K’nặ 6 c’moo t’bhlâng bhrợ têng, bh’rợ thuỷ điện Lai Châu tước ơy nâu cơy ơy ta bhrợ têng xang, lâng pazêng 3 tổ máy tr’clai lâng a ngoon điện âng k’tiếc k’ruung crêê cơnh, Bh’rợ nắc ơy xay p’cắh rau tr’béch g’lăng Việt, tơợ bh’rợ quy hoạch, xrặ bhrợ, bhrợ têng, ch’mêết lêy, ra lắp máy, k’đhơợng lêy xay bhrợ… nắc lứch âng apêê kỹ sư, công nhân cóh k’tiếc k’ruung hêê bhrợ têng. Rau n’léh âng tr’béch g’lăng Việt đhị bh’rợ thuỷ điện Lai Châu nắc xa nay cóh bha ar xrặ âng Khắc Kiên, phóng viên Đài P’rá Việt Nam. Đhanuôr lâng pr’zớc đh’rứah đương xơợng.

                    Bh’rợ thuỷ điện Lai Châu nắc ơy léh đhị m’pâng cruung đác âng chr’hoong Nậm Nhùn, tỉnh k’noong k’tiếc Lai Châu. K’ruung Đà ga mắc hor bêl ahay, xoọc đâu nắc p’xoọng vêy muy bha nậ đác ga mắc vêy ta bhậ. Bh’rợ ga mắc n’nâu bấc ơl sắt thép, bê tông n’nâu nắc vêy ta xăl lâng c’lâng nhựa cóh zr’lụ thuỷ điện lâng bấc ơl t’nơơm n’loong vêy ta chóh. Xang bêl 3 c’lâng ga mắc vêy ta bhrợ lâng nhựa, xang đợ t’ngay đươi dua lêy, nắc bh’rơ bhr’lậ pa liêm công nắc xoọc vêy đơn vị ra lắp máy LiLAMA 10 bhrợ têng liêm xang. Xoọc đâu, pazêng apêê kỹ sư, công nhân ha mơ dợ đhị zr’lụ bhrợ têng âng pazêng đơn vị xoọc đơớh hân t’bhlâng bhrợ têng đợ bh’rợ x’rịa, cơnh sơn bhr’lậ pr’đươi phụ trợ, bhrợ pa liêm pazêng rau pr’đươi điện pa ang… đoọng t’hước ooy t’ngay pa luíh.

                  Kỹ sư Nguyễn Thanh Oai, Phó Giám đốc Ban k’đhơợng xay Công ty Cổ phần ra lắp máy LILAMA 10 xay moon: Pazêng tổ máy ơy bhrợ têng đơớh xang, liêm choom nắc đươi đợ rau t’bhlâng cóh toong t’ngay ha dum âng k’bhan cán bộ, công nhân âng apêê đong thầu, cóh đêếc vêy cán bộ, công nhân lâng manuýh pa bhrợ âng công ty. Vêy cr’chăl đơn vị k’rong tước 1.200 cán bộ, công nhân pác bhrợ 3 ca toong t’ngay ha dum pa bhrợ đhị công trường. Tước nâu cơy, pazêng bh’rợ ch’mêết lêy, bhr’lậ pa liêm đoọng nhâm mâng rau liêm crêê ha pazêng tổ máy nắc ơy vêy ta bhrợ têng xang. Pazêng bh’rợ bhr’lậ, pa liêm pazêng rau pr’đươi phụ trợ n’lơơng công ơy vêy đơn vị bhrợ têng liêm xang. T’coóh Nguyễn Thanh Oai prá: " Đơn vị ơy bhrợ têng lâng ra lắp bấc pa bhlâng máy cơnh: Hoà Bình, Yaly, Sem 3, Sem 4, Prây Crông lâng thuỷ điện Sơn La. Cóh thuỷ điện Lai Châu, cóh tuốc bin máy t’váih điện nắc xay moon đợ rau pr’đươi liêm crêê pa bhlâng. Hân đhơ cơnh đêếc, lâng đợ apêê công nhân bhrợ têng choom, công cơnh apêê kỹ sư kỹ thuật trình độ dal ơy bhrợ têng bấc bh’rợ, tu cơnh đêếc bh’rợ ra lắp lâng máy nắc doọ lấh k’đháp. Pazêng Ban k’đhơợng xay, công cơnh cán bộ, manuýh pa bhrợ âng đơn vị bhui har pa bhlâng bêl bhrợ têng liêm xang lấh đợ cr’noọ xa nay xay moon đớc."

