Cr’chăl đăn đâu, bêl c’lâng pa tệêt tợơ poong Khe Van chr’val Hướng Hiệp, chr’hoong Đăkrông tước chr’val Hướng Linh, chr’hoong Hướng Hoá bhrợ têng đoọng ha bh’rợ ra văng bhrợ têng đong máy thuỷ điện Khe Nghi, bấc ơl t’nơơm cóh crâng gmrâng Hướng Hoá-Dakrông, tỉnh Quảng Trị crêê ta col pa hư. Đươi dua c’lâng t’mêê bhrợ, bấc ngai nắc đơơng t’mọot máy móc, pr’đươi pr’dua đoọng col n’loong crâng, cưa ting c’nặt xang nắc đơơng pa xó, lơi cóh crâng bìa n’loong, m’bhắh cưa dzợ t’mêê.

       Tợơ km 52 cóh c’lâng bhlầng 9 mọot ooy acoon c’lâng k’tiếc t’mêê ta ra li pa tíh, lướt mơ 8 cây số dzợ nắc tước zr’lụ Tiểu khu 678D, 688 âng crâng g’mrâng Hướng Hoá-Đakrông, tỉnh Quảng Trị. Đhị đâu, bấc n’loong ga mắc crêê ta col pa hư, đhị cưa dzợ t’mêê. N’loong crâng tợơ ơy col pa hư nắc apêê ting c’nặt lâng xẻ zập phách đoọng pa xó tợơ crâng đớc bìa lâng m’bắh n’loong bấc ơl… Bấc n’loong chr’nắp pậ lấh m’pâng mét crêê ta col. Ting moọt đhậu ooy crâng nắc lêy đhr’năng crâng crêê ta col pa hư pay n’loong ting bấc lấh mơ.

      T’coóh Lê Thanh Hải, Chánh Văn phòng Công ty Cổ phâng Năng lượng Quảng Trị đoọng năl, c’xêê 5/2015, tợơ lấh bêl Ban k’đhợơng lêy crâng gmrâng Hướng Hoá-Đakrông, tỉnh Quảng Trị pa zao đoọng mặt bằng, đơn vị lêy bhrợ pa tíh c’lâng đoọng bhrợ têng đong máy thuỷ điện. Prang c’lâng n’juối dal lấh 8km pa tệêt tợơ chr’val Hướng Hiệp, chr’hoong Đăkrông tước chr’val Hướng Linh, chr’hoong Hướng Hoá z’lấh crâng gmrâng. Bấc ngai apêê đươi dua c’lâng liêm buôn nâu nắc đoọng xe cộ, máy móc moọt pa hư crâng. Ting cơnh t’coóh Lê Thanh Hải, Công ty ơy bơơn lêy lâng xay moon lâng cơ quan chức năng lêy k’đhợơng bhrợ: “Cóh đhr’năng bhrợ têng, a zi nắc lêy vêy đhr’năng đhanuôr đơơng âng chô n’loong lâng xe máy, apêê lướt đắhb c’lâng ha rêê. A zi nắc cắh đoọng ngai lơơng moọt ooy zr’lụ công trường, tệêm ngăn đoọng ha đhr’năng bhrợ têng. Azi nắc cung cắh năl apêê bhrợ têng, bơơn pay crâng âng apêê chóh  cắh cợ nắc crâng gmrâng. Lấh mơ dzợ a zi cắh vêy chức năng k’đhợơng lêy apêê.”

