Đhị tỉnh Quảng Trị, bấc ơl dự án bhrợ têng đoọng ha đhanuôr, bhrợ têng ting cơnh “ta bấc dự án”, bhrợ bơr pêê cr’noọ bh’rợ nắc lơi ơy tợơ bấc c’moo đâu. Râu moon đhị đâu, vêy cr’noọ bh’rợ xoọc lêy vêy zên đoọng bhrợ têng xang nắc lêy bil bấc zên đoọng pa liêm apêê bh’rợ bhrợ têng tu cắh nhâm crêê. Râu pr’hân lâng t’bấc đhị k’rong bhrợ têng đhị Quảng Trị bhrợ ta uáh zên bạc, đhanuôr mốp loom.

       Dự án bhrợ têng poong An Mô z’lấh k’ruung Thạch Hãn pa tệêt thị trấn Ái Tử  lâng chr’val Triệu Long, chr’hoong Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, pazêng zên k’rong bhrợ têng 160 tỷ đồng. T’ngay bhrợ têng dự án x’rịa c’moo 2012, đong k’rọng bhrợ têng gr’họt moon đoọng đươi dua tợơ lấh 24 c’xêê bhrợ têng. K’nặ 5 c’moo đâu, dự án bhrợ bơr pêê cr’noọ bh’rợ cắh ơy xang nắc pa đhêy tu cắh zập zên bhrợ têng pa xang. Acoon c’lâng đắh Nam tợơ  poong An Mô t’mêê ta bhrợ têng m’pâng nắc dưr váih râu cắh liêm. Thầy giáo Trần Đức Sáng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học số 1 chr’val Triệu Long, chr’hoong Triệu Phong đoọng năl, tợơ lấh bêl bha nên c’lâng ta bhrợ dal, bhrợ ga đhếh c’riing trường.Nhà trường nắc tự pay zên đay đoọng pếch pa đhuônh k’tiếc moọt ooy trường, ha dợ apêê học sinh dzợ p’niên lưm k’đháp bhlầng. Ơy cơnh đếêc, c’lâng bhrợ têng cắh ơy xang ta đớc đanh, p’răng bhrung bhrăng, boo lụ laach, học sinh ta luôn h’bhuốh, nhự lứch xa nập, bha ar. Thầy giáo Trần Đức Sáng đoọng năl: “Trường nắc lơi zên bạc bhrợ acoon c’lâng oó lấh đhr’đấc, bhrợ 2 chu ơy, pleng boo nắc hư cớ. Hân noo boo c’lâng lụ laach, học sinh tợơ lớp 1 tước lớp 5 k’tứi bhlầng, ha dang đớc c’lâng cơnh đâu hớ nắc buôn bhrêy tắh ngân lấh mơ.”

        Lâng cr’noọ bh’rợ nâu, UBND tỉnh Quảng Trị t’mêê pa xoọng 2,7 tỷ đồng đoọng pa liêm c’lâng đơơng 2 n’đắh poong An Mô, cóh đếêc nắc pa xiêr đhr’luônh bha nên c’lâng đắh Nam. T’coóh Nguyễn Chí Thức, Trưởng Ban k’đhợơng lêy Dự án k’rong bhr têng c’lâng p’rang âng Sở GTVT tỉnh Quảng Trị đoọng năl, bele dự án t’mêê bhrợ têng bơr pêê c’nặt bh’rợ nắc lứch zên, nợ đong k’rong bhrợ têng lấh 10 tỷ đồng nắc pa đhêy đhị m’pâng. T’coóh Nguyễn Chí Thức xay moon, ting cơnh thiết kế, c’lâng đơơng đắh Nam poong An Mô pa zưm lâng c’lâng g’đéch túh, trôông dấc bhrêy tắh tợơ lấh bêl n’tóh k’tiếc nắc đhanuôr lâng chính quyền cắh đoọng, tu k’rang acoon c’lâng nâu nắc bhrợ g’đéch túh, tu cơnh đếêc nắc lêy pa liêm cớ. T’coóh Nguyễn Chí Thức, Trưởng ban k’đhợơng lêy Dự án k’rong bhrợ têng lâng bhrợ têng c’lâng p’rang âng Sở GTVT tỉnh Quảng Trị đoọng năl: “Lalăm a hay bhrợ dal cơnh đếêc nắc bhrợ c’lâng trôông dấc, ha dợ UBND chr’hoong Triệu Phong k’đươi hớơ đoọng bhrợ pa đhuônh k’tiếc ếp lấh. xoọc đương zên, dự án xoọc zước đoọng đhanuôr lướt vốch đoọng liêm buôn nắclêy pa đhuônh crêê mơ dal âng thiết kế ha dợ nắc bhrợ c’lâng bhứah 6 mét, cóh t’tun đâu nắc bhrợ cớ đoọng zập 11 mét.”

