Tước nâu câi, bil hư tu boo túh bhrợ t’váih ooy ma nứih, đong xang, cr’van lâng tơơm chr’nóh đhị apêê tỉnh Tây Bắc k’dâng k’noọ 650 tỷ đồng. G’lúh túh n’nâu dưr víah mân jứah cóh apêê tỉnh Tây Bắc, bơơn lêy nắc g’lúh túh ga mắc bhrợ cóh bấc cmoo ha nua đhị vel đong bhrợ 33 cha nắc chêệt lâng bil tíc; 12 cha nắc bhrêy…. Bh’rợ  nắc đhêêng đhị “ cr’blêếh mắt” túh âi p’loong k’zệt cha nắc nắc đoo râu ca ay loom bhlâng cơnh lâng bấc pr’loọng đong đha nuôr cóh Tây Bắc.

        Xoọc đâu, apêê vel đong cóh zr’lụ xộc p’too moon, tr’pác, zooi đoọng apêê pr’loọng đong vêy ma nứih chêệt, bil tíc, bhrêy tắh đoọng pa xiêr m’bứi râu k’ay loom lâng pa đơớh bhrợ bhr’lậ râu bil hư  tu boo túh bhrợ t’váih, đoọng đơớh yêm têêm pr’ặt tr’mông lâng bhrợ têng âng đha nuôr. Xay trúih âng PV cơ quan TT Tây Bắc.

Dáp tước cr’chăl n’nâu đhị 3 tỉnh Sơn La, Lai Châu, Yên Bái boo túh âi bhrợ 33 cha nắc chêệt lâng bil tíc; 12 cha nắc bhrêy; lấh 240 đhr’nong đong crêê lang hr’cấh, loong bil; bấc trường học, trạm y tế, poong zung, c’lâng c’tốch, bha nậ đác… zêng crêê hư zớch lứch. Bh’rợ nắc đhị cr’blêếh mắt, túh âi p’loong  k’zệt cha nắc nắc râu ca ay loom cắh cơnh cơnh lâng pr’loọng đong đha nuôr cóh Tây Bắc cắh năl ha bêl vêy choom bil. Ha dợ xoọc đâu apêê c’nặt c’lâng bhlâng 12, 279 B, 4H z’lấh tỉnh Điện Biên lâng c’lâng pút 32 đhị tỉnh Yên bái crêê hr’lang ha lêêng. Đhị Lai Châu bấc c’nặt c’lâng c’tốch vel bhươl công xoọc hr’lang hr’cấh cớ bhrợ k’đháp zr’nắh ha bh’rợ lướt chô âng đha nuôr. Xoọc đâu chr’hoong Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên công xoọc crêê k’đoong zêng. Đác túh công bhrợ bil hư bấc c’lâng c’tốch, điện, đác đươi dua, c’bhúh cáp quang; p’loong bấc bh’năn p’rơơi…. Tước nâu câi, đợ mơ bil bal âng boo túh apêê tỉnh Tây Bắc cắh âi bơơn dáp zấp prang, n’đhơ cơnh đêếc nắc đhị 2 chr’hoong Mường La, tỉnh Sơn La lâng chr’hoong Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái bil bal k’dâng k’noọ 650 tỷ đồng. Nắc đhêêng xang 1 ha dum túh âi príh xil đong xang, cr’van cr’bhố âng đha nuôr đhị 2 chr’hoong n’nâu, bấc pr’loọng đong bil ma nứih đong, k’ha riêng pr’loọng ặt đhị cắh vêy đong xang, têy k’goóh, ặt z’móh lâng bấc râu zr’nắh k’đháp. P’căn Lò Thị Hiếu, vel Hua Nà, chr’hoong Mường La, tỉnh Sơn La đoọng năl:

Túh p’loong lứch zêng, đong cắh vêy, ch’nêếh cắh vêy râu cha, zấp râu zêng cắh vêy, cắh dzợ vêy râu rí. Nâu câi nắc muy p’rơơm ooy râu zooi đoọng âng Nhà nước, đoọng ha zi vêy đhị ặt, vêy râu cha.

