,,, Bhiệc dưr váih cắh liêm crêê đhị thuỷ điện Sông Bung 2 cóh vel đông chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam bêl hi’dưm t’ngay 13/9 doọ ơy bhrợ mơ ha’voóh bha’nậ, hân đhơ cơnh đêếc nắc bhrợ bil hư bấc ooy manứih lâng pr’đươi cr’van âng đhanuôr. Bhiệc chấc lêy apêê bil tíc bơơn xay bhrợ đhị bấc vel đông. Hadợ ooy đâu, đợ apêê pr’đoọng bơơn g’đách mứt cơnh ngoọ ơy lấh chêết ha dợ chô ma mung cớ.

                Dưr chô đắh choom chêết bil tu râu cắh pr’đoọng âng thuỷ điện Sông Bung 2, amoó Arất Bưng, 22 c’moo cóh vel A Dinh, chr’val Chà Vàl, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cơnh ngoọ manứih bil r’vai r’ô. Pr’loọng đông đha’rứt, bơơn k’diịc đấh nắc Bưng ting ặt p’zay t’bhlâng bhrợ têng thuê t’bơơn t’mung. Cr’chăl đâu 10 t’ngay, amoó Bưng pa’gơi k’coon k’tứi đoọng ooy bha’bhướp da’dích zư, hadợ 2 anhi diịc điêl nắc lướt moót ooy crâng chóh keo thuê đoọng ha pêê lơơng. Tước 5h hi’bu nua, bêl 1 t’ngay bhrợ têng zr’nắh ga’lêếh ơy xang, zâp ngai cóh c’bhúh apêê nâu k’đươi pân’đil z’zêệ, pân’jứih nắc lướt bơơn a’xiu cóh tâm ra’văng pr’dzăm ch’na hi’bu. Hadợ cắh bhr’nêy, apêê xơợng ga’râm dưr xưl đắh tu tâm cơnh ngoọ sóng thần. đác đắh tu k’ruung r’rộ r’răm chô hooi. Đợ apêê lướt bơơn a’xiu nắc nắc đấh hân ha’luông chô ooy pợ. cắh ha mơ đenh nắc lêy đác k’ruung dưr bhrợ nong lít zêng pợ apêê, apêê ắt cóh đâu nắc zêng dưr mứt lơi jợ zêng đồ đạc. ra’diu đâu, prang vel bhươl k’đươi manứih lướt zooi zúp, pay đợ t’nơơm prí a’riết bhrợ têng ra’cít pậ âng đơơng đợ apêê ặt k’đoong nâu chô cóh vel đông đhị râu bhui har cắh dzợ cơnh âng pr’zợc, pr’loọng đông. Amoó Arất Bưng ha’dêêr loom xay moon:

            Chô ooy đông hơnh déh bhlâng. Lêy bấc apêê lướt trông dấc bêl ra’diu nắc cung doọ lấh k’pân. Bêl hi’dưm cắh choom bệch pị. hay apêê k’coon, k’coon đhiệp 1 c’moo hadợ ắt cóh đông. K’conh k’căn zêng lướt pabhrợ, k’pân chấc bil nắc ha y chroo lâng ngai cậ k’coon chấc ắt, cắh chấc năl k’căn k’conh bhrợ n’hâu ha dợ chêết.

           T’coóh Hiên Hà cóh chr’val Chà Vàl, chr’hoong Nam Giang, ooy c’bhúh chóh keo thuê lâng amoó Arất Bưng pr’đoọng bơơn g’đách mứt xay moon, tơợ bêl thuỷ điện Sông Bung 2 bhậ k’rong đớc đác, zâp t’ngay vêy tước k’zệt manứih cóh vel bhươl lướt t’bơơn a’xiu cóh k’ruung. Cắh vêy ngai chấc k’noọ mưy xa’nay bh’rợ thuỷ điện bhậ cha’groong 2 dading cơnh đêếc hadợ nắc dưr váih cơnh đâu. hân đhơ cơnh đêếc, bêl bơơn lêy đợ gr’lúh đác chô hooi, ta’coọng p’loong đông xang, p’loong xe ủi hi’lêệng k’zệt tấn, ngai cung k’pân lêy bhlâng. T’coóh Hiên Hà k’rang k’pân, brương tr’nu pr’ắt tr’mung âng đhanuôr ha cơnh bêl đác hor k’rơ ting ặt chô hooi cơnh đâu.

