T’mêê đâu, c’cir “Dinh trấn Thanh Chiêm”, đhị chr’val Điện Phương, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam bơơn Bộ Văn hó, Thể thao lâng Du lịch xay moon năc c’cir cấp k’tiếc k’ruung. Dinh trấn nâu bơơn lêy nắc kinh đô thứ bơr, nắc trung tâm chính trị-quân sự-kinh tế lâng văn hoá xứ đàng Trong, lấh Phú Xuân âng Chúa Nguyễn. Lấh 415 c’moo a  hay. Dinh trấn lang a hay nắc crêê râu ta lơi. 

      Dinh trấn Thành Chiêm dzợ vêy đh’nớc lalay nắc Dinh trấn Quảng Nam, Dinh Chiêm, Dinh Chàm… bơơn chúa Tiên Nguyễn Hoàng đoọng bhrợ pa dưr mọot c’moo 1602 lâng zao đoọng apêê Hoàng tử zư lêy. Dinh trấn Thanh Chiêm tợơp đoọng bhrợ pa dưr liêm choom âng Xứ Đàng Trong; bơơn lêy nắc kinh đô thứ bơr, nắc trung tâm chính trị-quân sự-kinh tế lâng văn hoá lấh mơ Phú Xuân âng Chúa Nguyễn. Dinh trấn nâu bơơn bấc đong khoa học moon ghít nắc đhị tợơp đoọng apêê đong truyền giáo đắh Tây tước  pa chắp cha mệêt lêy, pa tộ bhrợ cơnh t’mêê lâng dưr váih chữ Quốc ngữ đấh bhlầng đhị k’tiếc k’ruung hêê. Lấh 415 c’moo hay, Dinh trấn lang a hay crêê g’lấp cóh dứp k’tiếc nắc dzợ c’léh cơnh: Chùa Long Hưng, Đình vel Thanh Chiêm… T’coóh Nguyễn Trọng Trí, Trưởng cr’noon Thanh Chiêm, chr’val Điện Phương, thị xã Điện Bàn tự hào bhlầng bêl xay moon đắh Dinh trấn Thanh Chiêm:“A zi nắc đhanuôr cóh vel yêm loom bhlầng bơơn Nhà nước xay moon Dinh trấn Thành Chiêm nắc c’cir cấp k’tiếc k’ruung. Xợơng moon nắc bhrợ c’léh pa liêm pa crêê muy đắh Dinh trấn, nắc đoo râu tự hào bhlầng.”

       T’mêê đâu, Sở Văn hoá, Thể thao lâng Du lịch tỉnh Quảng Nam pazưm lâng UBND thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam ơy quy hoạch muy đhị cóh zr’lụ bơơn ta moon nắc Dinh trấn lang a hay mơ 12.000m2 đoọng zư lêy lâng pa dưr chr’nắp âng C’cir Dinh trấn Thanh Chiêm. Moon đớc, đhị đâu nắc pa cắh không gian zr’lụ Hành Cung Dinh trấn a hay, zr’lụ pa cắh pr’đươi, tư liệu, bia xrắ đớc Dinh trấn Thanh Chiêm lâng biểu tượng Quốc ngữ chroi k’rong moon ghít chr’năp Dinh trấn Thanh Chiêm cóh c’lâng pa dưr xứ Đàng Trong. Lấh mơ, cóh zr’lụ Thanh Chiêm dzợ 10 c’năl Dinh trấn lang a hay ơy bơơn ga ving đớc toạ độ ting bản đồ đoọng zư lêy, pa liêm pa crêê. T’coóh Hồ Xuân Tịnh, Phó Gíam đốc Sở Văn hoá, Thể thao lâng Du lịch tỉnh Quảng Nam đoọng năl:“Lâng muy c’cir ta lơi tợơ đanh, bhiệc zư lêy k’đháp pa bhlầng, tu cóh mặt k’tiếc cắh râu rị dzợ. Kiêng bhrợ pa dưr nắc lêy tợơ pr’đợơ ơy vêy. Lalăm nắc bhrợ pa dưr bia xrắ đớc Dinh trấn Thanh Chiêm, đong pa cắh Dinh trấn lâng chữ Quốc ngữ. Bh’rợ  thứ 2 nắc  azi cung pa chắp tước lêy bhrợ têng đài déh hơnh chữ Quốc ngữ, cóh đếêc vêy zêng apêê giáo sỹ đắh Tây, lâng ma núyh Việt Nam ơy chroi k’rong c’rơ đắh bhiệc dưr váih lâng ha dưr chữ Quốc ngữ tước t’ngay đâu.”

      T’coóh Nguyễn Xuân Hà, Phó Chủ tịch UBND thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, UBND thị xã Điện Bàn lâng Sở Văn hoá, Thể thao lâng Du lịch tỉnh Quảng Nam pazưm bhrợ padưr c’cir Dinh trấn Thanh Chiêm dưr váih nắc đhị đhêy dzung t’mêê âng t’mooi:“Nâu kêi, apêê c’cir mơ dzợ âng Dinh trấn Thanh Chiêm nắc râu ta lơi, nắc dzợ bơr pêê c’léh dzợ bơơn lêy. Thị xã Điện Bàn cung ơy ga ving đoọng zư lêy. Lâng zr’lụ k’rong pa dưr cớ nắc cr’nọo bh’rợ âng Dinh trấn lang a hay, nắc pa dưr bơr pmêê c’cir mơ dzợ đoọng bhrợ pa dưr zr’lụ nâu váih đhị ặt đhêy đoọng ha t’mooi tước l’lêy, đoọng apêê năl ghít đhr’năng dưr váih lâng ha dưr âng Dinh trấn Thanh Chiêm”./.

