H’voóh n’coo đác Thuỷ điện Sông Bung 2 bhrợ váih râu căh liêm ngân pa bhlầng lâng đhanuôr 4 chr’val da ding k’coong âng chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Lấh 1 c’xêê m’pâng ơy lấh, bấc pr’loọng đong đhanuôr nắc ắt zâng lâng đhr’năng “nhăn cha-ắt g’nưm” đhị đong k’bhúh xoọng tu đong xang crêê đác p’loọng zêng. Hân noo boo đhị zr’lụ da ding k’coong buôn dưr váih đhrăng ha ul, cha cệêt; cóh đhr’năng bấc ngai đhanuôr xoọc đương zên zúp zooi chroót pa chô nắc chính quyền vel đong dzợ đớc cắh ơy bhrợ pa xang bha ar đoọng ha pêê k’rong bhrợ têng chroót zên đoọng ha đhanuôr. Bha ar xrắ âng Phóng viên Hoài Nam đhị miền Trung tợơ ơy chếêc năl đhr’năng lalua đhị pazêng zr’lụ bil hư.

          Z’lấh c’lâng zr’nắh k’đháp, a zi tước vel Pà Ooi, chr’val LaÊê, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Đhị đâu zâng lâng bấc râu bil bal bấc pa bhlầng tu cắh liêm âng Thuỷ điện Sông Bung 2. Pêê đhr’nong đong crêê đác t’cọong p’loong tợơ bêl h’voóh n’coo đác, đh’rứah lâng k’zệêt p’nong t’rí k’roọc, bh’năn băn, pr’đươi pr’dua cóh đong, bhơi ra véh âng đhanuôr cung ting loong zêng. Ơy lấh muy c’xêê m’pâng, díc điêl a moó P’loong Thị Hoa đơơng ca coon chô ooy đong cha chuíh dad a ắt, bơr pêê t’ngay nắc chô đong ca conh ca căn luônh đoo. Đong conh căn luônh nắc tía xiên, hi dưm bếch cắh pân k’oóh, ha dang coon rêên nắc h’mếc glúh ooy tang. Zên bạc cắh vêy, a moó Hoa nắc chếêc mứt vặ zên, nợ lứch tợơ quán nâu tước quán tốh. A moó cung cắh dzợ hay a đay xay moon râu bil bal, bha ar xrắ cung ơy clặ đhị đong sinh hoạt âng vel ha dợ cắh năl bêl bơơn pay zên ta chroót pa chô. A móo Pơloong Thị Hoa xay moon:

          Díc điêl cu ơy xay moon lứch đương hớ cung cắh vêy zên. A pêê moon lướt lêy ch’mệêt đong xang, ha dợ đong xang hâu dzợ vêy buôn lướt lêy ch’mệêt, lứch u loong hâu dzợ vêy, pr’đươi pr’dua, đong xang, cr’van cr’bhộ zêng loong. Nêu kêi apêê moon lướt lêy ch’mệêt, ch’mệêt lêy n’hâu dzợ. Pa chắp tước bêl túh t’coọng p’loong đong xang, a cung cắh năl cơnh chếêc bhrợ dzợ.

          Cóh đhr’năng apêê pr’loọng đong căh râu cóh têy dzợ tu cắh liêm âng Thuỷ điện Sông Bung 2, zập t’ngay apêê đương hớơ zên zúp zooi, bêl đếêc vêy ngai nắc cung ting p’loon ha đay đoọng bơơn đớp pay zên chroót pa chô nâu. Vêy ngai nắc moon đác p’loong k’ha riêng ức đồng zên đớc cóh tủ, vêy ngai nắc bil k’zệt cây vàng, vêy đoo pr’loọng nắc moon loong 5 bệê zớ ty, zập bệê chr’nắp tước 30 ức đồng. Xang nắc đợ t’rị k’roọc, a’ọc crêê đác t’cọong p’loong dáp lêy nắc ting bấc lấh. T’ngay đâu prang chr’val vêy bơr pêê zệt p’nong, t’ngay t’tun nắc dưr chéh váih bơr pêê p’nong dzợ. T’nooi pr’loọng đong bil bal nắc ting bấc lấh bêl cóh muy ri dưm nắc vêy đoo pr’loọng đong pác pr’loọng lalay. T’coóh A lăng Bliêm, Phó Chủ tịch UBND chr’val LaÊê, chr’hoong Nam Giang đoọng năl, đợ bh’năn cắh cợ bhơi ra véh âng đhanuôr bil bal, chính quyền chr’val, vel bhươl nắc choom năl lứch, ha dợ pr’đươi cóh đong nắc k’đháp đoọng bơơn năl. Chr’val ơy bấc chu pa họp đhanuôr, k’đươi moon đhanuôr moon ta níh hâu râu bil, ha dợ đhị bơr pêê t’ngay nắc vêy ngai tước moon bil đhép cắh cợ điện thoại di động, bha ar ơy xrắ clặ pa liêm nắc pay lơi đoọng xrắ pa xoọng cớ. T’coóh A lăng Bliêm k’đươi moon:

