Đợ bể đác đươi cóh pr’ắt tr’mông vêy ta k’rong bhrợ k’ha riêng ức đồng đhị zr’lụ đhanuôr ắt mamông, nắc zập t’ngay t’coóh Hồ Văn De lâng bấc đhanuôr Bhnong ắt cóh cr’noon 2, chr’val Phước Năng, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam nắc dzợ lướt k’zệt km đoọng dzếch đác chô đơơng đươi. T’coóh De xay moon, cóh 10 c’moo, Nhà nước k’rong bhrợ muy cr’noon 3 bể đác. Bêl bh’rợ vêy ta bhrợ têng xang, pazao đoọng ooy cr’noon k’đhơợng nắc ơy lêy đợ u hư, ta lơi tơợ đêếc tước nâu cơy. T’coóh De mốp loom moon, ắt đăn đhị bể đác ha dzợ đhanuôr nắc dzợ ắt mamông đhị đhr’năng cắh zập đác đươi: “Moon crêê bhlâng nắc cơnh đâu, bêl apêê đoo bhrợ têng, xoọc bhrợ têng nắc đác hooi bấc, ha dzợ đoo bêl apêê đoo bhrợ têng xang nắc đác cắh dzợ choom hooi. C’lâng ch’hooi đác doọ u hư hân đhơ cơnh đêếc cắh n’năl nắc đác cắh choom hooi. Cr’noon n’nâu nắc vêy 3 bêệ bể đác nắc cắh choom ng’đươi.”

                          C'la đác zêng hư zớch, đha nuôr cắh choom đươi dua

       Xang bấc c’moo ng’đương ngành chức năng lâng chính quyền vel đong bhr’lậ pazêng pr’đươi đác n’nâu, bấc đhanuôr lơi k’ức đoọng k’dua manuýh pếch giếng đác sạch. A noo Hồ Văn Rô, đhanuôr cóh đâu xay moon, giếng cóh zr’lụ n’nâu nắc pếch đhậu tơợ 9 tước 10 mét nắc vêy đác, ha dzợ pếch tước ooy vêy đác nắc giếng ha rập. Bơr pêê c’moo n’nâu a noo Rô k’dua manuýh pếch giếng cóh bấc zr’lụ nắc lứch cắh vêy đác, nắc ng’lướt ch’ngai đoọng pay đác chô đơơng đươi. Cóh hân noo boo nắc doọ lấh, tước ooy hân noo xơớt goóh nắc ng’dưr tơợ 3, 4 giờ ra diu, lướt dzung k’zệt km tước ooy da ding ra pặ pay đác mơ 2 can đoọng chô đươi. A  noo Hồ Văn Rô xay moon, t’ngay hân đoo lướt z’lưa nắc cắh dzợ vêy đác đoọng dzết: “Pr’đươi apêê đoo bhrợ têng lấh u hư nắc ng’pếch giếng, pếch đhậu nắc vêy đác ng’đươi, ha dzợ ng’pếch đhậu nắc ha rập. Pếch giếng cắh choom nắc lướt dzếch đác tơợ tọm đác chô đươi, đươi công cắh zập nắc ng’đươi k’miáh.”

     Cóh pazêng c’moo ahay, tơợ zên âng xa nay bh’rợ 135, 30a lâng cr’noọ xa nay âng k’tiếc k’ruung ooy đác sạch lâng pa liêm pa crêê môi trường bhươl cr’noon, chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam ơy k’rong bhrợ 42 pr’đươi đác đhị 10 chr’val cóh chr’hoong. Tước nâu cơy, pazêng pr’đươi n’nâu ơy lứch ma hư cắh choom ng’đươi. Đhị đêếc cậ, cóh zr’lụ tu, bấc đhanuôr tal crâng chóh keo bhrợ t’váih đhr’năng ta bhúch đác. Đhị đhr’năng n’nâu, chr’hoong ơy pazum đh’rứah lâng apêê chr’val bhrợ têng bh’rợ ch’mêết lêy đác n’lơơng, ha dzợ xoọc đâu k’đháp pa bhlân, tu pazêng đhị vêy đác nắc lứch ma xrêết. t’coóh Nguyễn Mạnh Hà, Chủ tịch UBND chr’hoong Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam xay moon: “Chr’hoong xoọc p’too moon apêê ngành t’bhlâng ch’mêết lêy, ch’hooi đác đoọng ha đhanuôr đươi. Rau bơr nắc công ta đang moon đhanuôr pếch giếng đoọng vêy đác đươi. K’tiếc bôl da ding nắc bh’rợ pếch giếng tơợ 15 tước 20 mét k’đháp pa bhlâng. Tơợ chr’hoong công zúp zooi m’bứi zên pếch bhrợ, đhanuôr nắc chrooi đoọng t’ngay công. Zập c’moo chr’hoong công đoọng 200 ức đồng, đoọng bhrợ têng bh’rợ đoọng đác ha đhanuôr.”

