Ăt ma mông cóh trúih z’roóh đác 19/5, ặt bhlưa quận Tân Bình lâng quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh, t’coóh Lý văn Hấp ( 70 c’moo) ta luôn đương lêy ma nứih đơơng pa câl trúih toor c’lâng dưr xó mút zấp bêl công ân lâng c’bhúh k’dhdơợng lêy đô thị lướt prúh pa đhấc toor c’lâng. C’moo 2009, t’coóh Háp âi pay zên đay bhrợ zr’lụ chợ đhị đhăm k’tiếc pr’loọng đong đay đoọng đợ apêê đơơng pa câl trúih c’lâng vêy dhị tợt pa câl yêm têêm. Zr’lụ chợ ặt đhị c’lâng T1, phường Tây Thạnh, bơơn đha nuôr cóh đâu moon nắc chợ “ t’coóh Năm Hấp”. Tơợ zr’lụ chợ n’nâu, k’zệt pr’loọng đong đha nuôr âi z’lấh đha rựt vêy pr’ặt tr’mông yêm têêm.

     Đha nuôr cóh phường Tây Thạnh, quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh buôn t’đang moon zr’lụ chợ “ t’coóh Năm Hấp” nắc chợ liêm loom. K’noọ 8 c’moo đâu, apêê công ta luôn lêy 1 t’coóh buôn lướt lêy apêê n’lung pa câl zấp ra diu lâng xịt đác, príh doóh bêl chợ lứch. Ma nứih t’coóh n’nắc, nắc t’coóh Lý Văn Hấp ( đh’nớc buôn t’đnag moon nắc Năm Hấp) bơơn apêê oa câl cóh chợ chắp hơnh tu loom cr’er cơnh lâng apêê ma nứih pa bhrợ đha rựt. A moó Nguyễn Thị Phúc, ma nứih pa câl lêệ a óc cóh zr’lụ chợ n’nâu đoọng năl: “L’lăm ahay acu pa câl trúih toor c’lâng, buôn apêê đoo prúh pa đhấc, tu cơnh đêếc pr’ặt tr’mông zr’năh k’đháp. C’la đong lêy cơnh đêếc bhrợ ha zi muy bêệ chợ, moọt ooy đâu pa câl yêm têêm nắc pr’ặt tr’mông bơơn ta clơ lấh. Moon ooy díc điêl đong ava Năm, bơr díc điêl anhi đoo ta níh bhlâng.”

     T’coóh Năm Hấp tr’pác: bêl ahay, pr’loọng đong t’coóh pa bhlâng zr’nắh k’đháp, tu cơnh đêếc t’coóh năl ghít râu k’đháp zr’nắh âng apeê ngai pa bhrợ đha rựt. đương lêy chính quyền vel đong bấc chu prúh pa đhấc apêê pa câl trúih c’lâng, n’đhơ cơnh đêếc cắh âi vêy c’lâng bh’rợ đoọng đha nuôr vêy đhị pa câl yêm têêm, tu cơnh đêếc t’coóh k’rong bhrợ léh bê tông đh’rứah lâng c’bhúh điện đác lâng zên đươi dua lấh 50 ức đồng đhị đhăm k’tiếc bhứah 800mét vuông âng pr’loọng đong cơnh lâng rơơm kiêng nắc đoọng apêê pa câl trúih c’lâng vêy dhị tợt pa câl yêm têêm. T’coóh Năm Hấp moon: “Ooy n’đắh cr’van cr’bhố âng pr’loọng đong pay đoọngnắc pa bhlâng bấc, n’đhơ cơnh đêếc a zi pa chắp bh’rợ tr’nêng âng pr’loọng đong cơnh lâng xã hội nắc a cu đhêêng chroi đoọng m’bứi a năm. Bơơn râu k’rang âng zấp cấp chính quyền nắc acu xơợng bhui har bhlâng. Acu vêy t’bhlâng đoọng đha nuôr veye pr’ặt tr’mông yêm têêm đanh đươnh lấh lâng liêm lấh.”

     Bêl tơợp bhrợ xang chợ, t’coóh Năm pay pa chô  muy cha nắc 10.000 đồng muy t’ngay. Đợ zên n’nâu bơơn t’coóh đươi dua ooy bh’rợ đoọng zên điệnm đác, k’rong x’xring lâng muy hun pa chô râu zên đươi dua k’rong bhrợ. Xoọc đâu, đợ zền n’nâu nắc 1 cha nắc pa câl pr’đươi cóh chợ nắc choom chroót đoọng bấc bhlâng nắc 30.000 đồng muy t’ngay. Cơnh lâng đợ ngai cắh lấh bơơn bấc nắc t’coóh năm pay m’bứi lấh, vêy ngai a đoo cắh pay muy đồng a ốt. p’căn Nguyễn Thị Tĩnh ( 59 c’moo), ting pa câl pr’đươi trúih c’lâng cóh c’lâng Cầu Kinh, quận Bình Tân, đhị cr’chăl pa câl bhơi r’veh, p’lêê p’coo cóh chợ “ T’coóh năm Hấp” âi dưr váih ca van ca bhố. P’căn Tĩnh hay cớ: “T’coóh bhrợ cơnh đêếc pa bhlâng chr’nắp tu zooi đha nuôr vêy pr’ặt tr’mông yêm têêm. Cóh đêếc vêy bấc ngai tơợ ch’ngai, apêê đoo đấc ooy đâu bhrợ cha. Bêl ahay pa câl cóh trúih c’lâng nắc ặt xó ooy piing ooy dúp, xang n’nắc crêê công an prúh pa đhấc, p’lơớp moọt ooy đong đoo.”

