Bấc đhanuôr coh Ninh Thuận nắc lứch n’năl t’coo Hùng Ky - ắt coh cr’noon Tuấn Tú, chr’val An Hải, tỉnh Ninh Thuận nắc muy đhanuôr t’bhlâng z’lâh zr’năh k’đháp, manuyh l’lăm xay bhrợ coh bh’rợ pa dưr kinh tế, pa liêm pa crêê pr’ắt tr’mông. Thuỳ Linh – Phóng viên Đài P’rá Việt Nam vêy bha ar xrặ xay truih ooy t’cooh n’nâu:

        Công cơnh pr’loọng đong đhanuôr Chăm bhrợ ha rêê đhuốch n’lơơng ắt coh cr’noon Tuấn Tú, l’lăm ahay pr’loọng đong công zr’năh k’đháp. Zập c’moo, pa bhrợ cơnh bh’rợ ty đanh, ting n’nắc nắc zr’lụ k’tiếc chuah căh liêm, pa bhrợ đươi dua bấc ooy đác pleng, đác giếng ng’pếch, rau bơơn pay pa chô căh nhâm mâng; bêl crêê hân noo nắc zập ng’cha a năm. Toong t’ngay ha dum, ađoo k’rang, k’noọ lêy c’lâng bh’rợ t’mêê đoọng đươi dua ooy bh’rợ pa bhrợ, pa dưr thu nhập ooy kinh tế âng pr’loọng đong.

        C’moo 2010, Hội Nông dân tỉnh Ninh Thuận bhrợ têng dự án: Xay p’căh bh’rợ tưới đác k’miah đoọng ha đhanuôr đharứt Nam Trung Bộ đhị Ninh Thuận nắc c’bhuh International Development Enterprises âng Mỹ zúp zooi, vêy ta bhrợ têng đhị 9 pr’loọng đong đhanuôr chr’val An Hải. Ađoo nắc muy coh pazêng manuyh tr’nơớp bơơn ting bhrợ têng dự án. Lâh muy c’moo đươi dua, pr’đươi tưới đác k’miah chô đơơng bấc rau liêm choom t’piing lâng bh’rợ tưới đác cơnh ty ahay. Đươi dua bh’rợ n’nâu, nắc choom k’miáh tơợ 40- 45% đợ đác tưới, k’miah 30% zên điện, pa xiêr bh’rợ đươi dua z’nươu zư lêy chr’noh chr’bêết, bhrợ pa xiêr đợ rau bh’ruy pa hư chr’nóh lâng doọ lâh bấc ng’đươi phân bón. Xang bêl pay pa chô, pa châng lêy rau liêm choom âng chr’noh chr’bêết lâng cơnh l’lăm ahay, cơnh a tuông váih bấc tơợ 30- 35%, a điu vaih bấc tơợ 20- 30%, cà chua váih bấc tơợ 35- 40%... Tơợ bêl đhiệp bhrợ têng 2 hân noo coh muy c’moo, đươi vêy kỹ thuật n’nâu nắc pr’loọng đong đoo ơy choh bấc hân noo, t’đui ooy hân noo âng chr’noh chr’bêết, pay pa chô zên lấh 200 ức đồng coh muy c’moo.

         Bhrợ cha liêm choom, pa dưr thu nhập, t’coo Ky prá xay lâng pr’loọng đong nắc câl p’xoọng k’tiếc pa bhrợ. XoỌc đâu, pr’loọng đong đoo vêy đợ đhăm k’tiếc lâh 2,5 hecta, choh bấc rau chr’noh cơnh: ha bhêy, tâm bhóc, a băng t’viêng. Tơợ bh’rợ choh r’veh, đh’rưah lâng b’băn, zập c’moo pr’loong đong đoo pay pa chô lấh 200 ức đồng. Đươi vêy cơnh đêếc, ađoo bhrợ têng đhr’nong liêm choom lâng bấc rau pr’đươi chr’nắp. Ađoo vêy 3 p’nong k’coon, xoọc đâu nắc xoọc học đại học, cao đẳng coh thành phố Hồ Chí Minh.

