Bha ar xrặ âng Vinh Thông- phóng viên Đài P’rá Việt Nam xay moon ooy xa nay n’nâu. Đhanuôr lâng pr’zớc đh’rứah đương xơợng.

           Cóh pazêng c’moo đăn đâu, tỉnh Quảng Nam ơy bhrợ têng bấc c’lâng xa nay, chính sách zúp zooi ta đang moon đhanuôr, doanh nghiệp chóh crâng. Đhăm crâng chóh t’mêê đhị vel đong n’nâu cóh cr’chăl c’moo 2011- 2015, zập c’moo váih bấc mơ 5.600 hecta; đhr’năng gâm ngút âng crâng dzoóc 0,57% cóh muy c’moo. Tước nâu cơy, pazêng vel đong ơy pazao đoọng ooy c’bhúh pr’loọng đong zư lêy lấh 300 r’bhâu hecta crâng pay lấh 70% đhăm crâng g’mrâng cóh prang tỉnh. Hân đhơ cơnh đêếc, đhị muy bơr zr’lụ cóh da ding k’coong, đợ zên chroót dịch vụ môi trường crâng m’bứi bhrợ ha bh’rợ zư lêy crâng cắh ơy chô đơơng rau liêm choom. T’coóh A Lăng Nhút ắt cóh cr’noon A Sơơ, chr’val Ma Coóih, chr’hoong Đông Giang xay moon, tơợ bêl vêy ta pazao đoọng crâng, đhanuôr Cơ Tu nắc xay bhrợ ta níh đha nâng lấh mơ ooy bh’rợ zư lêy crâng, hân đhơ cơnh đêếc zên chroót dịch vụ môi trường crâng nắc m’bứi lấh mơ ting cơnh xa nay. Ting cơnh A Lăng Nhút: Đợ zên chroót mơ 180 r’bhâu đồng âng Ban k’đhơợng crâng Bắc k’ruung Bung lâng 280 r’bhâu đồng âng Ban k’đhơợng lêy crâng phòng hộ A Vương nắc pa bhlâng m’bứi t’piing lâng xa nay xay moon:

             Tỉnh nắc đơớh hâb pa dưr đợ zên zúp zooi đoọng ha đhanuôr, đoọng nhâm mâng pr’ắt tr’mông ha đhanuôr. Pa dưr p’xoọng đợ zên zúp zooi cóh muy hecta đoọng crêê cơnh.

           5 c’moo ahay, đhăm chóh crâng âng chr’hoong Phước Sơn bơơn lấh 5.500 hecta, nắc muy c’moo chóh t’mêê mơ 1.100 hecta; pa dưr đợ gâm ngút âng crâng bơơn lấh 65%. Chr’hoong Phước Sơn ơy ch’mêết lêy zr’lụ chóh t’nơơm cao su lấh 2 r’bhâu hecta, k’nặ 4 r’bhâu hecta keo, pa dưr rau chr’nắp âng bh’rợ nông, lâm nghiệp mơ 12 tỉ đồng cóh muy c’moo. T’coóh Phạm Thế Quyền, Bí Thư huyện uỷ Phước Sơn xay moon: vel đong xoọc vêy lấh 70 r’bhâu hecta crâng g’mrâng, hân đhơ cơnh đêếc tu zr’nắh k’đháp ooy zên, tước nâu cơy vel đong ơy pazao đoọng ha đhanuôr zư lêy k’nặ 50 r’bhâu hecta đoọng zư lêy ting cơnh Nghị quyết 30a lâng Nghị định 99 âng Chính phủ:

             Cóh bh’rợ pazao đoọng zư lêy crâng ting cơnh Nghị định 75, azi lêy đợ zên chroót pa chô pa bhlâng m’bứi. Bhrợ têng ting cơnh Nghị định 99, lâng Phước Sơn, cóh zr’lụ Thuỷ điện Đắc Mi 4 nắc chroót mơ 162 r’bhâu đồng muy hecta muy c’moo cơnh đêếc nắc pa bhlâng m’bứi. Ta đang moon tinh đớc đoọng zên cơnh Nghị quyết 75, mơ 400 r’bhâu đồng cóh muy hecta. Pa dưr đợ zên đoọng pazao lứch crâng g’mrâng ha mơ dợ.

