5 c’moo hay, prang k’tiếc k’ruung ơy k’rong lấh 850 r’bhầu tỷ đồng k’rong đoọng bhrợ têng vel bhươl t’mêê. Ha dợ nắc xoọc đâu vêy tước 53 cóh pazêng 63 tỉnh, thành phố dzợ nợ zên mơ 15 r’bhầu tỷ đồng. Bhrợ têng vel bhươl t’mêê nắc muy c’lâng xa nay ga mắc lâng bh’rợ chr’nắp bhlầng nắc pa dưr dal bh’nơơn bh’rợ lâng pr’ắt tr’mông đoọng ha đhanuôr đhị vel bhươl. Ha dợ nắc bhrợ têng cơnh ooy đoọng apêê chr’val vel bhươl t’mêê  doó váih “manuýh nợ” nắc bh’rợ k’đươi pa cắh lâng Quốc hội, Chính phủ lâng apêê vel đong nắc lêy vêy cơnh bhrợ têng pr’hân. Phóng viên Minh Châm vêy bha ar xrắ xay moon đắh xa nay nâu:

          Ting cơnh xay moon âng k’bhúh ch’mệêt âng Ủy ban Thường Vụ Quốc hội đắh “bhiệc bhrợ têng cr’noọ x âny k’tiếc k’ruung bhrợ têng vel bhươl t’mêê cr’chăl 2010-2015”, xoọc vêy tước 3637 chr’val nợ zên bhrợ têng hạ tầng đoong bơơn tiêu chí vel bhươl t’mêê, pay lấh 40% đợ chr’val bhrợ têng vel bhươl t’mêê âng prang k’tiếc k’ruung. Pa ghít bhlầng, apêê vel đong vêy đợ nợ bấc bhlầng nắc zêng đhị apêê zr’lụ bhrợ têng vel bhươl t’mêê cơnh zr’lụ đồng bằng k’ruung Hồng lâng Bắc Trung bộ. Xọoc bơr zr’lụ nâu vêy đợ nợ bấc cơnh Bắc Ninh 1.631 tỷ đồng, Thanh Hoá 1.547 tỷ, Thái Bình 1.232 tỷ… Cơnh lâng vel đong cắh mặ chroót nắc chr’hoong Phước Long, tỉnh Bạc Liêu lâng đợ nợ 397 tỷ đòng. Đợ zên nợ âng apêê vel đong k’rong cóh apêê dự án đắh c’lâng p’rang, bh’nậ đéac, trường học… Nợ nâu nắc dưr váih tợơ bh’nơơn âng apêê vel đong kiêng bhrợ têng liêm xang vel bhươl t’mêê lâng zập cơnh c’lâng bh’rợ. Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng-An ninh Võ Trọng Việt đoọng năl:

          Lêy pa zưm nắc bhrợ têng lalấh pr’hân, bhrợ têng cơnh c’lâng t’pun đoọng vêy bh’nơơn. Bấc đhị nắc pr’hân bhrợ têng đoọng zập 19 tiêu chí đoọng bơơn xay moon nắc chr’val vel bhươl t’mêê, tu cơnh đếêc bhrợ đoọng t’vêy, bhrợ pa đấh đoọng xang.

          Báo cáo lêy ch’mệêt xay moon bấc râu bhrợ váih tước đhr’năng nâu, cóh đếêc vêy bấc vel đong cắh ơy bhrợ têng liêm cơnh quy định âng Chính phủ đắh lêy ch’mệêt zên k’rong bhrợ têng công lâng bhlếh lơi zên nợ. Đh’rứah lâng đếêc nắc đhr’năng đoọng  bhrợ têng dự án, k’đươi t’pấh doanh nghịêp đoọng lalăm zên đoọng bhrợ têng ha dợ cắh năl tợơ pay zên đoọng chroót. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân moon, lêy apêê vel đong nắc pa ghít bhrợ pa dưr hạ tầng ha dợ cắh ơy k’rong bấc đắh pa bhrợ ta têng, pa dưr dal bh’nơơn bh’rợ. Cơnh đếêc tợơ bơơn zên đoọng chroót nợ?

          Ahêê xoọc nợ bhrợ pa dưr cơ bản apêê vel đong cắh ơy chroót lứch, nâu kêi nắc tu bh’rợ pa zay bhrợ têng vel bhươl t’mêê nắc nợ cớ. Nợ đoọng bhrợ têng pa xang. Cơnh đếêc nắc bhlếh lơi cơnh ooy. Ha dang k’đươi moon đắh ngân sách nắc cóh ha y vêy zên trái phiếu cắh cợ zên n’hâu đoọng k’rong bhrợ têng công cóh ha y đoọng t’đui chroót nợ lalăm, cơnh đếêc vêy ma mơ mr’cơnh cắh, ơy liêm glặp cắh, doó cắh ma mơ lâng chr’val lơơng căh. Ha dang cơnh đếêc nắc k’rong bhrợ têng ặ, vặ zên xang nắc bơơn t’đui đoọng zên chroót nợ. Cơnh đếêc nắc cắh choom. Ha dang tự pa zay chếêc bơơn zên chroót nợ nắc cu lêy apêê k’bhúh tước lêy ch’mệêt cắh ơy pa cắh boóp p’rá đắh đâu.

