Dzợ mơ 2, 3 c’xêê nắc tước ặ g’lúh bơơn bhrợ, hân đhơ cơnh đêếc, k’ha riêng hécta t’nơơm a’moót đhị đâu xoọc pazưm lêy bhrợ paliêm pr’lúh cr’ay nâu, đhr’năng apêê chóh bhrợ bil bal bấc nắc dưr n’léh lấh mơ.

    Bhươn a’moót 20 c’moo âng t’coóh Trần Văn Lanh, 58 c’moo, cóh vel Hạo Sơn, chr’val Gio An, chr’hoong Gio Linh, tỉnh Quảng Trị xang g’lúh boo prứah t’mêê đâu nắc ma răng xrắh zêng ríah cắh loon zêl cha’groong. T’coóh Lanh xay moon, chóh a’moót k’zệt c’moo đâu hân đhơ cơnh đêếc cắh glếh lêy dưr váih pr’lúh cơnh đâu cóh t’nơơm a’moót. Xang bêl bơơn lêy a’moót váih crêê pr’lúh, t’coóh nắc ơy bón phân, phun zanươu zêl cha’groong hân đhơ cơnh đêếc t’nơơm cung răng xrắh zêng. T’coóh Trần Văn Lanh đoọng năl, lâng đợ mơ t’nơơm xoọc váih, hadang cắh dưr váih pr’lúh nắc t’coóh bơơn pachô k’dâng 40 ực đồng đhị mưy hân noo, hân đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu bhươn a’moót nắc ma răng xrắh zêng, cắh bơơn bhrợ râu rị dzợ: “C’moo đâu, xang g’lúh boo tr’nơợp âng hân noo ha’ọt, cóh bhươn a’moót dzợ ha mơ nắc zêng ma răng chêết. bêl pr’lúh dưr váih nắc cắh năl liêm gít pr’lúh cr’ay, nắc tước bêl lêy rơợc hi’la nắc ma xrắh chêết zêng. Zâp g’lúh chêết k’noọ 5-7 t’nơơm, 3 t’ngay t’tưn nắc ma chêết zêng cắh choom bhrợ paliêm dzợ.”

    K’tiếc chóh a’moót cóh tỉnh Quảng Trị k’noọ 2.500 hécta. Xoọc đâu, 350 hécta a’moót nắc boọ váih pr’lúh, đấh răng chêết, pazưm lấh mơ nắc đhị chr’hoong Gio Linh lâng Vĩnh Linh. Chi cục ch’chóh b’bêết lâng zư lêy tơơm chr’nóh tỉnh Quảng Trị moon, râu tu a’moót chêết nắc tu độ dz’dzong cóh k’tiếc bấc bhlâng, bhrợ pr’đơpự ha pr’lúh cr’ay bấc râu ma dưr váih. T’coóh Trần Minh Tuấn, Phó chi cục trưởng Chi cục chóh bêết lâng zư lêy tơơm chr’nóh tỉnh Quảng Trị đoọng năl: “Đhị đhr’năng t’nơơm a’moót ma răng xrắh zêng, azi nắc ơy k’đươi moon zâp cơ quan chuyên môn pazưm lâng zâp vel đông lêy cha’mêết bhươn chr’nóh, moon pachoom đhanuôr đắh c’lâng bh’rợ zêl; cha’groong đấh loon. Lâng k’đươi cán bộ kỹ thuật cha’mêết đhị cơ sở, taluôn lưm lêy bhươn đoọng năl liêm gít, moon pachoom đhanuôr zêl cha’groong. Tước đâu, pr’lúh cr’ay cóh a’moót nắc doọ dzợ, k’tiếc chóh váih pr’lúh cung xiêr bấc.”

    Ngành nông nghiệp tỉnh Quảng Trị k’đươi moon đhanuôr chóh t’nơơm a’moót đấh hân zêl cha’groong nong lít đác zâp đhị bhươn a’moót, pa’xiêr lấh đoọng pr’lúh cr’ay dưr váih. Lâng đợ t’nơơm a’moót ơy răng chêết nắc lêy k’rong pay lơi lâng lêy bhrợ lâng k’tiếc chế phẩm sinh học. ngành nông nghiệp nắc zooi zúp đhanuôr đắh bhiệc zêl cha’groong lâng t’nơơm a’moót./.

QUẢNG TRỊ:

CÂY TIÊU NHIỄM BỆNH, CHẾT HÀNG LOẠT

                                                             CTV Thanh Hiếu

    Chỉ còn vài tháng nữa là đến kỳ thu hoạch nhưng hàng trăm héc ta cây tiêu tại tỉnh Quảng Trị nhiễm bệnh, chết hàng loạt. Chính quyền và người dân nơi đây đang tập trung xử lý dịch bệnh, nguy cơ người trồng tiêu thất thu đã hiện rõ.

    Vườn tiêu 20 năm tuổi của ông Trần Văn Lanh, 58 tuổi, ở thôn Hạo Sơn, xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị sau đợt mưa rét vừa rồi bị thối rễ và chết rất nhanh không kịp trở tay. Ông Lanh than thở, trồng tiêu mấy chục năm nay nhưng chưa bao giờ thấy bệnh ở cây tiêu phức tạp như hiện nay. Sau khi phát hiện tiêu mắc bệnh, ông đã bón phân, phun thuốc phòng trừ nhưng cây vẫn chết hàng loạt. Ông Trần Văn Lanh cho biết, với số lượng cây tiêu hiện có, nếu không xảy ra dịch bệnh ông thu về khoảng 40 triệu đồng/vụ, nhưng nay vườn tiêu bị chết trụi coi như trắng tay: “Năm nay, sau trận mưa đầu tiên của mùa đông, trên vườn tiêu còn lại bao nhiêu thì chết sạch. Khi dịch bệnh xảy ra thì không rõ dịch bệnh, cho nên đến khi thấy úa vàng thì ngày sau cây rụng luôn, chết hàng loạt. Cứ mỗi lần chết gần 5 - 7 cây, 3 ngày sau chết cả vườn không thể xử lý được nữa.”

     Diện tích trồng cây hồ tiêu ở tỉnh Quảng Trị gần 2.500 ha. Hiện nay, 350 ha hồ tiêu đã bị nhiễm bệnh, chết nhanh, tập trung chủ yếu tại huyện Gio Linh và Vĩnh Linh. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Trị cho rằng, nguyên nhân tiêu chết là do độ ẩm trong các vườn hồ tiêu quá cao, tạo điều kiện cho nấm bệnh phát sinh và gây hại. Ông Trần Minh Tuấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Trị cho biết: “Trước tình hình cây tiêu bị chết hàng loạt, chúng tôi đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp với các địa phương tăng cường công tác kiểm tra vườn cây, hướng dẫn nông dân các biện pháp phòng trừ kịp thời. Đồng thời, cử cán bộ kỹ thuật bám sát cơ sở, thường xuyên thăm vườn để kiểm tra, phát hiện, hướng dân nông dân phòng trừ. Đến thời điểm này, bệnh trên tiêu đã dừng lại, diện tích cây bị bệnh đã giảm.”

    Ngành Nông nghiệp tỉnh Quảng Trị khuyến cáo bà con trồng cây tiêu khẩn trương chống ngập úng tại các vườn tiêu, hạn chế môi trường phát triển của nấm bệnh. Đối với những cây tiêu đã chết cần thu gom, tiêu hủy và xử lí đất bằng chế phẩm sinh học. Ngành Nông nghiệp sẽ hỗ trợ nông dân cách phòng trừ bệnh đối với cây tiêu./.