       Cóh vel đong tỉnh Quảng Trị xoọc dzợ bấc dự án, cr’noọ bh’rợ xoọc ta bhrợ têng, bhrợ ta uốh zên tỷ. Nắc cơnh 4 cr’noọ bh’rợ: poong An Mô m’prang cóh k’ruung Thạch Hãn; Dự án c’lâng trôông dấc tợơ tu k’ruung Thạch Hãn tước bh’nậ Trấm; c’lâng đắh toor trôông dấc đắh Tây Triệu Phong lâng đắh Nam chr’hoong Cam Lộ; bh’nậ zêl hr’lang k’tiếc đoong pa liêm z’róoh đác vel Thượng Lâm, zooi đơơng đác đoọng ha mị đắh toor k’ruung Cam Lộ. T’coóh Nguyễn Văn Hùng, Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Trị xay moon, pazêng c’moo 2009-2010… bêl zên bạc dzợ bấc, apêê vel đong, cóh đếêc nắc vêy tỉnh Quảng Trị tr’thi bhrợ dự án xay moon k’rong bhrợ têng, đoọng ooy t’nooi trôông dấc đoọng “t’bơơn zên” trái phiếu Chính phủ. T’ngay đếêc, boóp prá “ trôông dấc” nắc buôn t’đang apêê chô k’rong bhrợ têng. T’coóh Nguyễn Văn Hùng moon, tu bhrợ t’váih xoọc tr’nợơp, pazêng zên k’rong bhrợ 4 dự án lalấh bấc, tước 924 tỷ đồng ha dợ bêl bhrợ têng nắc vêy muy cr’nọoo bh’rợ nắc c’lâng trôông dấc Tây Triệu Phong moọt ooy k’bhúh đươi dua trái phiếu Chính phủ. Apêê cr’nọo bh’rợ lơợng nắc cắh bơơn r’pặ zên bhrợ, tỉnh nắc vắ zên tợơ kho bạc. Cr’chăl a hay, tỉnh Quảng Trị lêy k’rong k’bớch zên bạc đoọng vêy zên chroót nợ, ha dợ cung dzợ lấh 100 tỷ đồng nợ zên bh’rợ âng apêê đong thầu. T’coóh Nguyễn Văn Hùng, Bí thư Tỉnh Uỷ Quảng Trị moon ghít, nâu đoo nắc râu ta uáh cóh k’rong bhrợ têng: “Lêy nâu đoo năc pr’học kinh nghiệm za zưm cóh bh’rợ k’đhợơng lêy. Lalăm nắc lêy bhrợ têng cớ dự án,ha dang đớc 4 cr’nọo bh’rợ nâu lấh 900 tỷ đồng nắc tỉnh cắh vêy zên đoọng k’rong bhrợ têng cớ. K’đươi moon UBND tỉnh pa liêm quy mô đắh mức k’rong bhrợ têng, lêy pa xiêr m’pâng đợ zên k’rong bhrợ têng lâng xoọc tr’nợơp nắc vêy mặ bhrợ têng xang apêê dựa án nâu, đoọng pa dưr chr’nắp đươi dua.”

      Bấc ơl dự án zên tỷ cóh vel đong tỉnh QUảng Trị xoọc ta bhrợ têng cắh ơy liêm xang, lơi cơnh đếêc đhị bấc c’moo đâu. Bấc bh’rợ cắh nhâm mâng, hư lứch, cắh năl ha bêl nắc xay bhrợ cớ./.

QUẢNG TRỊ: HÀNG LOẠT CÔNG TRÌNH

TRÙM NỀ DO NÓNG VỘI “CHẠY DỰ ÁN”

                                                                               Đình Thiệu

      Tại tỉnh Quảng Trị, hàng loạt công trình dân sinh được khởi công theo kiểu “chạy dự án”, làm được vài hạng mục rồi bỏ dở giữa chừng nhiều năm nay. Điều đáng nói, có công trình đang cần vốn để hoàn thiện thì lại phải tốn thêm tiền để cải tạo lại các hạng mục thi công vì không hợp lý. Sự nóng vội và dàn trải trong đầu tư xây dựng tại Quảng Trị gây lãng phí tiền của, người dân bất bình.

       Dự án xây dựng cầu An Mô vượt sông Thạch Hãn nối thị trấn Ái Tử với xã Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, tổng mức đầu tư gần 160 tỷ đồng. Ngày khởi công dự án cuối năm 2012, nhà đầu tư cam kết đưa công trình vào sử dụng sau 24 tháng thi công. Gần 5 năm nay, dự án làm được vài hạng mục rồi dừng vì hết vốn. Con đường dẫn phía Nam cầu An Mô mới thi công một nửa đã nảy sinh bất hợp lý. Thầy giáo Trần Đức Sáng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học số 1 xã Triệu Long, huyện Triệu Phong cho biết, sau khi nền đường đổ lên cao tạo thành cái dốc dựng đứng, chắn ngang cổng trường. Nhà trường tự bỏ tiền để hạ độ đốc đường vào trường nhưng học sinh quá nhỏ, đi lại khó khăn. Đã vậy, đường thi công dang dở kéo dài, nắng bụi, mưa lầy lội, học sinh té ngã, ướt áo quần, sách vở diễn ra như cơm bữa. Thầy giáo Trần Đức Sáng cho biết: “Trường phải bỏ kinh phí ra làm con đường xuống, làm 2 lần rồi trời mưa bị hư. Mùa mưa đường sá bùn lầy, học sinh, giáo viên đã bị té ngã, gãy tay nhiều lần. Học sinh tù lớp 1 đến lớp 5 rất nhỏ, nếu cứ để đường đó dễ tai nạn.”

