo giảm đáng kể. Ông Hồ Văn Cường nói: “Từ khi có điện thì đời sống của bà con tốt hơn so với mấy năm trước đây. Nhiều hộ gia đình đã mua sắm được nhiều vật dụng sinh hoạt trong gia đình, cũng như mua vật dụng trong sản xuất. 100% gia đình đều có ti vi xem. Hiện nay ngoài làm lúa rẫy bà còn còn biết làm hai mùa lúa ruộng và chăn nuôi. Việc học hành của con cháu cũng tốt hơn trước. Nói chung từ khi có điện đời sống của bà con ở thôn 5B đây thay đổi rất nhiều.”

     Điểm Trường Phổ thông bán trú Tiểu học và THCS xã Phước Lộc nằm trên đồi cao tại trung tâm xã. Trước kia, việc dạy học của nhà trường gặp rất nhiều khó khăn, chất lượng và số lượng học sinh đến trường đạt thấp. Việc phụ đạo cho các em học sinh yếu kém khó thực hiện vì nguồn ánh sáng không đảm bảo. Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác giảng dạy cũng không thực hiện được. Việc ăn ở, sinh hoạt, học tập của các em học sinh theo đó càng khó khăn hơn. Thầy Nguyễn Văn Công, Hiệu phó Trường bán trú Tiểu học và THCS xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn cho biết, nay có điện, việc dạy và học đã khác xưa: “Từ khi có điện lưới Quốc gia thì công tác dạy và học cơ bản đảm bảo về ánh sáng cũng như dạy học vào ban đêm, ban đêm nhà trường tổ chức cho các em tự học với sự giám sát của giáo viên. Ngoài thời gian học thì các em có 3 giờ xem phim khoảng 30 phút vào các buổi sáng, trưa và tối. Nhờ có điện thì các em sang để học, sang để xem ti vi, vì thế tỷ lệ học sinh chuyên cần đảm bảo hơn. Nhờ có điện lưới, ngoài việc dạy chay trên lớp thì nhà trường cũng ứng dụng một phần công nghệ thông tin qua trình chiếu và giáo án điện tử, vì có nhiều cái mới lạ nên sự hứng thú học tập của học sinh nhiều hơn, chất lượng từng bước được nâng lên so với trước đây.”

     Thấu hiểu đựơc sự khó khăn, thiếu thốn của bà con, chính quyền xã, huyện đã tranh thủ các chương trình dự án, chính sách hỗ trợ đầu tư của Nhà nước xây dựng hệ thống điện, để sớm đưa điện về với bà còn. Tháng 9/2015 nguồn điện Quốc gia đã về với thôn 5B, xã Phước Lộc. Qua hơn một năm sử dụng điện đời sống của bà con trong thôn đã thay đổi đáng kể. Thông qua phương tiện thông tin đại chúng, bà con đã nắm bắt được những kiến thức, khoa học kỹ thuật để áp dụng vào sản xuất. Đến nay, trên địa bàn thôn đã có một vài hộ mua máy xay xát, máy tuốt luá, máy cắt cỏ…, tất các hộ gia đình đã sắm ti vi, xe máy, hàng quán phát triển phục vụ nhu cầu sinh hoạt của bà con… Nhiều hộ dân còn mạnh dạn vay vốn đầu tư phát triển kinh tế. Ông Lưu Huyền Thoại, Chủ tịch UBND xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam nói: “Về điện lưới Quốc gia thì xã có điện từ  ngày 1/9/2015. Trong kỳ họp Hội đồng, các loại báo cáo xã luôn đề xuất về điện, nói chung điện được ưu tiên hàng đầu. Riêng trên địa bàn xã đã có phê duyệt cung cấp điện của Sở Kế hoạch và đầu tư. Cũng mong muốn người dân có điện để có thể thực hiện công tác xóa đói, giảm nghèo, không có điện thì bà con cũng không có điều kiện để phát triển kinh tế. Cho nên công tác về điện là cái ưu tiên của xã cùng với giao thông, giao thông cũng đã thuận lợi hơn. Hy vọng trong thời gian đến mong Trung ương, tỉnh, huyện quan tâm đầu tư.”

     Đến nay, tỷ lệ hộ nghèo của xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đã giảm nhiều so với thời điểm 5 năm trước. Ánh sáng của nguồn điện lưới quốc gia đã góp phần cải thiện đời sống của bà con, giúp chính quyền địa phương phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo./.