Bhiệc lưm prá lâng đhanuôr âng đại biểu Quốc hội nắc ơy bơơn Hiến pháp lâng zâp Luật crêê tước quy định liêm gít. Gít lấh mơ nắc bhrợ têng Nghị quyết liên tịch số 525 âng Ủy ban Thường vụ quốc hội lâng c’bhúh Chủ tịch Ủy ban Trung ương mặt trận tổ quốc Việt Nam. hân đhơ cơnh đêếc, lalua đoọng lêy bhiệc quy định đoọng têêm ngăn thành phần, số lượng đhanuôr pấh bhrợ zâp g’lúh prá xay cắh gít, cắh váih cơ chế đoọng bhrợ pr’đơợ ha zâp đhanuôr vêy cr’noọ tước pấh lâng pa prá. Bhiệc bhrợ têng cơnh gr’hoót moon âng đại biểu quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân cắh ơy bơơn bhrợ têng liêm ta’níh tu cắh ơy vêy quy định liêm gít trách nhiệm xay moon đhị đhanuôr bh’nơơn bhrợ têng cơnh gr’hoót moon đhị zâp g’lúh prá xay. Bhiệc ta’ơơi moon đợ râu k’đươi moon âng đại biểu Quốc hội đhị zâp g’lúh prá xay lâng đhanuôr lêy zr’nưm cắh ơy bơơn bhrợ têng liêm gít, cắh bhrợ p’cắh liêm crêê mơ bh’rợ lêy cha’mêết âng đại biểu quốc hội. Lấh mơ, xoọc đâu dzợ đhr’năng đại cử tri, bhrợ tước bhiệc bhrợ têng zâp g’lúh prá xay âng đại biểu cóh bấc cấp, bấc đhị nắc bhrợ lơi t’vêy, cắh ơy liêm choom. P’căn Phạm Thị Trân Châu, Ủy viên đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam moon:

        Quy định đhị lưm prá lâng đhanuôr hadang 100 cha’nặc nắc lêy vêy 50 đhanuôr. Hadợ lấh 100 cha’nặc nắc lêy lấh 50 đhanuôr. Hadang 50% cơnh đêếc nắc bhrợ tước bhiệc zr’lụ đhanuôr ắt hadang cơnh đêếc cắh vêy hội trường n’đoo ắt zâp, nắc đại biểu quốc hội cắh vêy vel đông k’tứi n’đoo cung lưm prá choom. Acu moon nắc lêy quy định liêm gít cr’liêng xa’nay nâu. Râu 2, zâp ngai đhanuôr bơơn pấh zâp g’lúh lưm prá lêy tr’xăl nắc vêy choom g’đách đại cử tri, lêy têêm ngăn m’bứi bhlâng xang 5 c’moo nắc lêy zâp đhanuôr đhị ắt, đhị bhrợ bhiệc nắc bơơn pấh bhrợ zâp g’lúh prá xay.

         Bhiệc lưm prá lâng đhanuôr âng đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân nắc đoo bhiệc bhrợ đenh đươnh, vêy trách nhiệm âng đại biểu đhanuôr k’đươi, cắh mưy lưm prá ooy 1 c’moo, 1 nhiệm kỳ. t’coóh Đỗ Duy Thường, bêl ahay nắc Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xay moon: Bấc c’moo đăn đâu, lấh mơ bhiệc lưm prá lâng đhanuôr l’lăm lâng bêl xang g’lúh pr’họp ting đơn vị bầu cử nắc cung ơy vêy g’lúh lưm prá ting cơnh k’đươi moon âng đại biểu Quốc hội, bhrợ têng ting chuyên đề, lưm prá lâng cóh ngoai vel đông, ting zâp manứih… Hân đhơ cơnh đêếc, t’coóh Đỗ Duy Thường cung moon, nắc lêy k’rong pazưm pazêng 4 c’moo bhrợ têng Nghị quyết 525 đắh bh’rợ bhrợ têng, tr’lưm lâng đhanuôr âng đại biểu Quốc hội, lấh mơ nắc xay moon bh’nơơn bh’rợ zâp c’lâng bh’rợ lưm prá lâng đhanuôr âng đại biểu Quốc hội, pay boọp p’rá đại biểu quốc hội lâng Hội đồng nhân dân đắh râu chr’nắp lâng liêm choom bhrợ têng bh’rợ lưm prá lâng đhanuôr âng zâp cơnh c’lâng bh’rợ lưm prá, lấh mơ nắc lâng đại biểu Hội đồng nhân dân cấp chr’val:

        Bhiệc lưm prá lâng đhanuôr nâu cơy nắc lêy k’rong pazưm đoọng bhrợ ha cơnh padưr dal chất lượng bhrợ têng, lưm prá lâng đhanuôr, nắc đoo bhiệc chr’nắp. báo chí moon bấc, nắc đhanuôr chuyên nghiệp, đhanuôr pấh bhrợ ha mơ. Nắc lêy vêy g’lúh pazưm pr’lứch đoọng năl gít quy định ha cơnh đoọng liêm gít bhrợ têng, oó bhrợ lơi t’vêy lêy padưr dal chất lượng. nâu đoo nắc pr’đơợ chr’nắp đoọng bhr’lậ, pa’xoọng bha ar pa’tơ quy phạm pháp luật chr’nắp liêm, vêy cr’liêng xa’nay, c’lâng bh’rợ liêm zâp, chr’nắp đenh đươnh đoọng ha bh’rợ lưm prá lâng đhanuôr âng đại biểu đhanuôr k’đươi.

        Ting cơnh t’coóh Bùi Nguyên Suý, Phó trưởng ban Dân nguyện Ủy ban Thường vụ quốc hội nắc xa’nay t’ruíh ooy đắh lưm prá lâng đhanuôr âng đại biểu Quốc hội dzợ bấc râu lêy xay moon, lêy liêm ta’níh bhrợ padưr nghị quyết đoọng bhiệc bhrợ têng lưm prá liêm choom. T’coóh Bùi Nguyên Suý đoọng năl, đhị g’lúh pr’họp 11 Quốc hội khoá 13, Ủy ban Thượng vụ quốc hội bơơn độp 2 r’bhâu 613 râu k’đươi moon âng zâp đoàn đại biểu Quốc hội. hân đhơ cơnh đêếc, lêy cha’mêết xay moon vêy bơơn lấh 914 râu k’đươi moon đoọng xăl zâp cơ quan vêy thẩm quyền bhrợ têng. Bơr pêê râu bhiệc xoọc moon pa’glúh nắc bhiệc k’rong pazưm boọp p’rá k’đươi moon âng đại biểu quốc hội cắh liêm k’rơ, tu dzợ bhrợ pazưm tr’cơnh, k’rong pazưm đợ boọp p’rá pa’gơi đoọng ooy Ủy ban Thường vụ quốc hội cắh vêy thẩm quyền âng zâp cơ quan bhrợ têng cóh Trung ương… Tu cơnh đâu, lêy pa’glúh nghị quyết liên tịch âng Ủy ban thường vị quốc hội, chính phủ lâng đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quy định liêm gít bhiệc bhrợ têng lưm prá lâng đhanuôr âng đại biểu quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, bhrợ ha cơnh đoọng pa’xiêr bhiệc đại cử tri, cử tri chuyên nghiệp, đoọng đại biểu quốc hội đương xơợng bấc boọp p’rá xay moon âng đhanuôr:

        Nghị quyết lêy vêy quy định đắh bhiệc lưm prá lâng đhanuôr, cơnh l’lăm g’lúh pr’họp, lưm prá ting đắh bh’rợ, chuyên đề lang ting c’bhúh cử tri ha cơnh lâng lưm prá đhị ắt, đhị pabhrợ nắc lêy moon pa’glúh lâng đại biểu dân cử ha cơnh… vêy đợ đại biểu quốc hội cắh vêy lướt prá xay lâng đhanuôr mưy ađay nắc lêy lướt ting c’bhúh âng đại biểu quốc hội, cơnh đêếc nắc đhr’năng bh’rợ âng đại biểu cung cắh liêm choom. Hadang cắh lướt cơnh đêếc nắc bhrợ ha cơnh choom tước vel đông đoọng xơợng đhanuôr moon.