Căh muy bhrợ t’vaih cr’van cr’bhộ muy ha đay, t’cooh Hùng Ky dzợ pa choom lâng xay moon kinh nghiệm bhrợ têng ha bấc pr’loọng đong đhanuôr n’lơơng. Tước nâu cơy, k’nặ 200 pr’loọng đong đhanuôr coh cr’noon Tuấn Tú vêy a đoo zúp zooi bhrợ t’bhưah bh’rợ n’nâu. T’cooh Ky prá:

          Tơợ t’ngay n’năl cơnh đươi dua đác k’miah lâng bhrợ têng bh’rợ xăl chr’noh chr’bêết, cơnh: choh a băng t’viêng, tâm bhóc… đhanuôr nắc ơy choom t’bil ha ul đharứt, doọ dzợ vêy đhr’năng ha ul đharứt cơnh ahay, pr’ắt tr’mông liêm crêê lâh mơ.

            Lâng xa nay bh’rợ nắc manuyh ắt cóh Hội đồng quản trị Hợp tác xã r’veh liêm Tuấn Tú, t’cooh Ky ta luôn ta đang moon apêê xã viên ting bhrợ têng bh’rợ: tưới đác k’miah, choh a băng tây t’viêng, pazêng rau r’veh đoọng pa dưr kinh tế. A đoo pazum đh’rưah lâng Công ty TNHH Linh Đan đoọng m’ma a băng tây t’viêng F1, ting n’nắc pay câl a băng tây t’viêng âng lấh 20 apêê xã viên lâng đợ đhăm choh bhrợ lâh 5 hecta. Xoọc đâu, ađoo đh’rưah lâng apêê coh Hội đồng k’đhơợng xay Hợp tác xã r’veh liêm crêê Tuấn Tú xoọc prá xay lâng đại lý pa câl phân bón, đoọng cân phân bón zúp zooi đoọng ha muy bơr pr’loọng đong xã viên dzợ lum pr’ắt tr’mông zr’nắh k’đháp, zúp zooi apêê đoo yêm têêm pa bhrợ ta têng, pa dưr kinh tế pr’loọng đong. T’cooh Từ Công Hay- manuyh âng Hợp tác xã r’veh liêm crêê Tuấn Tú prá:

           A noo Hùng Ky ting bhrợ têng bấc bh’rợ pa bhrợ, muy rau bh’rợ a noo nắc lứch ta đang moon apêê hội viên tước lêy, prá xay kinh nghiệm. Lâng pazêng bh’rợ, cơnh: choh tâm bhóc, ha bhêy, a băng tây t’viêng… Lấh n’nắc, a noo công xay moon c’lâng bh’rợ đoọng ha hội viên, đhanuôr vel đong đoỌng zập ngai đh’rưah bhrợ têng, đoọng pa dưr pr’ắt tr’mông kinh tế.

            Lâng đợ bh’nơơn bh’rợ ơy choom bơơn bhrợ tơợ bh’rợ pa bhrợ ta têng, bấc c’moo t’cooh Hùng Ky vêy ta xay moon nắc đhanuôr bhrợ cha choom âng chr’hoong, âng tỉnh. Cơnh cr’noọ bh’rợ pr’hay âng đoo xoọc vêy bấc đhanuôr Chăm coh cr’noon Tuấn Tú, chr’val An Hải ng’moon la lay, đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch tỉnh Ninh Thuận moon zazum học tập lâng ting bhrợ têng./.

ÔNG HÙNG KY –

 NGƯỜI NÔNG DÂN HAM HỌC HỎI, TÌM TÒI CÁI MỚI

            Nhiều người dân Ninh Thuận đều biết ông Hùng Ky - ở thôn Tuấn Tú, xã An Hải, tỉnh Ninh Thuận là một nông dân  quyết tâm vượt khó, mạnh dạn đi đầu trong phát triển kinh tế, cải thiện đời sống.  Thúy Linh – Phóng viên Đài TNVN có bài giới thiệu về ông:   

            Cũng như bao gia đình nông dân người Chăm khác ở Tuấn Tú, trước đây gia đình ông cũng rất khó khăn.  Quanh năm canh tác theo kiểu truyền thống lại là vùng đất cát bạc màu, sản xuất phụ thuộc vào nước trời, nước giếng đào, khoan , nên vụ được, vụ mất; có được mùa cũng chỉ đủ ăn. Ngày đêm, ông cứ trăn trở, suy nghĩ hướng đi mới để áp dụng vào sản xuất đem lại thu nhập cao cho kinh tế gia đình. 