             Azi ting ặt tin đươi ooy bha’nậ âng apêê bhrợ, apêê bhrợ nắc nhâm mâng ặ, hadợ xoọc đâu nắc ha’voóh. Cắh năl ha cơnh, tu kỹ sử apêê bhrợ cắh liêm choom? Tơợ k’tứi tước đâu cắh glếh bơơn lêy đác r’rộ r’răm chô hooi cơnh ngoọ pr’tóh bom, nong lít zêng, pr’đươi cr’van cung loong bil lứch.

              Bấc t’ngay đâu, c’bhúh dân quân zâp chr’val lướt vốch zâp ooy đoọng chấc lêy apêê cắh choom liên lạc. xoọc đâu zâp apêê ta k’noọ bil tíc nắc ơy bơơn năl lâng choom liên lạc. c’la k’rong bhrợ nắc Tổng công ty t’váih điện 2, Tập đoàn điện lực Việt Nam cung t’bhlâng chấc lêy 2 công nhân xoọc bil tíc.

              Ting cơnh xay moon âng p’cắh mặt c’la k’rong bhrợ nâu, bhiệc dưr váih nâu xoọc đông thầu lâng Ban k’đhơợng zư dự án xa’nay bh’rợ thuỷ điện Sông Bung 2 lâng zâp đơn vị xay moon bhrợ têng bha’nậ bhậ đê quai hạ lưu lâng bơm pa’hooi đác đoọng n’tóh bê tông đhị boọng hầm âng đơơng đác hooi nắc lêy đác hooi moót cóh hầm bấc k’rơ. Chô hooi ooy dứp bhrợ nong lít zêng. Bêl ha’voóh c’lâng n’coo nâu, c’bhúh âng ban k’đhơợng zư, lêy cha’mêết, bhrợ têng, đông thầu vêy mặt đhị đâu lâng zêng dưr mứt. dzợ 2 công nhân xoọc bhrợ têng cóh cr’loọng cắh bơơn xơợng xay moon nắc crêê đác ta’coọng p’loong. Bhiệc nâu nắc vêy râu tu đắh bhiệc cắh lêy cha’mêết liêm gít ooy cr’chăl bhrợ têng. Cắh bhr’nêy cha’mêết paliêm bêl bhrợ têng thuỷ điện nắc đoo bhiệc cắh buôn choom năl. Xoọc đâu cắh ơy vêy râu xay moon đợ mơ bil hư tu thuỷ điện nâu bhrợ t’váih, zâp đắh nắc pazưm lâng chính quyền vel đông lêy cha’mêết, xay moon đợ mơ bil hư đoọng lêy cha’mêết đền bù liêm chr’nắp ha đhanuôr. Hân đhơ cơnh đêếc, nắc đoo nắc râu bil pấh đắh pr’đươi cr’van, hadợ đắh tinh thần nắc ha cơnh? T’coóh Zơ Râm Nhiu, Phó Bí thư Chi bộ vel Pa Rum A, chr’val Zuốih, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, bhiệc dưr váih cắh liêm crêê thuỷ điện nâu bhrợ cắh têêm ngăn tước pr’ắt tr’mung âng đhanuôr. Đhanuôr buôn chấc lướt bhrợ ha’rêê, t’bơơn a’xiu cóh tâm, hadợ xoọc đâu nắc k’rang bil đông xang, p’niên ắt cóh đông:

             Râu dưr váih cắh liêm crêê âng thuỷ điện t’mêê đâu nắc bhrợ đhanuôr ặt k’rang k’pân, cắh pân lướt bhrợ têng ch’ngai. Ra’diu đâu cung họp vel xay moon đhr’năng bh’rợ, tu apêê k’rang k’pân chêết bil. Ruộng nặc cắh bấc, mưy bhrợ ha’rêê a’năm, hadợ xoọc đâu lứch ặ ma loong bil, đhanuôr cắh năl râu chấc bhrợ têng dzợ.