      Đối với công trình này, UBND tỉnh Quảng Trị vừa bổ sung 2,7 tỷ đồng để cải tạo đường dẫn 2 đầu cầu An Mô, trong đó phải hạ bớt độ cao nền đường dẫn phía Nam. Ông Nguyễn Chí Thức, Trưởng Ban Quản lý Dự án Đầu tư và Xây dựng Giao thông thuộc Sở Giao thông - Vận tải tỉnh Quảng Trị cho biết, khi dự án mới làm được vài hạng mục thì hết vốn, nợ nhà thầu hơn 10 tỷ đồng nên dừng giữa chừng. Ông Nguyễn Chí Thức phân trần, theo thiết kế, đường dẫn phía Nam cầu An Mô kết hợp đường tránh lũ, cứu hộ cứu nạn thiên tai nhưng sau khi đổ đất nâng cao trình, người dân và chính quyền địa phương phản đối, vì lo ngại con đường trở thành đê ngăn lũ, vì vậy phải cải tạo lại. Ông Nguyễn Chí Thức, Trưởng Ban quản lý Dự án Đầu tư và Xây dựng Giao thông thuộc Sở Giao thông Vận tải tỉnh Quảng Trị giải thích: “Hồi xưa làm cao như thế là làm đường cứu hộ, cứu nạn nhưng mà UBND huyện Triệu Phong đề nghị mãi, yêu cầu hạ thấp. Trong khi chờ vốn dự án đang xin để nhân dân đi lại thuận tiện thì phải hạ xuống đúng cao độ thiết kế nhưng mà chỉ làm mặt dường 6 mét, sau này khi có tiền thì mở tiếp ra cho đủ 11 mét.”

      Trên địa bàn tỉnh Quảng Trị hiện còn nhiều dự án, công trình thi công dang dở, gây lãng phí tiền tỷ. Điển hình là 4 công trình: Cầu An Mô bắc qua sông Thạch Hãn; Dự án đường cứu hộ cứu nạn từ thượng lưu sông Thạch Hãn đến đập Trấm; Đường vành đai cứu hộ, cứu nạn phía Tây Triệu Phong và phía Nam huyện Cam Lộ; Kè chống xói lở chỉnh trị dòng chảy tích nước thôn Thượng Lâm ứng cứu 2 bờ sông Cam Lộ. Ông Nguyễn Văn Hùng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Quảng Trị thừa nhận, những năm 2009 - 2010…khi nguồn ngân sách còn dồi dào, các địa phương, trong đó có tỉnh Quảng Trị đua nhau lập dự án báo cáo đầu tư, đưa vào nhóm cứu hộ cứu nạn để “chạy vốn” trái phiếu Chính phủ. Ngày đó, cum từ “cứu hộ cứu nạn” rất dễ kêu gọi vốn đầu tư. Ông Nguyễn Văn Hùng cho rằng, do thiết kế ban đầu, tổng mức đầu tư 4 dự án trên quá lớn, lên đến 924 tỷ đồng nhưng khi thi công chỉ có một công trình là Đường cứu hộ cứu nạn Tây Triệu Phong lọt vào nhóm sử dụng vốn trái phiếu Chính phủ. Các công trình khác không được bố trí vốn, tỉnh phải vay vốn nhàn rỗi của kho bạc. Thời gian qua, tỉnh Quảng Trị phải chắt chiu chi tiêu để có tiền trả nợ nhưng vẫn còn hơn 100 tỷ đồng nợ khối lượng thi công của các nhà thầu. Ông Nguyễn Văn Hùng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị khẳng định, đây là sự lãng phí trong đầu tư: “Coi đây là bài học kinh nghiệm chung trong quá trình lãnh đạo. Trước hết là phải tái cơ cấu lại dự án, nếu để nguyên 4 dự án này trên 900 tỷ thì tỉnh không thể có tiền để tiếp tục đầu tư được. Đề nghị UBND tỉnh điều chỉnh lại qui mô về tổng mức đầu tư, chắc chắn phải giảm hơn 50%  tổng mức đầu tư so với ban đầu thì mới hoàn thiện các dự án này để phát huy tác dụng công trình.”

      Hàng loạt dự án tiền tỷ trên địa bàn tỉnh Quảng Trị xây dựng dang dở, bỏ bê giữa chừng nhiều năm nay. Nhiều hạng mục công trình xuống cấp, hư hỏng biết bao giờ mới tiếp tục triển khai./.