Xa nay bh’rợ: Pa liêm pa crêê rau têêm ngăn âng ch’néh ch’na đoọng ha pazêng pr’loọng đong đhanuôr pa bhrợ la léh ma muúch đhị miền Trung Việt Nam cr’chăl 2 âng c’bhúh trôông dzâng pa dưr bha lang k’tiếc (đớc cơnh lơơng nắc FIDR) đh’rứah lâng Sở Nông nghiệp lâng pa dưr bhươl cr’noon tỉnh Quảng Nam bhrợ têng đhị zr’lụ 6 chr’hoong da ding k’coong tỉnh Quảng Nam. Bh’nơơn cóh tr’nơớp âng dự án ơy chrooi đoọng rau chr’nắp cóh bh’rợ zúp zooi đhanuôr acoon cóh da ding k’coong xăl bh’rợ pa bhrợ, pa dưr dal rau liêm choom lâng đợ bấc âng ha roo a bhoo. Vinh Thông, PV Đài P’rá Việt Nam xay truíh:

          Hân noo ha ót ha pruốt 2016- 2017, pr’loọng đong a moó Arâl Thị Nhơn ắt cóh cr’noon A réc, chr’val A Vương, chr’hoong Tây Giang bhrợ têng 2 sào ha roo ruộng ting cơnh bh’rợ bhr’lậ (đớc cơnh lơơng nắc SRI). Cóh pazêng c’moo ahay, pr’loọng đong a moó Nhơn lâng đhanuôr cóh cr’noon nắc đhiệp bhrợ têng ha roo ruộng ting cơnh bh’rợ ty đanh lâng đợ ma tơợ 5 tước 6 kg cóh muy sào, rau liêm choom m’bứi. Nâu cơy đươi vêy cán bộ pa choom cơnh bhrợ têng t’mêê, nắc đhiệp đươi tơợ 1,5 tước 2kg m’ma cóh muy sào, đươi phân hữu cơ… rau liêm choom dưr váih bấc lấh 47 tạ cóh muy hecta. A moó Arâl Thị Nhơn bhui har prá:

          Acu ting bhrợ têng bh’rợ SRI n’nâu nắc 3 hân noo ơy. L’lăm ahay bhrợ ha roo cơnh bh’rợ ty đanh nắc đợ rau liêm choom cắh vêy mó, cắh lấh u váih, dưr váih zíh… Bêl xay bhrợ xa nay bh’rợ n’nâu, cr’noon zi nắc bhrợ bha lâng, acu lướt xay moon, cóh hân noo bhrợ n’nâu bấc pr’loọng đong ting bhrợ têng.

         Hân noo ha ót ha pruốt 2016- 2017 nắc hân noo g’lúh 3, bh’rợ:  Pa liêm pa crêê rau têêm ngăn âng ch’néh ch’na đoọng ha pazêng pr’loọng đong đhanuôr pa bhrợ la léh ma muúch đhị miền Trung Việt Nam cr’chăl 2 vêy ta bhrợ têng đhị tỉnh Quảng Nam. 6 chr’hoong da ding k’coong ting pấh dự án pazêng vêy: Đông Giang, Tây Giang, Nam Giang, Nam Trà My, Bắc Trà My lâng Hiệp Đức lâng pazêng đhăm bhrợ têng lấh 150 r’bhâu m2. Cr’noọ âng dự án nắc bhrợ t’bhứah bh’rợ bhrợ ha roo bhr’lậ pa liêm (SRI) đoọng zúp zooi đhanuôr cóh zr’lụ da ding k’coong pa dưr dal rau liêm choom ha roo tơợ bh’rợ k’miáh m’ma, đác tưới, phân bón, z’nươu zư lêy chr’nóh chr’bêết… Cán bộ kỹ thuật âng dự án pa choom nắc pa choom đoọng ha đhanuôr cơnh ng’bhrợ m’ma, cha bêết mạ, kỹ thuật cha bêết, pa nong đác cóh ruộng, bh’rợ zư lêy ha roo… ting cơnh pr’căn A Rất Thị Hoa, Phó phòng Nông nghiệp chr’hoong Nam Giang: Muy cóh pazêng rau liêm choom âng bh’rợ xay bhrợ bh’rợ n’nâu nắc ting pấh bhrợ têng ta níh đha nâng âng đhanuôr. Zr’lụ hân đoo, đhanuôr công ma xay bhrợ, ta luôn lướt lêy ruộng tông, zư lêy crêê cơnh nắc t’nơơm ha roo chắt váih liêm lâng năng suất bấc. Pr’căn A Rất Thị Hoa prá:

          Muy lớp nắc xoọc vêy mơ tơợ 20 cắh 30 cha nắc ting học, bấc bhlâng nắc pân đil ting học. Đợ manuýh cắh ting học nắc học tơợ đhanuôr lâng apêê đoo đươi dua liêm choom bh’rợ SRI.