Năm 2010, Hội Nông dân tỉnh Ninh Thuận triển khai Dự án “Giới thiệu mô hình tưới nước tiết kiệm cho dân nghèo Nam Trung Bộ tại Ninh Thuận” do tổ chức International Development Enterprises (IDE) của Mỹ tài trợ, được triển khai tại 9 hộ dân xã An Hải. Ông là một trong những người đầu tiên được tiếp cận dự án. Qua một vụ mùa sử dụng,  hệ thống tưới nước tiết kiệm có lợi nhiều hơn so với sử dụng hệ thống tưới tràn thủ công truyền thống. Áp dụng mô hình này có thể tiết kiệm được từ 40-45% lượng nước tưới, tiết kiệm 30% chi phí tiền điện, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật do khi tưới phun đã làm giảm đáng kể côn trùng gây hại và giảm lượng phân bón. Sau khi thu hoạch, đối chiếu năng suất cây trồng cao hơn nhiều so với trước đây, như đậu phụng tăng từ 30-35%, hành lá tăng 20-30%, cà chua tăng 35-40%... Từ chỗ chỉ canh tác 2 vụ trong năm, nhờ kĩ thuật nói trên mà gia đình ông  đã  trồng  xoay vòng nhiều vụ tùy theo chu kỳ của từng loại cây trồng, thu lợi nhuận hơn 200 triệu đồng một năm.

            Làm ăn có hiệu quả, thu nhập tăng lên, ông Ky  bàn bạc với gia đình mua thêm đất để sản xuất. Hiện nay, gia đình ông đang sở hữu trên 2,5 ha đất, canh tác nhiều loại cây trồng như : cải trắng, đậu phộng, măng tây xanh. Từ trồng rau, kết hợp chăn nuôi, hằng năm gia đình ông thu được trên 200 triệu đồng. Nhờ đó, ông xây được ngôi nhà khang khang với đầy đủ các tiện nghi. Ông có 3 người con, hiện nay đều đang học đại học, cao đẳng ở Thành phố Hồ Chí Minh.

             Không chỉ làm giàu cho bản thân, ông Hùng Ky còn tích cực chuyển giao ứng dụng và chia sẻ kinh nghiệm cho nhiều hộ nông dân xung quanh. Đến nay, gần 200 hộ dân  thôn Tuấn Tú đã được ông giúp đỡ nhân rộng mô hình này.  Ông Ky chia sẻ :

         “ Từ ngày biết cách lắp hệ thống nước tiết kiệm và thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng như : măng tây xanh, đậu phụng…bà con phần nào xóa đói giảm nghèo; không còn tình trạng đói nghèo như ngày xưa, đời sống kinh tế rất khá giả.”   

          Với vai trò là thành viên trong Hội đồng quản trị Hợp tác xã rau an toàn Tuấn Tú, ông Ky thường xuyên vận động các xã viên tham gia các mô hình như : tưới nước tưới kiệm, trồng măng tây xanh, rau màu để phát triển kinh tế. Ông liên kết với Công ty trách nhiệm hữu hạn Linh Đan cung cấp giống măng tây xanh F1, đồng thời thu mua sản phẩm măng tây xanh của hơn 20 xã viên với diện tích trồng trên 5 hecta.  Hiện nay, ông cùng với các thành viên Hội đồng quản trị Hợp tác xã rau an toàn Tuấn Tú đang liên hệ với các đại lý phân phối phân bón, để mua phân bón hỗ trợ  cho một số hộ xã viên có hoàn cảnh khó khăn, giúp họ yên tâm sản xuất, phát triển kinh tế gia đình. Ông Từ Công Hay – xã viên Hợp tác xã rau an toàn Tuấn Tú cho biết :

           “ Anh Hùng Ky tham gia rất nhiều mô hình, mỗi một mô hình  anh đều kêu gọi các thành viên đến xem, trao đổi kinh nghiệm. Với các mô hình như : trồng đậu phộng, cải trắng, sắn, măng tây xanh…Ngoài ra, anh cũng định hướng cho các thành viên, nông dân ở địa phương để mọi người cùng làm, nhằm phát triển đời sống kinh tế. 

           Với  những kết quả đạt được trong lao động, sản xuất ,  nhiều năm liền ông Hùng Ky được công nhận là nông dân sản xuất giỏi của huyện, của tỉnh. Cách nghĩ, cách  làm hay của ông đang được nhiều bà con Chăm thôn Tuấn Tú, xã An Hải nói riêng, nông dân tỉnh Ninh Thuận nói chung học tập và noi theo./.