             Rơơm kiêng âng đhanuôr cóh vel đông nắc c’la k’rong bhrợ, đông thầu bhrợ têng zâp xa’nay bh’rợ thuỷ điện cóh hệ thống Sông Bung, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam oó dzợ đoọng dưr váih râu k’rang k’pân cơnh bêl đâu. hân đhơ cơnh đêếc, ngai vêy pân xay moon zi’đhung đác dông đớc đhị a’cọ a’pêê vêy têêm ngăn, nhâm mâng./.

NỖI ÁM ẢNH THỦY ĐIỆN 

                             PV: HOÀI NAM

            Liên tiếp xảy ra sự cố tại các công trình đập thủy điện ở khu vực miền Trung những năm gần đây khiến người dân lưu vực lòng hồ hết sức hoang mang lo lắng. Sự cố tại công trình thủy điện Sông Bung 2 thuộc địa bàn huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam xảy ra vào chiều tối  ngày 13/9 chưa đến mức vỡ đập, nhưng cũng đã gây tổn thất lớn về người và tài sản của người dân. Công việc tìm kiếm các nạn nhân mất tích vẫn đang được triển khai . Trong khi đó, những người may mắn thoát nạn như được chết đi sống lại. 

               Trở về từ “cõi chết” do sự cố công trình thủy điện Sông Bung 2, chị A Rất Bưng, 22 tuổi, ở thôn A Dinh, xã Chà Vàl, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cứ như người mất hồn. Nhà nghèo, lấy chồng sớm nên tuổi đôi mươi chị Bưng phải lăn lộn vào rừng làm thuê kiếm sống. Cách đây 10 ngày, chị Bưng gửi con nhỏ cho ông bà nội trông coi, hai vợ chồng vào rừng trồng keo thuê cho chủ trang trại. Đến 5 giờ chiều hôm qua, khi một ngày làm việc cực nhọc đã qua, mọi người trong nhóm phân công phụ nữ nấu cơm, đàn ông xuống sông bắt cá chuẩn bị bữa cơm tối. Đột nhiên, họ nghe tiếng ầm vang như sóng thần phía đầu nguồn. Nước từ phía thượng nguồn ầm ầm đổ về. Những người bắt cá dưới sông chạy về phía lán trại. Nhưng chẳng mấy chốc, nước sông dâng ngập cả lán, mọi người bỏ của chạy thoát thân. Sáng nay, cả xóm huy động người đến ứng cứu, lấy thân cây chuối kết thành bè lớn đưa những người mắc kẹt qua sông về lại bản làng trong niềm vui khôn xiết của bạn bè, người thân. Chị A Rất Bưng bàng hoàng kể lại:

       ( Về nhà mừng kinh khủng. Thấy mấy người đi cứu hồi sáng cũng đỡ sợ. Khi tối không ngủ được. Nhớ đến con, tại vì con mới 1 tuổi ở nhà. Bố mẹ đi làm trên kia hết, sợ bố mẹ mà chết sau này con không biết ở với ai, không biết bố mẹ làm chi mà chết)

        Ông Hiên Hà ở xã Chà Vàl, huyện Nam Giang, trong nhóm trồng keo thuê với chị A Rất Bưng may mắn thoát nạn cho biết, từ khi thủy điện Sông Bung 2 chặn dòng tích nước, mỗi ngày có đến hàng chục người trong thôn xuống sông đánh bắt cá. Mấy ai nghĩ rằng công trình thủy điện chắn ngang hai quả núi như thế lại xảy ra sự cố. Nhưng khi tận mắt chứng kiến khối nước khổng lồ đổ sầm xuống, cuốn trôi nhà cửa, hoa màu của dân, trôi cả chiếc xe ủi nặng cả chục tấn, ai cũng kinh hãi.Ông Hiên Hà lo sợ, rồi đây cuộc sống của bà con sẽ ra sao khi túi nước cao chót vót trên đầu cứ chực bung ra.