Cơnh xang bêl túh bhlong dưr víah, apêê vel đong âi hân đơớh k’đươi c’bhúh lâng pr’đươi tước trông dấc, ra pặ đoọng đhị ặt ha pêê pr’loọng đong  đha nuôr crêê p’loong bil đong; chơớc lêy ma nứih bil tíc; pa tơơi hân đơớh đợ pr’loọng đong cóh zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang tước ặt đhị yêm têêm. K’đươi apêê c’bhúh tước toóh,, p’too apêê pr’loọng đong vêy ma nứih chêệt lâng bil tíc… K’rong  pr’đươi pr’dua máy móc ra li k’tiếc đhêl ga lấp, bhrợ bhr’lậ hân đơớh apêê c’nặt c’lâng. Đhị chr’hoong Mường La, tỉnh Sơn La, lấh 2.500 cha nắc âi bơơn k’rong đoọng zooi đha nuôr bhrợ bhr’lậ bil hư. Xoọc đâu chr’hoong xoọc xay bhrợ p’têệt bơr n’đắh poong  Nặm Păm đoọng bhrợ ha bh’rợ trông dấc, zooi zúp đha nuôr, bhrợ bhr’lậ râu bil hư. Lấh 200 pr’loọng đha nuôr crêê bil hư n’đắh đong xang âi bơơn chô ặt đhị yêm têêm. L’lăm chr’hoong zooi đoọng ha pêê pr’loọng đong muy pr’loọng 2 thùng mỳ tôm, 2 bình đác lâng muy cha nắc 15 kg ch’nêếh. Đhị chr’hoong Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái zooi đoọng 20 ức đồng ha pr’loọng đong vêy đong crêê ha rập lâng p’loong, zooi 10 ức đoọng ha pr’loọng đong vêy đong crêê hư zớch muy pâng; zooi đoọng 10 ức đồng ha pr’loọng đong crêê bil hư n’đắh ma nứih; zooi đoọng ch’nêếh ha pêê pr’loọng đong crêê bhrêy tắh cóh cr’chăl 3 c’xêê.

Nâu đoo nắc g’lúh túh ga mắc bhlâng tơợ a hay doó bool cóh Mù Cang Chải, cóh tếh da ding dal đợ p’nong đhêl  ga mắc lô, vêy đợ p’nong đhêl ga mắc mơ ô tô lô xiêr đươn zr’lụ đong dha nuôr. Bh’rợ bhr’lậ đơớh nắc đoo muy râu k’đháp. Bấc đhị đoo crêê tước trường học vêy bơơn k’rong pa zêng, ha dợ đhị âng đha nuôr nắc a zi xoọc pa chắp ch;mêệt lêy, chơớih pay đhị ặt t’mêê ha pr’loọng đong cóh đâu.

Ting k’dâng đớc, đhị apêê tỉnh Tây Bắc công dzợ ặt vêy boo, đhr’năng hr’lang công dzợ ặt đhị dal. Xoọc apêê tỉnh Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Yên Bái xoọc t’bhlâng pa tơơi đha nuôr đhấc đhị zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang hr’cấh đoọng k’đhơợng nhâm râu yêm têêm ma nứih lâng cr’van ha đha nuôr. Đhêêng đhị chr’hoong Mường La, tỉnh Sơn La k’ha riêng pr’loọng đong đha nuôr bơơn zooi đoọng pa tơơi đhấc đhị zr’lụ cr’pân. Tỉnh Lai Châu công âi zooi pa tơơi hân đơớh lấh 30 pr’loọng đong; đhị Nậm Pồ tỉnh Điện Biên 20 pr’loọng công âi bơơn pa tơơi tước đhị yêm têêm. Đh’rứah lâng n’nắc, apêê tỉnh zêng bhrợ k’rơ bh’rợ xay trúih, cắh đoọng đha nuôr bệch cóh apêê pợ ha rêê, pợ trúih toor k’ruung đác, cắh đoọng ha vước óih, n’loong bêl xoọc vêy túh boo; p’rơớt tước đha nuôr dưr váih âng plêêng k’tiếc đoọng đha nuôr cắh choom lu lơ, năl xay bhrợ đợ bh’rợ zêl lâng cha groong đệ bhlâng râu bil hư tu túh boo bhrợ t’váih./.

TÂY  BẮC- NỖI ĐAU SAU LŨ

Đến nay, thiệt hại do mưa lũ gây ra về người, nhà cửa, tài sản và hoa màu tại các tỉnh Tây Bắc ước tính gần 650 tỷ đồng. Trận lũ này xảy ra đồng loạt ở các tỉnh Tây Bắc, được coi là trận lũ lịch sử trong rất nhiều năm qua trên địa bàn  làm 33 người chết và mất tích; 12 người bị thương... Việc chỉ trong "tích tắc" lũ cướp đi mạng sống của mấy chục người là nỗi đau quá lớn đối với nhiều gia đình đồng bào ở Tây Bắc.

Hiện nay, các địa phương trong khu vực đang động viên, chia sẻ, hỗ trợ các gia đình có người chết, mất tích, bị thương để họ phần nào với đi nỗi khổ niềm đau và khẩn trương khắc phục thiệt hại do mưa lũ gây ra, nhằm nhanh chóng ổn định đời sống và sản xuất cho người dân. Phản ánh của phóng viên CQTT Tây Bắc.