     Chợ “ t’coóh Năm hấp” xoọc vêy dâng 30 apêê pa câl bhơi r’véh, lêệ , a xiu… zấp t’ngay. Tu đăn zr’lụ công nghiệp Tân Bình, bấc t’ngai x’ría tuần zr’lụ chợ n’nâu vêy bấc công nhân tước câl đươi tu cơnh đêếc apêê pr’đươi zấp t’ngay ra pặ pa câl công bấc lấh mơ. N’đhơ cơnh đêếc, apêê pa câl cóh chợ pa bhlâng ma loom năl zư lêy yêm teeem lâng pa liêm môi trường. t’coóh Năm Hấp xay moon: “Crêê nắc bh’rợ âng cu, tr’nơợp acu cắh pa chắp vêy bơơn xay moon dal cơnh đâu. Acu nắc muy rơơm kiêng chroi đoọng ha đha nuôr vêy đhị pa câl yêm têêm lâng chroi đoọng đh’rứah lâng vel đong doó lấh vêy bh’rợ mốp lệt lâng bhrêy tắh c’lâng p’rang.”

     T’coóh Hoàng Thanh Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tây Thạnh, quận Tân Phú đoọng năl: l’lăm ahay, đha nuôr cóh đâu k’rong pa câl, dưr vál 1 chợ tự phát, bhrợ t’váih đhr’năng nha nhự môi trường, k’đêêng k’đoong c’lâng c’tốch lâng bil râu liêm âng đô thị. Đoọng xay bhrợ râu đâu, Ủy ban nhân dân phường Tây Thạnh âi xay bhrợ lâng bấc bh’rợ, n’đhơ cơnh đêếc tu cha cha xa xập, đha nuôr công pa câl cóh zr’lụ n’nâu. Zấp t’ngay, c’bhúh chức năng âng phường nắc lướt prúh díh chợ, đhị bêl ma nứih pa câl trúih c’lâng nắc dưr mút p’lơớp zấp ooy. T’coóh Hoàng Thanh Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tây Thạnh, quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh moon: “Ava Năm vêy pr’chắp nắc ng’cơnh choom đọong yêm têêm đha nuôr vêy dhdị pa câl, doó dzợ vêy  nắc g’đách viêr c’bhúh chức năng âng phường dzợ. Xang bêl vêy chợ n’nâu nắc đha nuôr r’dợ lướt moọt đhị yêm têêm, bh’rợ pa câl zấp t’ngay liêm buôn lấh. bh’rợ n’nắc bhrợ t’váih pr’đơợ ha phường doó dzợ lướt xay bhrợ đhị cắh liêm crêê n’nâu dzợ.”

     Cơnh lâng râu chroi đoọng âng vel đong, Ủy ban nhân dân phường Tây Thạnh âi bhrợ bha ar k’đươi Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh chắp hơnh, n’đhơ cơnh đêếc t’coóh Năm Hấp nắc moon: a đay bhrợ chợ nắc muy lêy ca er đợ apêê ngai pa câl trúih c’lâng zr’nắh xr’dô, cắh vêy đương rơơm bơơn bhrợ t’váih bh’nơơn, cắh cậ đoọng ch’ner râu rí./.

ÔNG NĂM HẤP LÀM CHỢ CHO NGƯỜI BÁN HÀNG RONG

                                                                             Thành Trung

     Sinh sống ở ven kênh 19/5, giáp ranh giữa quận Tân Bình và quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh, ông Lý Văn Hấp (70 tuổi) thường xuyên chứng kiến cảnh người bán hàng rong phải chạy trốn mỗi khi công an và lực lượng quản lý đô thị đi dẹp vỉa hè. Năm 2009, ông Hấp đã bỏ vốn làm khu chợ tạm trên mảnh đất của gia đình mình để những người bán hàng rong có nơi buôn bán ổn định. Từ khu chợ này, hàng chục hộ dân đã thoát nghèo và có cuộc sống ổn định.

