Chr’val Lăng nắc muy cóh bơr chr’val k’noong k’tiếc bhrợ têng xang xa nay bh’rợ bhươl cr’noon âng chr’hoong da ding k’coong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. Chr’val vêy 7 bhươl cr’noon, 512 pr’loọng đong lâng 2.108 cha nắc manuýh, cóh đêếc đhanuôr Cơ Tu lấh 95%, bấc bhlâng nắc bhrợ ha rêê đhuốch. Xang 5 c’moo xay bhrợ xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê, pr’dưr âng muy chr’val k’noong k’tiếc nắc liêm choom lấh mơ, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr công liêm crêê lấh mơ… A ngắh Cơ Lâu Nam, ắt cóh cr’noon Pr’ning, chr’val Lăng, chr’hoong Tây Giang bhui har prá: “Đhanuôr mr’hal, apêê xay bhrợ xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê vêy ta bhrợ têng liêm choom. Zập pr’loong đong vêy chr’na cha, xa nấp xập, p’niên bơơn lướt học, đhanuôr đoàn kết bhrợ pa dưr pr’ắt tr’mông t’mêê. Pr’ắt tr’mông nâu cơy liêm choom lấh mơ bêl ahay.”

    Tước nâu cơy, chr’val Lăng ơy bhrợ têng liêm xang 19/19 cr’noọ bh’rợ cóh xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê. Điện, c’lâng lướt, trường học, trạm y tế, bha nậ đác… nắc lứch vêy ta bhrợ t’mêê, bhr’lậ liêm nhâm lấh mơ. Pazêng ra xa nay văn hoá nắc vêy ta zư lâng pa dưr, xa nay bh’rợ pa bhrợ ta têng nắc vêy ta xay bhrợ crêê cơnh, thu nhập âng muy cha nắc đhanuôr cóh muy c’moo nắc 19,84 ức đồng. Đoọng bơơn bhrợ pazêng cr’noọ bh’rợ n’nâu, nắc tơợ tr’nơớp tơớp bhrợ têng xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê, Đảng uỷ, chính quyền chr’val Lăng t’bhlâng lướt xay moon p’too pa choom pa dưr trách nhiệm âng apêê cán bộ, đảng viên, ta đang moon đhanuôr t’bhlâng ting xay bhrợ; đươi dua pazêng zên âng apêê dự án muy cơnh liêm choom, t’béch g’lăng cóh bh’rợ xay bhrợ pazêng cr’noọ bh’rợ đoọng crêê cơnh lâng rau la lua âng chr’val… t’coóh Nguyễn Bá Hiển, Phó Chủ tịch UBND chr’val Lăng, chr’hoong Tây Giang prá: “L’lăm ahay đhanuôr bêl bơơn xơợng xay moon xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê nắc pazêng 100% lứch xơợng đươi. Bấc pr’loọng đong đoọng k’tiếc, chr’nóh chr’bêết, ra li k’tiếc đoọng bhrợ đhăm ắt mamông, lâng chr’val Lăng zi zập cr’noon nắc vêy ta đoọng chô ắt đhị đhăm k’tiếc ơy ra li xang, cóh đêếc vêy điện, c’lâng, trường, trạm ắt zazum, buôn pa bhlâng cóh bh’rợ k’đhơợng lêy lâng pa dưr kinh tế. Xoọc đâu xang 5 c’moo xay bhrợ xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê, cóh chr’val Lăng đhanuôr chrooi đoọng lấh 15 tỷ đồng ooy chr’nóh chr’bêết, k’tiếc… cắh xay nhăn đợ rau chroót pa chô. T’mêê bêl đêếc ahay t’mêê bhrợ têng bh’rợ xay p’cắh lâng haanh déh, cher đoọng ch’ner ha đợ cha nắc manuýh vêy đợ rau chrooi đoọng bấc cóh bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê.”

