5 c’moo hay, prang k’tiếc k’ruung ơy k’rong lấh 850 r’bhầu tỷ đồng k’rong đoọng bhrợ têng vel bhươl t’mêê. Ha dợ nắc xoọc đâu vêy tước 53 cóh pazêng 63 tỉnh, thành phố dzợ nợ zên mơ 15 r’bhầu tỷ đồng. Bhrợ têng vel bhươl t’mêê nắc muy c’lâng xa nay ga mắc lâng bh’rợ chr’nắp bhlầng nắc pa dưr dal bh’nơơn bh’rợ lâng pr’ắt tr’mông đoọng ha đhanuôr đhị vel bhươl. Ha dợ nắc bhrợ têng cơnh ooy đoọng apêê chr’val vel bhươl t’mêê  doó váih “manuýh nợ” nắc bh’rợ k’đươi pa cắh lâng Quốc hội, Chính phủ lâng apêê vel đong nắc lêy vêy cơnh bhrợ têng pr’hân.

     Ting cơnh xay moon âng k’bhúh ch’mệêt âng Ủy ban Thường Vụ Quốc hội đắh “bhiệc bhrợ têng cr’noọ x âny k’tiếc k’ruung bhrợ têng vel bhươl t’mêê cr’chăl 2010-2015”, xoọc vêy tước 3637 chr’val nợ zên bhrợ têng hạ tầng đoong bơơn tiêu chí vel bhươl t’mêê, pay lấh 40% đợ chr’val bhrợ têng vel bhươl t’mêê âng prang k’tiếc k’ruung. Pa ghít bhlầng, apêê vel đong vêy đợ nợ bấc bhlầng nắc zêng đhị apêê zr’lụ bhrợ têng vel bhươl t’mêê cơnh zr’lụ đồng bằng k’ruung Hồng lâng Bắc Trung bộ. Xọoc bơr zr’lụ nâu vêy đợ nợ bấc cơnh Bắc Ninh 1.631 tỷ đồng, Thanh Hoá 1.547 tỷ, Thái Bình 1.232 tỷ… Cơnh lâng vel đong cắh mặ chroót nắc chr’hoong Phước Long, tỉnh Bạc Liêu lâng đợ nợ 397 tỷ đòng. Đợ zên nợ âng apêê vel đong k’rong cóh apêê dự án đắh c’lâng p’rang, bh’nậ đéac, trường học… Nợ nâu nắc dưr váih tợơ bh’nơơn âng apêê vel đong kiêng bhrợ têng liêm xang vel bhươl t’mêê lâng zập cơnh c’lâng bh’rợ. Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng-An ninh Võ Trọng Việt đoọng năl: “Lêy pa zưm nắc bhrợ têng lalấh pr’hân, bhrợ têng cơnh c’lâng t’pun đoọng vêy bh’nơơn. Bấc đhị nắc pr’hân bhrợ têng đoọng zập 19 tiêu chí đoọng bơơn xay moon nắc chr’val vel bhươl t’mêê, tu cơnh đếêc bhrợ đoọng t’vêy, bhrợ pa đấh đoọng xang.”

     Báo cáo lêy ch’mệêt xay moon bấc râu bhrợ váih tước đhr’năng nâu, cóh đếêc vêy bấc vel đong cắh ơy bhrợ têng liêm cơnh quy định âng Chính phủ đắh lêy ch’mệêt zên k’rong bhrợ têng công lâng bhlếh lơi zên nợ. Đh’rứah lâng đếêc nắc đhr’năng đoọng  bhrợ têng dự án, k’đươi t’pấh doanh nghịêp đoọng lalăm zên đoọng bhrợ têng ha dợ cắh năl tợơ pay zên đoọng chroót. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân moon, lêy apêê vel đong nắc pa ghít bhrợ pa dưr hạ tầng ha dợ cắh ơy k’rong bấc đắh pa bhrợ ta têng, pa dưr dal bh’nơơn bh’rợ. Cơnh đếêc tợơ bơơn zên đoọng chroót nợ? “Ahêê xoọc nợ bhrợ pa dưr cơ bản apêê vel đong cắh ơy chroót lứch, nâu kêi nắc tu bh’rợ pa zay bhrợ têng vel bhươl t’mêê nắc nợ cớ. Nợ đoọng bhrợ têng pa xang. Cơnh đếêc nắc bhlếh lơi cơnh ooy. Ha dang k’đươi moon đắh ngân sách nắc cóh ha y vêy zên trái phiếu cắh cợ zên n’hâu đoọng k’rong bhrợ têng công cóh ha y đoọng t’đui chroót nợ lalăm, cơnh đếêc vêy ma mơ mr’cơnh cắh, ơy liêm glặp cắh, doó cắh ma mơ lâng chr’val lơơng căh. Ha dang cơnh đếêc nắc k’rong bhrợ têng ặ, vặ zên xang nắc bơơn t’đui đoọng zên chroót nợ. Cơnh đếêc nắc cắh choom. Ha dang tự pa zay chếêc bơơn zên chroót nợ nắc cu lêy apêê k’bhúh tước lêy ch’mệêt cắh ơy pa cắh boóp p’rá đắh đâu.”

