Đợ t’ngay hanua, Công ty TNHH mưy thành viên Lâm nghiệp Đường 9-moon pa’đệ nắc Lâm trường Đường 9 xay bhrợ pay pachô k’tiếc crâng tu ta moon nắc bhrợ cắh liêm crêê. Bhiệc nâu bhrợ k’ha riêng pr’loọng đhanuôr chóh crâng đhị chr’hoong Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị xay moon mốp loom lâng cắh năl cơnh bhrợ. đhanuôr moon, bêl lêy k’tiếc crâng ta lơi, apêê nắc pa’glúh bhrợ bấc c’rơ bh’rợ, zên bạc bhrợ têng chóh crâng cr’chăl đâu k’zệt c’moo lâng cắh vêy mưy cơ quan n’đoo xay moo, cha’groong, xoọc đâu ha dợ nắc pay pachô.

    P’căn Nguyễn Thị Nòng 56 c’moo, ắt đhị vel Tân Lập, chr’val Cam Tuyền, chr’hoong Cam Lộ xay moon zr’lụ crâng chóh âng pr’loọng đông vêy tơợ c’moo 1976. Bêl đêếc lêy k’tiếc k’bunh ta lơi jợ nắc pr’loọng đông lướt bhrợ têng, tr’nơợp nắc lêy chóh tơơm chr’nóh, đợ t’tưn nắc lêy chóh crâng: “Bêl đêếc chóh bhrợ a’rong xang nặc lêy xăl chóh t’nơơm tràm. Bêl t’mêê bhrợ têng nắc lâm trường cung lưm apêê, hân đhơ cơnh đêếc, apêê cắh vêy xay moon nắc k’tiếc apêê, ha dợ đhanuôr ting ặt bhrợ a’năm đhị acoon toọm tự do cơnh đêếc. Tước đâu pr’loọng đông zi nắc ơy bhrợ têng vêy đhị nắc 2 chu, vêy đhị 3 chu ơy. Pr’loọng đông zi nắc mamung tu crâng, xoọc đâu lâm trường pay pachô nắc pr’loọng đông cắh vêy đắh bơơn bhrợ zên.”

    Ting cơnh t’coóh Nòng, pr’loọng đông t’coóh nắc ơy chóh k’noọ 15ha crâng lâng zên k’rong bhrợ mơ 150 ực đồng. bêl ahay, cung cơnh bấc pr’loọng đông bhrợ kinh tế t’mêê, pr’loọng đông t’coóh nắc ơy bhrợ têng ha dợ cắh năl k’tiếc nâu nắc âng lâm trường, chính quyền cung moon đoọng đhanuôr bhrợ têng cha dưr zi’lấh đha’rứt. Tước c’moo 2016 nắc dưr váih bhiệc tr’zêệng crâng âng mưy đắh nắc đhanuôr chóh crâng lâng mưy đắh nắc Công ty Lâm trường Đường 9 nắc đơn vị k’đhơợng zư crâng lâng k’tiếc crâng. Cơnh pr’loọng đông t’coóh Phạm Văn Thạch, 52 c’moo, ắt đhị vel Tân Lập, chr’val Cam Tuyền cung vêy 5ha crâng xoọc tr’zêệng lâng Lâm trường Đường 9. t’coóh Thạch đoọng năl, k’tiếc crâng nâu âng pr’loọng đông t’coóh bhrợ têng tơợ đơợ c’moo 1979-1980, bêl bhrợ têng cắh vêy ngai xay moon, zêl cha’groong. Xang nặc mưy cr’chăl, đhanuôr cóh đâu chóh t’nơơm h’ngoo, tước c’moo 2015, t’nơơm h’ngoo nắc ma răng chêết, cung xơợng moon lâm trường nắc pay pachô zêng đợ k’tiếc nâu. T’coóh Phạm Văn Thạch đoọng năl, bhiệc lâm trường lêy bhrợ pay pachô crâng nắc cắh liêm crêê: “Tr’nơợp, bêl đhanuôr moót bhrợ nắc lâm trường cắh vêy xay moon râu rị, hadang nắc k’tiếc lâm trường hâu tu apêê cắh zêl cha’groong tơợ tr’nơợp, tước bêl đhanuôr bhrợ têng ha dợ moon nắc k’tiếc âng lâm trường nắc lết bhlâng. K’tiếc nâu azi cắh vêy bha ar pa’tơ râu rị. hân đhơ cơnh đêếc, k’coon k’nại ma học hành nắc tu vêy k’tiếc nâu, xoọc đâu ắt ooy k’tiếc lâm trường hadang cơnh lâm trường pay lứch nắc pay n’hâu đoọng bhrợ cha.”

