Đhr’nong đong âng t’coóh Nguyễn Minh đhị chr’val Đại Tân, chr’hoong Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam ặt đăh toor bh’nậ đác ga mắc, zập hân noo boo túh, đác chô nong tước bha bhung đong. Tu cơnh đếêc, zập chu xợơng xa nay boo túh nắc pr’loọng đong t’coóh k’đháp zr’nắh pa liêm đớc pr’đươi pr’dua tước đong đhanuôr lơơng. T’coóh Minh đoọng năl,  c’moo đâu Đại Tân chóh t’mêê đong ặt g’đéch boo túh. T’coóh Minh xợơng cung tệêm loom lấh mơ. Đhr’nong đong nâu ta chóh đhị vel Phú Phong, dal 2 tầng bơơn ta chóh bhrợ nhâm mâng; tầng dứp nắc đoọng đhanuôr ặt ma mông, hội họp, bhui har cha ớh, tầng piing nắc đoọng g’đéch boo túh.“Tợơ a hay tước nâu kêi, đhị đâu mơ chu đác túh nong tước m’pâng đong mơ 1 mét, căh cợ 1,5 mét. Ha dang túh ga mắc nắc đhanuôr k’rong tước ặt đhị đong g’đéch túh. Nâu đhị nắc đoọng ặt tệêm ngăn ha đhanuôr cóh đâu. Moon za zưm, muy đhr’nong đong g’đéch túh đhị đâu, đhanuôr zi ặt đhị zr’lụ túh cung tệêm loom, doó lấh k’rang boo túh c’moo đâu k’nặ chu lâng zập g’lúh túh t’tun ha y”.

       Ặt ma mông đhị zr’lụ túh bhlong buôn dưr váih, đhanuôr chr’hoong Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam k’rang k’pân bêl hân noo boo túh chô. Đhí a muốt số 12 mọot x’rịa c’moo hay ơy bhrợ 24 r’bhầu đhr’nong đong  cóh đâu nong lít cóh đác. T’coóh Trân Văn Mai, Chủ tịch UBND chr’hoong Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, cr’chăl a hay, chr’hoong ơy pa choom apêê chr’val, thị trấn lêy cha mệêt apêê pr’loọng đong zập pr’đợơ đoọng zúp zooi chóh bhrợ đong ặt đương cha groong boo đhí,túh bhlong. Đh’rứah lâng đếêc, UBND chr’hoong cung t’pấh apêê k’bhúh xã hội zúp zooi pa xoọng zooi đhanuôr chóh bhrợ đong ặt g’đéch boo túh.“Apêê đong âng đhanuôr zr’lụ túh nắc lalăm a hay ơy bơơn Nhà nước zúp zooi đăh zên ngân sách đoọng k’rong bhrợ têng. Tợơ zập g’lúh boo túh đoọng lêy, đong g’đéch túh lâng zr’lụ ếp nắc liêm choom pa bhlầng, pr’ặt tr’mông âng đhanuôr dzợ bấc k’đháp k’ra mơ chu boo túh chô, đhanuôr k’rong đhị pazêng đong g’đéch túh cơnh đâu đoọng ặt, lêy bh’nơơn đơơng chô liêm choom pa bhlầng. Bil bal đăh ma nuýh đhị đhr’năng túh bhlong cung pa xiêr bấc pa bhlầng cóh pazêng c’moo đăn đâu”.

       Boo túh ta luôn dưr váih cóh vel đong tỉnh Quảng Nam bhrợ bil bal ngân pa bhlầng đoọng ha đhanuôr truíh k’ruung Thu Bồn, Vu Gia. Cóh đếêc bil bal đăh đong ặt nắc bấc pa bhlầng, bhrợ căh liêm ngân bhlầng tước pr’ặt tr’mông âng đhanuôr zr’lụ vel bhươl, pa bhlầng nắc apêê pr’loọng đong đha rựt đha rắh zr’nắh k’đháp. Tước nâu kêi, tỉnh Quảng Nam ơy zúp zooi mơ 225 bệê đhr’nong đong g’đéch boo đhí đoọng ha đhanuôr zr’lụ túh bhlong. T’coóh Vũ Hồng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đòng Nhân dân tỉnh Quảng Nam đoọng năl, tỉnh xoọc bhrợ têng apêê đong g’đéch túh ting cơnh pr’đhang đong bấc pr’đươi; ba bi cơnh cr’noọ bh’rợ k’rong bhrợ têng đoọng đhị học tập đoọng ha học sinh mẫu giáo, pa zưm bhrợ đhị ặt đoọng ha đhanuôr cóh zr’lụ bêl t’ngay boo đhí, túh bhlong.“Nâu kêi bhrợ têng đong sinh hoạt cộng đồng căh cợ đong văn hoá âng zr’lụ đhanuôr ặt ma mông đoọng đươi dua bấc pr’đươi, ha dợ ếêh rau bhrợ têng đoọng đươi dua muy rau, bêl boo túh chô nắc choom ặt g’đéch. T’ngay c’xu nắc đoọng ặt  sinh hoạt, đươi dua cơnh lơơng. A hêê lêy pa zưm lâng k’bhúh trường học, zêng lâng cơ sở y tế nâu kêi cung bhrợ têng nhâm mâng. N’jứah tệêm ngăn đoọng bh’rợ đươi dua bha lầng. Lấh mơ nắc bêl kiêng đươi dua pr’hân nắc cung choom đươi dua đoọng g’đéch boo đhí túh bhlong”./.

