Lấh muy c’moo đâu, pazêng g’lúh xay moon “ moon cắh lâng tr’bơơn tr’pay đhị dzợ p’niên lâng tr’pay lâng ngai cóh mr’đoo k’bhúh xoọng” bơơn phòng Tư pháp lâng phòng Dân tộc chr’hoong Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi ta luôn bhrợ têng. Tợơ đâu, cán bộ cơ sở lâng đhanuôr vel đong năl ghít lấh mơ apêê quy định âng pháp luật đắh tr’bơơn tr’pay díc điêl, pa bhlầng nắc pazêng râu cắh liêm âng đhr’năng tr’bơơn tr’pay đhị dzợ p’niên lâng tr’pay lâng ngai cóh mr’đoo k’bhúh xoọng. Bh’rợ xay moon bơơn ta bhrợ têng đhị pazêng 9 chr’val cóh vel đong k’coong ch’ngai ting cơnh Đề án “Pa xiêr đhr’năng tr’bơơn tr’pay đhị dzợ p’niên lâng tr’pay lâng ngai cóh mr’đoo k’bhúh xoọng cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh tỉnh Quảng Ngãi, cr’chăl c’moo 2015-2020”.

        Cr’chăl a hay, cóh đợ apêê díc điêl tr’pay tợơ dzợ p’niên k’tứi đhị chr’hoong Sơn Tây zêng ắt cóh rúh học sinh tu cơnh đếêc nắc bhiệc bhrợ têng zập g’lúh xay moon đhị trường học bơơn vel đong pa ghít. Cóh zập giờ đấc ooy lớp, đắh apêê bh’rợ ngoại khoá… apêê thầy cô giáo pazưm xay moon đắh c’rơ n’niên ca coon, Luật tr’bơơn tr’pay díc điêl đoọng ha học sinh năl. A đhi Nguyễn Thị Trang Nhung, học sinh lớp 11 Trường THPT Đinh Tiên Hoàng xay moon: “A cu pa chắp nắc oó bơơn k’díc đấh, tu k’rang lêy c’la đay cắh mặ ơy. Ha dang bơơn k’díc đấh nắc vêy coon k’tứi k’tọong, a đay cung cắh liêm.”

         T’coóh Nguyễn Duy Lam, Phó Giám đốc Trung tâm Dân số kế hoạch hoá pr’loọng đong chr’hoong Sơn Tây đoọng năl: pazêng, apêê cặp díc điêl bhrợ cha tệêm ngăn, pr’ắt tr’mông lalấh k’đháp zr’nắh… Đươi vêy t’bhlầng c’rơ xay moon ting cơnh Đề án “Pa xiêr đhr’năng tr’bơơn tr’pay đhị dzợ p’niên lâng tr’pay lâng ngai cóh mr’đoo k’bhúh xoọng cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh tỉnh Quảng Ngãi, cr’chăl c’moo 2015-2020” nắc c’năl âng đhanuôr, pa bhlầng nắc học sinh đắh tr’bơơn tr’pay đhị dzợ p’niên lâng tr’pay lâng ngai cóh mr’đoo k’bhúh xoọng  đhị chr’hoong Sơn Tây nắc ơy vêy râu dưr liêm choom.

        C’moo 2016, prang chr’hoong vêy 56 cha nắc bơơn pay k’díc k’điêl đhị dzợ k’tứi, xiêr lấh mơ apêê c’moo lalăm đếêc. “Ma nuýh bha lầng âng zi t’hước tước nắc học sinh tu đhị rúh c’moo tợơ 13 tước 19 nắc ta luôn dưr váih đhr’năng tr’pay đhị dzợ p’niên bấc bhlầng. C’năl đắh c’rơ tr’mông âng apêê a đhi nắc cung cắh ơy tước ooy nắc a zi pazưm lâng apêê đơn vị crêê tước đoọng ra văng ha pêê a đhi zập c’năl đắh c’rơ tr’mông n’niên ca coon đoọng pa xiêr đhr’năng tr’pay đấh.”

