Manuýh Thái cóh n’đắh mặt t’ngay lơớp Nghệ An xay moon, manúyh pân đil hân đoo choom t’taanh nắc vêy ta lêy manuýh pân đil ta béch, liêm crêê. Tước ooy Hoa Tiến, chr’val Châu Tiến, chr’hoong Quỳ Châu nắc ha dzợ bơơn lêy ghít rau chr’nắp pr’hay n’nắc ta luôn dưr váih lâng c’xêê c’moo.

     Prang cr’noon Hoa Tiến cóh zập t’ngay váih xa nul âng bh’rợ t’taanh lâng xa nul âng grăng t’taanh. Đoo bêl chô tơợ bhrợ clung, a moó Lang Thị Hồng nắc p’loon t’taanh. A moó xay moon, k’coon pân đil ta ha zập ngai công n’năl taanh n’đoóh a doóh, cơnh đêếc nắc vêy ng’đớc pân đil Thái, tu cơnh đêếc, prang cr’noon Hoa Tiến âng a moó, zập ngai công n’năl taanh n’đoóh a doóh lâng n’đoóh a doó nắc rau văn hoá la lay âng manuýh Thái cóh đâu. A moó Lang Thị Hồng prá: “L’lăm ahay nắc k’căn pa choom h’cơnh ng’taanh n’đoÓh a doóh, nắc nâu cơy vêy tô t’taanh pa choom p’xoọng, tu cơnh đêếc zập apêê ađhi a moó lứch n’năl taanh, pa dưr thu nhập đoọng ha pr’loọng đong zập c’xêê tơợ 5 tước 6 ức đồng.”

L’lăm ahay, pazêng rau n’đoóh a doóh nắc đhiệp đoọng ha bh’rợ âng bhươl cr’noon, pr’loọng đong, nắc đoọng ha k’coon pân đil chô ooy đong k’díc. Bơơn lêy rau chr’nắp cóh văn hoá âng manuýh Thái, tỉnh Nghệ An, ha dzợ rau chr’nắp bhlâng nắc cóh apêê chr’hoong vêy bấc manuýh acoon cóh Thái ắt mamông ơy bhrợ têng pazêng bhươl cr’noon bh’rợ tr’nêng taanh n’đoóh a doóh, n’jứah nắc đoọng zư đớc rau chr’nắp pr’hay âng văn hoá cộng đồng, n’jứah đoọng đhanuôr vêy thu nhập tơợ pazêng n’đoóh a doóh.

     Đợ n’đoóh a doóh âng đhanuôr nắc dưr váih rau hàng vêy bấc ta mooi cóh k’tiếc k’ruung lâng tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng kiêng. N’đoóh a doóh Hoa Tiến, Qùy Châu nắc ơy lướt ooy prang k’tiếc k’ruung hêê lâng nắc vêy ta đơơng pa câl ooy Lào, Thái Lan, Trung Quốc lâng Ấn Độ. T’coóh Lô Văn Tịnh, Bí thư Chi bộ cr’noon Hoa Tiến 2, chr’val Châu Tiến, chr’hoong Quỳnh Châu xay moon, prang cr’noon vêy tước 80% pr’loong đong ting taanh n’đoóh a doóh. Bhrợ bh’rợ n’nâu nắc đoọng zư lêy rau chr’nắp pr’hay công cơnh pa dưr thu nhập đoọng ha đhanuôr. T’coóh Lô Văn Tịnh prá: “Bhrợ bh’rợ n’nâu, nắc lấh bêl bhrợ ruộng, ha rêê đhuốch đhanuôr nắc dzợ p’loon bêl đhâng cắh cậ cóh ha bu đoỌng bhrợ têng, cắh đoọng choom bil lâng pa dưr thu nhập đoọng ha bhươl cr’noon, cr’noon Hoa Tiến âng zi.”

    Công cơnh cr’noon Hoa Tiến, bấc bhươl cr’noon đhị apêê chr’hoong Con Cuông, Quế Phong, Kỳ Sơn, Tương Dương âng tỉnh Nghệ An ơy bhrợ têng đợ bhươl cr’noon taanh n’đoóh a doóh lâng k’ha riêng apêê ađhi a moó ting bhrợ têng./.

DỆT THỔ CẨM- NÉT ĐẸP

CỦA PHỤ NỮ VÙNG CAO NGHỆ AN

                                                                                   (Quốc Khánh)

     Người Thái ở miền Tây Nghệ An thường quan niệm, người phụ nữ nào giỏi nghề canh cửi mới được xem là người phụ nữ tài hoa, vẹn toàn nữ công gia chánh. Đến bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu mới thấy rõ nét bản sắc ấy vẫn luôn trường tồn với thời gian.

     Khắp bản Hoa Tiến hàng ngày rộn tiếng thoi đưa và tiếng lách cách của hàng trăm khung dệt. Mỗi khi đi làm đồng về, chị Lang Thị Hồng lại tranh thủ ngồi vào khung cửi. Chị cho biết, con gái lớn lên ai cũng phải biết dệt thổ cẩm, như thế mới là con gái Thái, chính vì vậy, cả bản Hoa Tiến của chị, ai cũng biết dệt thổ cẩm và thổ cẩm là nét văn hóa  đặc trưng của người Thái nơi này. Chị Lang Thị Hồng nói: “Trước đây thì mẹ bày cho dệt thổ cẩm, nhưng nay có tổ dệt thổ cẩm bày thêm nên chị em ai cũng biết dệt, làm tăng thêm thu nhập cho gia đình mỗi tháng 5 đến 6 triệu đồng.”

    Trước đây, các sản phẩm thổ cẩm chỉ để phục vụ cho nhu cầu của bản thân, gia đình, làm của hồi môn cho con gái khi về nhà chồng. Nhận thấy thế mạnh nét văn hóa Thái, tỉnh Nghệ An, mà đặc biệt là các huyện có đông đồng bào Thái sinh sống đã xây dựng các làng nghề dệt thổ cẩm, vừa là để giữ gìn bản sắc văn hóa cộng đồng, vừa để bà con có thu nhập từ các sản phẩm thổ cẩm.

    Những sản phẩm của bà con đã trở thành mặt hàng rất được khách hàng trong và ngoài nước ưa chuộng. Thổ cẩm Hoa Tiến, Quỳ Châu đã đi khắp chín châu mười mường và còn được xuất sang thị trường Lào, Thái Lan, Trung Quốc  và Ấn Độ. Ông Lô Văn Tịnh, Bí thư Chi bộ bản Hoa Tiến 2, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu cho biết, cả bản có đến 80 phần trăm số hộ tham gia dệt thổ cẩm. Làm nghề này chính là để giữ gìn bản sắc nhưng cũng tăng thêm thu nhập cho bà con. Ông Lô Văn Tịnh nói: “Làm cái nghề này, thì ngoài giờ làm ruộng nương ra bà con tranh thủ buổi trưa hoặc chiều tối để duy trì không cho mai một và tăng thu nhập cho bản làng, bản Hoa Tiến của chúng tôi.”

    Cũng như bản Hoa Tiến, nhiều bản mường tại các huyện Con Cuông, Quế Phong, Kỳ Sơn, Tương Dương của tỉnh Nghệ An đã hình thành các làng nghề thổ cẩm với hàng trăm chị em tham gia./.