      T’ngay 28/2, bêl k’bhúh phóng viên Đài TNVN mọot ooy zr’lụ crâng crêê ta pa hư cung nắc bêl k’bhúh lêy cha mệêt liên ngành pazêng: Hạt Kiểm lâm chr’hoong Đăkrông, Ban k’đhợơng lêy crâng gmrâng Hướng Hoá-Đakrông lâng chính quyền vel đong, công an chr’val nắc lêy bhrợ đhị crâng âng chr’val Hướng Hiệp, chr’hoong Đăkrông. Đhị đâu, k’bhúh lêy cha mệêt ơy bhrợ bha ar, k’rong đợ n’loong crêê ta col pa hư. T’coóh Tống Phước Châu, Hạt trưởng Hạt kiểm lâm chr’hoong Đakrông,tỉnh Quảng Trị moon ghít, crâng nắc ơy ta pa hư đhị bấc zr’lụ, ha dợ nắc cắh ơy năl ghít đhăm, đợ mơ n’loong crâng crêê ta col. T’coóh Tống Phước Châu moon, crâng crêê ta pa hư nắc ơy zao đoọng ha Ban k’đhợơng lêy crâng gmrâng Hướng Hoá-Đakrông k’đhợơng lêy, trách nhiệm lalăm nắc chô ooy c’la crâng: “C’la crâng nắc pa chô zêng trách nhiệm cóh đhăm k’tiếc crâng âng đay zư lêy ơy bơơn nhà nước zao. Ha dang pêê moon, k’bhúh apêê dzợ m’bứi nắc k’đươi apêê pa xoọng ma nuýh đương goon zư, a zi đoọng ma nuýh, vêy kiểm lâm cóh đếêc, vêy chr’val zooi dzợ hâu vêy râu.”

      Ting cơnh chếêc lêy năl âng k’bhúh phóng viên Đài p’rá Việt Nam, đhr’năng pa hư crâng gmrâng đhị Hướng Hoá-Đăkrông, tỉnh Quảng Trị nắc ơr dưr váih tợơ c’moo hay. T’coóh Trần Văn Tý, Giám đốc Ban k’đhợơng lêy crâng gmrâng Hướng Hoá-Đakrông xay moon; mọot x’rịa c’moo hay, bêl bơơn lêy bấc ma nuýh moọt ooy crâng, Ban k’đhợơng lêy nắc ơy bhrợ bhiệc lâng UBND chr’hoong Đakrông lâng Trạm Kiểm lâm Đakrông xay moon cơnh k’đhợơng lêy. Xang đếêc, Ban k’đhợơng lêy nắc vêy bha ar xay moon lâng Ban k’đhợơng lêy crâng chr’hoong Đakrông đoọng t’bhlầng ma nuýh zư lêy crâng. Ban k’đhợơng lêy pazưm lâng cơ quan chức năng lêy cha mệêt, coóp zư apêê đươi dua k’nưa máy đoọng pay n’loong tợơ crâng lết xa nay, bhrợ biên bản lâng ngai col loong lết xa nay. Đhơ cơnh đếêc, bêl cắh vêy k’bhúh chức năng nắc apêê pa hư cớ crâng. T’coóh Trần Văn Tý, Giám đốc Ban k’đhợơng lêy crâng gmrâng Hướng Hoá-Đakrông, tỉnh Quảng Trị xay moon, đhr’năng pa hư crâng ting t’ngay ting dưr váih bấc k’rơ bhlầng. Apêê cắh pa chắp t’ngay ha dưm, apêê huông bhlầng, pay dua k’nưa cưa c’lâng bấc ơl n’loong: “Ban k’đhợơng lêy crâng gmrâng Hướng Hoá-Đakrông nắc ơy vêy bấc chu họp lâng UBND chr’al lâng Hạt kiêm lâm chếêc lêy cơnh bhrợ têng lâng k’đhợơng bhrợ. Ha dợ bêl đay cắh vêy mặt nắc apêê mọot ooy crâng col pay n’loong, bêl k’bhúh zi mọot nắc apêê xó lứch. K’bhúh chuyên trách zư lêy crâng nắc m’bứi, cắh vêy râu cóh têy tu cơnh đếêc nắc bh’rợ zư lêy crâng lalấh k’đháp k’ra.”