    Công ty TNHH mưy thành viên Lâm Nghiệp Đường 9 nắc doanh nghiệp 100% zên Nhà nước, bhrợ padưr tơợ c’moo 1974. Công ty bơơn Nhà nước pazao đoọng k’đhơợng zư lâng đươi dua lấh 7 r’bhâu hécta k’tiếc crâng lâng k’tiếc crâng âng vel đông zâp chr’hoong: Gio Linh, Cam Lộ, Triệu Phong lâng thành phố Đông Hà. Đhị chr;hoong Cam Lộ, Công ty k’đhơợng zư lâng đươi dua lấh 4000 hécta crâng, ooy đâu vêy 3.200 hécta crâng bhrợ têng. Ting cơnh xay moon tước đâu k’tiếc crâng lâng crâng cóh vel đông chr’hoong nâu âng Công ty k’đhơợng zư nắc ơy bhrợ têng k’noọ 1000 hectá. T’coóh Nguyễn Hồng Thái, Giám đốc công ty TNHH mưy thành viên Lâm nghiệp Đường 9 đoọng năl, tơợ bêl bhrợ padưr, đơn vị bơơn pazao đoọng bh’rợ chóh crâng tơợ zr’lụ k’tiếc chúah dzoọc tước zâp zr’lụ dading bha’đưn lâng k’đhơợng zư crâng t’mêê moon. Tơợp tơợ c’xêê 9/2016, công ty xay bhrợ c’lâng bh’rợ pay pachô k’tiếc crâng ơy vêy prá xay lâng chính quyền vel đông lâng xay moon tước đhanuôr. T’coóh Nguyễn Hồng Thái xay moon nắc vêy râu cắh liêm k’rơ, nhâm mâng đắh bh’rợ k’đhơợng zư: “Lâng đợ đhanuôr chóh crâng đhị k’tiếc lâm trường tơợ 0,2ha nắc a’choóh chóh tơợ c’moo 2011 nắc a’tốh nắc lêy k’đươi moon zâp pr’loọng lêy bhrợ têng lâng cắh choom chóh cớ đhị k’tiếc nâu tu k’tiếc nắc âng râu k’đhơợng zư âng lâm trường lâng bơơn nhà nước đoọng bha ar bhrông lâng bhrợ têng zâp bh’rợ âng nhà nước. lâng đợ k’tiếc crâng tơợ 0,2 hécta nắc a’tếh lêy chóh tơợ 2012-2015 nắc công ty lêy bhrợ têng cớ đoọng pay pachô lâng zên k’rong bhrợ chóh crâng ha đhanuôr.”

    Manứih chóh crâng moon, apêê nắc bhrợ têng k’tiếc crâng lâng padưr pa’xớc bh’nơơn pr’đươi k’zệt c’moo đâu cắh vêy lêy ngai zêl cha’groong, xay moon pay pachô đợ mơ bil hư âng đhanuôr nắc lêy bhrợ ha cơnh? k’noọ lêy pazêng doanh nghiệp, vel đông lêy bhrợ têng prá xay lâng đhanuôr đoọng chấc lêy clâng lướt liêm crêê zr’nưm bêl bhrợ têng bhiệc nâu, oó đoọng dưr váih râu cắh liêm crêê./.

QUẢNG TRỊ: THU HỐI ĐẤT RỪNG, DÂN LO LẮNG

                                                     CTV Thanh Hiếu

     Những ngày qua, Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đường 9 (gọi tắt là Lâm trường Đường 9) triển khai thu hồi đất rừng vì cho rằng có tình trạng bị xâm lấn. Việc này khiến hàng trăm hộ dân trồng rừng tại huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị bày tỏ sự bức xúc và hoang mang. Người dân cho rằng, khi thấy đất rừng bỏ hoang, họ bỏ công sức, tiền của khai phá trồng rừng cách đây mấy chục năm và không có một cơ quan nào cản trở, nay lại bị thu hồi.

