Ắt cóh xa nay bh’rợ c’cir festival Quảng Nam g’lúh 6/2017, chr’hoong Tây Giang vêy ta lêy pay nắc zr’lụ tước la lêy pr’hay pa bhlâng đoọng ha ta mooi. Tước cr’chăl n’nâu, vel đong n’nâu xoọc đơớh bhrợ têng pazêng rau bh’rợ ra văng. Cóh đêếc, muy rau chr’nắp bhlâng nắc bh’rợ bhrợ p’cắh h’cơnh ng’bhrợ x’nur âng 20 acoon cóh blo tơợ 15 tỉnh thành cóh prang k’tiếc k’ruung. Apêê manuýh g’lăng z’hai Cơ Tu, Tây Giang xoỌc t’bhlâng xay bhrợ đoọng p’cắh ooy ta mooi lêy đợ rau chr’nắp âng x’nur manuýh Cơ Tu. CTV Tấn Sỹ xay truíh.

           T’coóh bhươl Bhriu Pố ắt cóh chr’val Lăng tr’haanh nắc vêy chr’hoong Tây Giang k’dua bhrợ têng bh’rợ coóch boọc đợ rau pr’chăm cơnh ty đanh cóh x’nur. Lâng manuýh Cơ Tu, bh’rợ tắc t’rí, tân tung da dặ lâng pazêng rau xa nay bh’rợ văn hoá âng đhanuôr nắc lứch vêy ta bhrợ p’cắh cóh x’nur n’nâu.

Hân đhơ dzợ n’năl bấc j’niêng cr’bưn âng manuýh Cơ Tu, hân đhơ cơnh đêếc nắc công bil lấh muy c’xêê t’coóh Pố ơy bhrợ têng xang h’cơnh ng’bhrợ x’nur. Ting cơnh t’coóh Pố, x’nur nắc vêy 8 cơnh bha lâng vêy ta coóch boóc bấc cơnh lâng đợ rau pr’chăm xay p’cắh pr’ắt tr’mông, bhrợ ha rêê đhuốch âng manuýh Cơ Tu, cơnh: a chim, a tứch, a rác, zợ ty lâng chr’nắp cóh x’nur cắh choom cắh vêy ta coóh bhrợ pân juýh lâng pân đil xoọc tân tung da dặ… T’coóh bhươl Pố prá:

            X’nur Cơ Tu ting cơnh a cu nắc muy cóh pazêng rau x’nur liêm pa bhlâng, vêy 8 cơnh lâng muy cơnh nắc vêy bấc rau chr’nắp cóh pr’ắt tr’mông zập t’ngay, cóh đêếc vêy ooy a bhô dang. Tu cơnh đêếc, acu công rơơm kiêng p’niên nâu cơy lâng ha y chroo oó t’bil, pa bhlâng nắc cóh cr’chăl n’nâu pa dưr bh’rợ du lịch đoọng ta mooi tơợ bấc n’đắh tước lêy rau t’béch g’lăng âng manuýh Cơ Tu hêê nắc choom coóch boóc rau la liêm pr’hay cơnh đêếc.

         Xang bêl ơy xrặ bhrợ cơnh ng’bhrợ x’nur âng t’coóh Bh’riu Pố, chr’hoong Tây Giang nắc k’dua 10 apêê g’lăng z’hai tr’haanh bhlâng âng 10 chr’val đoọng bhrợ têng pazêng bh’rợ bhrợ pa dưr cớ. Lâng dal mơ 5,5 mét lâng ga mắc mơ 60 phân, x’nur nắc vêy ta coóch boóc ting cơnh 3 rau pr’họm bha lâng âng manuýh Cơ Tu nắc: bhrôông – tăm lâng bhoóc. T’coóh Pa Lăng Bưng, phó phòng Văn hoá Thông tin chr’hoong Tây Giang xay moon: Bêl bhrợ pa dưr cớ, pazêng rau xa nay bh’rợ ng’bhuốih ty đanh âng manuýh Cơ Tu nắc công vêy ta bhrợ cơnh ty ahay:

        Xrặ bhrợ liêm bhlâng nắc dzợ ng’zư cơnh ty đanh, bhrợ liêm lấh mơ, ga mắc lấh mơ, apêê đoo bhrợ têng lâng lứch c’rơ g’lêếh, t’béch g’lăng âng đay, liêm mơ ooy nắc lêy bhui har lấh mơ.

         Ooy bh’rợ ra văng đoọng ha manuýh đương bhrợ têng, zúp zooi đhị cha đắh, ắt bếch ha apêê g’lăng z’hai cóh pazêng tơợ chô pấh bhiệc bhan, t’coóh A Rất Blúi, Phó chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam prá:

          Nắc t’bhlâng bhrợ têng muy bơr rau pr’đươi ooy cơ sở dịch vụ đoọng nhâm mâng pazêng rau liêm choom bhlâng đoọng ha pazêng apêê g’lăng z’hai tơợ apêê tỉnh pr’zớc tước ooy Tây Giang.