      Crâng gmrâng Hướng Hoá-Đakrông, tỉnh Quảng Trị xoọc hooi a ham, crâng crêê ta pa hư bấc. Râu ng’moon đhị đâu nắc bêl cơ quan chức năng tỉnh Quảng Trị mọot bhrợ têng nắc lấh u za lưa tu đợ n’loong crêê ta col pay ơy ta đơơng pa xó zêng. Crâng crêê ta pa hư, trách nhiệm âng ngai? Nắc lêy bhrợ ghít lâng tọom rợơng nhâm pazêng k’bhúh ma nuýh, c’la ma nuýh crêê tước cóh tu bhiệc crâng grmâng Hướng Hoá-Đakrông, tỉnh Quảng Trị crêê ta pa hư./.

QUẢNG TRỊ: ĐƯỜNG MỞ TỚI ĐÂU,

RỪNG PHÒNG HỘ BỊ TÀN PHÁ ĐẾN ĐÓ

                                                                                                          Đình Thiệu-Thanh Hiếu

      Thời gian gần đây, khi tuyến đường nối từ cầu Khe Van xã Hướng Hiệp, huyện Đakrông đến xã Hướng Linh, huyện Hướng Hóa mở ra để phục vụ thi công xây dựng Nhà máy Thủy điện Khe Nghi, hàng loạt cây trong rừng phòng hộ Hướng Hóa- Đakrông, tỉnh Quảng Trị bị đốn hạ. Lợi dụng tuyến đường mới mở, nhiều đối tượng ngang nhiên đưa máy móc, phương tiện vào triệt hạ cây rừng, cưa thành khúc rồi  tẩu tán, bỏ lại hiện trường ngổn ngang bìa cây, mùn cưa còn tươi mới.

     Từ Km 52 trên Quốc lộ 9 rẽ vào con đường đất vừa san ủi, đi thêm chừng 8 cây số nữa là đến khu vực Tiểu khu 678D, 688 thuộc rừng phòng hộ Hướng Hóa - Đakrông, tỉnh Quảng Trị. Tại hiện trường, nhiều cây gỗ lớn bị đốn hạ trơ gốc, dấu cưa còn tươi mới. Cây rừng sau khi bị triệt hạ được cưa thành khúc hoặc xẻ phách rồi đưa ra khỏi rừng, trong rừng ngổn ngang bìa cây, mùn cưa và cành nhánh... Nhiều cây gỗ quý đường kính hơn nửa mét bị chặt hạ không thương tiếc. Càng vào bên trong, tình trạng cây rừng bị tàn phá càng nhiều hơn.

     Ông Lê Thanh Hải, Chánh Văn phòng Công ty Cổ phần Năng lượng Quảng Trị cho biết, tháng 5 năm 2015, sau khi Ban Quản lý rừng phòng hộ Hướng Hóa - Đakrông, tỉnh Quảng Trị bàn giao mặt bằng, đơn vị tiến hành san ủi mở đường phục vụ thi công xây dựng Nhà máy thủy điện. Toàn tuyến dài hơn 8km nối từ xã Hướng Hiệp, huyện Đakrông đến xã Hướng Linh, huyện Hướng Hóa xuyên qua rừng phòng hộ. Một số đối tượng lợi dụng đường sá thuận tiện đưa xe cộ, máy móc vào chặt cây rừng. Theo ông Lê Thanh Hải, Công ty đã phát hiện và báo cáo với cơ quan chức năng để ngăn chặn: “Trong quá trình thi công, chúng tôi cũng thấy có hiện tượng bà con chở gỗ về bằng phương tiện xe máy, đi qua các lối tắt về nương rẫy của bà con. Chúng tôi quy định tuyệt đối không cho người không có phận sự và phương tiện bên ngoài vào bên trong công trường, đảm bảo an toàn cho quá trình thi công. Chúng tôi cũng không biết được họ khai thác rừng trồng của họ hay rừng đầu nguồn. Hơn nữa chúng tôi không có chức năng để ngăn cản.”