                   Cóh phòng đương k’đhơợng bhrợ bha lâng, k’zệt cán bộ, kỹ sư dợ p’niên manuýh Việt Nam t’bhlâng xay bhrợ k’rơ pa bhlâng bh’rợ k’đhơợng lêy pazêng đong máy. Pazêng apêê đoo nắc lứch n’niên cóh apêê c’moo 9X, ta ha tơợ 23 tước 25 c’moo lâng pazêng apêê đoo nắc lứch t’mêê bhrợ têng bh’rợ k’đhơợng lêy muy thuỷ điện ga mắc. Hân đhơ dợ p’niên, nắc apêê đoo ơy xay bhrợ liêm choom pa bhlâng đợ bh’rợ vêy ta pazao đoọng công nghệ tơợ apêê chuyên gia âng đong thầu lâng bhrợ c’la pazêng rau pr’đươi t’mêê âng đong máy. Kỹ sư Nguyễn Văn Tiệp, Quan đốc phân xưởng k’đhơợng bhrợ Lai Châu âng Công ty Thuỷ điện Sơn La prá: "Bh’rợ k’đhơợng bhrợ dây chuyền pa bhrợ âng đong máy thuỷ điện Lai Châu, tước cr’chăl n’nâu nắc pazêng pr’đươi bha lâng lâng pr’đươi phụ nắc lứch crêê cơnh ooy kỹ thuật, pa bhrợ nhâm mâng. Xang bêl đoọng tổ máy 3 lâng pazêng pr’đươi phụ trợ âng đong máy pa bhrợ nắc pazêng đhi noo lứch xay bhrợ liêm choom. Lâng, tước nâu cơy nắc azi ơy bhrợ têng lấh 3,8 tỷ kW/h điện đoọng đơơng âng điện ooy pr’đươi điện âng k’tiếc k’ruung."

               Đong máy thuỷ điện Lai Châu vêy ta bhrợ têng tơợ c’moo 2011, lâng ga mắc mơ 3 tổ máy lâng vêy c’rơ pa bhrợ 1.200MW. Bêl đoọng 3 tổ máy pa bhrợ, nắc đoọng ooy điện âng k’tiếc k’ruung k’dâng 4,7 tỷ kWh cóh muy c’moo. Ting cơnh xa nay âng Tập đoàn Điện lực Việt Nam, bh’rợ bhrợ têng liêm xang đơớh 1 c’moo nắc đoọng p’xoọng điện ooy pr’đươi điện âng k’tiếc k’ruung k’dâng 4,7 tỷ kWh. Đợ điện n’nâu nhân lâng zên cóh xoọc đâu, lâng bấc zên k’miáh n’lơơng tu pa xiêr t’ngay bhrợ têng nắc pa chô ha nha nước k’dâng 7 r’bhâu tỷ đồng.

              T’coóh Bùi Phương Nam, Phó Giám đốc Ban k’đhơợng lêy dự án đong máy thuỷ điện Sơn La – Lai Châu xay moon: Thuỷ điện Lai Châu nắc dự án bha lâng âng k’tiếc k’ruung, tu cơnh đêếc rau k’rang âng Chính phủ, apêê bộ, ngành Trung ương nắc pa bhlâng lâng chr’nắp bhlâng nắc âng Tập đoàn Điện lực Việt Nam. Pazêng manuýh ting k’đhơợng lêy, bhrợ têng đhị công trường nắc lứch vêy ta pa dưr rau loom t’bhlâng cóh bh’rợ bhrợ têng thuỷ điện Sơn La. Lấh ooy bh’rợ đươi dua pazêng rau pr’đươi âng k’tiếc k’ruung tước 55%, nắc manuýh bhrợ têng thuỷ điện Lai Châu ơy vêy ta pa choom, học sơ đồ nguyên lý cóh thuỷ điện Sơn La. T’coóh Bùi Phương Nam prá: "Nắc tơợ c’moo 2010, Công ty thuỷ điện Sơn La ơy vêy cr’noọ tuyển dụng công cơnh pa choom lâng đhị noo học sơ đồ nguyên lý thuỷ điện Sơ La. Lâng cơnh đêếc, tơợ c’moo 2015, bêl đớp tổ máy số 1, công cơnh đương đớp tổ máy số 2, số 3 nắc đhi noo ơy n’năl ghít lâng choom xay bhrợ tơợ tr’nơớp tơớp pay đớp. Rau đêếc nắc vêy ta xay p’cắh cóh g’lúh túh bhlong c’moo 2015 – 2016 nắc bh’rợ xay bhrợ liêm choom ha pr’đươi lâng ha manuýh".