          Lalăm nắc zúp zooi pác bhrợ 2 chu. Tr’nợơp nắc pazêng apêê pr’loọng loong zêng đong xang, bhơi ra véh. T’tun nắc pazêng apêê pr’loọng đong vêy bhơi ra véh, n’loong n’kuông bil hư. Chr’hoong ơy zúp zooi zên pa đhấc chô  ắt cóh đhăm t’mêê 20 ức đồng zập pr’loọng, vel đong nắc zúp zooi ch’néh cha, zên mặt đoọng ha đhanuôr. Ban k’đhợơng lêy Dự án cung ơy zúp zooi đhanuôr ch’néh, mì tôm, zên mặt 2 ức đồng zập pr’loọng. Đớc đanh cơnh đâu k’er bhlầng đhanuôr. Tu c’năl âng đhanuôr cắh liêm choom, tệêm ngăn.

          Tợơ bấc chu pa họp đhanuôr, tước nâu kêi tổ pa bhrợ dáp lêy zúp zooi âng chr’hoong lâng Ban k’đhợơng lêy Dự án Thuỷ điện Sông Bung 2 nắc ơy clặ bha ar xrắ chắc 58 pr’loọng bil bal bơơn apêê bơơn zúp zooi ắt đhị 7 vel âng 4 chr’val da ding k’coong nắc Chà Val, La Dêê, La Êê lâng chr’val Zuốih âng chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Pazêng zên zúp zooi 2 chu moon đớc nắc lấh 6,7 tỷ đồng. Chính quyền chr’hoong Nam Giang nắc đấh lêy ch’mệêt pa ghít, clặ bha ar lalăm chroót pa chô. Pa căn Phạm Thị Như, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl:

          Hâu tu tước t’ngay đâu a hêê cắh ơy bhrợ têng xang? Tu cóh đhr’năng xay bhrợ, bhiệc dáp lêy, đăng lêy, lêy chr’nắp zên xang nắc xay moon đhị đong cộng đồng đoọng đhanuôr zập ngai bơơn năl râu chính sách âng nhà nước zúp zooi. Tước nâu kêi nắc cung cắh ơy bhrợ têng xang bhiệc zúp zooi g’lúh 2. UBND chr’hoong cung ơy pa bhrợ lâng Ban k’đhợơng lêy Dự án Thuỷ điện Sông Bông 2 tợơ ơy za zưm số liệu lâng căh râu xay moon tợơ đhanuôr nắc đoọng zúp zooi ha đhanuôr.

          Ting cơnh t’coóh Ngô Việt Hải, Tổng Giám đốc Tổng Công ty pa ang điện 2, c’la k’rong bhrợ têng Thuỷ điện Sông Bung 2, đoọng đấh tệêm ngăn pr’ắt tr’mông âng đhanuôr đơn vị nắc k’đươi moon đoọng pazêng râu dáp lêy cr’van vêy chr’nắp cơnh vàng bạc, chiing zớ moọt g’lúh 2. Ha dợ pazêng râu crêê tước tr’mung tr’méh lalăm âng đhanuôr nắc lêy pr’hân bhrợ têng:

          Pr’đươi p’dua pa bhrợ ta têng, pr’ắt tr’mông, bh’năn băn, ha rêê ha lai âng đhanuôr nắc đhanuôr dáp lêy h’mơ nắc đắh đong k’rong bhrợ têng chroót pr’hân mơ đếêc, azi nắc cắh vêy bhrợ k’đháp ha pêê râu rị. Vêy ngai bil 3 bệê 3 gọ moon bil 5 nắc a zi cung chroót 5, lêy nắc râu zúp zooi âng đay, doó râu rị. K’nặ t’ngay 20/9 nắc bhrợ têng xang, ha dợ tước nâu kei cung cắh ơy ta ký.