       Bhiệc ắt váih đhr’năng đại cử tri lâng đợ râu cắh liêm choom xay moon tếh nắc ơy bhrợ tước bhiệc bhrợ têng zâp g’lúh prá xay lâng đhanuôr âng đại biểu Quốc hội cắh ưy padưr liêm choom lứch trách nhiệm âng đại biểu Quốc hội. bhiệc nâu đoọng lêy nắc t’bhlâng pa’glúh Nghị quyết liên tịch quy định liêm gít bhiệc bhrợ têng lưm prá lâng đhanuôr âng đại biểu quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân. Ooy đâu, lêy p’gít lấh mơ tước bhiệc bhrợ têng đoọng zâp đhanuôr bơơn pấh zâp g’lúh lưm prá lêy tr’xăl đoọng oó váih đại cử tri. Lâng lêy p’gít tước bhiệc đại biểu lưm prá lâng đhanuôr ting chuyên đề, bh’rợ xa’nay lâng manứih bhrợ đoọng đại biểu vêy bấc g’lúh lưm prá lâng zâp chuyên gia, manứih lêy cha’mêết vêy bấc kinh nghiệm bhrợ têng lalua đoọng k’rong pazưm, năl gít zâp cr’liêng xa’nay crêê tước âng đại biểu k’rang lêy./.

Quy định chi tiết việc tổ chức tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội

        Chuẩn bị cho kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 14, các Đoàn đại biểu Quốc hội đã tiến hành tiếp xúc cử tri để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân gửi đến Quốc hội. Tuy nhiên, một số quy định về tổ chức tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội còn hạn chế, chưa phát huy được vai trò, trách nhiệm của đại biểu Quốc hội. Đặc biệt, hiện còn tình trạng “đại cử tri”, dẫn đến việc tổ chức các cuộc tiếp xúc của đại biểu Quốc hội ở nhiều cấp, nhiều nơi còn mang tính hình thức, chưa thực sự hiệu quả.

        Việc tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội đã được Hiến pháp và các Luật liên quan quy định rõ. Cụ thể là thực hiện theo Nghị quyết liên tịch số 525 giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc quy định để đảm bảo thành phần, số lượng cử tri tham dự các cuộc tiếp xúc chưa rõ, chưa có cơ chế để tạo điều kiện cho các cử tri tâm huyết đến dự và phát biểu. Đặc biệt, hiện còn tình trạng "đại cử tri", dẫn đến việc tổ chức các cuộc tiếp xúc của đại biểu ở nhiều cấp, nhiều nơi còn mang tính hình thức, chưa thực sự hiệu quả. Bà Phạm Thị Trân Châu, Ủy viên đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho rằng:

        “Quy định nơi tiếp xúc cử tri nếu 100 người thì phải có 50 cử tri. Còn trên 100 người thì phải trên 50 cử tri. Nếu 50% như vậy thì dẫn đến việc ở những khu dân cư nếu như vậy không có hội trường nào chứa đủ, mà đại biểu Quốc hội không phải địa bàn nhỏ nào cũng tiếp xúc. Tôi cho rằng cần quy định cụ thể nội dung này. Thứ hai, các cử tri được dự các buổi tiếp xúc phải luân phiên thì mới tránh được “đại cử tri”, phải đảm bảo ít nhất sau 5 năm thì hầu hết cử tri nơi cư trú, nơi làm việc sẽ được tham dự các cuộc tiếp xúc”.

