Nâu đoo nắc rau xay moon loom luônh chắp hơnh âng đhanuôr ooy Đảng lâng Ava Hồ ơy bhrợ t’váih pr’ắt tr’mông k’bhộ ngăn, bhui har đoọng ha đhanuôr. Nâu cơy, cóh pazêng rau xa nay, bh’rợ tr’nêng, đhanuôr acoon cóh nắc lứch xay truíh tước ooy Ava Hồ lâng loom luônh chắp hơnh pa bhlâng lâng pr’too pr’choom nắc ng’học tập lâng ting bhrợ têng cơnh pr’ắt bh’rợ âng Ava Hồ đoọng bhrợ pa dưr pr’ắt tr’mông k’bhộ ngăn, bhươl cr’noon bhui har têêm ngăn, vel đong k’bhộ k’van la liêm pr’hay.

    C’xêê c’moo zâl arọp a bhuy ơy xang cóh đanh đươnh, nắc pazêng rau cr’noọ ooy c’xêê c’moo zr’nắh xr’dô, grơơ k’rơ nắc dzợ ghít cóh cr’noon âng a đoo Anh hùng lực lượng vũ tràng Hồ Đức Vai, đhanuôr Pa Cô, manuýh tr’nơớp tr’haanh bơơn đươi tô Ava Hồ. Cóh apêê c’moo 1961- 1962, zr’lụ chiến trường Trị Thiên zr’nắh k’đháp, arọp Mỹ p’too k’bhan tấn bom cha rắh cóh pazêng bha lắh crâng đhị A Lưới. Ađoo p’niên A Vai cóh xoọc đêếc n’niên đhị chr’val Hồng Bắc, mơ 10 c’moo ơy ting bhrợ bh’rợ liên lạc, tước 19 c’moo nắc dưr váih du kích zâl arọp, bhrợ bấc chiến công chr’nắp ga mắc. C’moo 1964, đhị Đại hội chiến sĩ Anh hùng thi đua prang miền Nam cóh Tây Ninh, A Vai nắc muy cóh pazêng 32 cán bộ chiến sĩ vêy ta cher đoọng ch’ner Anh hùng lực lượng vũ trang bêl mơ 24 c’moo. C’moo 1965, a đoo pân juýh A Vai đh’rứah lâng apêê anh hùng miền Nam g’lúh tr’nơớp lướt ooy Hà Nội lum Ava Hồ. Công cóh g’lúh tr’lum n’nắc, Ava Hồ ơy đớc đh’nớc đoọng ha ađoo pân juýh du kích manuýh Pa Cô nắc Hồ Đức Vai. Cóh t’tun n’nâu, Anh hùng Hồ Đức Vai dzợ tr’haanh bơơn lum Ava Hồ bấc chu. Ađoo xay moon: G’lúh tr’nơớp lum Ava Hồ, bơơm Ava k’đhơợng tây, cuôr, acu bhui har nắc mặ dưr ren, tu l’lăm ahay nắc đhiệp xơơng đh’nớc âng Ava  năm, chắp hơnh Ava Hồ cắh dzợ cơnh, ha dzợ cắh ơy bơơn lum lêy. “Bêl acu lướt ooy Nam cóh c’xêê 1/1968 zâl arọp zr’nắh k’đháp cắh dzợ cơnh, xang bêl zâl arọp đhi noo kiêng xơợng xa nay ooy Ava Hồ nắc acu xay truíh cớ rau Ava Hồ p’too pa choom nắc lum lêy apêê đhanuôr cóh miền Nam, Ava Hồ moon nắc apêê a chau nắc t’bhlâng zâl arọp a bhuy  đoọng pa chô miền Nam nắc Ava chô lum lêy, xoọc đêếc đhi noo bhui har pa bhlâng.”