         Tợơ c’moo 2011 tước nâu kêi, tỉnh Quảng Ngãi vêy lấh 1.000 cha nắc tr’pay đhị dzợ p’niên. Dưr váih đhr’năng nâu nắc tu cắh liêm âng j’niêng ắt mamông; pazêng j’niêng cắh liêm cơnh đoọng ca coon tợơ cắh ơy n’niên dzợ ắt váih; râu cắh lấh k’rang tước âng apêê ca conh ca căn. Lấh mơ, c’năl âng đhanuôr dzợ ếp đắh đhr’năng tr’bơơn tr’pay âng bấc ngai đhanuôr acoon cóh, pa bhlầng nắc đoọng ca coon bơơn pa ay k’díc k’điêl đấh đoong conh căn oó dzợ băn… cung bhrợ đhr’năng tr’pay tr’pay k’díc k’điêl đấh dưr váih bấc đhị apêê k’coong cha ngai.Pa căn Đinh Thị Thu Thuỷ, Phó trưởng phòng xay moon, Ba dân tộc tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl: bhiệc xay bhrợ Đề án “Pa xiêr đhr’năng tr’bơơn tr’pay đhị dzợ p’niên lâng tr’pay lâng ngai cóh mr’đoo k’bhúh xoọng cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh tỉnh Quảng Ngãi, cr’chăl c’moo 2015-2020” xoọc bơơn apêê vel đong xay bhrợ liêm lâng bấc c’lâng bh’rợ liêm choom, liêm ta níh lâng đhr’năng lalua âng zập cha nắc. “Cóh dứp cơ sở cung ơynăl ghít pazêng xa nay xay moon đắh Đề án nâu. Can bộ công chức cung ơy chếêc năl bh’rợ âng đề án. Chr’nắp bhlầng nắc đhị zập g’lúh tập huấn cán bộ, giáo viên âng apêê trường…”

        Ting cơnh Hồ Văn Thế, Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Quảng Ngãi, râu cắh liêm âng đhr’năng tr’bơơn tr’pay đhị dzợ p’niên lâng tr’pay lâng ngai cóh mr’đoo k’bhúh xoọng cắh muy bhrợ căh liêm tước c’rơ tr’mông âng p’niên nắc dzợ ta bil quyền lợi âng p’niên, bhrợ cắh liêm tước ha dưr âng cộng đồng… C’moo 2017, tỉnh Quảng Ngãi xay bhrợ bấc c’lâng bh’rợ, cóh đếêc pa ghít bh’rợ xay moon lâng t’bhlầng bhiệc k’đhợơng lêy lâng tọom rợơng nhâm apêê đhr’năng tr’bơơn tr’pay đhị dzợ p’niên lâng tr’pay lâng ngai cóh mr’đoo k’bhúh xoọng đoọng pa xiêr đhr’năng nâu cóh vel đong. T’coóh Hồ Văn Thế đoọng năl: “Ban Dân tộc tỉnh nắc bhrợ ta bhứah cớ bhiệc xay moon lấh mơ apêê zr’lụ đhanuôr ắt. Cóh zập ngai bhrợ lết zêng tọom bhrợ, xay moon, pa too pa choom. Cóh đếêc, pa ghít xay moon đoọng đhanuôr năl ghít xa nay. Xay moon tước zập lang acoon cha châu, đha đhâm c’mor năl ghít… Cơnh đếêc nắc bhiệc xay moon, t’pấh vêy bh’nơơn lấh lâng pa xiêr ếp bhlầng đhr’năng tr’bơơn tr’pay đấh lâng pay ngai vêy mr’đoo k’bhúh xoọng.”

        Đọong bhrợ têng vêy bh’rợ Đề án “Pa xiêr đhr’năng tr’bơơn tr’pay đhị dzợ p’niên lâng tr’pay lâng ngai cóh mr’đoo k’bhúh xoọng cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh tỉnh Quảng Ngãi, cr’chăl c’moo 2015-2020”, tỉnh Quảng Ngãi pa ghít pa dưr lấh mơ dzợ c’rợ cán bộ cơ sở, đoàn hội, chr’nắp bhlầng nắc ma nuýh vêy uy tín cóh đhanuôr acoon cóh. Bhrợ têng liêm zập c’lâng  bh’rợ nâu. Quảng Ngãi pa zay pa xiêr đợ apêê tr’bơơn tr’pay đhị dzợ p’niên lâng tr’pay lâng ngai cóh mr’đoo k’bhúh xoọng tợơ 3 tước 5% t’ping lâng c’moo 2016, doó đớc dưr váih đhr’năng tr’bơơn tr’pay lâng ngai cóh mr’đoo k’bhúh xoọng cóh vel đong./.

QUẢNG NGÃI NỖ LỰC GIẢM THIỂU

TÌNH TRẠNG TẢO HÔN VÀ HÔN NHÂN CẬN HUYẾT THỐNG

PV Vinh Thông

      Tại tỉnh Quảng Ngãi, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vẫn còn tồn tại ở nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao. Để ngăn chặn tình trạng này, tỉnh Quảng Ngãi đang triển khai thực hiện đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh giai đoạn 2015-2020”.

      Hơn một năm nay, những buổi tuyên truyền “nói không với tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống” được phòng Tư pháp và phòng Dân tộc huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi thường xuyên tổ chức. Qua đây, cán bộ cơ sở và người dân địa phương nhận thức rõ hơn các quy định của pháp luật về hôn nhân, gia đình, nhất là những tác hại của nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Công tác tuyên truyền được triển khai ở hầu hết 9 xã trên địa bàn huyện theo Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Ngãi, giai đoạn 2015-2020”.