     ( Mình cứ tin tưởng đập họ xây, họ làm chắc rồi mà tự nhiên lại vỡ. Không biết răng, do kỹ sư họ làm không tốt. Từ nhỏ đến chừ chưa thấy, giống như nước cuốn, bùm, bùm, như đánh bom nổ, lút hết luôn. Đồ đạt trôi hết, mất hết)

       Lực lượng dân quân các xã tỏa đi khắp nơi tìm kiếm người mất liên lạc. Hiện, tất cả người dân bị nghi mất tích đã nhận được liên lạc. Chủ đầu tư là Tổng Công ty Phát điện 2, Tập đoàn Điện lực Việt Nam cũng tích cực tìm kiếm 2 công nhân mất tích.

       Theo lý giải của đại diện chủ đầu tư, sự cố xảy ra khi nhà thầu cùng Ban Quản lý dự án Công trình thủy điện Sông Bung 2 và các đơn vị tư vấn đang tổ chức đắp đê quai hạ lưu và bơm thóat nước để đổ bê tông nút hầm dẫn dòng thì phát hiện tình trạng nước chảy vào hầm dẫn dòng với lưu lượng khá lớn, đổ về phía hạ lưu gây ngập. Lúc sự cố xảy ra, lực lượng của Ban quản lý, giám sát, thiết kế, nhà thầu có mặt ở hiện trường và đều chạy thoát. Chỉ 2 công nhân đang làm nhiệm vụ khơi thông dòng sông không nhận được cảnh báo nên bị nước cuốn trôi. Hậu quả này có nguyên nhân từ sự thiếu cẩn trọng trong quá trình thi công. Mà bất cẩn trong thi công công trình thủy điện sẽ gây hậu quả khôn lường. Hiện chưa có thống kê mức độ thiệt hại do sự cố thủy điện Sông Bung 2 gây ra. Theo cam kết của chủ đầu tư và nhà thầu, sau khi sự cố xảy ra, các bên sẽ phối hợp với chính quyền địa phương khảo sát, đánh giá mức độ thiệt hại để tính toán đền bù thỏa đáng cho người dân. Tuy nhiên, đó là tổn thất về mặt vật chất, còn tổn thất về tinh thần thì sao? Ông Zơ Râm Nhiu, Phó Bí thư Chi bộ thôn PaRum A, xã Zuôih, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, sự cố thủy điện hôm qua tác động rất lớn đến tâm lý của bà con. Người dân từ chỗ chỉ lo lên nương làm rẫy, ra suối đánh bắt cá, nay lại thêm nỗi lo nhà cửa, con trẻ ở nhà:

     ( Sự cố chiều hôm qua nhân dân lo sợ, vì vỡ đập bà con đi làm xa lo lắng. Sáng nay cũng họp thôn thông báo tình hình, vì họ lo sợ chết chóc. Ruộng thì ít, chỉ có làm rẫy thôi, mà bây giờ trôi hết, bà con không biết làm gì nữa)

     Mong muốn của người dân địa phương là chủ đầu tư, nhà thầu thi công các công trình thủy điện trên hệ thống sông Bung, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam đừng bao giờ để xảy ra nỗi kinh hoàng như hôm qua. Nhưng mấy ai dám chắc được túi nước treo lơ lửng trên đầu họ sẽ đảm bảo an toàn./.