Tính đến thời điểm này tại 3 tỉnh Sơn La, Lai Châu, Yên Bái mưa lũ đã làm 33 người chết và mất tích; 12 người bị thương; hơn 240 ngôi nhà bị sạt lở, cuốn trôi; nhiều công trình trường học, trạm y tế, cầu cống, đường giao thông, thủy lợi...bị hư hỏng hoàn toàn. Việc chỉ trong "tích tắc" lũ đã cướp đi mạng sống của mấy chục người là nỗi đau quá lớn đối với nhiều gia đình đồng bào ở Tây Bắc không biết bao giờ mới nguôi ngoai. Còn hiện các tuyến đường quốc lộ 12, 279B, 4H qua tỉnh Điện Biên và quốc lộ 32 qua tỉnh Yên Bái bị sạt lở nghiêm trọng. Tại Lai Châu nhiều tuyến giao thông nông thôn vẫn đang tiếp tục sạt lở gây khó khăn cho việc đi lại của nhân dân. Hiện tại huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên vẫn đang bị cô lập hoàn toàn. Nước lũ cũng làm thiệt hại nhiều công trình giao thông, điện, nước sinh hoạt hệ, thống cáp quang; cuốn trôi nhiều gia súc gia cầm...Đến thời điểm này, con số thiệt hại do mưa lũ ở các tỉnh Tây Bắc chưa được thống kê đầy đủ, nhưng chỉ riêng tại 2 huyện Mường La, tỉnh Sơn La và huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái thiệt hại ước tính gần 650 tỷ đồng. Chỉ sau 1 đêm lũ đã càn quét nhà cửa, tài sản của người dân tại 2 huyện này, nhiều hộ gia đình mất người thân, hàng trăm hộ dân lâm vào cảnh màn trời chiếu đất, trắng tay, đối mặt với muôn vàn khó khăn. Bà Lò thị Hiếu, bản Hua Nà, huyện Mường La,tỉnh Sơn La cho biết:   

Lũ cuốn trôi hết rồi, nhà không có, gạo ăn không có, bát đũa cũng không, chẳng còn gì cả. Bây giờ chỉ mong vào sự giúp đỡ của Nhà nước chúng tôi mới có chỗ ở, có cái ăn thôi.

          Ngay sau khi thiên tai xảy ra, các địa phương đã khẩn trương huy động lực lượng và phương tiện đến ứng cứu, bố trí chỗ ở tạm cho các hộ dân bị cuốn trôi mất nhà cửa; tìm kiếm người mất tích; di chuyển khẩn cấp các hộ dân trong vùng có nguy cơ sạt lở đến nơi ở an toàn. Tổ chức các đoàn đến thăm hỏi, động viên các gia đình có người chết và mất tích...Huy động máy móc san gạt đất đá vùi lấp, khắc phục nhanh chóng các tuyến giao thông. Tại huyện Mường La, tỉnh Sơn La, hơn 2.500 người đã được huy động để giúp người dân khắc phục thiệt hại. Hiện nay huyện đang triển khai nối hàn hai đầu cầu cứng Nặm Păm để làm cầu tạm phục vụ việc ứng cứu dân, khắc phục thiệt hại. Hơn 200 hộ dân bị thiệt hại về nhà cửa đã được chuyển nơi an toàn. Trước mắt huyện hỗ trợ cho các hộ dân mỗi hộ 2 thùng mỳ tôm, 2 bình nước và mỗi khẩu 15 kg gạo. Tại huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái hỗ trợ 20 triệu cho gia đình có nhà bị sập và cuốn trôi, hỗ trợ 10 triệu cho gia đình có nhà bị hư hỏng một phần; hỗ trợ 10 triệu cho gia đình bị thiệt hại về người; hỗ trợ gạo cho các gia đình bị thiên tai trong thời gian 3 tháng.

          Đây là trận lũ lịch sử chưa từng có ở Mù Cang Chải, ở trên núi cao những viên đá cuội rất lớn, có những viên to bằng cái ô tô vì lấp rất lớn diện tích khu vực dân cư ở. Việc khắc phục ngay là cả một vấn đề. Những chỗ nào liên quan đến trường học sẽ được tập trung, còn chỗ ở của người dân thì chúng tôi đang nghiên cứu, lựa chọn chỗ ở mới cho các hộ dân ở đây.

Theo dự báo, tại các tỉnh Tây Bắc vẫn tiếp tục có mưa, nguy cơ xảy ra sạt lở vẫn cao. Hiện các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Yên Bái đang kiên quyết di dời dân ra khỏi vùng có nguy cơ cao sạt lở để đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản cho người dân. Riêng tại huyện Mường La, tỉnh Sơn La hàng trăm hộ dân được hỗ trợ di chuyển khỏi vùng nguy hiểm. Tỉnh Lai Châu cũng đã hỗ trợ di dời khẩn cấp hơn 30 hộ dân; tại Nậm Pồ tỉnh Điện Biên 20 hộ dân cũng đã được chuyển đến nơi an toàn. Cùng với đó, các tỉnh đều đẩy mạnh tuyên truyền, nghiêm cấm người dân ngủ lại các lán nương, lều quán ven sông suối, không ra suối vớt củi, vớt gỗ khi đang có mưa lũ; cảnh báo đến người dân diễn biến của thời tiết để người dân nâng cao cảnh giác, chủ động triển khai các biện pháp phòng chống nhằm giảm thiểu thấp nhất các thiệt hại do thiên tai gây ra./.