    Tơợ xa nay bh’rợ lướt xay moon p’too pa choom âng chính quyền vel đong, đhanuôr chr’hoong Tây Giang ơy đoọng k’tiếc, đoọng chr’nóh chr’bêết, ting bhrợ têng pazêng rau bh’rợ, cơnh c’lâng p’rang, bha nậ đác. Đhị chr’hoong k’noong k’tiếc n’nâu, apêê t’coóh bhươl, trưởng cr’noon, manuýh vêy uy tín cóh đhanuôr nắc dưr váih manuýh pa têết bhlưa chính quyền lâng đhanuôr, l’lăm ta níh đha nâng xay bhrợ xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê. T’coóh bhươl Cơ Lâu Nâm, cr’noon Pr’ning, chr’val Lăng, chr’hoong Tây Giang prá: “Đhanuôr mr’cơnh cr’noỌ xa nay xơợng bhrợ xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê, đoọng bhươn, đoọng k’tiếc cắh nhăn rau chroót pa chô… cóh cr’chăl bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê acu nắc vêy bơơn bhrợ phó chủ tịch hội manuýh t’coóh ta ha chr’val nắc acu lướt zập cr’noon, zập pr’loọng đong đoọng ta đang moon đhanuôr ting xay bhrợ xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê…”

    Tước nâu cơy đhị zr’lụ chr’hoong Tây Giang lấh ooy bơr chr’val ơy bhrợ têng xang bhươl cr’noon t’mêê nắc 8 chr’val n’lơơng công bơơn bhrợ tơợ  9 tước 14 cr’noọ bh’rợ. 5 c’moo ahay chr’hoong Tây Giang ơy k’rong lấh 193 tỷ đồng, k’rong bhrợ pazêng rau pr’đươi chr’nắp cóh bhươl cr’noon, bhrợ t’váih rau liêm buôn đoọng xay bhrợ liêm choom xa nay bh’rợ kinh tế xã hội, zư lêy lâng pa dưr văn hoá la liêm pr’hay âng đhanuôr Cơ Tu. Tước nâu cơy 100% chr’val nắc lứch vêy c’lâng ô tô lướt tước zr’lụ chr’val; trường lớp ting t’ngay vêy ta bhrợ bấc, rau liêm choom âng giáo dục nắc vêy ta ha dưr dal… Đoọng nhâm mâng đhị ắt mamông ha đhanuôr, cóh pazêng c’moo ahay chr’hoong ơy ra li lấh 70 mặt bằng, đoọng đhanuôr chô ắt cóh pazêng bhươl cr’noon đhị apêê chr’val. Chr’hoong công t’bhlâng xay moon pa choom khoa học, kỹ thuật, xăl chr’nóh chr’bêết, bh’năn băn, pa dưr rau liêm choom âng bh’rợ pa bhrợ, bhrợ têng zr’lụ bhươn b’băn ch’chóh ga mắc, bhươn b’băn ch’chóh ga mắc âng pr’loọng đong, ting t’ngay t’bil đhr’năng ma bhrợ ma cha. Cóh đêếc, t’bhlâng đoọng đợ m’ma chr’nóh, bh’năn băn vêy chr’nắp ooy kinh tế bấc, cơnh sâm ngọc linh, đẳng sâm, ba kích, t’nơơm cao su, t’nơơm keo… t’coóh Lê Hoàng Linh, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam prá: “Cóh pazêng t’ngay c’xêê ahay lâng chr’hoong Tây Giang rau ting pấh bhrợ têng âng đhanuôr cóh xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê nắc liêm choom bhlâng, đhanuôr nắc mr’cơnh cr’noọ xa nay lâng c’lâng xa nay, ting đoọng k’tiếc, chr’nóh chr’bêết, đong xang, ruộng bhươn, bhrợ t’váih pr’ắt tr’mông âng bhươl cr’noon da ding k’coong vêy bấc rau tr’xăl t’mêê liêm. Cóh đêếc tr’xăl ooy cr’noọ, bh’rợ tr’nêng âng đhanuôr, gít bhlâng lâng đhanuôr nâu cơy nắc muyb cóh pazêng rau chr’nắp nắc bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng, bhrợ t’váih hàng hoá, bhrợ t’váih thu nhập, bh’rợ tr’nêng, nắc muy cóh pazêng cr’noọ bh’rợ đhanuôr ơy choom xay bhrợ cóh xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê đhị zr’lụ chr’hoong.”