     Đọong chroót nợ, bấc vel đong ơy chớih pay cơnh bhrợ têng nắc đấu giá quỹ k’tiếc âng vel đong đoọng pay zên chroót ha dợ cắh năl h’bêl nắc choom pa câl cóh pr’đợơ thị trường bất động sản cắh lấh liêm choom cơnh xoọc đâu. Xay moon tước muy chr’hoong âng Đồng bằng k’ruung Cửu Long nợ tước 390 tỷ đồng, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại âng Quốc hội Nguyễn Văn Giàu đoọng năl, doanh nghịêp gr’hoọt moon nắc zooi đoọng zên bhrợ têng ha dợ tước bêl ơy bhrợ têng, lấh 2 c’moo nắc cung cắh ơy bơơn lêy zên zúp zooi âng apêê doanh nghịêp, cấp piing cung gr’hoọt năc zooi đoọng zên bạc âng Quốc  hội quyết định nắc cơnh choom zước. T’coóh Nguyễn Văn Giàu k’đươi moon, tước đâu, lêy vêy k’dươi pa đhêy bhiệc đoọng lalăm zên bhrợ têng cơ bản ha dợ cắh vêy zên đoọng chroót. Đh’rứah nắc lêy xăl cơnh pa chắp bhrợ, oó zao đoọng chỉ tiêu bhrợ têng cóh prang chr’hoong. Râu đâu nắc bơơn pa liêm đhr’năng ta’uốh, bhrợ váih tước đhr’năng nợ nần ha cắh cắh vêy zên chroót: “Bộ Nông nghịêp nắc lêy k’đươi moon lâng Bộ Tài chính đấh bhrợ têng ha dợ tước bêl cắh mặ chroót zên dzợ nắc zr’nắh pa bhlầng. Muy râu dzợ nắc đắh bhrợ têng vel bhươl t’mêê prang chr’hoong cắh cợh đô thị hoá. Cơnh acu nắc oó zao chỉ tiêu prang chr’hoong nắc vel bhươl t’mêê. Ting cơnh a cu nắc trường phái âng Bình Dương nắc c’lâng đô thị hoá nắc vêy choom ha dưr đanh mâng.”

     C’lâng bh’rợ pr’hân bơơn k’bhúh lêy ch’mệêt pa cắh lêy nắc ch’mệêt lêy nợ cóh c’moo ha y lâng oó đớc dưr váih đhr’năng k’rong zên bạc lấh mơ c’rơ chroót. Lâng apêê vel đong dzợ nợ bhrợ têng cơ bản nắc oó đoọng xay bhrợ cr’noọ bh’rợ t’mêê pa tước bêl chroót xang nợ ty; đoọng bhrợ têng apêê dự án bêl ơy bơơn năl tợơ zên bạc. Đh’rứah lâng đếêc nắc bhrợ têng liêm apêê quy định đắh k’rong bhrợ  têng công, đấu thầu, oó đoọng phép doanh nghịêp tự đoọng zên k’rong bhrợ têng, bhrợ têng bêl cắh ơy zập zên bạc. Bộ trưởng Bộ Nông nghịêp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl Nguyễn Xuân Cường moon ghít: “Bộ nắc vêy trách nhiệm k’đươi moon apêê vel đong k’rong chroót lứch zên nợ nâu. Oó đoọng dưr váih đhr’năng nợ nần cơnh đếêc dzợ. Râu bơr nắc pa chô kinh nghịêm 5 c’moo nắc  ahêê lêy k’rong bhrợ, râu muy nắc đhr’năng bhrợ têng vel bhươl t’mêê nắc đhr’năng đanh đươnh, r’dợ bhrợ têng liêm glặp lâng đhr’năng kinh tế xã hội, oó chếêc pr’hân. Râu bơr nắc râu bha bhlầng âng bhrợ têng vel bhươl t’mêê, nắc pa dưr bh’rợ tr’nêng đoong pa bhrợ ta têng liêm ta níh, pa dưr dal bh’nơơn bh’rợ đoọng ha vel bhươl.”