                    Zr’lụ da ding k’coong tỉnh Quảng Nam pazêng t’ngay đâu nắc boo ngân bhlầng, chr’na đh’nắh k’rong đớc âng đhanuôr nắc k’nặ lứch ặ. Lâng c’lâng bh’rợ xoọc đâu nắc cắh năl tước h’bêl pazêng pr’loọng đong bil bal tu cắh liêm âng Thuỷ điện Sông Bung 2 nắc bơơn đớp pay zên zúp zooi, zên chroót pa chô./.

SỰ CỐ THỦY ĐIỆN SÔNG BUNG 2:

NGƯỜI DÂN ĐỎ MẮT CHỜ TIỀN ĐỀN BÙ

              Sự cố vỡ đường ống dẫn dòng Thủy điện Sông Bung 2 gây thiệt hại nặng nề đối với người dân 4 xã vùng cao của huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Hơn 1 tháng rưỡi trôi qua, nhiều gia đình phải sống cảnh “ ăn nhờ ở đậu” nhà người thân do nhà cửa bị nước cuốn trôi. Mùa mưa ở vùng cao dễ xảy ra đói, rét; trong khi nhiều người trông chờ tiền hỗ trợ đền bù thì chính quyền địa phương vẫn chưa thể phê duyệt danh sách để nhà đầu tư chi trả tiền cho bà con. Phóng sự của Hoài Nam PV Đài TNVN:

             Vượt qua con đường ngoằn ngoèo vắt ngang qua những mõm núi cao chót vót, chúng tôi đến được thôn Pà Ooi, xã LaÊê, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Đây là nơi chịu thiệt hại nặng nề nhất do sự cố Thủy điện Sông Bung 2. Ba ngôi nhà bị dòng nước từ sự cố vỡ đường ống dẫn cuốn trôi mất hút, cùng hàng chục con trâu, bò, vật dụng trong gia đình, hoa màu của bà con cũng trôi theo dòng nước. Một tháng rưỡi trôi qua, vợ chồng chị Pơlong Thị Hoa dắt díu con về ở nhà nội, dăm bữa lại chạy sang bên ngoại. Nhà bố mẹ thì chật chội, đêm nằm không dám ho, con khóc phải bồng chạy ra ngoài sân. Tiền không có, chị Hoa phải chạy vạy mua nợ hết quán này đến quán khác. Chị không nhớ đã bao nhiêu lần kê khai thiệt hại, danh sách cũng đã được niêm yết tại nhà sinh hoạt của thôn nhưng chưa biết đến bao giờ mới nhận được tiền đền bù. Chị Pơlong Thị Hoa nghẹn ngào:

      Vợ chồng em kê khai hết rồi mà vẫn chưa có tiền. Họ bảo đi kiểm tra nhà cửa, mà nhà cửa thì còn cái chi, bị trôi hết rồi, đồ đạc trôi hết, tài sản em gom góp lâu nay cũng bị trôi hết. Bây giờ họ bảo đi kiểm tra, kiểm tra cái gì nữa. Nghĩ đến cảnh lũ quét sạch nhà cửa, em không biết làm thế nào.