      Người dân ở phường Tây Thạnh, quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh thường gọi khu chợ “ông Năm Hấp” là chợ từ thiện. Gần 8 năm nay, người ta vẫn thấy 1 ông già thường đi thăm các sạp hàng vào mỗi buổi sáng và xịt nước, dọn dẹp khi tan chợ. Người đàn ông ấy – ông Lý Văn Hấp (tên thường gọi là Năm Hấp) được các tiểu thương trong chợ mang ơn bởi tình thương với những người lao động nghèo. Chị Nguyễn Thị Phúc, người bán thịt heo trong khu chợ này cho biết: “Trước đây mình bán lang thang ở vỉa hè, thường bị người ta đuổi nên cuộc sống bấp bênh. Chủ nhà thấy vậy làm cho mình cái chợ, vào đây bán ổn định thì cuộc sống phải khá hơn chứ. Nói về vợ chồng nhà bác Năm, hai vợ chồng nhà người ta tốt lắm.”

     Ông Năm Hấp chia sẻ: Ngày xưa, gia đình ông rất khó khăn, nên ông hiểu nỗi khổ của những người lao động nghèo. Chứng kiến cảnh chính quyền địa phương nhiều lần dẹp hàng rong nhưng chưa có giải pháp để bà con có chỗ mua bán nên ông đầu tư làm nền bê tông cùng hệ thống điện nước với chi phí hơn 50 triệu đồng trên mảnh đất rộng 800m2 của gia đình với mong muốn giản đơn là để những người bán hàng rong có chỗ bán hàng ổn định. Ông Năm Hấp nói: “Về của cải của gia đình bỏ ra thì lớn, nhưng chúng tôi nghĩ việc làm của gia đình đối với xã hội thì mình chỉ góp được phần rất nhỏ. Được sự quan tâm của các cấp chính quyền thì mình thấy rất vui. Tôi sẽ cố gắng để bà con có cuộc sống ổn định lâu dài và tốt hơn.”

     Khi mới xây chợ xong, ông Năm thu mỗi tiểu thương 10.000 đồng một ngày. Số tiền này được ông sử dụng vào việc nộp tiền điện, nước, thu gom rác thải và một phần hoàn lại chi phí đầu tư. Hiện nay, số tiền mà 1 người bán hàng trong chợ phải trả cao nhất là 30.000 đồng một ngày. Đối với những tiểu thương thu nhập thấp hơn thì ông Năm thu thấp hơn, thậm chí là không thu đồng nào. Bà Nguyễn Thị Tĩnh (59 tuổi), từng bán hàng rong ở đường Cầu Kinh, Quận Bình Tân, qua thời gian bán rau, củ, quả ở chợ “ông Năm Hấp đã trở nên khá giả.  Bà Tĩnh nhớ lại: “Ông làm vậy rất có ý nghĩa vì giúp cho bà con có đời sống ổn định. Trong đó có nhiều người xa xứ, họ lên đây làm ăn. Ngày xưa bán ngoài đường thì phải chạy tới chạy lui, rồi bị công an đuổi phải trốn vào nhà ông ấy vậy đó.”

     Chợ “ông Năm Hấp” hiện có khoảng 30 tiểu thương bán rau, cá, thịt... hằng ngày. Do gần khu công nghiệp Tân Bình, những ngày cuối tuần, khu chợ này có rất đông công nhân đến mua sắm nên các mặt hàng bày bán cũng nhiều hơn. Mặc dù vậy, các tiểu thương trong chợ rất có ý thức giữ gìn an ninh trật tự và vệ sinh môi trường. Ông Năm Hấp chia sẻ: “Đúng là việc làm của tôi, ban đầu tôi không nghĩ là được đánh giá cao như vậy đâu. Mình chỉ mong góp phần cho bà con có chỗ buôn bán ổn định và góp phần cùng với địa phương đỡ đi sự mất vệ sinh và đỡ tai nạn giao thông.”

     Ông Hoàng Thanh Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tây Thạnh, quận tân phú cho biết: Trước đây, người dân ở đây tụ tập buôn bán, hình thành 1 chợ tự phát, gây nên tình trạng ô nhiễm môi trường, ách tắc giao thông và mất mỹ quan đô thị. Để giải quyết vấn đề này, Ủy ban nhân dân phường Tây Thạnh đã xử lý bằng nhiều hình thức, nhưng vì miếng cơm manh áo, bà con vẫn buôn bán ở khu này. Hàng ngày, lực lượng chức năng của phường phải đi dẹp chợ, trong khi người buôn bán hàng rong thì chạy tán loạn. Ông Hoàng Thanh Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tây Thạnh, quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh nói: “Bác Năm có suy nghĩ là làm sao để ổn định được cho bà con có chỗ buôn bán chứ không phải trốn tránh lực lượng chức năng của phường nữa. Sau khi có cái chợ này thì bà con dần dần đi vào nề nếp, ổn định việc buôn bán kinh doanh hàng ngày. Việc đó cũng tạo điều kiện cho phường không phải ra quân để xử lý cái điểm nóng này nữa.”

     Với những đóng góp cho địa phương, Ủy ban nhân dân phường Tây Thạnh đã làm hồ sơ đề nghị Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh khen thưởng, nhưng ông Năm Hấp chỉ khiêm tốn: Tôi làm chợ chỉ vì thương những người bán hàng rong vất vả, chứ không mong được thành tích hay ơn huệ gì./.