C’moo đâu, đha nuôr da ding ca coong Sơn Tây zấp ngai công bhui hart u p’nang bơơn chr’nắp dal. P’nang t’mêê bơơn apêê tước pay câl đhị nang cơnh lâng zên tơợ 19.000-20.000 đồng/kg, dal bhlâng tơợ ahây tước nâu câi. Zên pay câl p’nang bấc zooi đoọng ha pêê pr’loọng đong vêy đợ pay pa chô yêm têêm, tu cóh zr’lụ da ding ca coong n’nâu pr’loọng đong ngai công vêy muy nang p’nang, bấc nắc xơơng t’pool hecta, hắt nắc công bơơn 1 bơr hecta. T’coóh Đinh Văn Hanh, chr’val Sơn Tinh nắc muy cóh bấc pr’loọng đong vêy đhăm chóh p’nang ga mắc cóh Sơn Tây. Xoọc pr’loọng đong t’coóh chóh tước 5ha p’nang, trung bình muy c’moo, pr’loọng đong t’coóh bơơn pa chô tơợ 70-80 ức đồng, nắc đoo zên p’nang câl đệ. Ha dợ cơnh lâng zên câl p’nang cơnh xoọc đâu nắc cơnh lâng 5ha p’nang, pr’loọng đong t’coóh pay pa chô lấh 200 ức đồng.  t’coóh Hanh moon “ c’moo đâu zên câl p’nang dal đha nuôr zi zấp ngai công bhui har. P’nang bơơn bấc zên nắc apêê đoo tước đong pay câl. Câl xang vêy zên luôn. Ha dang p’nang ặt bơơn bấc zên cơnh đâu nắc đha nuôr zi zấp ngai công  doó k’rang ha ul đha rựt dzợ”

    Công cơnh t’coóh Đinh Văn Hanh, pr’loọng t’coóh Đinh Văn Đuối. chr’val Sơn Dung công nắc muy cóh bấc pr’loọng vêy bấc đhăm chóh p’nang cóh Sơn Tây. Cơnh lâng zên pa câl bấc cơnh xoọc đâu nắc hân noo p’nang c’moo đâu, pr’loọng đong t’coóh công pay pa chô lấh 100 ức đồng. t’coóh Đuối đoọng năl, cơnh lângz ên pay câl dhdị nang k’noọ 20 r’bhâu đồng/kg ( ma mơ k’noọ 100 r’bhâu đồng/c’nung), nắc muy hecta đoọng pay pa chô công k’noọ 40 ức đồng. cơnh lâng zên pa câl p’nang bấc cơnh xoọc đâu nắc Tết c’moo đâu đha nuôr hêê doó k’pân ha ul dzợ.

    Ting cơnh dáp lêy, xoọc đâu đhị prang chr’hoong Sơn Tây vêy 1.100 ha, cóh đêếc đhăm p’nang đoọng pa chô dâng lấh 700 ha cơnh lâng bh’nơơn k’noọ 9.000 tấn, k’rong bấc bhlâng cóh chr’val Sơn Dung lâng Sơn Mùa. T’piing lâng đhị đâu 3 c’moo nắc đhăm p’nang cóh Sơn Tây xiêr k’noọ 300 ha, nắc đoo tu cr’chăl n’nắc, zên câl p’nang xiêr đệ nắc cớ căh vêy ngai câl tu cơnh đêếc bấc pr’loọng âi col lơi đoọng chóh tơơm râu lơơng.

    Tu cơnh đêếc, râu k’rang bhlâng xoọc đâu âng ma nứih Sơn Tây nắc đoo zên câl lâng c’lâng lúh âng bh’nơơn. Tu bấc c’moo ha nua, đươi dua p’nang nắc ặt g’nưm ooy thị trường Trung Quốc tu cơnh đêếc zên câl p’nang pa bhlâng cắh yêm têêm. Bêl  nắc dal, bêl nắc đệ, vêy bêl nắc cắh ngai tước câl. Ca moóh muy đha nuôr pa câl p’nang cắh bơơn râu rí, nắc n’dhdơ ma nứih tước câl công cắh hắt ngai rêên cắh mặ c’chăng cắh clông tu âi lấh pay câl k’rong đớc, xang n’nắc nắc đơơng n’tóh lơi, tu đơơng pa câl cớ cắh choom, bhrợ bil bal k’ha riêng ức vêy ngai tước k’tỷ đồng.