     Bhiệc chr’nắp bhlầng âng bhrợ têng  vel bhươl t’mêê nắc pa dưr dal bh’nơơn bh’rợ lâng pr’ắt tr’mông âng đhanuôr. Tu cơnh đếêc, lêy ch’mệêt đhr’năng bhrợ têng vel bhươl t’mêê, oó đớc dưr váih đhr’năng bhrợ têng hạ tầng dưr váih tước đhr’năng nợ zên cơnh xoọc đâu, đh’rứah lâng đếêc nắc k’rong đoọng pa bhrợ ta têng, xăl cơ cấu kinh tế vel bhươl nắc đoo c’lâng apêê vel đong lêy k’rong bhrợ têng cóh cr’chăl ha y./.

GIẢI QUYẾT DỨT ĐIỂM NỢ ĐỌNG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

      5 năm qua, cả nước đã huy động hơn 850 nghìn tỷ đồng đầu tư cho chương trình xây dựng nông thôn mới. Nhưng hiện có đến 53 trong tổng số 63 tỉnh, thành phố nợ đọng vốn với khoảng 15 nghìn tỷ đồng. Xây dựng nông thôn mới là một chủ trương lớn với mục tiêu cao nhất là nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân nông thôn. Song, làm thế nào để các xã nông thôn mới không trở thành “con nợ” là vấn đề đòi hỏi Quốc hội, Chính phủ và các địa phương cần có giải pháp cấp bách.

    Theo báo cáo của đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về “Việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2015”, hiện có tới 3637 xã nợ đọng vốn vay xây dựng hạ tầng để đạt tiêu chí nông thôn mới, chiếm hơn 40% số xã đạt nông thôn mới của cả nước. Đáng chú ý, các địa phương có số nợ đọng lớn lại là nơi có phong trào xây dựng nông thôn mới dẫn đầu cả nước như khu vực đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ. Hiện hai khu vực này có số nợ chiếm tới hơn 75% số nợ đọng của cả nước. Một số địa phương có nợ đọng lớn như Bắc Ninh 1.631 tỉ đồng, Thanh Hóa 1.547 tỉ, Thái Bình 1.232 tỉ… Cá biệt đã có địa phương mất khả năng thanh toán là huyện Phước Long (tỉnh Bạc Liêu) với số nợ 397 tỉ đồng. Số nợ đọng của các địa phương tập trung chủ yếu trong các dự án về giao thông, thủy lợi, trường học… Nợ đọng này xuất phát từ bệnh thành tích của những địa phương muốn đạt tiêu chí nông thôn mới bằng mọi giá. Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng- An ninh Võ Trọng Việt cho rằng: “Nhìn chung tôi thấy nóng vội, phong trào và chạy theo thành tích. Nhiều nơi tư tưởng rất nóng vội vì để đảm bảo cho đủ 19 tiêu chí để công nhận là xã nông thôn mới nên làm cho qua, cho được.”

    Báo cáo giám sát đề cập nhiều yếu tố dẫn tới tình trạng này, trong đó có nhiều địa phương chưa chấp hành nghiêm quy định của Chính phủ trong kiểm soát vốn đầu tư công và xử lý nợ đọng. Bên cạnh đó là tình trạng phê duyệt các dự án, vận động doanh nghiệp ứng trước vốn để thi công khi chưa xác định được nguồn vốn để thanh toán. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho rằng, dường như các địa phương mới chú trọng xây dựng hạ tầng chứ chưa đầu tư nhiều cho sản xuất để tăng nguồn thu. Vậy lấy tiền đâu để trả nợ? “Mình đang nợ xây dựng cơ bản các địa phương chưa xử lý xong, bây giờ do việc cố gắng xây dựng nông thôn mới nên lại nợ tiếp. Tức là nợ để được đạt. Thế thì xử lý như thế nào. Nếu kiến nghị ngân sách sau này có nguồn trái phiếu hay nguồn gì cho đầu tư công sắp tới để ưu tiên trả nợ thì không công bằng, hợp lý, bất công với những xã khác. Nếu như thế theo phong trào cứ đầu tư đi, cứ vay nợ đi rồi sẽ được ưu tiên giải quyết nợ thì chúng ta thấy không hợp lý. Còn nếu tự phải nỗ lực tìm nguồn trả nợ thì tôi thấy đoàn giám sát chưa đưa ra được kiến nghị này.”