             Thuỷ điện Lai Châu – công trình thuỷ điện ga mắc g’lúh 3 Đông Nam Á nắc ơy vêy ta bhrợ têng xang l’lăm muy c’moo. Đh’rứah lâng thuỷ điện Hoà Bình, Sơn La, đong máy thuỷ điện Lai Châu pa bhrợ nắc pa dưr pazêng công suất apêê đong máy thuỷ điện đhị bha lâng âng k’ruung Đà tước lấh 5.500 MW, đoọng điện lấh 23 tỷ kWh ooy a ngoon điện âng k’tiếc k’ruung cóh zập c’moo. Cóh đêếc, lâng bh’nơơn bh’rợ đhị thuỷ điện Lai Châu nắc dợ vêy đợ rau chr’nắp ga mắc pa bhlâng, bêl tơợ bh’rợ xrặ bhrợ, ra lắp pr’đươi tước ooy bh’rợ k’đhơợng bhrợ bấc bhlâng nắc đợ apêê kỹ sư, công nhân manuýh Việt Nam bhrợ c’la bhrợ têng./.

DẤU ẤN TRÍ TUỆ VIỆT

TRÊN CÔNG TRÌNH THỦY ĐIỆN LAI CHÂU

                  Gần 6 năm nỗ lực thi công, công trình thủy điện Lai Châu đến nay đã hoàn thành, với cả 3 tổ máy hòa lưới điện quốc gia an toàn. Công trình đã khẳng định dấu ấn trí tuệ Việt, từ các khâu quy hoạch, thiết kế, thi công xây lắp, giám sát, lắp máy, quản lý vận hành... đều do các kỹ sư, công nhân trong nước đảm nhận. “Dấu ân trí tuệ Việt trên công trình thủy điện Lai Châu” là nội dung bài viết của Khắc Kiên, phóng viên Đài TNVN. Mời bà con và các bạn cùng nghe:

                Công trình thủy điện Lai Châu đã hiện hữu giữa đại ngàn huyện Nậm Nhùn, tỉnh biên giới Lai Châu. Dòng sông Đà hung giữ ngày nào giờ đây lại thêm một con đập sừng sững bắc ngang. Đại công trường trước đây ngổn ngang sắt thép, bê tông nay đã được thay thế bằng những con đường nội bộ trải nhựa và xung quanh phủ kín cây xanh. Sau khi ba tổ máy hết thời gian chạy thử, thì công tác sửa chữa, bảo dưỡng cũng đã được đơn vị lắp máy LILAMA 10 thực hiện hoàn thành. Hiện nay, toàn bộ kỹ sư, công nhân còn lại trên công trường của các đơn vị đang hối hả tập trung cho các phần việc cuối cùng, như sơn sửa thiết bị phụ trợ, hoàn thiện hệ thống điện chiếu sáng... để hướng tới ngày khánh thành.

               Kỹ sư Nguyễn Thanh Oai, Phó Giám đốc Ban Điều hành Công ty Cổ phần lắp máy LILAMA 10 cho biết: Các tổ máy về đích sớm, an toàn là nhờ sự nỗ lực ngày đêm của hàng vạn cán bộ, công nhân các nhà thầu, trong đó có cán bộ, công nhân và lao động của công ty. Có thời điểm đơn vị đã phải huy động tới 1.200 cán bộ, công nhân chia làm 3 ca ngày đêm lao động trên công trường. Đến nay, các phần việc kiểm tra, sửa chữa, bảo dưỡng để đảm bảo an toàn cho các tổ máy đã được thực hiện xong. Các phần sửa chữa, bảo dưỡng các hàng mục phụ trợ khác cũng đã được đơn vị thực hiện và cơ bản hoàn thành. Ông Nguyễn Thanh Oai nói:"Đơn vị đã thi công và lắp đặt rất nhiều nhà máy như: Hòa Bình, Yaly, Sem 3, Sem 4, Prây Crông và thủy điện Sơn La. Ở thủy điện Lai Châu, phần tuốc bin máy phát đòi hỏi tính thiết bị, đòi hỏi độ chính xác rất là cao. Thế nhưng, với một đội ngũ công nhân lành nghề, cũng như là đội ngũ kỹ sư kỹ thuật trình độ đã thi công nhiều công trình cho nên công việc lắp đặt đối với lắp máy không có vấn đề gì. Tất cả Ban lãnh đạo, cũng như cán bộ, công nhân viên đơn vị rất phấn khởi khi mà hoàn thành vượt tiến độ"