              Đhị apêê chr’hoong da ding k’coong tỉnh Quảng Nam, cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay, bh’rợ pa bhrợ, col n’loong crâng bhrợ pr’đươi lâng n’loong cơnh lơơng, đh’rứah lâng bh’rợ ta bơơn pazêng rau z’nươu cóh crâng, bh’rợ chóh bhrợ t’nơơm cao su cóh pazêng c’moo ahay nắc chô đơơng rau liêm choom, chrooi đoọng ooy bh’rợ bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng lâng pa dưr dal thu nhập đoọng ha k’r’bhâu pr’loọng đong đhanuôr. Bh’rợ pazao zư lêy crâng, pazao đoọng k’tiếc chóh crâng vêy ta bhrợ têng bhứah; chính sách chroót zên dịch vụ môi trường crâng ( đợ zên pay pa chô cóh zập c’moo mơ 50 tỷ đồng) ơy chrooi đoọng pa dưr thu nhập ha đhanuôr, bhrợ pa dưr dal rau liêm choom cóh bh’rợ zư lêy lâng pa dưr crâng. Xoọc đâu nắc ơy vêy muy bơr doanh nghiệp nhăn vặ môi trường crâng đoọng chóh sâm Ngọc Linh lâng muy bơr z’nươu n’lơơng đhị Nam Trà My lâng đhăm chóh lấh 1.100 hecta.

             Đh’rứah lâng bh’nơơn bh’rợ ng’xay moon n’tếh, muy bơr rau xa nay cắh ơy liêm choom cơnh: bh’rợ quy hoạch 3 rau crâng cắh nhâm mâng, rau liêm choom, rau bấc ơl âng sinh học crâng nắc dợ bil bal, muy bơr zr’lụ crêê ta k’xịa pay cắh cậ pay đươi pa bhlâng bấc; pazêng rau n’loong chr’nắp ting t’ngay dưr bil; rau liêm choom, rau chr’nắp cắh dợ bấc, bh’rợ bhrợ têng pr’đươi tơợ n’loong cắh lấh liêm choom, cắh vêy đong máy bhrợ teng; đợ zên đoọng ha bh’rợ zư lêy crâng pa bhlâng m’bứi; bh’rợ chóh bhrợ pazêng rau z’nươu cóh crâng nắc cắh ơy ta bhrợ têng đhậu bhứah, bh’rợ zư lêy dợ bấc rau zr’nắh k’đháp, muy bơr rau z’nươu chr’nắp vêy cơnh dưr bil, cắh vêy apêê đơn vị zư lêy; bấc bhlâng nắc đươi ooy bh’rợ tr’nêng âng đhanuôr cóh vel đong, đươi dua khoa học ooy bh’rợ pa bhrợ dợ k’zíh; bh’rợ b’băn cắh ơy dưr váih k’rơ. T’coóh Đỗ Tài, Bí Thư huyện uỷ Đông Giang ta đang moon:

              Bh’rợ zúp zooi zên đoọng ha đhanuôr zư lêy crâng, tỉnh Quảng Nam nắc choom bhrợ. Nghị định 75 ơy xay moon gít đợ zên cher đoọng nắc 400 r’bhâu đồng cóh muy hecta, nắc ahêê choom pa dưr rước 1 ức đồng. Ha dang bhrợ têng choom bh’rợ n’nâu, nắc ahêê choom xay bhrợ cr’noọ bh’rợ pa xiêr đharứt đoọng ha đhanuôr. Đhanuôr da ding k’coong vêy ta cher đoọng zên zư lêy crâng, đhanuôr nắc choom pay đươi pr’đươi chr’nắp cóh crâng lâng chóh z’nươu cóh crâng, cơnh bh’rợ âng Nam Trà My lâng Tây Giang.