      Thời gian qua, trong số các cặp vợ chồng tảo hôn ở huyện Sơn Tây đều rơi vào lứa tuổi học sinh nên việc tổ chức các buổi tuyên truyền ở trường học được địa phương chú trọng. Trong các giờ lên lớp, thông qua các hoạt động ngoại khóa… các thầy cô giáo lồng ghép tuyên truyền về sức khỏe sinh sản, Luật hôn nhân gia đình cho học sinh. Em Nguyễn Thị Trang Nhung, học sinh lớp 11 Trường THPT Đinh Tiên Hoàng chia sẻ. “Em nghĩ là mình không nên kết hôn sớm bởi vì mình chưa có lo cho bản thân được. Nếu mà kết hôn sớm rồi có thai thì con còi cọc, bản thân mình cũng ảnh hưởng.”

      Ông Nguyễn Duy Lam, Phó Giám đốc Trung tâm Dân số Kế hoạch hóa Gia đình huyện Sơn Tây cho hay: Hầu hết, các cặp vợ chồng kết hôn sớm ở địa phương đều nghỉ học sớm, không có việc làm ổn định, cuộc sống hết sức khó khăn… Nhờ đẩy mạnh công tác tuyên truyền theo Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Ngãi, giai đoạn 2015-2020” mà nhận thức của người dân, đặc biệt là học sinh về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống tại huyện Sơn Tây đã có những bước chuyển biến tích cực. Năm 2016, cả huyện có 56 trường hợp tảo hôn, giảm so với các năm trước. “Đối tượng chính mà chúng tôi hướng đến là học sinh vì ở lứa tuổi từ 13 đến 19 thì thường xảy ra tình trạng tảo hôn là nhiều nhất. Kiến thức về sức khỏe sinh sản của các em thì cũng chưa đến nơi đến chốn từ đó mà chúng tôi phối hợp với các đơn vị liên quan để trang bị cho các em các kiến thức về sức khỏe sinh sản để giảm tình trạng kết hôn sớm.”

      Từ năm 2011 đến nay, tỉnh Quảng Ngãi có hơn 1.000 trường hợp tảo hôn. Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng tảo hôn là do ảnh hưởng của tập quán lạc hậu; những hủ tục như hứa hôn vẫn còn tồn tại; sự thiếu quan tâm, buông lỏng quản lý, giáo dục con em của các bậc phụ huynh. Ngoài ra, trình độ dân trí và nhận thức pháp luật về hôn nhân và gia đình của một bộ phận người dân ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế, nhất là tư tưởng cho con lập gia đình sớm để có thêm lao động tránh gánh nặng cho cha mẹ…cũng khiến nạn tảo hôn còn tồn tại dai dẳng ở các địa phương vùng cao. Bà Đinh Thị Thu Thủy Bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó trưởng phòng Tuyên truyền, Ban Dân tộc tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, việc triển khai Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Ngãi, giai đoạn 2015-2020” đang được các địa phương triển khai thực hiện bằng nhiều mô hình sát với thực tế và phù hợp với từng đối tượng. “Dưới cơ sở cũng đã nắm bắt và hiểu được những vấn đề phổ biến về Đề án này. Cán bộ công chức cũng đã hiểu được mục tiêu của đề án. Đặc biệt là qua các buổi tập huấn cán bộ, giáo viên của các trường…”

       Theo ông Hồ Văn Thế, Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Quảng Ngãi, hậu quả của nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống không chỉ gây hại cho sức khỏe, sự trưởng thành của trẻ em mà còn tước đoạt nhiều quyền lợi của trẻ, ảnh hưởng đến sự tồn vong và phát triển của cộng đồng…Năm 2017, tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục triển khai nhiều biện pháp, trong đó chú trọng công tác tuyên truyền và tăng cường việc quản lý, ngăn chặn và xử lý nghiêm các trường hợp tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống để từng bước giảm thiểu nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn. Ông Hồ Văn Thế cho biết: “Ban Dân tộc tỉnh sẽ tiếp tục mở rộng tuyên truyền hơn đến các khu dân cư, thôn, xã. Trong trường hợp vi phạm phải xử lý, răn đe, ngăn ngừa. Trong đó, chú trọng tuyên truyền giải thích để nhân dân hiểu rõ vấn đề. Tuyên truyền đến lớp con cháu, thanh niên nhận thức rõ… Chắc chắn công tác vận động, tuyên truyền sẽ có hiệu quả và hạn chế thấp nhất nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.”

       Để thực hiện có hiệu quả Đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2015-2020”, tỉnh Quảng Ngãi chú trọng phát huy hơn nữa vai trò cán bộ cơ sở, đoàn hội, đặc biệt là người có uy tín trong cộng đồng. Thực hiện tốt các giải pháp này, Quảng Ngãi phấn đấu giảm tỷ lệ tảo hôn từ 3 đến 5% so với năm 2016, không để xảy ra trường hợp hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn./.