            Bh’rợ n’đhâng x’nur vêy ta lêy nắc muy rau bh’rợ văn hoá bhuốih a bhô dang âng đhanuôr Cơ Tu cóh da ding k’coong Quảng Nam. Bh’rợ n’nâu nắc vêy ta bhrợ zập liêm lâng rơơm kiêng nắc rau chr’nắp pr’hay đhị festival c’cir Quảng Nam g’lúh 6 vêy ta bhrợ têng cóh c’xêê 6 c’moo đâu. Nâu đoo nắc bêl đoọng pazêng acoon cóh cóh k’tiếc k’ruung hêê lâng ta mooi ch’ngai đăn n’năl ghít lấh mơ ooy văn hoá, manuýh Cơ Tu cóh Tây Giang moon la lay lâng da ding k’coong Quảng Nam moon zazum./.

Tây Giang: Chuẩn bị các điều kiện cho Festival Quảng Nam 2017

          Nằm trong Hành trình di sản Festival Quảng Nam lần thứ 6/2017, huyện Tây Giang được chọn làm điểm đến cho hấp dẫn du khách. Đến thời điềm này, địa phương này đang gấp rút triển khai công tác chuẩn bị. Trong đó, một điểm nhấn quan trọng là trình diễn nghi thức dựng cây nêu của 20 dân tộc thiểu số đặc trưng đến từ 15 tỉnh thành trong cả nước. Các nghệ nhân Cơ Tu, Tây Giang đang dồn hết tâm huyết để giới thiệu với du khách nét đặc trưng riêng của cây nêu, hay còn gọi là gọi cột X’nur của người Cơ Tu. CTV Tấn Sĩ phản ánh.

          Già làng Bríu Pố ở xã Lăng vinh dự được huyện Tây Giang chọn, giao trách nhiệm khắc họa nguyên bản cột X’nur. Với người Cơ Tu, lễ đâm trâu, vũ điệu tân tung da dá và mọi sinh hoạt văn hóa cộng đồng đều diễn ra quanh cột X’nur này.

          Tuy còn am hiểu, lưu giữ khá nhiều phong tục tập quán của người Cơ Tu, song già Pố cũng đã mất gần một tháng, mới hoàn chỉnh những phác thảo đầu tiên về cột X’nur. Theo già Pố, cột X’nur phải có 8 phần chính được điêu khắc khá kỳ công với những hoa văn, họa tiết gắn liền với đời sống nương rẫy của người Cơ Tu như: con chim chèo bẻo, gà trống, hạt cườm, ché xưa và đặc biệt trên cột X’nur không thể thiếu hình tượng người đàn ông và phụ nữ đang thể hiện tiệu múa Tâng tung da dá… Già làng Pố cho biết:

             Cây X’nur Cơ Tu theo tôi là một trong những cây nêu đẹp nhất, 8 phần và mỗi phần có rất nhiều ý nghĩa trong cuộc sống hàng ngày, kể cả mặt tâm linh. Nên tôi cũng mong muốn các cháu thế hệ trẻ sau này đừng để làm mất, nhất là thời kỳ hiện nay phát triển du lịch để khách tứ phương đến nhìn, xem, khả năng trình độ của dân tộc Cơ Tu mình làm được điêu khắc được những hình ảnh hay đẹp.

           Sau phác thảo của già Bríu Pố, huyện Tây Giang sẽ chọn 10 nghệ nhân tiêu biểu của 10 xã để tiến hành các nghi thức phục dựng. Với độ cao hơn 5,5m và đường kính 60 phân, cột X’nur sẽ được chạm trổ, điêu khắc theo 3 màu chủ đạo của người Cơ Tu là: đỏ-đen và trắng. Ông Pa Lăng Bưng, Phó phòng Văn hóa Thông tin huyện Tây Giang cho hay, trong quá trình phục dựng, các bài cúng cổ truyền của người Cơ Tu cũng sẽ được tái hiện nguyên bản.

           Thiết kế đẹp nhất vẫn giữ truyền thống, làm đẹp hơn, to hơn, quy mô hơn, họ làm bằng hết khả năng của mình, càng đẹp, càng hấp dẫn bao nhiêu thì thấy phấn khởi bấy nhiêu.

          Về việc chuẩn bị công tác hậu cần phục vụ các đoàn nghệ nhân khắp nơi về tham gia lễ hội, ông Arất Blúi, Phó chủ tịch UBND huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết:

             Tiếp tục đầu tư một số hạng mục công trình về cơ sở các dịch vụ để đảm bảo các điều kiện cơ bản nhất phục vụ cho các đoàn nghệ nhân từ các đơn vị tỉnh bạn đến với Tây Giang.

             Nghi lễ dựng cây Nêu-cột X’nur- được coi là một nét văn hóa tâm linh của bà con Cơ Tu ở miền núi Quảng Nam. Nghi lễ này sẽ được tái hiện đầy đủ và hy vọng sẽ là điểm nhấn đặc sắc tại Festival di sản Quảng Nam lần thứ 6 sẽ diễn ra vào trung tuần tháng 6 năm nay. Đây sẽ là dịp để cộng đồng các dân tộc trong cả nước và du khách gần xa hiểu thêm về văn hóa, tộc người Cơ Tu ở Tây Giang nói riêng và miền núi Quảng Nam nói chung./.