     Để trả nợ, một số địa phương đã chọn cách làm là đấu giá quỹ đất của địa phương để lấy tiền để trả nhưng không biết khi nào mới bán được trong điều kiện thị trường bất động sản không mấy sáng sủa như hiện nay. Nhắc đến 1 huyện của đồng bằng sông Cửu Long nợ đến 390 tỉ đồng, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội Nguyễn Văn giàu cho biết, doanh nghiệp hứa góp tiền nhưng đến khi làm thật, sau 2 năm vẫn chẳng thấy tiền hỗ trợ của doanh nghiệp đâu cả, cấp trên cũng hứa sẽ cho nhưng ngân sách do Quốc hội quyết định thì làm sao xin được. Ông Nguyễn Văn Giàu đề nghị, tới đây, cần kiên quyết yêu cầu dừng ngay việc tạm ứng vốn xây dựng cơ bản mà không có nguồn cân đối để thanh toán. Đồng thời cần thay đổi quan điểm xây dựng nông thôn mới, không nên giao chỉ tiêu xây dựng toàn huyện là nông thôn mới. Điều này sẽ khắc phục được tình trạng lãng phí, dẫn đến hệ quả là tình trạng nợ nần không biết lấy gì mà trả: “Bộ Nông nghiệp nên đề xuất với Bộ Tài chính sớm xử lý chứ nếu đến lúc không trả nợ được là vỡ nợ, vỡ nợ thì rắc rối lắm. Một vấn đề nữa là quan điểm xây dựng nông thôn mới cả huyện hay đô thị hóa. Quan điểm của tôi dứt khoát là không nên giao chỉ tiêu toàn huyện là nông thôn mới. Tôi theo trường phái của Bình Dương là đưa hướng đô thị hóa thì mới phát triển lâu dài được.”

    Giải pháp cấp bách được đoàn giám sát đưa ra là rà soát nợ đọng xây dựng cơ bản, có hướng giải quyết dứt điểm số nợ này trong năm tới và không để tái diễn tình trạng huy động vốn đầu tư vượt quá khả năng thanh toán. Đối với các địa phương còn nợ đọng xây dựng cơ bản thì không cho phép triển khai công trình xây dựng mới cho đến khi xử lý xong nợ đọng; chỉ phê duyệt dự án khi đã xác định được nguồn vốn. Cùng với đó là thực hiện nghiêm các quy định về đầu tư công, đấu thầu, không cho phép doanh nghiệp tự bỏ vốn đầu tư, thi công khi chưa được bố trí vốn. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường khẳng định: “Bộ sẽ có trách nhiệm yêu cầu các địa phương tập trung giải quyết những nợ nần này. Chứ không để xảy ra tình trạng nợ như thế chẳng lẽ nay mai lại lấy vào khoản này, khoản khác thì chắc chắn không có chuyện đó. Thứ 2 là rút kinh nghiệm 5 năm thì chúng ta phải tập trung thứ nhất là quá trình xây dựng nông thôn mới là quá trình lâu dài, từng bước phù hợp với đặc thù kinh tế xã hội chứ không thể nôn nóng được. Thứ hai, mục tiêu cốt lõi của chương trình xây dựng nông thôn mới là tái cơ cấu sản xuất, tăng thu nhập cho nông thôn.”

    Mục tiêu cao nhất của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới là nâng cao thu nhập và đời sống của người dân nông thôn. Do vậy, kiểm soát quá trình xây dựng nông thôn mới, không để tình trạng chạy đua xây dựng hạ tầng dẫn đến nợ đọng như hiện nay, cùng với đó là tập trung đầu tư cho sản xuất, tái chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn là các giải pháp cần được các địa phương tập trung thực hiện trong thời gian tới./.