     Xang 5 c’moo xay bhrợ bhươl cr’noon t’mêê, tước nâu cơy Tây Giang nắc muy cóh m’bứi chr’hoong da ding k’coong âng tỉnh Quảng Nam ơy vêy 2 chr’val bhrợ têng xang xa nay bh’rợ bhươl cr’noon t’mêê. Cóh pazêng t’ngay c’xêê ha y, đhanuôr chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam t’bhlâng z’lấh zr’nắh k’đháp đoọng đơớh xay bhrợ liêm choom pazêng cr’noọ bh’rợ ha mơ dzợ cóh xa nay bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê./.

TÂY GIANG:  NHỮNG ĐỔI THAY

SAU 5 NĂM XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

(PV Hốih Nhàn)

     Sau 5 năm thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng Nông thôn mới, đến nay huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đã có 2 xã được công nhận đạt chuẩn Nông thôn mới. Từ chương trình này, đời sống kinh tế, văn hoá, giáo dục của người dân được nâng lên rõ rệt, an sinh xã hội được thực hiện đồng bộ, hiệu quả.

     Xã Lăng là một trong hai xã biên giới được công nhận đạt chuẩn Nông thôn mới của huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. Xã có 7 thôn, 512 hộ với 2.108 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc Cơ Tu chiếm 95%, chủ yếu là lao động nông nghiệp. Sau 5 năm triển khai xây dựng nông thôn mới, diện mạo của một xã biên giới đã khang trang hơn, đới sống nhân dân được cải thiện…Bà Cơ Lâu Nam, ở thôn Pr’ning, xã Lăng, huyện Tây Giang phấn khởi: “Nhân dân ai cũng phấn khởi, chương trình xây dựng Nông thôn mới được thực hiện hiệu quả. Nhà nhà cũng có cơm ăn, áo mặc, con trẻ được đi học, nhân dân đoàn kết xây dựng đời sống mới. Cuộc sống hôm nay tốt hơn trước đây nhiều.”

     Đến nay, xã Lăng đã hoàn thành 19/19 tiêu chí về xây dựng Nông thôn mới. Hệ thống điện, đường giao thông, trường học trạm y tế, thuỷ lợi... đều được đâu từ xây dựng, sửa chữa một cách đồng bộ, hiệu quả. Các thiết chế văn hoá được giữ gìn và phát huy, cơ cấu lao động sản xuất được phân bổ hợp lý, thu nhập bình quân đầu người đạt  hơn 19,8 triệu đồng/người/năm. Để đạt  những mục tiêu này, ngay từ khi bắt tay vào thực hiện chương trình xây dựng Nông thôn mới, Đảng uỷ, chính quyền xã Lăng tập trung tuyên truyền nâng cao trách nhiệm cán bộ, đảng viên; vận động  nhân dân tham gia tích cực vào chương trình;  lồng ghép sử dụng nguồn vốn các dự án một cách hợp lý, linh hoạt trong việc xây dựng các tiêu chí phù hớp với thực tế của xã... Ông Nguyễn Bá Hiển, Phó Chủ tịch UBND xã Lăng, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam nói: “Trước đây nhân dân khi nghe đến chương trình xây dựng Nông thôn mới tất cả 100% đều hưởng ứng. Có nhiều hộ hiến đất, hoa màu san ủi mặt bằng tái định cư, riêng với xã Lăng chúng tôi mỗi thôn sẽ được quy hoạch về một mặt bằng, trong đó có điện, đường, trường, trạm là tập trung, rất thuận lợi trong việc quản lý và phát triển kinh tế. Hiện nay sau 5 năm thực hiện xây dựng Nông thôn mới, riêng xã Lăng nhân dân đóng góp trên 15 tỷ đồng về vật chất, cây cối, hoa màu mà không đòi hỏi đền bù. Vừa rồi xã có tổ chức lễ công bố và cũng tuyên dương, khen thưởng những cá nhân có đóng góp lớn trong công tác xây dựng Nông thôn mới.”