                  Trong căn phòng điều khiển Trung tâm, hàng chục cán bộ, kỹ sư trẻ người Việt Nam tập trung cao độ, thực hiện phần việc quản lý, vận hành toàn bộ nhà máy. Tất cả họ đều thuộc thế hệ 9X, có tuổi đời từ 23 đến 25 và hầu hết là lần đầu tiên tiếp cận với công việc vận hành một thủy điện lớn. Mặc dù tuổi đời còn trẻ, nhưng họ đã đảm nhận rất tốt khâu chuyển giao công nghệ từ các chuyên gia nhà thầu và làm chủ toàn bộ các thiết bị hiện đại của nhà máy. Kỹ sư trẻ Nguyễn Văn Tiệp, Quản đốc Phân xưởng vận hành Lai Châu thuộc Công ty Thủy điện Sơn La cho biết: "Quá trình vận hành dây truyền sản xuất của nhà máy thủy điện Lai Châu, đến thời điểm hiện tại thì tất cả các hệ thống thiết bị chính và thiết bị phụ trợ đều đáp ứng tốt các yêu cầu về kỹ thuật, vận hành ổn định. Sau khi đưa tổ máy ba và toàn bộ hệ thống thiết bị phụ trợ của nhà máy vào vận hành thì anh em đều đáp ứng tốt được công việc. Và, đến thời điểm hiện tại thì chúng tôi đã sản xuất được trên 3,8 tỷ kW/h điện để cung cấp cho hệ thống điện quốc gia".

                    Nhà máy Thủy điện Lai Châu được khởi công đầu năm 2011, với quy mô 3 tổ máy và có tổng công suất thiết kế 1.200 MW. Khi vận hành đồng bộ 3 tổ máy, sẽ cung cấp cho lưới điện quốc gia khoảng 4,7 tỷ kWh/năm. Theo tính toán của Tập đoàn Điện lực Việt Nam, việc công trình hoàn thành sớm 1 năm sẽ giúp cung cấp thêm cho hệ thống điện quốc gia khoảng 4,7 tỷ kWh. Sản lượng điện này nhân với giá thành hiện hành, cùng với nhiều chi phí tiết kiệm khác do rút ngắn thời gian thi công sẽ làm lợi cho nhà nước khoảng 7.000 tỷ đồng. 

Ông Bùi Phương Nam, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Nhà máy thủy điện Sơn La - Lai Châu cho biết: Thủy điện Lai Châu là dự án trọng điểm quốc gia nên nhận được sự quan tâm đặc biệt của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và đặc biệt là Tập đoàn Điện lực Việt Nam. Toàn bộ lực lượng tham gia quản lý, thi công trên công trường đều đã được “tôi luyện” qua việc thực hiện dự án thủy điện Sơn La. Ngoài việc nội địa hóa thiết bị thủy công đạt 55%, thì nhân lực vận hành thủy điện Lai Châu đã được đào tạo, học sơ đồ nguyên lý ở thủy điện Sơn La. Ông Bùi Phương Nam nói:" Ngay từ năm 2010, Công ty thủy điện Sơn La đã có kế hoạch tuyển dụng cũng như đào tạo và anh em học sơ đồ nguyên lý ở thủy điện Sơn La. Và như vậy bắt đầu từ 2015, khi mà tiếp nhận tổ máy số 1, cũng như tiếp nhận tổ máy số 2, số 3 là anh em đã tiếp cận và vận hành ngay từ đầu. Điều này đã được chứng minh qua mùa lũ 2015 - 2016 là công tác vận hành đã an toàn cho cả thiết bị lẫn con người".

        Thủy điện Lai Châu - công trình thủy điện lớn thứ 3 Đông Nam Á đã chính thức hoàn thành vượt tiến độ trước một năm. Cùng với thủy điện Hòa Bình, Sơn La, nhà máy thủy điện Lai Châu đi vào hoạt động sẽ giúp nâng tổng công suất các nhà máy thủy điện trên dòng chính sông Đà lên trên 5.500 MW, cung cấp khoảng hơn 23 tỷ kWh cho lưới điện quốc gia mỗi năm. Trong đó, riêng thành quả tại thủy điện Lai Châu còn mang một ý nghĩa lớn lao, khi từ các khâu thiết kế, thi công, lắp đặt thiết bị đến quản lý vận hành phần lớn do những kỹ sư, công nhân người Việt làm chủ./.