Quảng Nam: Hiệu quả của nhà tránh, trú bão

                         Phương Cúc

Tỉnh Quảng Nam luôn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thiên tai, bão lũ. Người dân nơi đây phải tìm cách sống chung với bão lũ. Trong mùa mưa bão, nhà tránh, trú bão đã và đang giúp người dân chủ động phòng, tránh thiên tai.

Căn nhà của ông Nguyễn Minh ở xã Đại Tân, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam nằm bên cạnh kênh nước lớn, mỗi mùa bão lũ, nước ngập đến tận nóc nhà. Vì thế, cứ mỗi lần nghe tin mưa, lũ gia đình ông lại tất bật thu dọn đồ đạc sang trú nhà hàng xóm. Ông Minh cho biết, năm nay xã Đại Tân mới xây một ngôi nhà tránh trú bão, lũ. Ông Minh cũng yên tâm hơn nhiều. Ngôi nhà này ở thôn Phú Phong gồm 2 tầng được xây dựng kiên cố: tầng dưới có thể làm nơi sinh hoạt, hội họp, vui chơi của người dân lúc bình thường, tầng trên dùng để tránh lũ. “Từ xưa đến giờ, ở đây khi có lụt thì nước ngập tới nửa nhà khoảng trên 1 mét, hoặc 1,5 mét. Nếu lụt lớn quá thì người ta tập trung tới nhà tránh bão. Đây là nơi trú ẩn, an toàn cho người dân ở đây. Nói chung có một căn nhà tránh bão ở đây, dân vùng tôi bị lụt cũng an tâm, khỏi lo mùa lũ năm nay sắp tới và các mùa lũ tiếp theo”.

Sống ở vùng rốn lũ, người dân huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam lo sợ nguy hiểm khi mưa lũ tràn về. Cơn bão số 12 vào cuối năm ngoái đã làm 24 nghìn ngôi nhà ở đây chìm ngập trong nước. Ông Trần Văn Mai, Chủ tịch UBND huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam cho biết, thời gian qua, huyện đã hướng dẫn các xã, thị trấn rà soát các hộ đủ điều kiện được hỗ trợ xây dựng nhà ở phòng tránh bão, lũ. Bên cạnh đó, UBND huyện vận động các nguồn lực xã hội hỗ trợ thêm giúp dân xây nhà tránh, trú bão: “Các nhà của dân vùng tránh lũ thì trước đây đã được Nhà nước hỗ trợ bằng ngân sách đầu tư xây dựng. Qua các đợt lũ cho thấy, nhà tránh lũ đối vũng thấp lụt rất hiệu quả, điều kiện dân cư kinh tế khó khăn khi có lũ lớn, bà con nông dân tập trung ở những nhà chống lũ như thế này, cho thấy hiệu quả rất lớn. Việc mất người, chết trong lũ cũng hạn chế một cách tối đa trong những năm gần đây”.

Bão lũ thường xuyên xảy ra trên địa bàn tỉnh Quảng Nam gây thiệt hại nặng nề cho người dân ven sông Thu Bồn, Vu Gia. Trong đó thiệt hại về nhà ở là rất lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng đời sống của người dân ở vùng nông thôn, đặc biệt là các hộ nghèo. Đến nay, tỉnh Quảng Nam đã hỗ trợ xây dựng khoảng 225 nhà tránh, trú bão cho người dân vùng lũ. Ông Vũ Hồng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Nhân dân tỉnh Quảng Nam cho biết, tỉnh đang xây dựng các nhà tránh, trú bão theo kiểu nhà đa năng; ví dụ như công trình được đầu tư xây dựng để làm nơi học tập cho học sinh mẫu giáo, kết hợp làm nơi ở tạm cho bà con trong khu vực trong những ngày có lũ, lụt: “Bây giờ xây dựng nhà sinh hoạt công đồng hoặc nhà văn hóa của khu dân cư để vừa sử dụng đa dụng chứ không chỉ làm một việc, khi bão lũ vẫn có thể tránh, trú được. Còn bình thường không có bão lũ mình vẫn có thể sinh hoạt. Mình lồng ghép ngay cả cụm trường học, kể cả những cơ sở y tế bây giờ cũng phải xây dựng kiên cố. Vừa đảm bảo cho công năng sử dụng chính. Ngoài ra, khi cần thiết thì vẫn tận dụng sử dụng cho tránh trú bão”./.