    Ting cơnh dáp lêy, vêy cr’chăl nắc muy cớh chr’hoong Sơn Tây lấh mơ k’ha riêng dhdị pay câl p’nang nắc vêy tước 40 lò pa goóh p’nang ga mắc k’tứi vêy mặt đhị zấp chr’val cóh chr’hoong. Moọt hân noo bha lâng, apêê lò n’nâu pa bhrợ k’dâng lêy cơnh toong t’ngay ha dum đoọng pa goóh p’nang loon đơơng âng tước thị trường trung Quốc. N’đhơ cơnh đêếc, xoọc đợ apêê lò công lấh xiêr hắt tu vêy cr’chăl zên câl p’nang xiêr đệ, ma nứih tước câl bil bal ha lêêng.

    Lấh đhị zên p’nang cắh yêm têêm, nắc đhr’năng tong pay p’nang công dzợ dưr váih, cắh hắt pr’loọng cóh p’nang k’rang k’uôl. Đoọng đương zêl, bấc pr’loọng âi đươi bấc cơnh đoọng cha groong tong p’nang. T’coóh Đinh Văn Hiu, ặt cóh chr’val Sơn Dung đoọng năl, pr’loọng đong t’coóh vêy 2h p’nang. T’mêê đâu, đươi dua ha dum k’năm tong moọt ooy nang p’nang âng pr’lộng đong pêếh lấh 30 c’nung. Ha dang pa dáp lêy chr’nắp bêl đêếc nắc bil k’noọ 2,5 ức đồng. Cắh dzợ cơnh lơơng, pr’loọng đong t’coóh nắc đhứh chóh pợ đăn nang p’nang đoọng đương goon, lấh n’nắc dzợ groong ga ving prang nang p’nang.

    T’coóh Lê Văn Tùng- CHủ tịch UBND chr’hoong Sơn Tây đoọng năl, p’nang nắc tơơm chr’nóh ty đanh âng vel đong lâng nắc tơơm t’bil ha ul pa xiêr đha rựt âng đha nuôr chr’hoong da ding ca coong Sơn Tây. N’đhơ, zên p’nang cr’chăl ha nua ta luôn cắh yêm têêm, tu c’lâng lúh nắc g’nưm ooy thị trường Trung Quốc bấc. bêl zên dzoóc dal, nắc đha nuôr chóh, zư x’mỉ rlêy ghít liêm, tước nắc zên câl đệ, pay lơi c’rơ g’lêếh zư x’mỉ rlêy cr’đơơng tước bh’nơơn hân noo t’tun đệ, vêy pr’loọng dzợ col lơi p’nang. Tu cơnh đêếc, chr’hoong ta luôn k’đhơợng xay ha ngành nông nghiệp bhrợ k’rơ bh’rợ xay trúih đha nuôr zư đớc yêm têêm lâng zư x’mir liêm đhăm p’nang xoọc vêy, lấh nắc p’too moon lâng pa choom đoọng đha nuôr pa dưr muy bơr râu t’nơơm chr’nóh n’lơơng  vêy chr’nắp kinh tế dal đoọng đơơng âng bấc râu apêê t’nơơm chr’nóh… bhrợ crêê cơnh thị trường công cơnh bhrợ t’váih thu nhập đoọng ha đha nuôr, doó vêuy muy ặt g’nưm la lấh bấc ooy tơơm p’nang. N’đắh đanh mâng, chr’hoong công xoọc bhrợ pa dưr muy pr’đhang học tác xã cơnh t’mêê, nâu đoo nắc pr’đhang la lay lâng apêê pr’đhang hợp tác xã n’lơơng. Bêl hợp tác xã n’nâu lướt moọt pa bhrợ nắc pr’ặt tr’mông âng đha nuôr vêy choom bhrợ bhr’lậ choom hơnh déh, tu bh’nơơn bhrợ t’váih vêy bơơn hợp tác xã pay câl lâng đơơng pa câl ha đha nuôr./.

SƠN TÂY: CAU ĐƯỢC GIÁ VẪN LO

Theo Báo điện tử Quảng Ngãi

     Với giá thu mua cau cao nhất từ trước đến nay, hàng ngàn hộ dân ở huyện miền núi Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi rất phấn khởi. Tuy nhiên giá thu mua cau luôn thất thường, đầu ra không ổn định, cùng với nạn trộm cau là nỗi lo không chỉ của người dân mà cả chính quyền địa phương. 

    Năm nay, người dân miền núi Sơn Tây ai cũng vui mừng vì cau được giá. Cau tươi được thương lái mua tại vườn với giá từ 19.000 -20.000/kg, cao nhất từ trước đến nay. Giá thu mua cau cao giúp cho các gia đình có nguồn thu nhập ổn định, bởi ở vùng núi này gia đình nào cũng có một vườn cau, nhiều thì dăm bảy hécta, ít thì cũng được một hai hécta. Ông Đinh Văn Hanh, xã Sơn Tinh là một trong những gia đình có diện tích cau lớn ở Sơn Tây. Với 5ha cau, trung bình mỗi năm, gia đình ông thu nhập từ 70-80 triệu đồng, đó là giá cau thấp. Còn với giá cau như hiện nay, gia đình ông thu không dưới 200 triệu đồng. “Năm nay giá cau cao bà con mình ai cũng phấn khởi. Cau được giá lại được họ tới tận vườn mua. Mua xong có tiền luôn. Nếu cau được giá thế này hoài thì bà con minh ai cũng không lo khổ nữa”- Ông Hanh phấn khởi nói.