         T’coóh Lê Muộn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon tỉnh Quảng Nam xay moon: Bh’nơơn bh’rợ xay bhrợ bh’rợ bhrợ ha roo bhr’lậ pa liêm n’tếh đoọng lêy nắc pazêng ha roo chắt váih liêm, doọ lấh crêê pr’lúh pa hư. Năng suất âng ruộng bhrợ têng bh’rợ bơơn bấc lấh mơ lâng cơnh bh’rợ bhrợ têng cơnh ty đanh tơợ 2-15 tạ cóh muy hecta, zên bhrợ têng m’bứi lấh mơ. Xang bêl bhrợ têng xang cóh cr’chăl 1 âng dự án, apêê chr’hoong Đông Giang, Tây Giang công đoọng cán bộ, p’xoọng ngân sách bhrợ t’bhứah dự án. Chr’nắp bhlâng, cóh cr’chăl 2 n’nâu, muy bơr chr’hoong công đơớh loon bhrợ t’bhứah dự án ooy apêê chr’val cắh crêê cóh dự án. Đoọng pa dưr rau liêm choom tơợ bh’rợ n’nâu, xang bêl xang âng bh’rợ dự án, apêê chr’hoong da ding k’coong nắc cớ k’rong bhrợ t’bhứah đợ bh’rợ bhrợ têng ha roo ơy ta bhrợ pa liêm cóh apêê chr’val da ding k’coong. T’coóh Lê Muộn prá p’xoọng:

           Cóh cr’chăl ha y, bêl dự án vêy ta bhrợ têng xang, azi rơơm kiêng, lâng đợ đhăm ha roo m’bứi cóh da ding k’coong cóh xoọc đâu, pa bhlâng nắc apêê da ding k’coong dal bhlâng k’dâng 3 r’bhâu hecta, apêê vel đong nắc t’bhlâng pa liêm đhr’năng, kỹ thuật bhrợ têng đoọng pa dưr rau liêm choom. Cóh xoọc đâu k’dâng 30 tạ cóh muy hecta, nắc ng’pa dưr 45 tạ cóh muy hecta nắc liêm choom ặ.

            Apêê vel đong da ding k’coong Quảng Nam vêy đợ rau liêm choom đoọng bhrợ t’bhứah đhăm bhrợ ha ruộng. Tu cơnh đêếc, bh’rợ bhrợ têng bh’rợ ha roo đác ơy ta bhrợ pa liêm nắc xoọc tr’xăl bh’rợ pa bhrợ cơnh ty đanh ahay âng đhanuôr, chrooi đoọng pa dưr dal rau liêm choom lâng nhâm mâng đợ ha roo ch’néh đhị đêếc đoọng ha đhanuôr cóh zr’lụ da ding k’coong./.

HIỆU QUẢ TỪ MÔ HÌNH

 CANH TÁC LÚA CẢI TIẾN Ở MIỀN NÚI QUẢNG NAM

         Dự án “Cải thiện an ninh lương thực cho các hộ nông dân sản xuất quy mô nhỏ tại miền Trung Việt Nam giai đoạn 2” do Tổ chức Cứu trợ phát triển quốc tế (gọi tắt là FIDR) phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Nam triển khai trên địa bàn 6 huyện miền núi, tỉnh Quảng Nam. Kết quả bước đầu của dự án góp phần quan trọng trong việc hỗ trợ đồng bào miền núi thay đổi tập quán canh tác, nâng cao năng suất và sản lượng lương thực. Vinh Thông, PV Đài TNVN phản ánh:

          Vụ Đông Xuân 2016-2017, gia đình chị Arâl Thị Nhơn ở thôn A réc, xã A Vương, huyện Tây Giang canh tác 2 sào lúa theo kỹ thuật canh tác cải tiến (gọi tắt là SRI). Những năm trước, gia đình chị Nhơn bà con trong thôn chỉ sản xuất lúa nước theo phương thức truyền thống với lượng giống từ 5 đến 6 kg mỗi sào, năng suất đạt thấp. Nay nhờ được cán bộ thôn hướng dẫn canh tác theo kỹ thuật cải tiến, chỉ tốn từ 1,5 đến 2 kg giống mỗi sào, sử dụng phân hữu cơ… năng suất tăng lên hơn 47 tạ/ héc ta. Chị Arâl Thị Nhơn phấn khởi:

          Tôi tham gia chương trình SRI này được 3 vụ rồi. Trước đây sản xuất lúa theo phương thức truyền thống thì hiệu quả không tốt lắm, kém phát triển, phát triển chậm… Khi triển khai chương trình này, thôn tôi làm nồng cốt, tôi đi tuyên truyền, vụ này nhiều gia đình tham gia.

          Vụ Đông Xuân 2016-2017 là vụ thứ 3 liên tiếp, Dự án “Cải thiện an ninh lương thực cho các hộ nông dân sản xuất quy mô nhỏ tại miền Trung Việt Nam giai đoạn 2” được triển khai ở tỉnh Quảng Nam. 6 huyện miền núi tham gia dự án gồm: Đông Giang, Tây Giang, Nam Giang, Nam Trà My, Bắc Trà My và Hiệp Đức với tổng diện tích hơn 150.000 m2. Mục tiêu của dự án là triển khai nhân rộng mô hình canh tác lúa cải tiến (SRI) nhằm giúp bà con ở khu vực miền núi nâng cao năng suất lúa từ việc tiết kiệm giống, nước tưới, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật… Cán bộ kỹ thuật do dự án đào tạo sẽ hướng dẫn cho người dân cách ủ giống, gieo mạ, kỹ thuật cấy, quản lý nước trong ruộng, cách chăm sóc lúa… Theo bà A Rất Thị Hoa, Phó phòng Nông nghiệp huyện Nam Giang: Một trong những yếu tố thành công của việc triển khai mô hình canh tác lúa cải tiến là sự tham gia nhiệt tình, nghiêm túc của chính bà con nông dân. Nơi nào, bà con nông dân tự giác thực hiện, thường xuyên thăm đồng, chăm sóc đầy đủ thì cây lúa sinh trưởng tốt và cho năng suất cao. Bà A Rất Thị Hoa cho biết:

           Mỗi lớp hiện trường chỉ có 2 hoặc 3 chục người tham gia học, chr yếu là phụ nữ tham gia hoc. Số người không tham gia học thì học từ bà con và họ đã ứng dụng thành công mô hình SRI.

           Ông Lê Muộn, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Quảng Nam nhận xét: Kết quả triển khai mô hình canh tác cải tiến trên cho thấy hầu hết lúa đều sinh trưởng và phát triển tốt, ít nhiễm các đối tượng dịch hại. Năng suất ruộng triển khai mô hình đạt cao hơn so với sản xuất theo phương pháp truyền thống trung bình từ 2 - 15 tạ/ha, chi phí đầu vào lại ít hơn. Ngay khi kết thúc giai đoạn 1 của dự án, các huyện Đông Giang, Tây Giang cũng đã bố trí lực lượng cán bộ, bổ sung ngân sách mở rộng dự án. Đặc biệt, trong giai đoạn 2 này, một số huyện cũng đã chủ động mở rộng dự án ra các xã nằm ngoài dự án. Để phát huy hiệu quả từ mô hình này, sau khi kết thúc dự án, các huyện miền núi sẽ tiếp tục đầu tư nhân rộng  các mô hình sản xuất lúa cải tiến ở các xã vùng cao. Ông Lê Muộn cho biết thêm:

       Trong giai đoạn đến, khi dự án kết thúc, chúng tôi hy vọng, với diện tích lúa nước ít ỏi ở miền núi hiện nay, nhất là miền núi cao khoảng 3.000 héc ta, các địa phương cố gắng cải thiện điều kiện, kỹ thuật thâm canh nâng năng suất. Hiện nay khoảng dưới 30 tạ/héc ta, chỉ cần nâng lên 45 tạ/ héc ta là hiệu quả rồi.

          Các địa phương miền núi Quảng Nam không có điều kiện thuận lợi để mở rộng diện tích lúa nước. Do vậy, việc triển khai mô hình canh tác lúa nước cải tiến đang dần thay đổi phương pháp canh tác truyền thống của bà con, góp phần nâng cao hiệu quả, năng suất và đảm bảo nguồn lương thực tại chỗ cho đồng bào vùng cao. /.