Quảng Nam

Phục dựng mô hình Dinh trấn Thanh Chiêm xưa

PV Đình Thiệu-Hoài Nam-VOV miền Trung

     Mới đây, di tích “Dinh trấn Thanh Chiêm” ở xã Điện Phương, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận di tích cấp quốc gia. Dinh trấn này  được xem là kinh đô thứ hai, là trung tâm chính trị - quân sự - kinh tế  và văn hóa xứ đàng Trong, sau Phú Xuân của Chúa Nguyễn. Hơn 415 năm đi qua, Dinh trấn vang bóng một thời này trở thành phế tích. Tỉnh Quảng Nam đang triển khai kế hoạch phục dựng mô hình của Dinh trấn Thanh Chiêm, trở thành một điểm tham quan du lịch.

      Dinh trấn Thanh Chiêm còn có tên gọi khác là Dinh trấn Quảng Nam, Dinh Chiêm, Dinh Chàm... được chúa Tiên Nguyễn Hoàng cho dựng vào năm 1602 và giao cho các Hoàng tử trấn giữ. Dinh trấn Thanh Chiêm mở đầu cho sự phát triển thịnh vượng của Xứ Đàng Trong; được xem là kinh đô thứ hai, là trung tâm chính trị - quân sự - kinh tế  và văn hóa sau Phú Xuân của Chúa Nguyễn. Dinh trấn này được nhiều nhà khoa học khẳng định là cái nôi để các nhà truyền giáo phương Tây đến nghiên cứu, sáng tạo và hình thành chữ Quốc ngữ sớm nhất ở nước ta. Hơn 415 năm đi qua, Dinh trấn vang bóng một thời nay bị vùi sâu dưới lòng đất chỉ còn sót lại một số dấu tích như: Chùa Long Hưng, Đình làng Thanh Chiêm... Ông Nguyễn Trọng Trí, Trưởng làng Thanh Chiêm, xã Điện Phương, thị xã Điện Bàn tự hào khi nói về Dinh trấn Thanh Chiêm: “Chúng tôi là người dân trong làng rất hãnh diện và sung sướng được Nhà nước công nhận Dinh trấn Thanh Chiêm làm di tích cấp quốc gia. Nghe nói sẽ làm biểu tượng tôn tạo một phần nào của Dinh trấn, đó là điều rất tự hào và hãnh diện.”

     Vừa qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam phối hợp với UBND thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam đã quy hoạch một không gian trong khu vực được ghi nhận là Dinh trấn xưa khoảng 12.000 m2 để bảo tồn và phát huy giá trị của Di tích Dinh trấn Thanh Chiêm. Dự kiến, tại đây sẽ tái hiện không gian khu vực Hành Cung Dinh trấn xưa, khu trưng bày hiện vật, tư liệu, bia ghi dấu Dinh trấn Thanh Chiêm và biểu tượng chữ Quốc ngữ góp phần khẳng định vị trí Dinh trấn Thanh Chiêm trong hành trình phát triển xứ Đàng Trong. Ngoài ra, trong khu vực Thanh Chiêm còn 10 dấu tích Dinh trấn xưa đã được đánh dấu khoanh vùng tọa độ theo bản đồ hiện trạng để đưa vào bảo vệ, trùng tu. Ông Hồ Xuân Tịnh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam cho biết: “Đối với một phế tích khảo cổ học, việc bảo tồn rất khó khăn, bởi vì trên mặt đất không còn gì cả. Muốn  phục dựng hay tái hiện thì phải dựa trên tư liệu đã có. Trước mắt sẽ dựng bia ghi dấu Dinh trấn Thanh Chiêm, nhà trưng bày Dinh trấn và chữ quốc ngữ. Công trình thứ 2 chúng tôi nghĩ cũng nên xây dựng, đó là tượng đài tôn vinh chữ Quốc ngữ, trong đó có cả những giáo sỹ phương Tây, kể cả người Việt Nam đã đóng góp công sức vào việc hình thành và phát triển chữ Quốc ngữ cho đến ngày nay.”

     Ông Nguyễn Xuân Hà, Phó Chủ tịch UBND thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam cho biết, UBND thị xã Điện Bàn và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam phối hợp xây dựng Di tích Dinh trấn Thanh Chiêm trở thành điểm dừng chân mới của du khách: “Hiện bây giờ, các di tích còn lại của Dinh trấn Thanh Chiếm là dạng phế tích, chỉ còn lại một vài điểm còn dấu vết. Thị xã Điện Bàn cũng đã khoanh vùng bảo vệ. Riêng khu tập trung sẽ phục dựng lại mô hình của Dinh trấn ngày xưa, sẽ phát huy một số di tích còn lại để biến nơi đây thành điểm dừng chân cho khách tham quan để khách có thể tìm hiểu quá trình hình thành và phát triển của Dinh trấn Thanh Chiêm”./.