                                 Cr'độ k'độ đác đươi dua zêng crêê hư zơch

         Đhị zr’lụ tỉnh Quảng Nam vêy k’dâng 400 bh’rợ đác đươi, zên k’rong bhrợ tước k’ha riêng tỷ đồng. Xoọc đâu rau liêm choom âng pazêng pr’đươi n’nâu m’bứi bhlâng, pazêng pr’đươi lứch ma hư. T’coóh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam xay moon, vêy bấc rau tu bhrợ t’váih ooy đhr’năng n’nâu. Rau la lua zên bhrợ têng pr’đươi đác dzợ m’bứi, đhị đêếc cậ đhanuôr da ding k’coong ắt mamông cắh mr’đhị nắc bh’rợ k’rong bhrợ dzợ bấc rau cắh liêm choom, cắh crêê cr’noọ âng đhanuôr. Ooy bh’rợ k’đhơợng lêy, đươi dua xang bêl k’rong bhrợ nắc cắh ơy liêm choom, đhanuôr cắh cậ tổ chức Nhà nước vêy trách nhiệm k’đhơợng lêy công cắh ơy gít. Tu cơnh đêếc, bấc pr’đươi t’mêê vêy ta bhrợ têng xang nắc lứch ma hư, cắh choom ng’đươi. T’coóh Lê Trí Thanh xay moon, bh’rợ k’rong bhrợ đoọng ha đác sạch nắc muy cóh pazêng cr’noọ bh’rợ chr’nắp cóh bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê, pa dưr đhanuôr cóh zr’lụ da ding k’coong, zr’lụ ch’ngai bha dắh. Cóh x’rịa c’moo ahay, HĐND tỉnh Quảng Nam ơy xay moon xang xa nay bh’rợ đác sạch cóh zr’lụ đô thi lâng bhươl cr’noon. T’coóh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam xay moon gít, UBND tỉnh t’mêê bhrợ têng xa nay bh’rợ zúp zooi bhrợ têng pr’đươi đác sạch: “Ting cơnh xa nay pác bhrợ 5 zr’lụ. Đhr’năng zúp zooi bấc bhlâng nắc 50 ức đồng cóh zr’lụ 1 lâng zr’lụ 5 nắc 25 ức đồng. Nâu đoo nắc bh’rợ k’rong bhrợ công lâng cr’nhăng bhlưa nhà nước, doanh nghiệp lâng cộng đồng đh’rứah ting k’đhơợng lêy. Pazêng pr’đươi ơy vêy ta k’rong bhrợ nắc rau liêm choom cắh bấc, nắc bhr’lậ pa liêm cớ đoọng nhâm mâng vêy đác sạch đoọng ha đhanuôr cóh zr’lụ bhươl cr’noon, da ding k’coong đươi. Rau bơr nắc pa chắp ch’mêết lêy pác câp k’đhơợng lêy liêm choom lấh mơ”./.

LÃNG PHÍ CÔNG TRÌNH NƯỚC

SINH HOẠT TẠI MIỀN NÚI QUẢNG NAM

PV Minh Hoa/VOV-Miền Trung

        Hàng trăm công trình nước sinh hoạt được Nhà nước đầu tư nhiều tỷ đồng chỉ sau một thời gian ngắn đưa vào sử dụng đã xuống cấp, hư hỏng, bỏ hoang gây lãng phí lớn. Sống gần công trình nước sạch nhưng nhiều người dân miền núi tỉnh Quảng Nam vẫn phải chịu cảnh thiếu nước sinh hoạt.

        Những bể nước sinh hoạt được đầu tư hàng trăm triệu đồng nằm ngay trong khu dân cư nhưng ngày ngày ông Hồ Văn De và nhiều đồng bào dân tộc Bờhnông ở thôn 2, xã Phước Năng, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam vẫn phải đi bộ hàng cây số lấy nước về ăn uống, tắm giặt. Ông De cho biết, cách đây khoảng 10 năm, Nhà nước đầu tư xây dựng mỗi thôn 3 bể nước sinh hoạt. Khi công trình vừa hoàn thành, bàn giao cho thôn quản lý đã thấy hư hỏng, bỏ hoang từ đó đến nay. Ông De bức xúc, ở ngay cạnh bể nước sinh hoạt mà người dân vẫn phải sống trong cảnh thiếu nước: “Nói cho đúng là thế này, khi họ đang thi công, đang làm thì nước dẫn về nhiều nhưng khi họ làm xong về không hiểu sao nước cũng chảy theo về luôn. Đường ống thì không hư nhưng mà tự nhiên tắt nước không biết như thế nào. Thôn ni có 3 bể nước mà không sử dụng được.”