     Cóh bơr g’lúh zâl arọp Pháp lâng zâl Mỹ, đhanuôr pazêng c’bhúh acoon cóh đhị A Lưới muy loom ting Đảng, đoàn kết muy loom zư lêy bhươl cr’noon. Tước c’moo 1969, bêl Ava Hồ cắh dzợ, đoọng hay chơợ Ava Hồ, đhanuôr Pa Kô, Vân Kiều cóh Thừa Thiên Huế ơy bhrợ bh’rợ hay chơợ Ava Hồ lâng pay tô âng Ava Hồ đoọng bhrợ tô zazum ha pazêng c’bhúh đhanuôr acoon cóh n’đắh mặt t’ngay lơớp âng TTH. Xoọc đâu cóh chr’hoong A Lưới vêy lấh 12 r’bhâu cha nắc manuýh đươi tô Ava Hồ. T’coóh Hồ Thanh Dũng, ắt cóh chr’val Hồng Kim, chr’hoong A Lưới prá: “Đợ manuýh Pa Cô đươi tô Hồ đoọng hay tước Ava Hồ, g’lêếh c’rơ âng Ava ơy cher đoọng, k’đơơng Đảng lâng nhà nước hêê, lâng lang nâu cơy nắc chắp hơnh pa bhlâng bêl ađay đơơng âng tô âng Ava Hồ.”

     Cóh pr’ắt tr’mông t’mêê, đợ rau hình ảnh, pr’đươi xay truíh ooy Ava Hồ, rau tin đươi ooy Ava Hồ nắc rau pa dưr cr’noọ xa nay ga mắc pa bhlâng, đoọng đhanuôr A Lươi z’lấh zr’nắh k’đháp, t’bhlâng bhrợ cha, pa dưr kinh tế. T’coÓh bhươl Hồ Văn Hạnh, manuýh Cơ Tu ắt đhị thị trấn A Lưới bhui har moon: Học tập lâng ting bhrợ têng cơnh pr’ắt bh’rợ âng Ava Hồ, đhanuôr zập ngai công t’bhlâng chêếc n’năl đươi dua rau liêm pr’hay, rau t’mêê, zập ngai công p’too pa choom k’coon tước ooy trường học cr’liêng chữ, doọ dzợ váih đhr’năng k’dua a coon a chau đhêy học bhrợ ha rêê đhuốch cơnh ahay dzợ: “Nâu cơy pr’ắt tr’mông âng đhanuôr vêy bấc rau tr’xăl. Rau bơr cậ nắc chính sách k’rong bhrợ âng Đảng lâng Nhà nước ghít pa bhlâng, nắc đhanuôr tin đươi, ooy kinh tế nắc đhanuôr A Lưới ơy choom t’bil đharứt lâng muy bơr pr’loọng đong dưr k’van k’bhộ lấh mơ. Đhanuôr chr’hoong A Lưới lứch xay moon nắc ting Đảng, ting Ava Hồ.”

     C’moo 1969, bêl chiến trường Trị Thiên – Huế xoọc ắt cóh cr’chăl zr’nắh k’đháp pa bhlâng âng bh’rợ zâl arọp Mỹ, xơợng Ava cắh dzợ, đhanuôr pazêng c’bhúh acoon cóh đhị chr’hoong A Lưới, tỉnh TTH ơy pay tô Hồ đoọng bhrợ tô âng đay đoọng xay p’cắh loom luônh chắp hơnh Ava, xay p’cắh loom luôn đhơ đhơ cơnh nắc muy ting Đảng, ting Ava Hồ, zâl arọp a bhuy pa chô độc lập, tự do đoọng ha acoon manuýh. Lấh 48 c’moo ahay, rau tr’haanh vêy bơơn đươi tô Ava Hồ nắc vêy pazêng lang đhanuôr acoon cóh đhị đâu pa dưr. T’coóh Lê Thanh Nam, Phó Bí thư Thường trực Huyện uỷ A Lưới, xay moon ghít: đươi tô Ava Hồ cắh muy xay p’cắh loom luônh chắp hơnh Ava, ting n’nắc nắc dzợ ng’học cơnh Ava, xơợng bhrợ cơnh cr’noọ cr’niêng âng Ava Hồ cóh bh’rợ pa dưr kinh tế, t’bil ha ul pa xiêr đharứt, bhrợ pa dưr vel đong ting t’ngay k’bhố ngăn, bhui har: “Đhanuôr acoon cóh đhị A Lươi tr’haanh bơơn đơơng tô Ava Hồ. Tơợ rau t’bhlâng n’nắc, đhanuôr A Lưới cóh c’xêê c’moo zâl arọp Mỹ pa chô k’tiếc k’ruung công cơnh cóh c’xêê c’moo zư lêy k’tiếc k’ruung nâu cơy ta luôn xay bhrợ muy loom lâng Đảng, muy loom lâng Ava Hồ cóh bh’rợ bhrợ pa dưr lâng zư lêy k’tiếc k’ruung. Lâng bấc apêê đồng chí lâng bấc đhanuôr âng A Lưới dưr váih nắc bác sĩ, đợ apêê kỹ sư, đợ apêê cán bộ k’đhơợng xay chrooi đoọng bhrợ pa dưr vel đong A Lưới ting t’ngay k’bhố k’van lâng la liêm pr’hay lấh mơ.”