     Trong khi những hộ trắng tay do sự cố Thủy điện Sông Bung 2 trông ngóng từng ngày tiền hỗ trợ thì một số trường hợp lại “té nước theo mưa”. Có người kê khai bị nước cuốn trôi cả trăm triệu đồng tiền mặt để dành trong tủ, người thì mất cả chục cây vàng, hộ thì bị trôi 5 chiếc ché cổ, mỗi chiếc trị giá trên 30 triệu đồng. Rồi số trâu, bò, lợn bị cuốn trôi được thống kê cứ tăng dần. Hôm nay cả thôn mới vài chục con, hôm sau lại “đẻ” thêm vài con nữa. Danh sách hộ bị thiệt hại ngày càng dài thêm khi mà chỉ trong một đêm có gia đình âm thầm “tách hộ”. Ông A Lăng Bliêm, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã La Êê, huyện Nam Giang cho biết, số gia súc, gia cầm hay hoa màu của bà con bị thiệt hại, chính quyền xã, thôn có thể nắm bắt được chứ vật dụng trong gia đình thì rất khó xác định. Xã đã nhiều lần họp dân, nhắc nhở bà con kê khai trung thực nhưng vài hôm lại có người báo mất đôi dép, hay chiếc điện thoại di động, danh sách niêm yết xong phải gỡ xuống để tiếp tục bổ sung. Ông A Lăng Bliêm đề nghị:

       Trước mắt hỗ trợ chia thành 2 đợt. Đợt thứ nhất là những hộ bị trôi sạch nhà cửa, hoa màu đền bù trước. Đợt thứ 2 là những hộ có hoa màu, cây cối bị thiệt hại. Huyện đã hỗ trợ tiền di dời 20 triệu đồng mỗi hộ, địa phương hỗ trợ gạo, tiền mặt cho bà con. Ban Quản lý Dự án cũng đã hỗ trợ gạo, mì tôm, tiền mặt 2 triệu đồng mỗi hộ. Để lâu như thế này rất chi là xót và thương cho bà con. Do nhận thức bà con không đảm bảo.

      Sau nhiều lần họp dân, đến nay tổ công tác thống kê hỗ trợ thiệt hại của huyện và Ban Quản lý Dự án Thủy điện Sông Bung 2 đã niêm yết danh sách 58 hộ thiệt hại ở 7 thôn của 4 xã vùng cao là ChàVal, La Dêê, La Êê và xã Zuôih của huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Tổng số tiền hỗ trợ cả 2 đợt dự kiến hơn 6,7 tỷ đồng. Chính quyền huyện Nam Giang sẽ tiến hành rà soát lần cuối, niêm yết công khai trước khi phê duyệt bồi thường. Bà Phạm Thị Như, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết:

      Vì sao đến ngày hôm nay chúng ta chưa thực hiện được? Do trong quá trình triển khai, công tác kiểm kê, đo đạc, áp giá rồi niêm yết công khai tại cộng đồng để người dân ai cũng hiểu được chính sách của Nhà nước hỗ trợ sự cố xảy ra. Tới thời điểm này cũng chưa hoàn tất chính thức phê duyệt làm 2 đợt. Ủy ban nhân dân huyện cũng đã làm việc với Ban Quản lý Dự án Thủy điện Sông Bung 2 sau khi thống nhất số liệu và không có sự kiến nghị của người dân thì sẽ phê duyệt phương án hỗ trợ người dân.    

       Theo ông Ngô Việt Hải, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Phát điện 2, chủ đầu tư Thủy điện Sông Bung 2, để sớm ổn định cuộc sống cho bà con, đơn vị đề xuất chuyển toàn bộ khoản kê khai tài sản có giá trị lớn như vàng bạc, chiêng ché sang giai đoạn 2. Còn những gì liên quan đến cuộc sống trước mắt của bà con cần tiến hành nhanh:

      Dụng cụ sản xuất, đời sống, chăn nuôi, ruộng rẫy của bà con thì bà con kê khai bao nhiêu bên chủ đầu tư sẵn sàng đền bù bấy nhiêu chứ chúng tôi không cân, đong, đo, đếm gì chuyện đó đâu. Thậm chí họ có 3 cái xoong nấu cơm mà khai mất 5 cái cũng sẵn sàng, coi như hỗ trợ chứ có gì đâu. Thực ra định 20 tháng 9 là xong mà đến giờ này vẫn chưa ký.

        Vùng cao tỉnh Quảng Nam những ngày này mưa như trút nước, nguồn lương thực dự trữ của bà con cũng dần cạn kiệt. Với cách làm như hiện nay chưa biết đến bao giờ những hộ bị thiệt hại từ sự cố Thủy điện Sông Bung 2 mới nhận được tiền hỗ trợ đền bù./.