      Sau nhiều năm chờ đợi ngành chức năng và chính quyền địa phương sửa chữa các công trình nước sinh hoạt này, nhiều người tự bỏ ra hàng triệu đồng thuê nhân công đào giếng tìm nguồn nước sạch. Anh Hồ Văn Rô, người dân nơi đây cho hay, giếng ở khu vực này phải đào sâu từ 9 đến 10 mét mới có nước, nhưng cứ đào đến nơi thì lại sập. Mấy năm nay anh Rô thuê người đào giếng ở nhiều nơi đều không có nước phải đi xa lấy nước về dùng. Vào mùa mưa còn đỡ, đến mùa khô phải dậy từ 3, 4 giờ sáng, lội bộ cả cây số lên núi xếp hàng may ra lấy được 2 can nước mang về dùng. Anh Hồ Văn Rô than thở, hôm nào đi muộn, đành trở về tay không: “Công trình họ làm hỏng thì phải đào giếng, phải đào sâu mới có nước nhưng khi đào sâu thị giếng bị sập. Đào giếng không được thì phải đi lấy nước trên khe về ăn uống, cũng chưa đủ dùng trong sinh hoạt gia đình, phải dùng tiết kiệm.”

        Những năm qua, từ nguồn vốn của Chương trình 135, 30a và các chương trình mục tiêu quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn, huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam đầu tư xây dựng 42 công trình nước sinh hoạt tập trung tại 10 xã trong huyện. Đến nay, hầu hết những công trình này đã xuống cấp không sử dụng được. Bên cạnh đó, ở khu vực đầu nguồn, nhiều người phát rẫy trồng keo đã tác động gây thiếu hụt nguồn nước. Trước thực trạng này, huyện đã phối hợp với các xã tiến hành khảo sát các nguồn nước khác nhưng hiện rất khó do hầu hết các nguồn nước đều đã cạn kiệt. Ông Nguyễn Mạnh Hà, Chủ tịch UBND huyện Phước Sơn, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Huyện đang chỉ đạo các ngành tiếp tục rà soát cung cấp nguồn nước cho nhân dân. Thứ 2 là cũng vận động nhân dân đào giếng để phục vụ nước sinh hoạt. Địa hình cao nên việc đào giếng 15, 20 mét rất phức tạp. Về phía huyện cũng sẽ hỗ trợ một phần kinh phí còn nhân dân đóng góp ngày công. Hàng năm huyện cũng bỏ ra 200 triệu đồng để hỗ trợ cung cấp nước cho nhân dân.”

       Trên địa bàn tỉnh Quảng Nam hiện có khoảng 400 công trình nước sinh hoạt, kinh phí đầu tư hàng trăm tỷ đồng. Hiện số công trình phát huy hiệu quả rất ít, phần lớn các công trình đã xuống cấp, hư hỏng. Ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho rằng, có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, chủ quan có, khách quan có. Thực tế nguồn kinh phí xây dựng công trình cấp nước sinh hoạt còn hạn hẹp, trong khi người dân nông thôn, miền núi sống phân tán nên việc đầu tư trực tiếp cho cộng đồng hạn chế, không đáp ứng được nhu cầu của đại đa số người dân. Về cơ chế quản lý, vận hành sau khi đầu tư còn quá lỏng lẻo, bất cập, cộng đồng hay tổ chức Nhà nước chịu trách nhiệm quản lý hiện vẫn chưa rõ ràng. Vì thế, nhiều công trình mới xây dựng xong đã xuống cấp nghiêm trọng hoặc hư hỏng không sử dụng được. Ông Lê Trí Thanh cho biết, công tác đầu tư cho nước sạch là một trong những tiêu chí quan trọng về xây dựng nông thôn mới, phát triển dân cư ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Cuối năm ngoái, HĐND tỉnh Quảng Nam đã thông qua cơ chế về cấp nước sạch khu vực đô thị và nông thôn. Ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam khẳng định, UBND tỉnh vừa ban hành cơ chế hỗ trợ xây dựng các công trình nước sạch: “Theo cơ chế này phân ra làm 5 vùng. Mức hỗ trợ cao nhất là 50 triệu khu vực 1 và khu vực 5 là 25 triệu đồng. Đây là hình thức hợp tác công tư giữa nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng sẽ cùng tham  gia quản lý. Với những công trình đã được đầu tư nhưng hiệu quả kém, phải nâng cấp cải tạo trở lại để đảm bảo cấp nước hợp vệ sinh, nước sạch cho người dân khu vực nông thôn, miền núi. Thứ 2 là nghiên cứu cơ chế phân cấp quản lý hiệu quả hơn.”./.