    Ơn Đảng, ơn Ava Hồ cơnh toọm đác hooi tơợt lang cắh choom pắt, lâng đhanuôr pazêng c’bhúh acoon cóh đhị chr’hoong da ding k’coong A Lưới, tỉnh TTH. Xơợng bhrợ cơnh Ava Hồ, manuýh Tà ôi, Pa Cô, Vân Kiều, Cơ Tu… cóh A Lưới ta luôn pr’too pr’choom nắc đoàn kết muy loom luônh, đh’rứah z’lấh zr’nắh k’đháp, t’bhlâng bhrợ cha, pa dưr kinh tế, t’bil ha ul pa xiêr đharứt, zư nhâm mâng rau chr’nắp pr’hay văn hoá âng k’conh pa bhướp đớc đoọng./.

NIỀM TỰ HÀO CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC

THIỂU SỐ Ở A LƯỚI ĐƯỢC MANG HỌ BÁC HỒ

PV Lê Hiếu/VOV miền Trung

     48 năm trước, nghe tin Bác mất, đồng bào các dân tộc thiểu số ở huyện vùng cao A Lưới, tỉnh Thừa Thiên-Huế tự nguyện lấy họ của Bác Hồ làm họ chung cho cộng đồng người dân tộc thiểu số ở phía Tây tỉnh Thừa Thiên-Huế. Đây là sự tri ân của đồng bào đối với Đảng với Bác đã mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho bà con. Ngày nay, trong mỗi câu chuyện, việc làm, đồng bào đều nhắc đến Bác Hồ với lòng thành kính và khuyên bảo nhau "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" để xây dựng gia đình ấm no, bản làng yên ấm, quê hương giàu đẹp.  

     Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những ký ức của một thời binh lửa vẫn nguyên vẹn trong tâm trí của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đức Vai, dân tộc Pa Cô, người đầu tiên vinh dự được mang họ Bác Hồ. Những năm 1961- 1962, nơi chiến trường Trị Thiên khói lửa, giặc Mỹ trút hàng vạn tấn bom đạn lên những cánh rừng ở A Lưới. Cậu bé A Vai ngày ấy sinh ra tại xã Hồng Bắc, mới 10 tuổi đã tham gia làm liên lạc, đến 19 tuổi trở thành du kích chiến đấu diệt địch, lập nên nhiều chiến công hiển hách. Năm 1964, tại Đại hội chiến sĩ Anh hùng thi đua toàn miền Nam ở Tây Ninh, A Vai là một trong số 32 cán bộ chiến sĩ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang khi chỉ mới 24 tuổi. Năm 1965, chàng trai A Vai cùng đoàn anh hùng miền Nam lần đầu tiên ra Hà Nội thăm Bác Hồ. Cũng trong lần gặp đó, Bác đã đặt tên cho chàng du kích người Pa Cô là Hồ Đức Vai. Sau này, Anh hùng Hồ Đức Vai còn vinh dự gặp Bác nhiều lần nữa. Ông tâm sự: Lần đầu gặp Bác, được cầm tay Bác, ôm Bác bằng xương, bằng thịt, mình xúc động rơi cả nước mắt, vì trước đây chỉ nghe tên Bác ngưỡng mộ Bác, chứ chưa được gặp bao giờ.  “Khi tôi vào Nam tháng 1/1968 chiến đấu rất ác liệt vừa đánh giặc anh em muốn nghe câu chuyện với Bác Hồ thì tôi kể lại Bác Hồ căn dặn là thăm các dân tộc ở miền Nam, Bác nói là các cháu phải chiến đấu để giải phóng miền Nam là Bác vào thăm, lúc đó anh em rất phấn khởi.”

     Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đồng bào các dân tộc ở A Lưới một lòng theo Đảng, đoàn kết một lòng bảo vệ bản làng. Đến năm 1969, khi Bác mất, để nhớ ơn Bác, đồng bào Pa Kô, Vân Kiều ở Thừa Thiên-Huế đã làm lễ để tang Bác và tự nguyện lấy họ của Bác Hồ làm họ chung cho cộng đồng người dân tộc thiểu số ở phía Tây Thừa Thiên-Huế. Hiện ở huyện A Lưới có hơn 12 nghìn người mang họ Bác Hồ. Ông Hồ Thanh Dũng, ở xã Hồng Kim, huyện A Lưới cho hay: “Những người Pa Cô mang họ Hồ để tưởng nhơ Bác, công lao của Bác đã cống hiến, dìu dắt Đảng và nhà nước ta và đối với thệ trẻ ngày hôm nay thì rất tự hào rằng mình mang họ Bác Hồ.”

     Trong cuộc sống mới, những hình ảnh, kỷ vật về Bác Hồ, niềm tin về Bác luôn là nguồn cổ vũ động viên tinh thần to lớn, để người dân A Lưới vượt qua khó khăn, nỗ lực làm ăn, phát triển kinh tế. Già làng Hồ Văn Hạnh, người Cơ Tu ở thị trấn A Lưới phấn khởi: Học tập tấm gương Bác Hồ, bà con ai cũng cố gắng tiếp cận nhiều hơn với cái hay, cái mới, ai cũng vận động con cái đến trường học cái chữ, chứ không còn bắt con bỏ học lên nương, lên rẫy như trước. “Bây giờ là kinh tế đời sống của người dân có thay đổi. Thứ hai là chính sách đầu tư của Đảng và nhà nước rất là rõ nên dân người ta tin,về kinh tế là dân A Lưới cơ thoát nghèo và một số gia đình giàu và khá. Bà con huyện A Lưới đều xác định con đường theo Đảng, theo Bác Hồ.”

     Năm 1969, khi chiến trường Trị Thiên - Huế đang ở giai đoạn khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, nghe tin Bác mất, đồng bào các dân tộc thiểu số huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế đã nguyện lấy họ Hồ làm họ của mình để tỏ lòng thương kính đối với Bác, thể hiện tấm lòng sắt son theo Đảng, Bác Hồ, chiến đấu giành lại độc lập tự do cho dân tộc. Hơn 48 năm qua, niềm vinh dự, tự hào được mang họ Bác vẫn được các thế hệ đồng bào nơi đây nuôi dưỡng, phát huy. Ông Lê Thanh Nam, Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy A Lưới, khẳng định: mang họ Bác Hồ không chỉ để tỏ lòng tôn kính Bác, mà còn phải học theo Bác, thực hiện lý tưởng của Bác trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, xây dựng quê hương ngày càng ấm no, hạnh phúc. “Đồng bào  các dân tộc ở A Lưới rất vinh dự được mang họ bác Hồ. Từ quyết tâm đó, đồng bào A Lưới trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước cũng như thời kỳ bảo vệ đất nước ngày nay luôn luôn cống hiến để trung thành với Đảng, trung thành với Bác trong cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Và nhiều đồng chí nhiều bà con của A Lưới trở thành những bác sĩ, những kỹ sư những cán bộ lãnh đạo, quản lý góp phần xây dựng quê hương A Lưới ngày càng giàu đẹp và Văn Minh hơn.”

     Ơn Đảng, ơn Bác Hồ như suối nguồn chảy mãi không bao giờ cạn đối với đồng bào các dân tộc thiểu số ở huyện miền núi A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Noi theo gương Bác, người Tà Ôi, Pa Cô, Vân Kiều, Cơ Tu… ở A Lưới luôn nhắc nhở nhau đoàn kết một lòng, cùng vượt qua khó khăn, chăm lo làm ăn, phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, giữ gìn bản sắc văn hóa của cha ông để lại./.