        Việc tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân là công việc lâu dài, có trách nhiệm của đại biểu dân cử, không chỉ tiếp xúc trong 1 năm, 1 nhiệm kỳ. Ông Đỗ Duy Thường, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhận định: Những năm gần đây, ngoài việc tiếp xúc trước và sau kỳ họp theo đơn vị bầu cử là chính thì cũng đã có các cuộc tiếp xúc theo kiến nghị của đại biểu Quốc hội, tiếp xúc theo chuyên đề, tiếp xúc ngoài địa bàn, tiếp xúc theo đối tượng…. Tuy nhiên, ông Đỗ Duy Thường cũng cho rằng, cần phải tổng kết 4 năm thực hiện Nghị quyết 525 về hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, nhất là đánh giá kết quả các hình thức tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, lấy ý kiến đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân về sự cần thiết và hiệu quả hoạt động tiếp xúc cử tri của các loại hình tiếp xúc, nhất là đối với đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã:

         “Chuyện tiếp xúc cử tri bây giờ phải tổng kết để làm sao nâng cao chất lượng hoạt động tiếp xúc cử tri, là vấn đề quan trọng. Báo chí nói nhiều, toàn là cử tri chuyên nghiệp còn cử tri rộng rãi tham gia là chưa bao nhiêu. Cần có cuộc tổng kết để xác định quy định như thế nào cho sát thực tiễn để có hiệu quả, tránh hình thức và nâng cao chất lượng. Đây là cơ sở quan trọng để sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật có giá trị pháp lý cao, có nội dung, hình thức đầy đủ thiết thực, có giá trị lâu dài cho hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu dân cử”.

        Theo ông Bùi Nguyên Súy, Phó Trưởng ban Dân nguyện Ủy ban Thường Quốc hội thì câu chuyện về tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội còn nhiều việc cần bàn, cần phải nghiêm túc xây dựng Nghị quyết để việc thực hiện tiếp xúc cử tri hiệu quả. Ông Bùi Nguyên Súy cho biết, tại kỳ họp thứ 11 Quốc hội khóa 13, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận được 2 nghìn 613 kiến nghị của các Đoàn đại biểu Quốc hội. Nhưng khi xem xét phân tích đánh giá chỉ được hơn 914 kiến nghị để chuyển các cơ quan có thẩm quyền xử lý. Một vấn đề đang đặt ra là việc tổng hợp ý kiến cử tri của đại biểu Quốc hội còn yếu bởi vẫn còn tình trạng tập hợp trùng, tập hợp những ý kiến gửi lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội không phải thẩm quyền của các cơ quan giải quyết ở Trung ương…Do đó, cần thiết phải ban hành Nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quy định chi tiết việc tổ chức tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, làm sao để hạn chế cử tri chuyên nghiệp, đại cử tri, để đại biểu Quốc hội lắng nghe được nhiều ý kiến, kiến nghị của cử tri:

        “ Nghị quyết cần có quy định về tiếp xúc cử tri, như trước kỳ họp, sau kỳ họp, tiếp xúc theo lĩnh vực, chuyên đề và theo nhóm cử tri như thế nào và tiếp xúc ở nơi cư trú, nơi công tác phải được đặt ra đối với đại biểu dân cử như thế nào…Có những đại biểu Quốc hội không đi tiếp xúc cử tri được một mình mà phải đi theo nhóm của Đại biểu Quốc hội, như vậy là năng lực trình độ của đại biểu cũng còn rất hạn chế. Nếu không đi được như vậy thì làm sao đi tiếp xúc được nhiều địa điểm, làm sao xuống nhiều địa bàn để lắng nghe được nhiều ý kiến của cử tri và nhân dân cả nước”.

         Việc tồn tại tình trạng “đại cử tri” và những hạn chế nêu trên đã dẫn đến việc tổ chức các cuộc tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội chưa phát huy hết trách nhiệm của đại biểu Quốc hội. Điều này cho thấy cần thiết phải ban hành Nghị quyết liên tịch quy định chi tiết việc tổ chức tiếp xúc cử tri của đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân. Đồng thời, cần chú trọng đến việc đại biểu tiếp xúc cử tri theo chuyên đề, lĩnh vực, đối tượng để đại biểu có nhiều cơ hội tiếp xúc với các chuyên gia, nhà nghiên cứu có nhiều kinh nghiệm thực tiễn nhằm tổng hợp, nắm bắt các nội dung có liên quan mà đại biểu quan tâm./.