     Bà Nguyễn Thị Nòng, 56 tuổi, trú tại thôn Tân Lập, xã Cam Tuyền, huyện Cam Lộ kể rằng khu rừng trồng của gia đình có từ năm 1976. Lúc đó thấy đất đai bỏ hoang nên gia đình bà lên khai phá, ban đầu trồng hoa màu, về sau chuyển sang trồng rừng. “Hồi đó làm khoai sắn rồi sau này chuyển đổi sang trông cây tràm. Hồi mới khai hoang thì lâm trường cũng có gặp nhưng họ không nói đó là đất của họ mà dân cứ làm ở dưới khe suối tự do như vậy. Đến bây giờ gia đình tôi đã khai thác có nơi là 2 lần, có nơi 3 lần rồi. Gia đình tôi sống nhờ rừng, bây giờ lâm trường thu hồi thì gia đình không có nguồn thu nhập.”

    Theo bà Nòng, gia đình bà đã trồng gần 15 ha rừng với vốn đầu tư khoảng 150 triệu đồng. Trước đây, cũng như nhiều hộ đi kinh tế mới, gia đình bà đã khai hoang mà không biết đất đó có thuộc lâm trường hay không, chính quyền cũng khuyến kích người dân làm kinh tế để thoát nghèo. Đến năm 2016 thì xảy ra việc tranh chấp rừng giữa một bên là người dân trồng rừng và một bên là Công ty Lâm trường Đường 9 là đơn vị quản lý rừng và đất rừng. Tương tự, gia đình ông Phạm Văn Thạch, 52 tuổi, trú tại thôn Tân Lập, xã Cam Tuyền cũng có 5 héc ta rừng đang tranh chấp với Lâm trường Đường 9. Ông Thạch cho biết, diện tích rừng này do gia đình ông khai hoang từ những năm 1979 - 1980, khi khai hoang không thấy ai can thiệp. Sau đó một thời gian, người dân ở đây trồng cây thông, đến năm 2015, cây thông bị chết thì nghe tin lâm trường sẽ thu hồi diện tích đất này. Ông Phạm Văn Thạch cho rằng, việc lâm trường tiến hành thu hồi rừng là không hợp lý: “Ban đầu khi dân vào làm thì lâm trường không có phản ứng gì cả, nếu là đất lâm trường sao không can ngăn từ đầu, đến khi dân đã làm rồi thì lại bảo đất của lâm trường thì quá vô lí. Đất đó tôi không có giấy tờ gì hết. Tuy nhiên con cái ăn học nhờ đất đó, giờ nằm trong đất lâm trường nếu như lâm trường lấy hết thì lấy gì để làm ăn.”

    Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đường 9 là doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước, thành lập từ năm 1974. Công ty được Nhà nước giao quản lý và sử dụng hơn 7 ngàn ha diện tích rừng và đất rừng thuộc địa bàn các huyện: Gio Linh, Cam Lộ, Triệu Phong và Thành phố Đông Hà. Tại huyện Cam Lộ, Công ty quản lý và sử dụng hơn 4000 ha rừng, trong đó có 3.200 ha rừng sản xuất. Theo báo cáo, đến nay diện tích đất rừng và rừng trên địa bàn huyện này do Công ty quản lí đã bị xâm lấn gần 1000 ha. Ông Nguyễn Hồng Thái, Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đường 9 cho biết, từ khi thành lập, đơn vị được giao nhiệm vụ trồng rừng từ vùng cát lên tới các vùng gò đồi và quản lý diện tích rừng vừa nêu. Bắt đầu từ tháng 9/2016, Công ty triển khai chủ trương thu hồi đất rừng đã có trao đổi với chính quyền địa phương và thông báo đến người dân. Ông Nguyễn Hồng Thái thừa nhận có sự yếu kém, lỏng lẽo trong công tác quản lý. “Đối với những bà con trồng rừng trên nền đất của lâm trường từ 0,2 ha trở xuống trồng từ năm 2011 trở về trước thì yêu cầu các hộ tiến hành khai thác và không được trồng lại trên đất đó vì đất thuộc sự quản lý của lâm trường và được nhà nước cấp sổ đỏ và thực hiện các nghĩa vụ của nhà nước. Đối với diện tích rừng từ 0,2 ha trở lên trồng từ 2012- 2015 thì công ty sẽ tiến hành đo đạc lại để thu hồi và chi phí đầu tư trồng rừng cho bà con.”

     Người trồng rừng cho rằng, họ khai hoang đất rừng và phát triển sản xuất hàng chục năm nay không thấy ai can thiệp nay đòi thu hồi thiệt hại của bà con xử lý như thế nào? Thiết nghĩ cả doanh nghiệp, địa phương cần tổ chức đối thoại với người dân để tìm tiếng nói chung khi giải quyết vụ việc này, tránh xảy ra điểm nóng./