     Thông qua công tác tuyên truyền của chính quyền địa phương, người dân huyện Tây Giang đã tự nguyện hiến đất, hiến cây, tham gia ngày công xây dựng các công trình giao thông, thủy lợi. Tại huyện vùng cao biên giới này, đội ngũ già làng, trưởng thôn, người có uy tín trong cộng đồng cũng đã trở thành cầu nối giữa chính quyền và người dân, tiên phong gương mẫu tham gia thực hiện chương trình nông thôn mới. Già làng Cơ Lâu Nâm, thôn Pr’ning, xã Lăng, huyện Tây Giang nói: “Nhân dân rất ủng hộ việc xây dựng Nông thôn mới, hiến vườn, hiến đất không đòi hỏi đền bù... Trong thời gian xây dựng Nông thôn mới tôi làm phó chủ tịch hội người cao tuổi xã nên tôi đến từng thôn, từng hộ gia đình để vận động bà con tham gia vào việc xây dựng Nông thôn mới..”

     Đến nay trên địa bàn huyện Tây Giang ngoài hai xã đạt chuẩn nông thôn mới thì 8 xã còn lại đạt từ 9 – 14 tiêu chí. 5 năm qua huyện Tây Giang đã huy động hơn 793 tỷ đồng, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn, tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện tốt nhiệm vụ kinh tế xã hội, giữ gìn và phát huy văn hoá tốt đẹp của đồng bào Cơ Tu.  Đến nay 100% các xã đã có đường ô tô đến tận trung tâm; tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 100%; mạng lưới trường lớp ngày càng đa dạng, rộng khắp, chất lượng giáo dục được nâng cải thiện... Để ổn định chỗ ở cho nhân dân, trong những năm qua huyện đã san ủi mặt bằng hơn 70 điểm, nhằm bố trí, sắp xếp khu dân cư ở các thôn bản tại các xã. Huyện cũng tăng cường chuyển giao khoa hoc kỹ thuật, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, nâng cao năng suất lao động, thực hiện mô hình trang trại, gia trại, dần thoát khỏi tình trạng sản xuất tự cung tự cấp. Trong đó, chú trọng những cây giống con vật nuôi có giá trị kinh tế cao, như: sâm ngọc linh, đẳng sâm, ba kích, cây cao su, cây keo... Ông Lê Hoàng Linh, phó Chủ tịch UBND huỵên Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Trong thời gian qua đối với huyện Tây Giang sự tham gia vào của nhân dân trong xây dựng Nông thôn mới rất là tích cực, người dân đã đồng tình ủng hộ với chủ trương, tham gia hiến đất đai, hoa màu, nhà cửa, ruộng vườn, tạo ra bộ mặt nông thôn miền núi có nhiều khởi sắc. Trong đó thay đổi cả về nhận thức, hành động, việc làm của người dân, mà cụ thể đối với người dân hiện nay xác định muy trong những vai trò quan trọng là tổ chức sản xuất tạo ra các sản phẩm hàng hoá, tạo ra thu nhập việc làm, là một trong những tiêu chí người dân đã phát huy được vai trò của chính mình trong việc xây dựng Nông thôn mới trên địa bàn huyện.”

     Sau 5 năm xây dựng Nông thôn mới, đến nay Tây Giang là một trong ít huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam có 2 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Trong thời gian đến, chính quyền, nhân dân huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam quyết tâm khắc phục những khó khăn, vướng mắc để sớm hoàn thành các tiêu chí còn lại về xây dựng nông thôn mới./.