            Lấh ooy bh’rợ pa dưr dal đợ zên chroót dịch vụ môi trường crâng; bhrợ têng apêê chính sách zúp zooi âng Nhà nước đoọng đhanuôr yêm têêm zư lêy crâng, cóh cr’chăl ha y tỉnh Quảng Nam t’bhlâng p’too moon Sở Tài Nguyên lâng Môi trường đh’rứah lâng Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon bhrợ têng bh’rợ pazao đoọng crâng, đoọng vặ crâng lâng pazao đoọng k’tiếc crâng, đoọng bha ar xay moon quyền đươi k’tiếc ha c’bhúh, pr’loọng đong, cha nắc manuýh. Pa bhlâng, t’đui đoọng k’tiếc ha c’bhúh, pr’loọng đong, cha nắc manuýh vêy đợ đhăm k’tiếc crâng đăn ooy zr’lụ đhanuôr ắt mông, vêy đhr’năng bhrợ têng bh’rợ b’băn cóh crâng âng bhươl cr’noon./.

Quảng Nam:

NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ RỪNG

                                                                                                           VINH THÔNG

       Tỉnh Quảng Nam đang điều chỉnh quy hoạch và phát triển rừng đến năm 2020 theo hướng tăng diện tích rừng đặc dụng và rừng sản xuất, giảm diện tích rừng phòng hộ ít xung yếu. Quảng Nam đang triển khai nhiều giải pháp để nâng cao hiệu quả kinh tế rừng trong thời gian tới. 

         Những năm gần đây, tỉnh Quảng Nam đã triển khai nhiều chủ trương, chính sách hỗ trợ, khuyến khích người dân, doang nghiệp trồng rừng. Diện tích rừng trồng mới ở địa phương này giai đoạn 2011-2015, mỗi năm tăng bình quân 5.600 ha; độ che phủ rừng tăng bình quân 0,57%/năm. Đến nay, các địa phương đã giao khoán đến từng nhóm hộ gia đình chăm sóc, bảo vệ hơn 300.000 ha rừng- chiếm hơn 70% diện tích rừng tự nhiên cả tỉnh. Tuy nhiên, tại một số nơi ở miền núi, mức chi trả dịch vụ môi trường rừng thấp khiến cho công tác quản lý bảo vệ rừng chưa thực sự mang lại hiệu quả. Ông A Lăng Nhút ở  thôn A Sờ, xã A Vương, huyện Đông Giang cho rằng, từ khi được giao khoán, đồng bào Cơ Tu đã ý thức hơn với công tác quản lý bảo vệ rừng, tuy nhiên mức phí chi trả dịch vụ môi trường rừng họ nhận được lại thấp hơn so với quy định.

             Định mức chi trả 180 nghìn đồng của Ban Quản lý rừng Bắc Sông Bung và 280 nghìn của Ban quản lý rùng phòng hộ A Vương là quá thấp so với quy định. 

                 5 năm qua, diện tích trồng rừng của huyện Phước Sơn đạt trên 5.500 ha, tức là bình quân mỗi năm trồng mới 1.100 ha; nâng độ che phủ rừng đạt hơn 65%. Huyện Phước Sơn đã rà soát quy hoạch vùng trồng cây cao su trên 2.000 ha, gần 4.000 ha keo, tăng giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp bình quân 12 tỉ đồng/năm. Ông Phạm thế Quyền, Bí Thư huyện ủy Phước Sơn cho biết: địa phương hiện có hơn 70 ngàn hecta rừng tự nhiên, tuy nhiên do khó khăn về kinh phí, đến nay địa phương mới giao khoán cho người dân gần 50.000 ha để quản lý bảo vệ rừng theo Nghị quyết 30a và Nghị định 99 của Chính phủ:

            Trong việc giao khoán bảo vệ rừng theo Nghị định 75, chúng tôi thấy mức thực hiện quá thấp. Thực hiện theo Nghị định 99, đối với Phước Sơn, ở khu vực lưu vực Thủy điện Đắc Mi 4 thì mức chỉ trả 162 ngàn đồng mỗi hecta một năm thì quá thấp. Đề nghị tỉnh bố trí nguồn kinh phí như Nghị quyết 75, tức là 400 ngàn đồng/ha. Tăng nguồn kinh phí để giao hết diện tích rừng tự nhiên hiện có. 

              Tại các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam, trong thời gian qua, hoạt động sản xuất, khai thác gỗ rừng trồng làm nguyên liệu và lâm sản ngoài gỗ, cùng với khai thác thế mạnh ở một số cây dược liệu, việc phát triển cây cao su những năm qua đã đem lại hiệu quả tốt, góp phần giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho hàng ngàn hộ dân. Công tác giao khoán quản lý, bảo vệ rừng, giao đất trồng rừng sản xuất triển khai rộng khắp; chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (nguồn thu trung bình/năm khoảng 50 tỷ đồng) đã góp phần tăng thu nhập cho người dân, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động bảo vệ và phát triển rừng. Hiện nay đã có một số doanh nghiệp đăng ký thuê môi trường rừng để trồng sâm Ngọc Linh và một số cây dược liệu tại Nam Trà My với diện tích trồng trên 1.100 ha.

               Bên cạnh những kết quả đạt được nêu trên, một số vấn đề tồn tại như: công tác quy hoạch 3 loại rừng chưa ổn định, chất lượng, tính đa dạng sinh học rừng tự nhiên tiếp tục suy giảm, một số bị lấn chiếm, xâm hại hoặc khai thác thiếu bền vững; các loại lâm sản ngoài gỗ suy giảm; chất lượng, giá trị rừng trồng thấp; chế biến lâm sản chủ yếu ở khâu sơ chế thô, thiếu nhà máy chế biến; mức phí khoán cho quản lý, bảo vệ rừng thấp; việc phát triển các loại dược liệu cũng chỉ mới ở giai đoạn đầu triển khai, công tác bảo tồn còn nhiều khó khăn, một số loại dược liệu quý có nguy cơ cạn kiệt, thiếu các đơn vị quản lý, bảo tồn; sản xuất chủ yếu dựa vào tập quán bản địa, ứng dụng khoa học vào sản xuất còn chậm; chăn nuôi chưa phát triển.Ông Đỗ tài, Bí Thư huyện Đông Giang kiến nghị:

            Việc hỗ trợ nguồn vốn cho dân giữ rừng tự nhiên, tỉnh Quảng Nam có thể làm được. Nghị định 75 đã quy định mức hỗ trợ là 400 ngàn đồng/ha, chúng ta có thể nâng mức hỗ trợ lên 1 triệu đồng. Nếu làm được việc nyà, chúng ta sẽ giải quyết luôn mục tiêu giảm nghèo cho người dân. Người dân miền núi được hỗ trợ trả tiền giữ rừng, bà con có thể khai thác lâm sản và trồng dược liệu dưới tán rừng như cách làm của nam Trà My và Tây Giang.

              Ngoài việc nâng cao mức chi trả dịch vụ môi trường rừng; thực hiện các chính sách hỗ trợ của Nhà nước để người dân an tâm giữ rừng, trong thời gian tới tỉnh Quảng Nam sẽ tiếp tục chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn thực hiện giao rừng, cho thuê rừng và giao đất lâm nghiệp, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân. Đặc biệt, ưu tiên giao đất cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân các diện tích đất lâm nghiệp gần khu dân cư, có điều kiện phát triển trang trại lâm nghiệp cộng đồng…./.