      Ngày 28/2, khi nhóm PV Đài Tiếng nói Việt Nam thâm nhập khu vực rừng bị tàn phá cũng là lúc Đoàn kiểm tra liên ngành gồm: Hạt Kiểm lâm huyện Đakrông, Ban quản lý rừng phòng hộ Hướng Hóa - Đakrông và chính quyền địa phương, công an xã tiến hành kiểm tra tại rừng phòng hộ thuộc xã Hướng Hiệp, huyện Đakrông. Tại đây, Đoàn kiểm tra đã lập biên bản, thu gom một số lượng gỗ bị đốn hạ. Ông Tống Phước Châu, Hạt trưởng Hạt kiểm lâm huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị khẳng định, rừng đã bị chặt phá tại nhiều điểm nhưng chưa xác định cụ thể diện tích, phạm vi và khối lượng cây rừng bị triệt hạ. Ông Tống Phước Châu cho rằng, rừng bị phá là phần diện tích đã giao cho Ban quản lý rừng phòng hộ Hướng Hóa - Đakrông quản lý, trách nhiệm trước tiên thuộc về chủ rừng: “Chủ rừng phải chịu toàn bộ trách nhiệm trên lâm phận của mình được Nhà nước giao. Còn nếu anh nói, lực lượng tôi yếu đề nghị anh tăng cường thì chúng tôi sẵn sàng, thậm chí tôi có kiểm lâm địa bàn, thậm chí xã tăng cường chứ có gì đâu.”

     Theo tìm hiểu của nhóm phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam, tình trạng phá rừng phòng hộ Hướng Hóa- Đkarông, tỉnh Quảng Trị đã xảy ra từ năm ngoái. Ông Trần Văn Tý, Giám đốc Ban quản lí rừng phòng hộ Hướng Hóa- Đăkrông thừa nhận; vào cuối năm ngoái, khi phát hiện nhiều người vào phá rừng, Ban Quản lý đã làm việc với UBND huyện Đakrông và Trạm kiểm lâm Đakrông bàn biện pháp ngăn chặn. Sau đó, Ban quản lý tiếp tục có văn bản báo cáo với  Ban chỉ huy bảo vệ rừng huyện Đakrông đề nghị tăng cường lực lượng bảo vệ rừng. Ban quản lý phối hợp với cơ quan chức năng kiểm tra, chốt chặn và bắt giữ một số trường hợp dùng cưa máy để khai thác gỗ rừng tự nhiên trái phép, lập biên bản một số trường hợp chặt cây rừng trái phép. Tuy nhiên, khi vắng bóng lực lượng chức năng thì các đối tượng tiếp tục phá rừng. Ông Trần Văn Tý, Giám đốc Ban quản lý rừng phòng hộ Hướng Hóa- Đakrông, tỉnh Quảng Trị phân trần, nạn phá rừng ngày càng diễn biến phức tạp, nghiêm trọng. Các đối tượng bất kể ngày đêm, rất manh động, ngang nhiên dùng cưa máy đốn hạ cây rừng: “Ban quản lý rừng phòng hộ Hướng Hóa - Đakrông đã nhiều lần họp với Ủy ban nhân dân xã và Hạt Kiểm lâm tìm biện pháp và tổ chức chốt chặn. Nhưng khi mình không có thì người dân vào khai thác, khi lực lượng vào thì người ta đã tẩu thoát. Lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng rất mỏng, không có gì trong tay nên việc bảo vệ rừng hết sức khó khăn.”

      Rừng phòng hộ đầu nguồn Hướng Hóa - Đakrông, tỉnh Quảng Trị đang chảy máu, cây rừng bị đốn hạ khá nhiều. Điều đáng nói khi cơ quan chức năng tỉnh Quảng Trị vào cuộc thì sự việc đã quá muộn bởi một khối lượng gỗ cây bị đốn hạ đã bị tẩu tán. Rừng bị tàn phá, trách nhiệm thuộc về ai? Cần làm rõ và xử lý nghiêm những tập thể, cá nhân có liên quan trong vụ rừng phòng hộ Hướng Hóa-Đakrông, tỉnh Quảng Trị bị tàn phá./.