    Cũng như ông Đinh Văn Hanh, gia đình ông Đinh Văn Đuối, xã Sơn Dung cũng là một trong những hộ có nhiều diện tích trồng cau ở Sơn Tây. Với giá cao như hiện nay thì vụ cau năm nay, gia đình ông cũng thu không dưới 100 triệu đồng. Ông Đuối cho biết, với giá thu mua tại vườn gần 20.000đ/kg (tương đương gần 100 ngàn đồng/buồng), thì mỗi hécta cho thu cũng gần 40 triệu đồng. Với giá cau cao như hiện nay thì Tết năm nay bà con mình không phải lo thiếu đói nữa.

    Theo thống kê, hiện tại toàn huyện Sơn Tây có 1.100ha, trong đó diện tích cau cho thu hoạch khoảng trên 700ha với sản lượng gần 9.000 tấn, tập trung nhiều nhất ở xã Sơn Dung và Sơn Mùa. So với cách đây 3 năm thì diện tích cau ở Sơn Tây giảm gần 300ha, nguyên nhân là thời điểm đó, giá cau xuống thấp lại không có người mua nên nhiều hộ dân đã chặt bỏ để trồng các loại cây trồng khác.

    Chính vì vậy, cái lo lớn nhất hiện nay của người dân Sơn Tây chính là giá thu mua và đầu ra của sản phẩm. Bởi những năm qua, tiêu thụ cau phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc nên giá cau rất bấp bênh. Lúc thì lên cao, lúc thì xuống thấp, thậm chí có lúc cau không có người mua. Người dân bán cau không được đã đành, còn thương lái thì có không ít người phải “khóc dở mếu dở” vì trót mua cau dự trữ, sau đó thì phải mang đi đổ, vì tiêu thụ không được.

    Theo thống kê, có thời điểm chỉ ở huyện Sơn Tây ngoài hàng trăm điểm thu mua cau thì có tới 40 lò sấy cau lớn nhỏ có mặt hầu hết cả các xã trong huyện. Vào mùa chính vụ, các lò này hoạt động gần như ngày đêm để sấy cau kịp vận chuyển đi thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, hiện số lượng các lò cũng đã giảm đi rất nhiều do có thời điểm giá cau xuống thấp, người thu mua cau thua lỗ nặng.

    Bên cạnh giá cau bấp bênh không ổn định thì tình trạng trộm cắp cau vẫn diễn ra, khiến không ít hộ trồng cau lo lắng. Ông Đinh Văn Hiu, ở xã Sơn Dung cho biết, gia đình ông có 2ha cau. Mới đây, lợi dụng đêm tối trộm đã lẻn vào vườn cau của gia đình hái trộm hơn 30 buồng. Nếu tính giá trị lúc đó thì mất gần 2,5 triệu đồng. Không còn cách nào khác, gia đình ông đành phải làm chòi gần rừng cau để canh giữ, ngoài ra còn rào chắn xung quanh vườn cau. 

    Ông Lê Văn Tùng- Chủ tịch UBND huyện Sơn Tây cho biết, cau là cây trồng truyền thống đặc trưng và là xây xóa đói giảm nghèo của người dân huyện miền núi Sơn Tây. Tuy nhiên, giá cau thời gian qua luôn bấp bênh bởi đầu ra phụ thuộc chính vào thị trường Trung Quốc. Khi giá cao thì người dân trồng, chăm sóc kỹ lưỡng, đến thì giá thấp lạ bỏ không chăm sóc dẫn đến năng suất vụ sau thấp, thập chí không ít hộ hoặc chặt bỏ cây cau. Chính vì vậy, huyện luôn chỉ đạo cho ngành nông nghiệp đẩy mạnh công tác tuyên truyền người dân giữ ổn định và chăm sóc tốt diện tích cau hiện có, ngoài ra khuyến khích và hướng dẫn người dân phát triển một số loại cây, con khác có lại giá trị kinh tế cao nhằm đa dạng hóa các loại cây, con... đáp ứng thị trường cũng như tạo thu nhập cho người dân chứ không phụ thuộc quá nhiều từ cây cau. Về lâu dài, huyện cũng đang tiến hành thành lập một mô hình hợp tác xã kiểu mới, hỗ trợ thu mua và tiêu thụ cho người dân.../.