          Đọong chroót nợ, bấc vel đong ơy chớih pay cơnh bhrợ têng nắc đấu giá quỹ k’tiếc âng vel đong đoọng pay zên chroót ha dợ cắh năl h’bêl nắc choom pa câl cóh pr’đợơ thị trường bất động sản cắh lấh liêm choom cơnh xoọc đâu. Xay moon tước muy chr’hoong âng Đồng bằng k’ruung Cửu Long nợ tước 390 tỷ đồng, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại âng Quốc hội Nguyễn Văn Giàu đoọng năl, doanh nghịêp gr’hoọt moon nắc zooi đoọng zên bhrợ têng ha dợ tước bêl ơy bhrợ têng, lấh 2 c’moo nắc cung cắh ơy bơơn lêy zên zúp zooi âng apêê doanh nghịêp, cấp piing cung gr’hoọt năc zooi đoọng zên bạc âng Quốc  hội quyết định nắc cơnh choom zước. T’coóh Nguyễn Văn Giàu k’đươi moon, tước đâu, lêy vêy k’dươi pa đhêy bhiệc đoọng lalăm zên bhrợ têng cơ bản ha dợ cắh vêy zên đoọng chroót. Đh’rứah nắc lêy xăl cơnh pa chắp bhrợ, oó zao đoọng chỉ tiêu bhrợ têng cóh prang chr’hoong. Râu đâu nắc bơơn pa liêm đhr’năng ta’uốh, bhrợ váih tước đhr’năng nợ nần ha cắh cắh vêy zên chroót:

          Bộ Nông nghịêp nắc lêy k’đươi moon lâng Bộ Tài chính đấh bhrợ têng ha dợ tước bêl cắh mặ chroót zên dzợ nắc zr’nắh pa bhlầng. Muy râu dzợ nắc đắh bhrợ têng vel bhươl t’mêê prang chr’hoong cắh cợh đô thị hoá. Cơnh acu nắc oó zao chỉ tiêu prang chr’hoong nắc vel bhươl t’mêê. Ting cơnh a cu nắc trường phái âng Bình Dương nắc c’lâng đô thị hoá nắc vêy choom ha dưr đanh mâng.

          C’lâng bh’rợ pr’hân bơơn k’bhúh lêy ch’mệêt pa cắh lêy nắc ch’mệêt lêy nợ cóh c’moo ha y lâng oó đớc dưr váih đhr’năng k’rong zên bạc lấh mơ c’rơ chroót. Lâng apêê vel đong dzợ nợ bhrợ têng cơ bản nắc oó đoọng xay bhrợ cr’noọ bh’rợ t’mêê pa tước bêl chroót xang nợ ty; đoọng bhrợ têng apêê dự án bêl ơy bơơn năl tợơ zên bạc. Đh’rứah lâng đếêc nắc bhrợ têng liêm apêê quy định đắh k’rong bhrợ  têng công, đấu thầu, oó đoọng phép doanh nghịêp tự đoọng zên k’rong bhrợ têng, bhrợ têng bêl cắh ơy zập zên bạc. Bộ trưởng Bộ Nông nghịêp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl Nguyễn Xuân Cường moon ghít:

          Bộ nắc vêy trách nhiệm k’đươi moon apêê vel đong k’rong chroót lứch zên nợ nâu. Oó đoọng dưr váih đhr’năng nợ nần cơnh đếêc dzợ. Râu bơr nắc pa chô kinh nghịêm 5 c’moo nắc  ahêê lêy k’rong bhrợ, râu muy nắc đhr’năng bhrợ têng vel bhươl t’mêê nắc đhr’năng đanh đươnh, r’dợ bhrợ têng liêm glặp lâng đhr’năng kinh tế xã hội, oó chếêc pr’hân. Râu bơr nắc râu bha bhlầng âng bhrợ têng vel bhươl t’mêê, nắc pa dưr bh’rợ tr’nêng đoong pa bhrợ ta têng liêm ta níh, pa dưr dal bh’nơơn bh’rợ đoọng ha vel bhươl.

          Bhiệc chr’nắp bhlầng âng bhrợ têng  vel bhươl t’mêê nắc pa dưr dal bh’nơơn bh’rợ lâng pr’ắt tr’mông âng đhanuôr. Tu cơnh đếêc, lêy ch’mệêt đhr’năng bhrợ têng vel bhươl t’mêê, oó đớc dưr váih đhr’năng bhrợ têng hạ tầng dưr váih tước đhr’năng nợ zên cơnh xoọc đâu, đh’rứah lâng đếêc nắc k’rong đoọng pa bhrợ ta têng, xăl cơ cấu kinh tế vel bhươl nắc đoo c’lâng apêê vel đong lêy k’rong bhrợ têng cóh cr’chăl ha y./.